Luận văn thạc sĩ Xác lập quy trình phân tích chi phí phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh khi thực hiện dự án sản xuất tại Công ty cổ phần thương mại xuất nhập khẩu Thiên Nam

Ch rõ nh ng tiêu chí ph i đáp ng khi phân tích ra quy t đ nh kinh doanh; 3.

NGUY N TH THU HÀ

XÁC L P QUY TRÌNH PHÂN TÍCH CHI PHÍ

NGUY N TH THU HÀ

XÁC L P QUY TRÌNH PHÂN TÍCH CHI PHÍ

Tôi xin cam đoan: L n n “Xác l p q y t ình phân tích chi phí a q y t đ nh khi th c hi n d án s n x t t i Công ty C ph n Th ng m i X t Nh p Kh

s d ng t ng th c K t q nghiên c t ong l n n này ch a đ c công b t i

b t k công t ình nào N i d ng c a l n n có tham kh o à s d ng các tài li , thông tin đ c đ ng t i t ên các tác ph m, t p t í à t ang web theo danh m c tài

li l n n

Trong q á t ình ti n hành à hoàn thi n l n n, tôi xin chân thành g i l i

c m n đ n TS H nh L i đã t n tình h ng d n cho tôi t nh ng b c đi ban đ

à t o m i đi ki n đ cho tôi hoàn thi n l n n Nh ng h ng d n, ch b o c a

th y nh là m t hành t ang q ý bá t ên con đ ng h c t p à nghiên c c a tôi

sau này

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ký hi i t t t

Danh m c các bi đ , hình nh

Ph n m đ u 1

CH NG 1: C S LÝ LU N V QUY TRÌNH PHÂN TÍCH CHI PHÍ PH C V CHO VI C RA QUY T NH KINH DOANH 6

1.1 T ng quan v quy t đ nh kinh doanh 6

1.1.1 Khái ni m quy t đ nh quy t đ nh kinh doanh 6

1.1.2 Tiêu chu n kinh t khi ra quy t đ nh kinh doanh 7

1.1.3 Các lo i quy t đ nh kinh doanh 8

1.2 Chi phí à ai t ò c a chi phí t ong i c a q y t đ nh kinh doanh 9

1.2.1 Khái ni m à ti p c n chi phí t ong ho t đ ng kinh doanh 9

1.2.1.1 Khái ni m chi phí 9

1.2.1.1.Ti p c n chi phí trong ho t đ ng kinh doanh 9

1.2.2 Phân lo i chi phí ho t đ ng kinh doanh 12

1.2.2.1 Phân lo i chi phí theo ph m vi và ch c n ng ho t đ ng 12

1.2.2.2 Phân lo i chi phí theo m i q an h i th i k xác đ nh k t q ho t đ ng kinh doanh 14

1.2.2.3 Phân lo i chi phí theo cách ng x c a chi phí 15

1.2.2.4 Phân lo i chi phí theo kh n ng ki m soát 16

1.2.2.5 M t s cách phân lo i chi phí khác liên q an phân tích a q y t đ nh 17 1.2.3.Vai trò c a chi phí trong vi c ra quy t đ nh kinh doanh 18

1.3 Q y t ình phân tích chi phí ph c cho i c a q y t đ nh kinh doanh 19

1.3.1 M c tiêu c a quy trình phân tích chi phí ph c v cho vi c ra quy t đ nh kinh doanh 19 1.3.2 Quy trình phân tích chi phí ph c cho i c ra q y t đ nh kinh doanh t ong

K t lu n ch ng 1 29

CH NG 2: TH C TR NG V QUY TRÌNH PHÂN TÍCH CHI PHÍ PH C V CHO VI C RA QUY T NH KINH DOANH T I CÔNG TY C PH N TH NG M I XU T NH P KH U THIÊN NAM 30

2.1 T ng quan v công ty C ph n Th ng m i XNK Thiên Nam 30

2.1.1 Khái q át công ty C ph n Th ng m i XNK Thiên Nam 30

2.1.2 Ch c n ng, nhi m v , ph ng h ng ho t đ ng c a công ty 32

2.1.2.1 Ch c n ng 32

2.1.2.2 Nhi m v 32

2.1.2.3 Ph ng h ng ho t đ ng c a Công ty 33

2.1.3 c đi m ho t đ ng, q n lý, tài chính, k toán c a công ty 34

2.1.3.1 c đi m ho t đ ng kinh doanh 34

2.1.3.2 c đi m Qu n lý - Tài chính – K toán t i công ty 36

2.2 Quy trình phân tích chi phí ph c v cho vi c ra quy t đ nh kinh doanh t i công ty C ph n Th ng m i XNK Thiên Nam 39

2.2.1 Q an đi m chung v phân tích chi phí ph c v cho vi c ra quy t đ nh kinh doanh t i công ty 39

2.2.1.1 Q an đi m v quy t đ nh kinh doanh t i Công ty 39

2.2.1.2 Tiêu chí kinh t ra quy t đ nh kinh doanh t i Công ty 40

2.2.1.3 Vai t ò c a chi phí t ong i c a q y t đ nh kinh doanh t i Công ty 40

2.2.2 Quy trình phân tích chi phí ph c cho i c a q y t đ nh kinh doanh t i công ty 41

2.2.2.1 Quy trình t ng quát 42

2.2.2.2 Di n gi i n i d ng q y t ình 42

2.2.2.3 S li minh h a 43

2.3 ánh giá th c tr ng quy trình phân tích chi phí ph c v cho vi c ra quy t đ nh kinh doanh và s c n thi t ph i áp d ng quy trình phân tích chi phí m c tiêu t i Công ty 52

a q y t đ nh kinh doanh t i Công ty 54

2.3.2.1 Ph ng h ng ho t đ ng ngành thép đ n n m 2015 c a Công ty 54

2.3.2.2 S l c d án thành l p t ng tâm s n x t à kinh doanh s t thép Long An 54

2.3.2.3 S c n thi t áp d ng q y t ình phân tích chi phí m c tiê ph c cho i c a q y t đ nh kinh doanh t i Công ty 63

K t lu n ch ng 2 65

CH NG 3: XÁC L P QUY TRÌNH PHÂN TÍCH CHI PHÍ PH C V CHO VI C RA QUY T NH KINH DOANH T I CÔNG TY C PH N TH NG M I XU T NH P KH U THIÊN NAM 66

3.1 Q an đi m à đ nh h ng trong vi c ng d ng quy trình phân tích chi phí ph c v cho vi c ra quy t đ nh kinh doanh t i công ty C ph n XNK Thiên Nam 66

3.1.1 Q an đi m 66

3.1.2 nh h ng 66

3.2 N i dung và quy trình phân tích chi phí ph c v cho vi c ra quy t đ nh kinh doanh 70

3.2.1 Quy trình t ng quát 70

3.2.2 Di n gi i n i dung và trình t các b c ti n hành quy trình 71

3.2.3 Minh h a s li u cho m t quy t đ nh kinh doanh c th t i Công ty 76

3.3 T ch c ng d ng quy trình phân tích chi phí ph c v cho vi c ra quy t đ nh kinh doanh t i công ty C ph n XNK Thiên Nam 81

3.3.1 Xác l p các đi u ki n liên q an đ n v n đ k thu t, nghi p v đ xây d ng và v n hành hi u qu quy trình 81

3.3.2 Xác l p nh ng v n đ v chuyên môn k thu t liên q an đ n quy trình 85

3.3.3 Xác l p nh ng v n đ v t ch c và nhân s khi ng d ng quy trình 86

3.3.3.1 Nh ng v n đ v t ch c b máy 86

3.3.3.2.Nh ng v n đ v t ch c nhân s 88

3.4 ánh giá tri n v ng m r ng mô hình cho các doanh nghi p Vi t Nam 89

46

2 B ng 2.2 - B ng t ng h p th ng kê k t q ho t đ ng bình q ân c a 20 doanh nghi p niêm y t t ên th t ng ch ng khoán Vi t Nam ho t đ ng t ong l nh c s n

x t kinh doanh s t thép t ong n m 2010 47

3 B ng 2.3 - B ng d toán tình hình kinh doanh s t thép t i Công ty n m 2012

18 B ng 3.8 - B ng xác đ nh chi phí c tính cho s n ph m thép dây Wi e od

78

19 B ng 3.9 - B ng so sánh chi phí c tính i chi phí m c tiê c a s n ph m thép

dây Wire rod 79

20 B ng 3.10 - B ng đánh giá k t q th c hi n chi phí c a s n ph m thép dây

Wire rod 80

2 Bi đ 2.2 - Bi đ tiê th thép bình q ân t ong kh c 44

3 Bi đ 2.3 - Bi đ s n x t s t thép t i Vi t Nam 45

4 Bi đ 2.4 - Bi đ tiê th s t thép t i Vi t Nam 46

5 Hình 2.1 - Hình nh s n ph m s t thép t i Công ty 35

S đ 1.2 - S đ ti p c n chi phí theo ch i giá t t i doanh nghi p s n x t

PH N M U

1 Tính c p thi t c a đ tài:

Vi t Nam đang t ong q á t ình h i nh p, phát tri n v i các lo i hình doanh

v y, đ đ m b o cho các doanh nghi p phát tri n à t ng t ng b n v ng, các

đ ng nh m t i đa hóa l i nhu n Và m t trong nh ng chi n l c đó là ki m soát chi phí Ph ng án ki m soát chi phí t i là m t y u t vô cùng quan tr ng

trong s n xu t kinh doanh c a m i doanh nghi p Do đó, n u doanh nghi p

đánh giá đ c tình hình th c hi n các k ho ch kinh doanh c ng nh th c tr ng

ho t đ ng c a doanh nghi p M t khác, đ ki m soát t t chi phí doanh nghi p

c ng c n ph i xác l p m t quy trình ti p c n phân tích chi phí ra quy t đ nh kinh

nghi p s có m t quy trình phân tích chi phí ra quy t đ nh khác nhau Song,

không ph i doanh nghi p nào c ng có th đ t đ c k t qu nh mong m n

tr thành m t trong nh ng v n đ mà doanh nghi p c n gi i quy t n u mu n

đ ng

Xu t phát t yêu c u khách quan trên, trong th c t có r t nhi u tác gi đã

nghiên c u v quy phân tích chi phí ra quy t đ nh kinh doanh và có nhi u gi i

pháp h ích đã a đ i, ph n nào đáp ng đ c mong mu n c a các doanh

nghi p Tuy nhiên, h u h t các tác gi này m i ch đ ng t ên góc đ phân tích chi

Qua tìm hi u tình hình th c t t i công ty C ph n Th ng m i Xu t Nh p

Kh u Thiên Nam, tác gi nh n th y vi c xác l p m t quy trình phân tích chi phí

kinh doanh h p lý, t đó nâng cao giá t c a Công ty Vi c xác l p m t quy trình

chi phí phát sinh trong su t chu k s ng c a m t s n ph m s giúp Công ty có cái

giai đo n nghiên c u, thi t k , tri n khai và s n xu t s n ph m T đó, Công ty s

soát chi phí s tr thành công c h u hi u h n t ong q á t ình t i đa hóa l i

2 Tình hình nghiên c u trong vƠ ngoƠi n c:

Quy trình phân tích chi phí m c tiêu không ph i là m t ý t ng hoàn toàn

m i mà ng c l i nó đã đ c nhi u tác gi đ c p t i c ng nh đ c r t nhi u

công ty trên th gi i áp d ng

No the n Telecom) đã có nh ng ý t ng chung v vi c áp d ng quy trình phân

tiêu m i đ c các tác gi Nh t B n (Ch ng h n nh Monden, Sak ai, à

Tanaka) b t đ u nghiên c u và mô t cách th c mà các công ty Nh t B n áp

d ng q y t ình này, c ng nh cách th c mà các công ty đã ph n đ đ thành

b t đ u nghiên c q y t ình này t ên c s các lý thuy t đã đ c áp d ng Nh t

B n à đ a a các sáng ki n chi phí m c tiêu

Trong n n kinh t th t ng, r t nhi công ty đã nh n ra r ng vi c t ng giá

là có r t nhi đ nh ngh a liên q an đ n chi phí m c tiêu

M t s tác gi tiêu bi đã nghiên c u v quy trình này trên th gi i g m:

Michiharu Sakurai (1989), Robin Cooper (1992), Peter Horváth (1993),

H u h t trong các đ nh ngh a quy trình chi phí m c tiêu, các gi trên cho

h ng d n và quy t đ nh chi phí, l p k ho ch chi phí, qu n lý và c t gi m chi

phí t giai đo n thi t k và c quá trình phát tri n s n ph m v i s tham gia c a

m t đ i ng liên ch c n ng, bao g m c k toán tr nh m đ t đ c m c tiêu l i

nhu n

c p nh là m t công c đ h tr vi c ra quy t đ nh kinh doanh trong các doanh

m i theo ph ng pháp chi phí m c tiêu (tác gi T ng Bá Thanh, i h c à

qu n tr hi n đ i

3 M c tiêu nghiên c u c a đ tài:

Lu n n đ c th c hi n nh m:

- Tìm hi u quy trình phân tích chi phí ra quy t đ nh kinh doanh nh m t

ph ng th c ti p c n đ ki m soát chi phí c a m t t ch c nh m t o ti n đ cho

vi c ng d ng lý thuy t vào th c t

- Phân tích th c tr ng quy trình phân tích chi phí ra quy t đ nh kinh doanh

h n ch mà đ n g p ph i

- V n d ng quy trình phân tích chi phí ra quy t đ nh kinh doanh đ đ a a

4 i t ng và ph m vi nghiên c u c a đ tài:

Vi c xác l p quy trình phân tích chi phí ra quy t đ nh kinh doanh th c ti n

đi sâ ào xác l p quy trình phân tích chi phí ra quy t đ nh kinh doanh cho t t c

Hi n nay có r t nhi u cách th c ti p c n và mô hình phân tích chi phí hi n

đ i ph c v cho vi c ra quy t đ nh nh phân tích chi phí ch k s ng, phân tích

chi phí ch t l ng, phân tích chi phí Kaizens, chi phí Tag chi, …Tuy nhiên,

trong n i dung lu n n này, tác gi ch nghiên c u và gi i thi u n i dung c a 1

quy trình n i b t trong s đó là q y t ình phân tích chi phí m c tiêu ra quy t đ nh

kinh doanh

tài trình bày và gi i thi u n i d ng c b n c a quy trình phân tích chi phí

Quy trình này có th gi i quy t đ c các v n đ mà th t ng đ t ra cho Thiên

tài, các doanh nghi p có thêm m t công c h tr h u ích trong vi c ra quy t

đ nh

Do th i gian có h n, đ tài ch m i đ c p đ n vi c ra quy t đ nh kinh doanh

đ i v i 1 lo i s n ph m s t thép t i Công ty mà ch a kh o sát r ng rãi cho t t c

các s n ph m

M t khác, do đây là q y t ình m i nên vi c kh o sát d li u còn g p nhi u khó kh n, còn mang tính c tính, d toán thông qua vi c kh o sát và phân tích

th t ng Vì v y, đ tài v n còn nhi u h n ch Tuy nhiên, tác gi hi v ng đ tài

chung và quy trình phân tích chi phí m c tiêu ra quy t đ nh nói riêng cho các

doanh nghi p Vi t Nam các l nh c khác trong th i gian t i

7 K t c u lu n v n:

nh sa :

- Ch ng 1: C s lý lu n v quy trình phân tích chi phí ph c v cho vi c ra

quy t đ nh kinh doanh

- Ch ng 2: Th c tr ng v quy trình phân tích chi phí ph c v cho vi c ra

quy t đ nh kinh doanh t i công ty c ph n Th ng M i Xu t Nh p Kh u Thiên

Nam

- Ch ng 3: Xác l p quy trình phân tích chi phí ph c v cho vi c ra quy t

đ nh kinh doanh t i công ty c ph n Th ng M i Xu t Nh p Kh u Thiên Nam

CH NG 1: C S Lí LU N V QUY TRèNH PHÂN TÍCH CHI PHÍ

1.1 T ng quan v quy t đ nh kinh doanh

1.1.1 Khỏi ni m quy t đ nh kinh doanh

nha , t ong đú m i ph ng ỏn đ c xem xột nhi gúc đ , ti p c n r t nhi u

thụng tin, nh t là thụng tin v chi phớ nh m đ t đ c l i ớch kinh t cao nh t

đ nh kinh doanh th ng đ c ti n hành theo 8 b c sau:

S đ 1.1 – S đ quy trỡnh ra quy t đ nh (www.ntu.edu.vn)

Xác định rõ vấn đề cần giải quyết

ra quy t đ nh kinh doanh trong m i l nh c c a doanh nghi p, nhà qu n

l nh c đó Có nhi ph ng pháp th th p thông tin khác nhau h tr cho quá

trình ra quy t đ nh c a nhà qu n tr T ong đó, a q y t đ nh kinh doanh d a trên

ngày càng thu hút s quan tâm c a nhà qu n tr thu c nhi u c p khác nhau Tuy

nhiên, đ đ m b o cho vi c ra quy t đ nh m t cách đúng đ n, nhà qu n tr c n

1.1.2 Tiêu chu n kinh t khi ra quy t đ nh kinh doanh

tính s mang l i l i nhu n cao nh t (ho c l ít nh t) cho doanh nghi p Vi c v n

đ n gi n, do đó c n ph i có 2 nguyên t c b sung, có tác d ng trong quá trình l a

ch n

( oàn Ng c Qu và c ng s , 2009)

M t khác, đ ra quy t đ nh m t cách hi u qu , các quy t đ nh đ a a ph i đ t

cao nh t cho doanh nghi p nh ng có chi phí t cao, làm cho t l l i ích trên chi

Trong n n kinh t th t ng, cùng v i s phát tri n c a s n xu t hàng hóa và

s n ph m ngày càng ng n S n ph m cung c p cho khách hàng không ch th a

mãn nhu c u c a khách hàng mà còn ph i t o ra giá tr gia t ng cho khách hàng

khi s d ng Vì v y, chúng ta c n ph i xem xét thêm tiêu chu n v chi phí biên

t , đ c đo l ng t ên c s chi phí m t đ n h u ích trên m t ch c n ng s n

đ n t ng b ph n ch c n ng c a s n ph m à đánh giá t m quan tr ng c a t ng

thích h p t ong đi u ki n ngu n l c cho phép, t đó giúp doanh nghi p tránh

đ c tình tr ng s n xu t và gi i thi u m t s n ph m có các ch c n ng không c n

thi t v i chi phí quá cao, gây lãng phí ngu n l c c a doanh nghi p

1.1.3 Các lo i quy t đ nh kinh doanh

đ nh kinh doanh Tùy theo tính ch t và yêu c u qu n lý c a doanh nghi p, các

quy t đ nh kinh doanh này có th đ c phân lo i theo các tiêu th c khác nhau

h n

 Quy t đ nh kinh doanh ng n h n:

q an đ n m t th i k ho c ng n h n, ngh a là k t qu c a nó th hi n rõ trong k

v n đ t l n

quy t đ nh v các ph ng pháp s n xu t; quy t đ nh v các cách th c phân ph i

quy t đ nh v đ nh giá bán các s n ph m s n xu t t ong đi u ki n ho t đ ng bình

th ng và s n ph m c a các đ n đ t hàng đ c bi t,

 Quy t đ nh kinh doanh dài h n:

Quy t đ nh dài h n là các quy t đ nh liên q an đ n q á t ình đ t n đ

ph c v m c tiêu lâu dài c a t ch c, hay nói m t cách khác, đây là các q y t

đ nh liên q an đ n v n đ t dài h n cho m c đích th đ c l i t c t ong t ng

c đ nh (các tài s n dài h n - long te m assets) nh máy móc thi t b , công trình nhà x ng, M t vài d ng quy t đ nh dài h n th ng g p nh : q y t đ nh đ u

TSC ,

ch n ph ng th c, k thu t và công c h tr ra quy t đ nh nh m đ a a nh ng

quy t đ nh kinh doanh mang l i hi u qu cao nh t cho doanh nghi p à đ t đ c

1.2 Chi phí và vai trò c a chi phí trong vi c ra quy t đ nh kinh doanh 1.2.1 Khái ni m và ti p c n chi phí trong ho t đ ng kinh doanh

1.2.1.1 Khái ni m chi phí

Chi phí s n xu t kinh doanh là nh ng phí t n tiêu hao ngu n l c kinh t c a

ti n c a toàn b các hao phí v lao đ ng s ng à lao đ ng v t hóa mà doanh

nghi p đã b a có liên q an đ n ho t đ ng s n xu t kinh doanh trong m t th i

k c a doanh nghi p Nói cách khác, chi phí s n xu t kinh doanh là bi u hi n

th c hi n quá trình s n xu t và tiêu th s n ph m

1.2.1.2 Ti p c n chi phí trong ho t đ ng kinh doanh

Trong ho t đ ng kinh doanh, chi phí th ng đ c nh n th c và ti p c n theo

nh ng t d y, q an đi m qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh khác nhau, phù h p

v i đ c đi m c a mô hình s n xu t đang áp d ng

ch yên môn hóa, chi phí th ng đ c ti p c n c c b theo t ng công đo n, b

doanh nghi p, chi phí hi n t i

Cùng v i s phát tri n c a s n xu t hàng hóa và d ch v , c a kinh t th

t ng, mô hình “s n xu t tinh g n” x t hi n thay cho mô hình s n xu t truy n

th ng, t o ti n đ cho lý thuy t chu i giá tr giá tr a đ i V i t d y này, chi phí

th ng đ c ti p c n theo t ng chu i ó là chi phí g n li n và xuyên su t quy

chu i giá tr đ xác đ nh các lo i chi phí phát sinh t o nên giá tr c a hàng hóa và

 i v i doanh nghi p s n xu t công nghi p:

S đ 1.2 – S đ ti p c n chi phí theo chu i giá tr t i doanh nghi p

Giá tr

c a hàng hóa

Giai đo n

s n xu t

- giai đo n đ u, t c là giai đo n nghiên c u, các lo i chi phí có th phát

sinh g m: chi phí nghiên c u và phát tri n s n ph m, chi phí thi t k s n ph m, chi phí tri n khai s n ph m

- giai đo n 2, đây là giai đo n s n xu t (giai đo n chính c a quá trình), các

chi phí có th phát sinh g m: chi phí tri n khai s n ph m, chi phí s n xu t, chi phí Marketing

- giai đo n 3, t c là giai đo n h u s n xu t, chi phí có th phát sinh g m:

chi phí Marketing, chi phí phân ph i và chi phí d ch v khách hàng

 i v i doanh nghi p kinh doanh d ch v :

S đ 1.3 – S đ ti p c n chi phí theo chu i giá tr t i doanh nghi p kinh

doanh d ch v

- giai đo n đ u, t c là giai đo n nghiên c u, các lo i chi phí có th phát

sinh g m: chi phí nghiên c u và phát tri n d ch v , chi phí thi t k d ch v

- giai đo n 2, đây là giai đo n th c hi n và cung c p d ch v (giai đo n

chính c a quá trình), các chi phí có th phát sinh g m: chi phí thi t k d ch v , chi phí s n xu t, chi phí phân ph i, chi phí Marketing

D ch v khách hàng

- giai đo n 3, t c là giai đo n h u s n xu t, chi phí có th phát sinh g m:

chi phí Marketing và chi phí d ch v h tr khách hàng

Vi c t ch c và qu n lý s n xu t theo chu i giá tr đã t o ra nh ng đi u ki n

thu n l i đ hình thành m t cách ti p c n m i – ti p c n chi phí theo t ng chu i

Ph ng pháp m i này cho phép cung c p nh ng thông tin h ích, đúng lúc à

phí theo chu i giá tr ghi nh n chi phí th c t c a t ng chu i giá tr và cung c p

đ c m t báo cáo chi phí theo đúng m c đích c a s n xu t tinh g n” (Hu nh Th

giá tr nào thì s đ c t p h p cho đúng ch i giá tr đó, bao g m chi phí lao

đ ng, nguyên v t li u, các chi phí d ch v và h tr s n xu t

Nh y cách ti p c n chi phí theo t ng chu i th ng h ng góc nhìn chi

phí, ki m soát chi phí, ti t ki m chi phí c ng nh q y t đ nh liên q an đ n chi

phí không ch bên trong mà c bên ngoài doanh nghi p, chi phí hi n t i và c

1.2.2 Phân lo i chi phí ho t đ ng kinh doanh

Nh đã t ình bày t ên, đ i v i k toán qu n tr thì chi phí có th là nh ng

Do đó, i c phân lo i chi phí theo nhi u tiêu th c khác nhau nh m đáp ng m c

tiêu qu n lý khác nhau là m t yêu c u c n thi t trong doanh nghi p V i m i tiêu

th c khác nha , chi phí đ c phân thành nhi u lo i khác nhau và có nh h ng

đ n vi c ra quy t đ nh kinh doanh

1.2.2.1 Phân lo i chi phí theo ph m vi và ch c n ng ho t đ ng

Theo cách phân lo i này, toàn b chi phí đ c chia thành hai lo i: chi phí s n

xu t và chi phí ngoài s n xu t

 Chi phí s n xu t

Chi phí s n xu t là toàn b chi phí liên q an đ n vi c s n xu t s n ph m

nguyên v t li u tr c ti p, chi phí nhân công tr c ti p và chi phí s n xu t chung

 Chi phí nhân công tr c ti p:

Chi phí nhân công tr c ti p là chi phí v s d ng lao đ ng tr c ti p s n xu t

tr c ti p và các kho n trích b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t nghi p

à kinh phí công đoàn t ên ti n l ng ph i tr lao đ ng tr c ti p, …

 Chi phí s n xu t chung:

Chi phí s n xu t chung là nh ng kho n chi phí phát sinh trong ph m vi phân

x ng đ ph c v và qu n lý ho t đ ng s n xu t Nói cách khác, đây là chi phí

phát sinh trong quá trình s n xu t s n ph m nh ng không liên q an t c ti p

(không ph i là chi phí nguyên v t li u tr c ti p và chi phí nhân công tr c ti p)

mà liên quan gián ti p đ n quá trình s n xu t s n ph m

 Chi phí ngoài s n xu t

Chi phí ngoài s n xu t là nh ng lo i chi phí phát sinh ngoài quá trình s n

xu t liên q an đ n vi c qu n lý chung toàn doanh nghi p và tiêu th s n ph m,

chi phí qu n lý doanh nghi p

 Chi phí bán hàng:

Chi phí bán hàng là toàn b chi phí phát sinh liên quan tr c ti p đ n quá trình

cho nhân iên bán hàng, chi phí bao bì, đóng gói, v n chuy n, b o qu n, hoa

h ng bán hàng, kh u hao tài s n c đ nh, …Lo i chi phí này xu t hi n t t c

 Chi phí qu n lý doanh nghi p:

Chi phí qu n lý doanh nghi p là toàn b nh ng kho n chi phí phát sinh ph c

v cho quá trình qu n lý kinh doanh, qu n lý hành chính và chi phí chung khác liên quan ho t đ ng c a toàn doanh nghi p, bao g m chi phí nguyên v t li u,

công c d ng c , chi phí kh u hao tài s n c đ nh, chi phí d ch v mua ngoài, các

lo i hình doanh nghi p đ u phát sinh lo i chi phí này

n ng c a t ng kho n m c chi phí trong quá trình ho t đ ng kinh doanh c a

doanh nghi p Nhà qu n tr doanh nghi p c n ph i cân nh c khi ra quy t đ nh kinh doanh t ên c s các kho n chi phí này

1.2.2.2 Phân lo i chi phí theo m i quan h v i th i k xác đ nh

k t qu ho t đ ng kinh doanh

và chi phí th i k

 Chi phí s n ph m:

mua các s n ph m i v i các s n ph m s n xu t công nghi p thì các chi phí này bao g m chi phí nguyên v t li u tr c ti p, chi phí nhân công tr c ti p và chi

đ c chuy n sang k sau khi s n ph m đang còn t n kho ch bán và khi s n

ph m đã đ c tiêu th thì chúng đ c xem là phí t n th i k à đ c tính tr vào

k t qu kinh doanh trong k

 Chi phí th i k :

Chi phí th i k là nh ng chi phí phát sinh trong m t th i k à đ c tính h t

phí bán hàng và qu n lý doanh nghi p là nh ng chi phí th i k Chi phí th i k

s đ c tính đ y đ trên các báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh c a đ n

khi phát sinh đã đ c coi là phí t n trong k

Phân lo i chi phí theo m i quan h v i th i k xác đ nh k t qu ho t đ ng

đ t đó đ a a q y t đ nh kinh doanh phù h p đ i v i t ng kho n chi phí đó

1.2.2.3 Phân lo i chi phí theo cách ng x c a chi phí

th chia toàn b chi phí thành ba lo i: bi n phí, đ nh phí và chi phí h n h p

đ ng thay đ i nh phí m t đ n s n ph m thay đ i t l ngh ch theo s thay

đ i c a m c đ ho t đ ng nh phí có th đ c chia thành hai lo i nh sa :

 nh phí b t bu c:

nh phí b t bu c là nh ng chi phí có b n ch t lâu dài và không th c t gi m

đ n không, cho dù m c đ ho t đ ng gi m xu ng ho c khi s n xu t b gián đo n

Ví d : Chi phí ban qu n lý, chi phí l ng n phòng, chi phí khâ hao nhà

x ng, …

 nh phí tùy ý:

đ ng t quá m c c n b n nó th hi n các đ c đi m c a bi n phí Ví d : Chi phí

đi n tho i có th xem là chi phí h n h p t ong đó ph n bi n phí là chi phí thuê

bao, ph n đ nh phí là chi phí tính trên th i gian g i

Vi c phân lo i chi phí s n xu t kinh doanh theo ph ng pháp này, cho ta

th y m i quan h gi a chi phí và s n l ng s n xu t s n ph m, giúp doanh

nghi p xác đ nh đ c s n l ng s n xu t ho c doanh th đ nâng cao hi u qu

s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p và phân tích thông tin chi phí đ đ a a

quy t đ nh kinh doanh Nói cách khác, ph ng pháp phân lo i này, giúp nhà

ho t đ ng đ i v i chi phí, t đó l p d toán chi phí phát sinh nh ng m c s n

doanh nghi p

1.2.2.4 Phân lo i chi phí theo kh n ng ki m soát

Theo cách phân lo i này, chi phí đ c chia thành hai lo i: Chi phí ki m soát

đ c và chi phí không ki m soát đ c

 Chi phí ki m soát đ c:

 Chi phí không ki m soát đ c:

Nh ng kho n chi phí mà nhà qu n tr c p đó không đ c quy n ra quy t

đ nh g i là chi phí không ki m soát đ c Ví d : Nhà qu n tr c a c a hàng trên

nh ng chi phí này đ c xem là chi phí không ki m soát đ c đ i v i c p qu n lý

này

“ai v trí có th tác đ ng đ n kho n chi phí” (Ph m V n D c và c ng s ,

nhà qu n tr các c p V i cách phân lo i này cho th y, nhà qu n tr c p nào ch có

đó

1.2.2.5 M t s cách phân lo i chi phí khác liên quan đ n phân

tích chi phí ra quy t đ nh

 Chi phí tr c ti p ậ Chi phí gián ti p:

phát sinh có th tính th ng và toàn b ào đ i t ng đó Chi phí t c ti p g n li n

v i đ i t ng t p h p chi phí, phát sinh, t n t i, phát tri n và m t đi cùng i s

phát sinh, t n t i, phát tri n và m t đi c a đ i t ng t p h p chi phí

phát sinh, t n t i và phát tri n c a nhi đ i t ng khác nha , do đó không th

tính toàn b cho đ i t ng nào

T ên góc đ c a nhà qu n tr thì chi phí tr c ti p th ng mang tính có th

 Chi phí chênh l ch:

 Chi phí c h i:

Chi phí c h i là nh ng thu nh p ti m tàng b m t đi khi ch n ph ng án này thay ì ph ng án khác Ví d : B n đang có trong tay 100 tri đ ng ngân

c h i đ i v i b n là kho n lãi ti n g i hàng n m b m t đi

Chi phí c h i không đ c ph n ánh trên s sách k toán nh ng l i r t quan

kinh doanh

 Chi phí chìm:

t ánh đ c dù l a ch n b t k ph ng án nào, í d nh nh ng kho n chi phí đã

đ c đ u t đ mua s m tài s n c đ nh, nh ng chi phí liên q an đ n vi c thành

1.2.3 Vai trò c a chi phí trong vi c ra quy t đ nh kinh doanh

nhu n Do đó, đ i v i nhà qu n lý doanh nghi p thì chi phí là m t trong m i

q an tâm hàng đ u, b i vì chi phí có nh h ng tr c ti p đ n l i nhu n và quy t

đ nh kinh doanh

Trong quá trình ho t đ ng kinh doanh, doanh nghi p th ng xuyên ph i đ i

đó là do ng n l c c a doanh nghi p th ng có h n, t ong khi đó doanh nghi p

l i có quá nhi u m c tiêu ph i l a ch n Vì v y m i quy t đ nh đ a a th ng

ph i đ t trong m i quan h gi a l i ích và chi phí Rõ ràng, y u t chi phí đóng

kia

Qua vi c phân tích chi phí có th cung c p cho nhà qu n lý nh ng thông tin thích

h p làm c s cho vi c ra quy t đ nh kinh doanh, đ m b o cho vi c th c hi n

m c tiê gia t ng giá t c a doanh nghi p

1.3 Quy trình phân tích chi phí ph c v cho vi c ra quy t đ nh kinh doanh

1.3.1 M c tiêu c a quy trình phân tích chi phí ph c v cho vi c ra quy t đ nh kinh doanh

Nh chúng ta đã bi t, chi phí có vai trò r t quan tr ng trong vi c ra quy t

đ nh kinh doanh c a doanh nghi p, là m t trong nh ng y u t làm c n c cho

vi c ra quy t đ nh Vì v y, vi c xác l p quy trình phân tích chi phí ra quy t đ nh

kinh doanh h p lý trong doanh nghi p là h t s c c n thi t

đáp ng đ c các m c tiêu c th nh sa :

1 Ch rõ cách th c ti p c n đ đ a a q y t đ nh kinh doanh;

2 Ch rõ nh ng tiêu chí ph i đáp ng khi phân tích ra quy t đ nh kinh

doanh;

3 Ch rõ các các lo i chi phí và nh h ng c a chi phí đ n tiêu chí khi ra

quy t đ nh kinh doanh

Thông qua quy trình phân tích chi phí ra quy t đ nh, nhà qu n tr doanh

nghi p có đ c nh ng thông tin thích h p liên q an đ n chi phí nh m ph c v

tr gia t ng cho khách hàng à t đó t o nên giá tr c a s n ph m, d ch v Các

quy t đ nh đ a a ph i t ên c s xem xét nh ng thông tin chi phí thích h p, đ m

l a ch n

Chính vì v y vi c l a ch n m t quy trình phân tích chi phí ra quy t đ nh kinh doanh đáp ng các m c tiêu trên trong doanh nghi p là không ph i là m t v n đ

đ n gi n Doanh nghi p c n ph i xem xét đ n nhi u y u t nh kh n ng c ng

c p thông tin chi phí thích h p, kh n ng n d ng và ra quy t đ nh linh ho t,

đ m b o đ c các yêu c u trên

1.3.2 Quy trình phân tích chi phí ph c v cho vi c ra quy t đ nh

kinh doanh trong n n kinh t th tr ng

t ng và th a mãn nh ng yêu c u c a th t ng Vì v y quy trình phân tích chi

doanh

m t c s ki m soát giai đo n s n xu t à đ m b o đ c các s n ph m này đ t

đ c m c tiêu l i nhu n đã đ c xác đ nh phù h p v i chu k s ng c a s n

ph m Nói cách khác, quy trình phân tích chi phí m c tiêu ra quy t đ nh là

“ph ng pháp q n tr chi phí đ c s d ng nh m đ t đ c l i nhu n đã đ t ra”

giai đo n nghiên c u, thi t k và cung ng v t t

nghi p g n li n v i quy trình sau:

S đ 1.4 – S đ quy trình phân tích chi phí m c tiêu ra quy t đ nh

Q a s đ trên chúng ta th y, quy trình phân tích chi phí m c tiêu ph c v

 B c 1: Thi t l p m t giá bán m c tiêu cho các s n ph m m i và

doanh thu bán hƠng c tính t k t qu phân tích th tr ng và m c tiêu l i

nhu n

T ong b c này doanh nghi p c n xem l i nh ng phân khúc th t ng mà

doanh nghi p mu n bán s n ph m Nhóm nghiên c u c a doanh nghi p c n ph i

đ c đ xu t v i m t t p h p các ch c n ng đã đ c xác đ nh và giá bán d ki n

s thay đ i nh th nào n u b b t m t s ch c n ng c a s n ph m

Thông qua kh o sát và phân tích th t ng, doanh nghi p có th c tính

đ c s l ng tiêu th d ki n và t đó xác đ nh doanh thu d ki n t ên c s k t

h p v i giá bán m c tiêu c a s n ph m Trong k ho ch l i nhu n c a mình,

mu n đ i v i t ng s n ph m thông qua ch tiêu l i nhu n g p mong mu n

 B c 2: Xác đ nh chi phí m c tiêu

phí m c tiêu mà s n ph m ph i đ t đ c t c khi xem xét nó có đ c phép đ a

vào s n xu t hay không

 B c 3: Th c hi n phân tích chi phí m c tiêu ch c n ng cho các b

ph n c a s n ph m

phí c a t ng thành ph n trong t ng s chi phí c a s n ph m theo t l thu n v i

m c đ quan tr ng c a nó Doanh nghi p có th th c hi n vi c đánh giá m c đ

quan tr ng t ng b ph n c a s n ph m b ng cách cho đi m các ch c n ng c a

ph i phù h p v i đi u ki n s n xu t t i doanh nghi p

 B c 4: Xác đ nh chi phí c tính cho s n ph m

trên quy trình s n xu t hi n t i, các nhà cung c p, công su t máy móc thi t b và

đ nh m c kinh t - k thu t c a s n ph m

 B c 5: So sánh chi phí c tính v i chi phí m c tiêu

m c tiêu c a s n ph m khi nghiên c u

- N chi phí c tính t quá chi phí m c tiêu, c n xem xét l i quá trình

thi t k , l p l i vi c phân tích chi phí/giá tr k thu t c a s n ph m nh m c t

gi m chi phí c tính ây có th là m t quá trình l p đi l p l i cho đ n khi đáp

ng đ c chi phí m c tiêu N u sau khi xem xét h t các ph ng án mà không

đ a s n ph m vào s n xu t và gi i thi u cho khách hàng

- N chi phí c tính đ t đ n chi phí m c tiêu doanh nghi p có th đ a a

quy t đ nh s n xu t s n ph m và gi i thi u cho khách hàng

 B c 6: Qu n lý chi phí trong quá trình s n xu t s n ph m

Trong quá trình s n xu t c n phát hi n nh ng b ph n c a s n ph m có chi

t c à ph ng pháp q n lý nghiêm ng t đ gi m chi phí s n xu t

đ m b o ch t l ng s n ph m Vi c theo dõi và phát hi n nh ng chi phí không

phù h p ph i đ c th c hi n th ng x yên đ không ng ng c t gi m chi phí

nh m duy trì m t t l chi phí/l i nhu n m c th p nh t (chi phí th c t /l i nhu n m c tiêu ph i luôn luôn nh h n ho c b ng chi phí m c tiêu/l i nhu n

m c tiêu) Hay nói cách khác, giai đo n này, nhà qu n tr ph i nh n di n nh ng

c h i đ c t gi m chi phí thông qua vi c áp d ng Kaizens

 B c 7: ánh giá k t qu th c hi n chi phí

tiêu có th d n đ n m t trong các k t qu sau:

- Chi phí th c t n m trong gi i h n chi phí m c tiê à chi phí c tính:

s n xu t vì kh n ng đ t l i nhu n m c tiêu t s n xu t là b p bênh

- Chi phí th c t đ t đ n chi phí m c tiêu: Nhà qu n tr c n ph i xem xét l i

toàn b quy trình Ph i xem xét k quá trình thi t k s n ph m đã h p lý ch a

+ Áp d ng h th ng qu n tr ch t l ng t ng th (TQS) đ tránh lãng phí làm

gia t ng chi phí (l an an.net n)

1.4 S c n thi t áp d ng quy trình phân tích chi phí m c tiêu ph c v cho

vi c ra quy t đ nh

các công ty th c hi n c nh tranh b ng cách liên t c phát hành m t dòng s n

c quan tr ng có ý ngh a s ng còn

Quy trình phân tích chi phí m c tiêu ra quy t đ nh là m t công c h u ích

cho vi c l p k ho ch s n xu t và gi i thi u m t b s n ph m có m c đ l i

s n ph m và doanh nghi p s ph i v t l n v i vi c chi phí quá cao so v i giá th

t ng, làm cho s n ph m gi m tính c nh tranh

Doanh nghi p s n xu t và tung ra m t s n ph m hoàn toàn m i t ong đi u

s ng, ch t l ng, đ đáng tin c y Khi ngành s n xu t công nghi p đã t ng thành, c s c nh t anh th ng di chuy n đ n giá c T đây, l i nhu n s ph i

nhiên, c c u chi phí cho các s n ph m hi n t i ph n l n b khóa t ong giai đo n

ch r t nhi u Khi các doanh nghi p b t đ u nh n ra r ng ph n l n các chi phí

giai đo n phát tri n s n ph m

Cho đ n g n đây, các doanh nghi p đã t p trung vào vi c đáp ng yêu c u

c a khách hàng H u h t các nhân viên nghiên c u và phát tri n s n ph m đã

xem chi phí c a s n ph m nh là m t bi n ph thu c, là k t qu c a các quy t

đ nh v ch c n ng, tính n ng à kh n ng th c hi n m t s n ph m B i vì chi phí

so v i mong mu n Vì v y, doanh nghi p ph i xem xét l i quá trình thi t k s n

1 nh h ng s n ph m đ n kh n ng chi t c a khách hàng ho c đ nh

h ng giá c th t ng thông qua vi c nghiên c u th t ng

yêu c u c a s n ph m;

thi t k s n ph m cùng v i quá trình phát tri n ph m, t c là liên q an đ n t t các các giai đo n trong chu k s ng c a m t s n ph m (Kenneth Crow, 2002)

Ph ng pháp ti p c n chi phí m c tiê này đ c th hi n q a s đ d i đây:

S đ 1.6 – S đ ph ng pháp ti p c n chi phí m c tiêu

Quy trình phân tích chi phí m c tiêu xây d ng t ên ph ng th c ti p th c

ti p c n chi phí v i tr ng tâm là giá m c tiê đ nh h ng th t ng làm c s

cho vi c thi t l p chi phí m c tiêu V i quy trình này s giúp doanh nghi p ch

đ ng h n so i ph ng pháp t y n th ng Doanh nghi p ch s n xu t và gi i

Nh ng yêu c u v s n ph m & Phân tích th tr ng

Giá m c tiêu ậ L i nhu n m c tiêu

Cân b ng gi a chi phí m c tiêu & Nh ng yêu c u

thi u nh ng s n ph m có nh ng ch c n ng, tính n ng mà khách hàng c n và có

kh n ng m a i chi phí th p nh t có th (chi phí m c tiêu) ch không gi i

Chính vì v y vi c xác l p quy trình phân tích chi phí m c tiêu ph c v cho

s n xu t và gi i thi u m t s n ph m m i cho khách hàng trong n n kinh t th

t ng