Luận văn thạc sĩ Thực trạng và giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu

Nguyên nhân ..... Quá trình hình thành và phát tri n ..... Nhóm nguyên nhân ch quan .... T phía khách hàng vay .... Nhóm nguyên nhân khách quan .... Hoàn thi n và tuân th nghiêm ng t quy

L I C M N

Tôi xin chân thành c m n các Th y Cô tr ng i h c Kinh T đã truy n đ t

cho tôi ki n th c trong nh ng n m h c tr ng

Tôi xin chân thành c m n Ban giám đ c và toàn th nhân viên ngân hàng

TMCP Á Châu đã nhi t tình t o đi u ki n cho tôi kh o sát trong quá trình th c

hi n lu n v n

Tôi xin chân thành c m n TS Hoàng Công Gia Khánh đã t n tình h ng d n và

giúp đ tôi hoàn thành t t lu n v n này

Và xin c m n gia đình, b n bè, đ ng nghi p đã ng h tinh th n và t o đi u ki n

t t nh t cho tôi hoàn thành lu n v n này

H c viên NGUY N TH C M TÚ

L I CAM OAN

“Th c tr ng và gi i pháp phòng ng a r i ro tín d ng t i Ngân hàng TMCP Á Châu”

là công trình nguyên c u khoa h c, đ c l p c a tôi ây là lu n v n Th c s kinh t ,

chuyên ngành Ngân hàng Lu n v n này ch a đ c ai công b d i b t k hình

th c nào

Tác gi : NGUY N TH C M TÚ

M C L C

Trang

Danh m c b ng bi u, bi u đ

Ph n m đ u

1 t v n đ

2 M c tiêu nghiên c u

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

4 Ph ng pháp nghiên c u

5 K t c u c a lu n v n

Ch ng 1: T ng quan v ho t đ ng tín d ng và r i ro tín d ng t i ngân hàng

th ng m i

1.1 Tín d ng ngơn hƠng th ng m i 10

1.1.1 Khái ni m tín d ng ngân hàng 10

1.1.2 B n ch t c a tín d ng ngân hàng 10

1.1.3 Phân lo i tín d ng ngân hàng 10

1.1.4 c đi m c a tín d ng ngân hàng 12

1.1.5 Vai trò c a tín d ng ngân hàng 12

1.1.5.1 i v i ngân hàng 12

1.1.5.2 i v i khách hàng 13

1.1.5.3 i v i n n kinh t 13

1.2 R i ro tín d ng ngơn hƠng th ng m i 17

1.2.1 Khái ni m 17

1.2.2 Phân lo i 17

1.2.3 Nguyên nhân 18

1.2.4 nh h ng c a r i ro tín d ng đ n ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, khách hàng và n n kinh t xã h i 21

1.2.4.1 nh h ng đ n ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng 21

1.2.4.2 nh h ng đ n khách hàng 22

1.2.4.3 nh h ng đ n n n kinh t xã h i 22

1.3 Phòng ng a r i ro tín d ng ngơn hƠng th ng m i 23

1.3.1 Khái ni m 23

1.3.2 S c n thi t phòng ng a r i ro tín d ng 23

1.4 Ph ng th c phòng ng a r i ro tín d ng ngơn hƠng th ng m i 24

1.4.1 Nh n di n r i ro tín d ng 24

1.4.1.1 Nhóm các d u hi u liên quan đ n quan h tín d ng v i ngân hàng 24

1.4.1.2 Nhóm các d u hi u liên quan đ n tình hình ho t đ ng c a khách hàng 24

1.4.2 o l ng r i ro tín d ng 25

1.4.2.1 Ch tiêu đo l ng (đ nh tính, đ nh l ng) 25

1.4.2.2 Các mô hình đo l ng 31

1.4.3 Bi n pháp phòng ng a r i ro tín d ng 33

K t lu n ch ng 1 35

Ch ng 2: Th c tr ng r i ro tín d ng t i NHTM c ph n Á Châu 2.1 Gi i thi u chung v ACB 36

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n 36

2.1.2 K t qu ho t đ ng kinh doanh trong th i gian qua 37

2.2 Th c tr ng r i ro tín d ng c a ACB 41

2.2.1 Tình hình chung v n quá h n 41

2.2.2 Tình hình n x u 43

2.2.3 Tình hình trích l p và s d ng d phòng r i ro tín d ng 44

2.2.4 M c đ t p trung tín d ng 45

2.2.4.1 M c đ t p trung tín d ng theo đ i t ng khách hàng 45

2.2.4.2 M c đ t p trung theo th i h n vay 46

2.2.4.3 M c đ t p trung theo lo i ti n 46

2.2.7 Công tác đo l ng r i ro tín d ng 47

2.3 Công tác ki m soát r i ro tín d ng c a ACB 51

2.3.1 B máy t ch c c p tín d ng 51

2.3.2 Th m quy n phán quy t 51

2.3.3 Chính sách tín d ng 52

2.3.4 Quy trình tín d ng 52

2.3.5 B o đ m ti n vay 53

2.3.6 Phòng ng a, phát hi n và h n ch r i ro tín d ng 54

2.3.7 Công tác x lỦ n x u 54

2.4 ánh giá chung th c tr ng r i ro tín d ng t i ACB 55

2.4.1 Nh ng m t đ t đ c 55

2.4.2 Nh ng m t còn t n t i 55

2.4.2.1 V quy đ nh gi i h n tín d ng 55

2.4.2.2 V quy trình tín d ng 56

2.4.2.3 V đ nh h ng khách hàng 56

2.4.2.4 V danh m c đ u t 57

2.4.2.5 V đào t o cán b 57

2.5 Nguyên nhơn d n đ n r i ro tín d ng t i ACB trong th i gian qua 57

2.5.1 Nhóm nguyên nhân ch quan 57

2.5.1.1 T phía ngân hàng 57

2.5.1.2 T phía khách hàng vay 63

2.5.2 Nhóm nguyên nhân khách quan 65

K t lu n ch ng 2 67

Ch ng 3 M t s gi i pháp phòng ng a r i ro tín d ng t i ACB 68

3.1 nh h ng phát tri n ho t đ ng tín d ng c a ACB trong th i gian t i 68

3.2 M t s gi i pháp phòng ng a r i ro tín d ng t i ACB 69

3.2.1 Xây d ng và th c hi n chính sách cho vay thích h p 69

3.2.2 Hoàn thi n và tuân th nghiêm ng t quy trình cho vay 73

3.2.3 Thành l p b ph n nghiên c u, phân tích và d báo kinh t v mô 77

3.2.4 Nâng cao vai trò công tác ki m soát n i b ngân hàng 78

3.2.5 Nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c 79

3.2.6 S d ng các công c b o hi m và b o đ m ti n vay 81

3.2.7 M t s ki n ngh v i ngân hàng nhà n c và chính ph 81

3.2.71 Ki n ngh đ i v i ngân hàng nhà n c 81

3.2.7.2 Ki n ngh đ i v i chính ph 84

K t lu n ch ng 3 86

Tài li u tham kh o 87

B ng 2.7: C c u vay theo th i h n vay

B ng 2.8: C c u cho vay theo lo i ti n t

Bi u đ 2.1: Ch s tài chính n m 2008 - 30/06/2013

Bi u đ 2.2: N quá h n theo nhóm

PH N M U

1 t v n đ

Quá trình toàn c u hóa làm t ng thêm m c đ ph thu c l n nhau gi a các

n n kinh t trên th gi i Trong l nh v c tài chính, ngân hàng c ng không ngo i l

Kh ng ho ng tín d ng đã có nh ng nh h ng không nh đ n n n kinh t Th i

gian qua, cu c kh ng ho ng tín d ng t i M là kh i ngu n cho cu c kh ng ho ng kinh t toàn c u Các qu c gia ph i th c hi n c i cách, xây d ng h th ng qu n lý tài chính và c ch phòng ng a r i ro tài chính qu c t , công khai, minh b ch trong

ho t đ ng ngân hàng đ tránh nh ng nguy c bi n đ ng m nh c a th tr ng tài

chính, ho t đ ng tuân theo quy lu t chung c a th tr ng

Trong kinh doanh ngân hàng t i Vi t Nam, l i nhu n t ho t đ ng tín d ng

chi m t tr ng ch y u trong thu nh p c a các ngân hàng Tuy nhiên, ho t đ ng này

luôn ti m n r i ro cao, đ c bi t là các n c có n n kinh t m i n i nh Vi t Nam

b i h th ng thông tin thi u minh b ch và không đ y đ , trình đ qu n tr r i ro còn

nhi u h n ch , tính chuyên nghi p c a cán b ngân hàng ch a cao…

R i ro tín d ng luôn t n t i và n x u là m t th c t hi n nhiên b t c ngân

hàng nào, k c các ngân hàng hàng đ u trên th gi i b i có nh ng r i ro n m ngoài

t m ki m soát c a con ng i Tuy nhiên, s khác bi t c b n c a các ngân hàng có

Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) là m t trong nh ng ngân hàng hàng đ u

trong Kh i ngân hàng TMCP v m i m t, tình hình ki m soát tín d ng th i gian qua

c ng đ c xem là khá t t Tuy nhiên trong tình hình hi n nay, đ c bi t là sau kh ng

ho ng tháng 08/2012, th c tr ng v r i ro tín d ng t i ACB là v n đ đang đ c

quan tâm và nh h ng khá l n đ n ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Do đó,

yêu c u xây d ng các gi i pháp phòng ng a r i ro tín d ng có hi u qu là m t đòi

h i b c thi t đ đ m b o h n ch r i ro trong ho t đ ng c p tín d ng, h ng đ n

các chu n m c qu c t trong qu n tr r i ro, phù h p v i môi tr ng h i nh p

Xu t phát t yêu c u trên tôi ch n đ tài ắTh c tr ng vƠ gi i pháp phòng

ng a r i ro tín d ng t i Ngơn hƠng Th ng m i c ph n Ễ Chơu” làm lu n v n

th c s kinh t

2 M c tiêu nghiên c u

V n đ c b n v lỦ lu n t ng quan r i ro tín d ng t i các ngân hàng th ng

m i

Nghiên c u, kh o sát th c tr ng r i ro tín d ng t i ngân hàng ACB, t đó tìm

ra các nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng trong th i gian qua

Trên c s nh ng nguyên nhân đó, đ xu t các gi i pháp toàn di n phù h p

ph ng pháp th ng kê, so sánh, phân tích, … đi t c s lý thuy t đ n th c ti n

nh m gi i quy t và làm sáng t m c tiêu nghiên c u c a lu n v n ng th i, ti p

thu ý ki n ph n bi n c a nhi u chuyên gia, cán b qu n lỦ, đi u hành có liên quan

CH NG 1

1.1 Tín d ng ngơn hƠng th ng m i

1.1.1 Khái ni m v tín d ng ngơn hƠng

Tín d ng ngân hàng là m i quan h vay m n đ c bi u hi n d i hình th c

ti n t hay hi n v t d a trên nguyên t c có hoàn tr Trong quan h này, bên cho vay (ngân hàng) ch nh ng l i quy n s d ng v n cho bên đi vay (cá nhân, doanh nghi p) trong m t th i gian nh t đ nh và bên đi vay có trách nhi m hoàn tr c v n

l n lãi cho bên cho vay vô đi u ki n khi đ n h n đã th a thu n Ch c n ng t p trung

và phân ph i l i v n ti n t Tín d ng đ c xem nh chi c c u n i gi a ngu n cung – c u v v n ti n t trong n n kinh t

1.1.2 B n ch t c a tín d ng ngơn hƠng

T khái ni m trên, b n ch t c a tín d ng ngân hàng là m t giao d ch v tài

s n trên c s hoàn tr và có các đ c tr ng sau:

- Tài s n giao d ch trong quan h tín d ng ngân hàng bao g m hai hình th c là cho vay (b ng ti n) và cho thuê (b t đ ng s n và đ ng s n)

- Xu t phát t nguyên t c hoàn tr , vì v y ng i cho vay khi chuy n giao tài

s n cho ng i đi vay s d ng ph i có c s đ tin r ng ng i đi vay s tr đúng

h n ây là y u t h t s c c b n trong qu n tr tín d ng

- Giá tr hoàn tr thông th ng ph i l n h n giá tr lúc cho vay, hay nói cách khác ng i đi vay ph i hoàn tr giá tr ngoài v n g c

- Trong quan h tín d ng ngân hàng, ti n vay đ c c p trên c s bên đi vay

cam k t hoàn tr vô đi u ki n cho bên cho vay khi đ n h n thanh toán

1.1.3 Phơn lo i tín d ng ngơn hƠng

Có nhi u cách phân lo i tín d ng ngân hàng d a vào các c n c khác nhau tùy theo m c đích nghiên c u Tuy nhiên ng i ta th ng phân lo i theo m t s tiêu

th c nh sau:

 Theo th i gian s d ng v n vay, tín d ng ngơn hƠng đ c phơn thƠnh 3

lo i:

- Tín d ng ng n h n: là lo i tín d ng có th i h n d i 1 n m, th ng đ c s

d ng vào nghi p v thanh toán, cho vay b sung thi u h t t m th i v v n l u đ ng

c a các doanh nghi p hay cho vay ph c v nhu c u tiêu dùng c a cá nhân

- Tín d ng trung h n: có th i h n t 1 đ n 5 n m, đ c dùng đ cho vay v n

ph c v m c đích mua s m tài s n c đ nh, c i ti n đ i m i k thu t, m r ng và xây d ng các công trình nh có th i h n thu h i v n nhanh

- Tín d ng dài h n: là lo i tín d ng trên 5 n m, đ c s d ng đ cung c p v n xây d ng c b n, c i ti n và m r ng s n xu t có quy mô l n

 C n c vƠo tính ch t đ m b o c a các kho n cho vay, có các lo i tín

d ng ngơn hƠng sau:

- Tín d ng có b o đ m: là lo i hình tín d ng mà các kho n cho vay phát ra đ u

có tài s n t ng đ ng th ch p, có các hình th c nh : c m c , th ch p, chi t kh u

và b o lãnh

- Tín d ng không có b o đ m: là lo i hình tín d ng mà các kho n cho vay phát

ra không c n tài s n th ch p mà ch d a vào tín ch p Lo i hình này th ng đ c

áp d ng v i khách hàng truy n th ng, có quan h lâu dài và sòng ph ng v i ngân hàng, khách hàng này ph i có tình hình tài chính lành m nh và có uy tín đ i v i ngân hàng nh tr n đ y đ , đúng h n c g c l n lãi, có d án s n xu t kinh doanh

kh thi, có kh n ng hoàn tr n

Trong n n kinh t th tr ng vi c phân lo i tín d ng ngân hàng theo các tiêu

th c trên ch có Ủ ngh a t ng đ i Khi các hình th c tín d ng càng đa d ng thì cách phân lo i càng chi ti t Phân lo i tín d ng giúp cho vi c nghiên c u s v n đ ng c a

v n tín d ng trong t ng lo i hình cho vay và là c s đ so sánh, đánh giá hi u qu kinh t c a chúng

1.1.4 c đi m c a tín d ng ngân hàng

- Huy đ ng v n và cho vay v n đ u th c hi n d i hình th c ti n t ;

- Ngân hàng đóng vai trò trung gian trong quá trình huy đ ng v n và cho vay;

- Quá trình v n đ ng và phát tri n c a tín d ng ngân hàng không hoàn toàn phù h p v i quy mô phát tri n s n xu t và l u thông hàng hóa;

- Tín d ng ngân hàng thúc đ y quá trình t p trung và đi u hòa v n gi a các

đ ng d ch v , cung c p cho khách hàng nh thanh toán, t v n quan tr ng nh t là

ho t đ ng cho vay (ho t đ ng tín d ng)

- Th t v y, ngân hàng v i t cách là m t trung gian tài chính kinh doanh trên nguyên t c ti n g i c a khách hàng (nghi p v huy đ ng v n) d i hình th c tài kho n vãng lai và tài kho n ti n g i Trên c s đó ngân hàng ti n hành các ho t

đ ng cho vay d i nhi u hình th c khác nhau, tùy theo yêu c u vay c a khách hàng S chênh l ch gi a ti n lãi ki m đ c thông qua ho t đ ng và ti n lãi ph i tr

cho các kho n huy đ ng là l i nhu n thu đ c ây ch a ph i là toàn b l i nhu n

c a ngân hàng, tuy nhiên nghi p v tín d ng là nghi p v ch y u c a ngân hàng nó chi m t l l n nh t trong t ng s l i nhu n c a ngân hàng

- Ngân hàng ho t đ ng trong môi tr ng c nh tranh c a c ch th tr ng thì

ho t đ ng tín d ng ngân hàng càng tr nên đa d ng i v i các ngân hàng th ng

m i đ có th t n t i và phát tri n trong môi tr òng c nh tranh, góp ph n thúc đ y

n n kinh t xã h i, h th ng ngân hàng th ng m i luôn ph i tìm cách nâng cao

chi n l c tín d ng b ng cách m r ng tín d ng

1.1.5.2 i v i khách hƠng

- Tín d ng ngân hàng đáp ng k p th i nhu c u v s l ng l n ch t

l ng v n cho khách hàng, đáp ng nhu c u đa d ng c a khách hàng

- Tín d ng ngân hàng giúp nhà đ u t n m b t đ c nh ng c h i kinh doanh,

doanh nghi p có v n đ m r ng s n xu t kinh doanh, cá nhân có đ kh n ng tài

chính đ chi tiêu và nâng cao ch t l ng cu c s ng

- Tín d ng ngân hàng ràng bu c trách nhi m khách hàng ph i hoàn tr v n

g c và lãi trong th i h n nh t đ nh nh đã th a thu n tr c Do vây, khách

hàng ph i n l c s d ng v n vay hi u qu , thu l i nhu n kinh doanh cao đem l i

l i nhu n cho b n thân c ng nh đ đ m b o ngh a v tr n cho ngân hàng

1.1.5.3 i v i n n kinh t

- Trong n n kinh t hàng hóa các doanh nghi p không th ti n hành s n xu t

kinh doanh d ch v n u không có v n

- n c ta hi n nay thi u v n là hi n t ng x y ra th ng xuyên đ i v i các

đ n v kinh t , vì v y v n tín d ng ngân hàng đóng vai trò h t s c quan tr ng, nó thành đ ng l c trong quá trình phát tri n c a n n kinh t n c nhà

- Nh có v n tín d ng các đ n v kinh t đ m b o quá trình s n xu t kinh doanh bình th ng mà còn m r ng s n xu t, c i ti n k thu t, áp d ng khoa h c

k thu t tiên ti n trong l nh v c c nh tranh

- Ngày nay tín d ng ngân hàng đ c s d ng nh m t đòn b y kinh t , giúp cho n n kinh t phát tri n, tín d ng ngân hàng có Ủ ngh a r t quan tr ng đ i v i vi c phát tri n n n kinh t th tr ng n c ta Trong ph n d i đây chúng ta s đ c p

đ n nh ng vai trò c th c a tín d ng ngân hàng trong n n kinh t th tr ng đ c

bi t là đ i v i n n kinh t n c ta hi n nay

 Tín d ng ngơn hƠng đƣ thúc đ y quá trình tích t , t p trung v n cho s n

- V i t cách là m t đ n v kinh doanh trong l nh v c ti n t v i m c đích l i nhu n, các ngân hàng c g ng t i đa hoá l i nhu n c a mình L i nhu n thu đ c t quá trình kinh doanh c a Ngân hàng th ng m i Vi t nam ch y u là t ho t cho

vay

- Tuy nhiên đ có đ c v n cho vay các Ngân hàng ph i huy đ ng v n t các

t ch c kinh t và dân c Ng i cho Ngân hàng vay v n đ c h ng m t m c lãi

su t g i là lãi su t ti n g i, còn các cá nhân và đ n v vay v n Ngân hàng ph i ch u

m t m c lãi su t g i là lãi su t cho vay

- S t n t i khách quan c a ph m trù tín d ng là ti n đ quan tr ng cho s v n

đ ng liên t c v n c a n n kinh t qu c dân Tín d ng ngân hàng đã đ ng viên, t p trung các ngu n v n đó v m t m i thông qua ho t đ ng tín d ng trên c s đó các ngu n tài chính t m th i nhàn r i s đ c Ngân hàng khai thác và s d ng tri t đ

nh m mang l i hi u qu kinh t cao, tránh đ c tình tr ng v n ch t, đ ng th i thúc

đ y n n kinh t phát tri n Tín d ng ngân hàng đã đáp ng đ c nhu c u v v n cho quá trình s n xu t đ c liên t c, t p trung v n cho quá trình tái s n xu t m r ng

v i quy mô ngày càng l n c v chi u r ng l n chi u sâu

- Cùng v i chính sách ti n t , ho t đ ng c a th tr ng v n, th tr ng ti n t , tín d ng ngân hàng đã góp ph n tích c c vào quá trình v n đ ng c a ngu n v n tránh hi n t ng thi u v n gi t o c a n n kinh t Thêm vào đó, ho t đ ng tín d ng ngân hàng góp ph n đ y lùi l m phát, đ c bi t là góp ph n vào t ng tr ng c a n n kinh t qu c dân Nh v y tín d ng ngân hàng đ c s d ng nh m t công c qu n

lỦ tích c c, có tác đ ng to l n cho s phát tri n c a n n kinh t qu c dân

 Tín d ng ngơn hƠng góp ph n đ y nhanh quá trình tái s n xu t, m

r ng góp ph n đ u t phát tri n kinh t :

- ho t đ ng s n xu t kinh doanh bình th ng các doanh nghi p c n ph i có

m t s v n nh t đ nh, trong tr ng h p m r ng s n xu t kinh doanh thì doanh nghi p c n ph i có m t s v n l n h n V n đ thi u v n t m th i th ng xuyên

x y ra các doanh nghi p Không ph i b t c m t doanh nghi p nào và không ph i

b t c lúc nào h c ng đáp ng đ c nhu c u v v n Trong tr ng h p thi u v n cho quá trình s n xu t và tái s n xu t m r ng h c n ph i đi vay v n các Ngân hàng, tín d ng ngân hàng đã góp ph n đi u hoà v n trong toàn b n n kinh t , t o cho quá trình s n xu t đ c di n ra liên t c

- Trong đi u ki n n n kinh t n c ta hi n nay các doanh nghi p r t c n có

v n đ đ i m i công ngh , m r ng s n xu t kinh doanh phù h p v i nhu c u phát tri n c a xã h i Do v y đ thành công trong công cu c đ i m i, ngành Ngân hàng

c n c g ng h n n a thì m i có th đáp ng nhu c u v v n cho các doanh nghi p

Mu n nh v y Ngân hàng ph i làm t t công tác huy đ ng v n t m th i nhàn r i c a các t ng l p dân c c ng nh c a các t ch c kinh t xã h i

- Trong tình hình hi n nay c nh tranh trong kinh doanh Ngân hàng tr nên quy t li t h n bao gi h t Ngoài b n Ngân hàng th ng m i qu c doanh còn có r t nhi u Ngân hàng th ng m i c ph n, Ngân hàng liên doanh v i n c ngoài, các Chi nhánh Ngân hàng n c ngoài, các t ch c tài chính phi ngân hàng, cho nên v n

đ đ t ra cho m i Ngân hàng là ph i xây d ng cho mình m t chi n l c kinh doanh

h p lỦ, phù h p v i xu th pháttri n c a các thành ph n kinh t v i c c u công nghi phóa hi n đ i hoá đ t n c Có nh v y công tác tín d ng ngân hàng m i đáp

ng nhu c u v n cho các doanh nghi p đ y nhanh quá trình tái s n xu t m r ng

đ a n n kinh t ngày càng phát tri n

 Tín d ng ngơn hƠng có vai trò quan tr ng trong t ch c đi u hòa, l u

ngu n v n đ u t phát tri n s làm t ng kh i l ng ti n t trong l u thông gây m t cân đ i trong quan h ti n – hàng d n đ n l m phát cho n n kinh t ), m t khác d a vào quy lu t l u thông ti n t trong quá trình cân đ i ngu n v n tín d ng v i nhu

c u vay, Ngân hàng Nhà n c trung ng th c hi n pháp l nh đ a ti n vào l u thông, do đó s v n đ ng c a v n tín d ng là trên nguyên t c đ m b o hi u qu kinh t đ t ch c đi u hòa l u thông ti n t

- H n th n a quá trình ho t đ ng tín d ng ngân hàng g n li n v i vi c thanh toán không dùng ti n m t, góp ph n gi m b t l ng ti n m t l u thông trôi n i trên

th tr ng mà không có s qu n lỦ c a Nhà n c

 Tín d ng ngơn hƠng t o đi u ki n thúc đ y các ngƠnh kinh t kém phát

tri n, lƠ công c tƠi tr cho nh ng ngƠnh kinh t m i nh n:

Ho t đ ng tín d ng ngân hàng là huy đ ng ti n t t m th i nhàn r i ch a s

d ng c a các t ch c kinh t và các t ng l p dân c trong xã h i t ngu n v n huy

đ ng đ c các Ngân hàng th ng m i đáp ng nhu c u v n vay cho các t ch c kinh t , cá nhân hay dân c có nhu c u vay v n Nh ng quá trình đ u t không

ph i tr i đ u cho các ch th có nhu c u mà vi c đ u t đ c th c hi n m t cách

ch y u vào các đ n v có tri n v ng phát tri n s n xu t kinh doanh Quá trình đ u

t này là t t y u b i vì v a đ m b o tránh r i ro tín d ng, v a thúc đ y quá trình

t ng tr ng kinh t

 Tín d ng ngơn hƠng t o đi u ki n phát tri n kinh t đ i ngo i:

Ngày nay các qu c gia trên th gi i đ u có xu h ng đ i đ u sang đ i tho i thì vi c phát tri n kinh t c a m i n c không ch bó h p trong ph m vi n c mình

mà s phát tri n kinh t c a m i n c luôn luôn g n li n v i th tr ng th gi i Tín d ng ngân hàng đã tr thành m t ph ng ti n n i li n n n kinh t gi a các

n c v i nhau b ng các ho t đ ng thanh toán qu c t nh hình th c tín d ng gi a các qu c gia v i nhau, gi a các t ch c cá nhân v i Chính ph , gi a các cá nhân

v i nhau và các ho t đ ng xu t nh p kh u gi a các n c v i nhau c bi t đ i v i các n c đang phát tri n nói chung, Vi t Nam nói riêng, tín d ng đóng vai trò quan

tr ng trong vi c xu t nh p kh u hàng hoá và đ u t công ngh , b i vì các ho t

đ ng này đòi h i ph i có m t l ng v n l n c bi t là ngu n v n ngo i t Chính

vì v y mà tín d ng ngân hàng s là ngu n v n tài tr cho các nhà đ u t kinh doanh

xu t nh p kh u hàng hóa d ch v M t chính sách tín d ng u đãi đ i các s n ph m

xu t kh u s làm t ng s c nh tranh c a hàng hóa này trong th tr ng qu c t đem

l i nhi u l i ích cho qu c gia

1.2 R i ro tín d ng ngơn hƠng th ng m i

1.2.1 Khái ni m

Là r i ro do m t khách hàng hay m t nhóm khách hàng vay v n không tr

đ c n cho Ngân hàng Trong kinh doanh ngân hàng r i ro tín d ng là lo i r i ro

l n nh t, th ng xuyên x y ra và gây h u qu n ng n có khi d n đ n phá s n ngân

hàng

Ngày nay, nhu c u v v n đ m r ng s n xu t kinh doanh, c i ti n trang thi t b k thu t, nâng cao công ngh và các nhu c u ph c v s n xu t kinh doanh luôn t ng lên đáp ng nhu c u này, các NHTM c ng ph i luôn m r ng quy mô

ho t đ ng tín d ng, đi u đó có ngh a là r i ro tín d ng c ng phát sinh nhi u h n

R i ro tín d ng là lo i r i ro ph c t p nh t, vi c qu n lỦ và phòng ng a nó

r t khó kh n, nó có th x y ra b t c đâu, b t c lúc nào R i ro tín d ng n u không đ c phát hi n và x lỦ k p th i s n y sinh các r i ro khác

và r i ro nghi p v

 R i ro l a ch n là r i ro có liên quan đ n quá trình đánh giá và phân tích tín

d ng, khi ngân hàng l a ch n nh ng ph ng án vay v n có hi u qu đ ra quy t đ nh cho vay

 R i ro b o đ m phát sinh t các tiêu chu n đ m b o nh các đi u kho n

trong h p đ ng cho vay, các lo i tài s n đ m b o, ch th đ m b o, hình th c

đ m b o và m c cho vay trên giá tr c a tài s n đ m b o

 R i ro nghi p v là r i ro liên quan đ n công tác qu n lỦ kho n vay và ho t

đ ng cho vay, bao g m c vi c s d ng h th ng x p h ng r i ro và k thu t

x lỦ các kho n vay có v n đ

- R i ro danh m c: là m t hình th c c a r i ro tín d ng mà nguyên nhân phát sinh là do nh ng h n ch trong qu n lỦ danh m c cho vay c a ngân hàng, đ c phân chia thành hai lo i là r i ro n i t i và r i ro t p trung

 R i ro n i t i: xu t phát t các y u t , các đ c đi m riêng có, mang tính riêng

bi t bên trong c a m i ch th đi vay ho c ngành, l nh v c kinh t Nó xu t phát t đ c đi m ho t đ ng ho c đ c đi m s d ng v n c a khách hàng vay

v n

 R i ro t p trung là tr ng h p ngân hàng t p trung v n cho vay quá nhi u

đ i v i m t s khách hàng, cho vay quá nhi u doanh nghi p ho t đ ng trong cùng m t ngành, l nh v c kinh t ; ho c trong cùng m t vùng đ a lỦ nh t

đ nh; ho c cùng m t lo i hình cho vay có r i ro cao

1.2.3 Nguyên nhân

Ho t đ ng tín d ng là ho t đ ng đem l i ngu n thu ch y u cho các ngân hàng th ng m i nh ng đây c ng chính là l nh v c nghi p v ph c t p và n ch a nhi u r i ro nh t Do đó vi c đi sâu nghiên c u nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng

là th t s c n thi t đ các ngân hàng th ng m i có đ c các gi i pháp c n thi t đ

h n ch r i ro này và đ t đ c hi u qu ho t đ ng cao nh t Nh chúng ta đã bi t,

r i ro tín d ng là lo i r i ro phát sinh trong quá trình c p tín d ng c a ngân hàng,

bi u hi n trên th c t qua vi c khách hàng không tr đ c n ho c tr n không đúng h n cho ngân hàng R i ro này có nguyên nhân t nhi u phía: t phía ng i cho vay, t phía ng i đi vay và c môi tr ng bên ngoài

 Nguyên nhơn thu c v phía n ng l c qu n tr c a ngơn hƠng

Tr c h t ph i nói đ n các ngân hàng còn thi u m t chính sách tín d ng nh t quán, chính sách tín d ng đây ph i bao g m m t đ nh h ng chung cho vi c cho vay, ch đ tín d ng ng n h n, trung và dài h n, các quy đ nh v b o đ m ti n vay, danh m c l a ch n khách hàng trong t ng giai đo n Nguyên nhân gây ra r i ro tín

d ng t phía ngân hàng có th đ c khái quát c b n d i đây:

- Ngân hàng không có đ thông tin v các s li u th ng kê, ch tiêu đ phân tích và đánh giá khách hàng d n đ n vi c xác đ nh sai hi u qu c a ph ng án xin vay, ho c xác đ nh th i h n cho vay ho c tr n không phù h p v i ph ng án kinh doanh c a khách hàng

- S l i l ng trong quá trình giám sát trong và sau khi cho vay nên không phát

hi n k p th i hi n t ng s d ng v n sai m c đích

- Quá tin t ng vào tài s n th ch p, b o lãnh, b o hi m, coi đó là v t đ m b o

ch c ch n cho s thu h i c g c và lãi ti n vay

- Ch y theo s l ng (ho c theo k ho ch) mà sao lãng vi c coi tr ng ch t

l ng kho n vay, quá l c quan và tin t ng vào s thành công c a ph ng án kinh doanh c a khách hàng

- Ngân hàng thi u m t b ph n chuyên trách theo dõi, qu n lỦ r i ro, qu n lỦ

h n m c tín d ng t i đa cho t ng khách hàng thu c t ng ngành ngh , s n ph m đ a

ph ng khác nhau đ phân tán r i ro, các d báo c n thi t trong t ng th i k

- N ng l c và ph m ch t đ o đ c c a m t s cán b tín d ng ngân hàng ch a

đ t m và v n đ qu n lỦ s d ng, đãi ng cán b ngân hàng ch a th a đáng

- Ngân hàng không gi i quy t h p lỦ quan h gi a ngu n v n huy đ ng và ngu n v n s d ng, c th là: d tr v n quá ít so v i nhu c u b o đ m thanh toán,

t đó m t kh n ng thanh toán n u khách hàng có nhu c u rút v n nhi u, gây

đ ng v n, lãng phí trong quá trình s d ng v n, ho c l y v n ng n h n cho vay trung dài h n quá m c quy đ nh

- C nh tranh gi a các TCTD ch a th c s lành m nh, vi c ch y theo quy mô,

b qua các tiêu chu n, đi u ki n trong cho vay, thi u quan tâm đ n ch t l ng kho n vay

 Nguyên nhơn thu c v phía khách hƠng

- S d ng v n sai m c đích, không có thi n chí trong vi c tr n vay a s các doanh nghi p khi vay v n ngân hàng đ u có các ph ng án kinh doanh c th ,

kh thi S l ng doanh nghi p s d ng v n sai m c đích, c Ủ l a đ o ngân hàng

đ chi m đo t tài s n không nhi u Tuy nhiên, nh ng v vi c phát sinh l i h t s c

n ng n , liên quan đ n uy tín c a các cán b , làm nh h ng x u đ n các doanh nghi p khác

- N ng l c qu n lỦ kinh doanh kém, đ u t nhi u l nh v c v t quá kh n ng

qu n lỦ Khi các doanh nghi p vay ti n ngân hàng đ m r ng quy mô kinh doanh,

đa ph n là t p trung v n đ u t vào tài s n v t ch t ch ít doanh nghi p nào m nh

d n đ i m i cung cách qu n lỦ, đ u t cho b ph n giám sát kinh doanh, tài chính,

k toán theo đúng chu n m c Quy mô kinh doanh phình ra to so v i t duy qu n lỦ

là nguyên nhân d n đ n phá s n c a các ph ng án kinh doanh đ y kh thi mà l ra

nó ph i thành công trên th c t

- Khách hàng vay v n t i nhi u TCTD d i m t danh ngh a hay nhi u th c

th khác nhau nên thi u s phân tích trên t ng th , khó theo dõi đ c dòng ti n d n

đ n vi c s d ng v n vay ch ng chéo và m t kh n ng thanh toán dây chuy n

- Tình hình tài chính doanh nghi p y u kém, thi u minh b ch Quy mô tài s n, ngu n v n nh bé, t l n so v i v n t có cao là đ c đi m chung c a h u h t các doanh nghi p Vi t Nam Ngoài ra, thói quen ghi chép đ y đ , chính xác, rõ ràng các

s sách k toán v n ch a đ c các doanh nghi p tuân th nghiêm ch nh và trung

th c Do v y, s sách k toán mà các doanh nghi p cung c p cho ngân hàng nhi u khi ch mang tính ch t hình th c h n th c ch t Do đó, khi cán b ngân hàng l p các b n phân tích tài chính c a doanh nghi p d a trên s li u do các doanh nghi p cung c p, th ng thi u tính th c t và xác th c

- Ch a th c s thay đ i quan đi m, còn xem v n ngân hàng là v n nhà n c

n u doanh nghi p làm n không hi u qu thì ngân hàng ch u, ngân hàng thua l thì nhà n c ch u

- Doanh nghi p c tình l a đ o ngân hàng

 Nguyên nhân khách quan

- S thay đ i c a môi tr ng t nhiên nh : thiên tai, d ch b nh, bão l t gây t n

th t cho khách hàng vay v n kinh doanh

- S thay đ i quá nhanh và không d đoán đ c c a th tr ng th gi i

- R i ro do môi tr ng pháp lỦ ch a thu n l i và s kém hi u qu c a c quan pháp lu t đ a ph ng trong vi c tri n khai lu t, các v n b n d i lu t h ng d n thi

hành lu t liên quan đ n ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng l i h t s c ch m ch p và còn nhi u b t c p

- S thanh tra, ki m tra, giám sát ch a hi u qu c a ngân hàng Nhà n c Bên

c nh nh ng c g ng và k t qu đ t đ c, ho t đ ng thanh tra ngân hàng và đ m b o

an toàn h th ng ch a có s c i thi n c n b n v ch t l ng, n ng l c cán b thanh tra, giám sát ch a đáp ng đ c yêu c u, n i dung và ph ng pháp thanh tra giám sát còn l c h u, ch m đ c đ i m i, vai trò ki m toán ch a đ c phát huy và h

th ng thông tin ch a đ c t ch c m t cách h u hi u, thanh tra t i ch v n là

ph ng pháp ch y u, kh n ng ki m soát toàn b th tr ng ti n t và giám sát r i

ro còn y u

- H th ng thông tin qu n lỦ còn b t c p Hi n nay, trung tâm qu n lỦ tín d ng ngân hàng (CIC) c a Ngân hàng Nhà n c đã ho t đ ng h n m t th p niên và đã

đ t đ c nh ng k t qu b c đ u đáng khích l trong vi c cung c p thông tin tín

d ng Tuy nhiên, thông tin cung c p còn đ n đi u, thi u c p nh t, ch a đáp ng

đ c đ y đ yêu c u tra c u thông tin

- S thay đ i v lãi su t, t giá h i đoái, l m phát, ch s giá c t ng, nguyên

v t li u đ u vào t ng làm nh h ng đ n k t qu kinh doanh c a khách hàng, khó

kh n tài chính d n đ n không có kh n ng tr n

1.2.4 nh h ng c a r i ro tín d ng đ n ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng, khách hƠng vƠ n n kinh t xƣ h i

1.2.4.1 nh h ng đ n ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng

- Khi r i ro tín d ng x y ra, ngân hàng không thu đ c v n tín d ng đã c p và lãi cho vay, nh ng ngân hàng ph i tr v n và lãi cho kho n ti n huy đ ng khi đ n

h n, đi u này s làm cho ngân hàng m t cân đ i trong vi c thu chi, vòng quay v n tín d ng gi m làm cho ngân hàng kinh doanh không hi u qu , chi phí c a ngân hàng t ng lên so v i d ki n

- N u m t kho n vay nào đó b m t kh n ng thu h i thì ngân hàng ph i s

d ng các ngu n v n c a mình đ tr cho ng i g i ti n, đ n m t ch ng m c nào

đ y, ngân hàng không có đ ngu n v n đ tr cho ng i g i ti n thì ngân hàng s

r i vào tình tr ng m t kh n ng thanh toán, có th d n đ n nguy c g p r i ro thanh kho n Và k t qu là làm thu h p quy mô kinh doanh, n ng l c tài chính gi m sút,

uy tín, s c c nh tranh gi m không nh ng trong th tr ng n i đ a mà còn lan r ng

ra các n c, k t qu kinh doanh c a ngân hàng ngày càng x u có th d n ngân hàng

1.2.4.3 nh h ng đ n n n kinh t xƣ h i

- B t ngu n t b n ch t và ch c n ng c a ngân hàng là m t t ch c trung gian tài chính chuyên huy đ ng v n nhàn r i trong n n kinh t đ cho các t ch c, các doanh nghi p và cá nhân có nhu c u vay l i Do đó, th c ch t quy n s h u nh ng kho n cho vay là quy n s h u c a ng i đã g i ti n vào ngân hàng B i v y, khi

r i ro tín d ng x y ra thì không nh ng ngân hàng ch u thi t h i mà quy n l i c a

ng i g i ti n c ng b nh h ng

- Khi m t ngân hàng g p ph i r i ro tín d ng hay b phá s n thì ng i g i ti n các ngân hàng khác hoang mang lo s và kéo nhau t đ n rút ti n các ngân hàng khác, làm cho toàn b h th ng ngân hàng g p ph i khó kh n Ngân hàng phá

s n s nh h ng đ n tình hình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p, không có

ti n tr l ng d n đ n đ i s ng công nhân g p khó kh n H n n a, s ho ng lo n

c a các ngân hàng nh h ng r t l n đ n toàn b n n kinh t Nó làm cho n n kinh

t b suy thoái, giá c t ng, s c mua gi m, th t nghi p t ng, xã h i m t n đ nh Ngoài ra, r i ro tín d ng c ng nh h ng đ n n n kinh t th gi i vì ngày nay, n n kinh t m i qu c gia đ u ph thu c vào n n kinh t khu v c và th gi i Kinh nghi m cho ta th y cu c kh ng ho ng tài chính Châu Á (1997) và m i đây là cu c

kh ng ho ng tài chính Nam M (2001-2002) và cu c kh ng ho ng tài chính hi n

nay đã làm rung chuy n toàn c u M t khác, m i liên h v ti n t , đ u t gi a các

n c phát tri n r t nhanh nên r i ro tín d ng t i m t n c nh h ng tr c ti p đ n

n n kinh t các n c có liên quan

hàng nói riêng Chính vì v y đòi h i các nhà qu n tr ngân hàng ph i h t s c th n

tr ng và có nh ng bi n pháp thích h p nh m gi m thi u r i ro trong cho vay

1.3 Phòng ng a r i ro tín d ng ngơn hƠng th ng m i

1.3.1 Khái ni m

Phòng ng a r i ro tín d ng là vi c nghiên c u và đ ra các gi i pháp nh m

ng n ch n đ n m c t i đa vi c phát sinh nh ng r i ro có th x y ra nh vi c khách hàng nh n v n vay mà không th c hi n ho c th c hi n nh ng không đ y đ ngh a

v đ i v i ngân hàng, gây t n th t cho ngân hàng, khách hàng không tr ho c không tr đ y đ , đúng h n c g c và lãi ngân hàng Làm nh h ng đ n ch t l ng tín d ng c a m t ngân hàng th hi n qua m t s ch tiêu nh t l n x u trên t ng

d n , t l n đã xóa, đã x lỦ trên t ng d n , chi phí d phòng tín d ng hay s

R i ro tín d ng c a m t ngân hàng x y ra m c đ khác nhau: nh nh t là ngân hàng b gi m l i nhu n khi không thu h i đ c lãi cho vay, n ng nh t khi ngân hàng không thu đ c v n, n th t thu t l cao d n đ n ngân hàng b l và

m t v n N u tình tr ng này kéo dài không kh c ph c đ c, ngân hàng s b phá s n gây h u qu nghiêm tr ng cho n n kinh t nói chung và h th ng ngân hàng nói riêng Chính vì v y đòi h i các nhà qu n tr ngân hàng ph i h t s c th n tr ng và có

nh ng bi n pháp thích h p nh m phòng ng a r i ro trong cho vay

1.4 Ph ng th c phòng ng a r i ro tín d ng ngơn hƠng th ng m i

1.4.1 Nh n di n r i ro tín d ng

1.4.1.1 Nhóm các d u hi u liên quan đ n quan h tín d ng v i ngơn hƠng

- Khách hàng trì hoãn n p báo cáo tài chính: báo cáo tài chính là tài li u quan

tr ng giúp ngân hàng hi u đ c tình hình s n xu t kinh doanh n ng l c tài chính c a ng i đi vay, báo hi u kh n ng hoàn tr các kho n n Vi c trì hoãn n p báo cáo tài chính có th do nhi u nguyên nhân khác nhau nh ng có

th th y đ c tình hình ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p có nh ng

d u hi u không bình th ng Vì v y, doanh nghi p không mu n ngân hàng

s m bi t v s gi m sút n ng l c tài chính c a chính mình

- Doanh nghi p hoàn tr n vay và lãi không đúng h n: khi doanh nghi p g p khó kh n trong s n xu t và tiêu th s n ph m thì luân chuy n v n c ng m t

n đ nh d n đ n kh n ng thanh toán g p nhi u khó kh n không th hoàn tr

n vay và lãi chi cho ngân hàng đúng h n N u tình tr ng này di n ra th ng xuyên và m c đ ngày càng l n thì đây chính là d u hi u rõ ràng nh t c a r i

ro tín d ng

1.4.1.2 Nhóm các d u hi u liên quan đ n tình hình ho t đ ng c a khách hƠng

- Doanh nghi p gia t ng b t th ng hàng t n kho, các kho n bán ch u và các kho n n : đ nh m c t n k ho ch nguyên li u, hàng hóa h p lỦ là đi u ki n

c n thi t đ các doanh nghi p đ m b o n đ nh s n xu t kinh doanh, xong

n u m c t n kho v t quá m c gi i h n cho phép ch ng t kh n ng tiêu th

s n ph m c a doanh nghi p là không bình th ng S gia t ng hàng t n kho

nh giá c , ch t l ng, ch ng lo i hàng hóa…d n đ n doanh thu, thu nh p

kém ng th i v i s gia t ng t n kho, gi m sút doanh thu thì các kho n vay c ng gia t ng ch ng t kh n ng thanh toán c a doanh nghi p gi m sút làm cho kh n ng tr n ngân hàng là khó kh n

- Doanh nghi p gi m b t th ng giá bán: đi u này n u không n m trong chi n

l c marketing c a doanh nghi p thì t c là doanh nghi p đang g p khó kh n

v tài chính

Ngoài các d u hi u trên thì còn r t nhi u y u t khác nh doanh nghi p thay

đ i t ch c, công nhân không có vi c làm hay quan h gi a ngân hàng và ng i vay kém than thi n…c ng là nh ng d u hi u c a r i ro tín d ng, đòi h i các cán b tín

Vi c m t ngân hàng th ng m i đánh giá xác su t r i ro c a khách hàng vay

đ có c s đ nh giá các kho n vay có chính xác hay không ph thu c vào l ng thông tin v khách hàng mà ngân hàng thu th p đ c Các y u t đ nh tính bao g m nhóm y u t liên quan đ n khách hàng vay và nhóm y u t liên quan đ n th tr ng

 Nhóm y u t liên quan đ n đ n khách hàng vay:

 Uy tín khách hàng vay th hi n qua l ch s vay tr c a khách hàng, uy tín này đ c đánh giá cao n u trong l ch s , h luôn th c hi n đúng các cam k t trong h p đ ng vay

 C c u v n c a khách hàng: Th hi n thông qua các t s v kh n ng thanh toán, t l n vay,… Ví d , n u t s v n t có/v n vay càng nh thì kh

n ng t ch c a khách hàng càng th p, r i ro nhi u h n

 S bi n đ ng c a thu nh p khách hàng: B t c s bi n đ ng b t th ng nào

trong thu nh p c a khách hàng c ng là d u hi u c nh báo r i ro, nh t là s

s t gi m thu nh p Chính vì v y, nh ng khách hàng có các kho n thu nh p

th ng xuyên n đ nh s đ c đành giá cao h n v m t an toàn h n là nh ng khách hàng hay có s bi n đ ng trong thu nh p

 Nhóm y u t liên quan đ n th tr ng

 Chu k kinh t : Chu k kinh t có nh h ng r t l n đ n tình hình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Do đó, ngân hàng c n phân tích k chu k kinh t đ xác đ nh đ c giai đo n nào nên đ u t vào ngành ngh nào đ

N quá h n (non performing loan – NPL) là kho n n mà m t ph n ho c toàn b n g c và / ho c lãi đã quá h n

M t cách ti p c n khác, n quá h n là nh ng kho n tín d ng không hoàn tr đúng h n, không đ c phép và không đ đi u ki n đ đ c gia h n n đ m b o

qu n lỦ ch t ch , các kho n n quá h n trong h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam đ c phân lo i theo th i gian và đ c phân chia theo th i h n thành các nhóm

sau:

 N quá h n d i 10 ngày – N đ tiêu chu n

 N quá h n t 10 đ n 90 ngày – N c n chú Ủ

 N quá h n t 91 đ n 180 ngày – N d i tiêu chu n

 N quá h n t 181 đ n 360 ngày – N nghi ng

 N quá h n trên 360 ngày – N có kh n ng m t v n

D n quá h n

T ng d n cho vay

x 100%

 T l n x u trên t ng d n cho vay

N x u (hay n có v n đ , n không lành m nh, n khó đòi, n không th đòi,…) là kho n n mang các đ c tr ng sau:

- Khách hàng đã không th c hi n ngh a v tr n v i ngân hàng khi các cam

k t này đã h t h n

- Tình hình tài chính c a khách hàng đang có chi u h ng x u d n đ n có kh

n ng ngân hàng không thu h i đ c c v n l n lãi

- Tài s n đ m b o (th ch p, c m c , b o lãnh) đ c đánh giá là giá tr phát mãi không đ trang tr i n g c và lãi

- Thông th ng v th i gian là các kho n n quá h n ít nh t là 90 ngày (n nhóm 3 tr lên)

Theo Quy t đ nh s 493/2005/Q -NHNN ngày 22/4/2005, n x u c a TCTD bao g m các nhóm n nh sau:

- Nhóm n d i tiêu chu n: các kho n n đ c TCTD đánh giá là không có

kh n ng thu h i n g c và lãi khi đ n h n và có kh n ng t n th t m t ph n n g c

và lãi Bao g m: Các kho n n quá h n t 91 đ n 180 ngày; Các kho n n c c u

l i th i h n tr n quá h n d i 90 ngày theo th i h n đã c c u l i Và các kho n

th c hi n ngh a v mà TCTD ph i tr thay đ i v i các cam k t b o lãnh

- Nhóm n nghi ng : các kho n n đ c TCTD đánh giá là kh n ng t n th t cao Bao g m: Các kho n n quá h n t 181 đ n 360 ngày; Các kho n n c c u l i

th i h n tr n quá h n t 90 ngày đ n 180 ngày theo th i h n đã c c u l i

- Nhóm n có kh n ng m t v n: các kho n n đ c TCTD đánh giá là không còn kh n ng thu h i, m t v n Bao g m: Các kho n n quá h n trên 360 ngày; Các kho n n khoanh ch Chính ph x lỦ; Các kho n n đã c c u l i th i h n tr n quá h n trên 180 ngày theo th i h n đã c c u l i

Theo quy đ nh hi n nay, t l này không đ c v t quá 3%

đ n 100% giá tr c a t ng kho n cho vay (sau khi tr giá tr tài s n đã đ c đ nh giá

l i) Nh v y, n u m t ngân hàng có danh m c cho vay càng r i ro thì t l trích l p

d phòng c ng s càng cao Thông th ng t l này dao đ ng trong kho ng t 0 đ n

5%

T i Vi t Nam hi n nay vi c trích l p d phòng r i ro tín d ng đ c th c hi n theo quy t đ nh s 493/2005/Q -NHNN và quy t đ nh s 18/2007/Q -NHNN c a NHNN Vi t Nam T l trích l p d phòng c th đ i v i t ng nhóm n nh sau:

 Các ch tiêu phơn tán r i ro

 Gi i h n cho vay t i đa 1 khách hàng theo quy đ nh c a pháp lu t

 Phân tán r i ro theo ngành kinh t

 Phân tán r i ro theo khu v c đ a lỦ

 D n cho vay 10 khách hàng l n nh t trên t ng d n

 M c đ t p trung tín d ng

M c đ t p trung v n tín d ng là t tr ng đ u t v n tín d ng phân theo đ i

t ng khách hàng, t ng nhóm khách hàng, t ng ngành, t ng th i h n, t ng lo i ti n

và khu v c đ a lỦ và m c đ t p trung c th đ i v i t ng ch tiêu là bao nhiêu thì

l i tùy thu c vào chính sách tín d ng c a t ng ngân hàng d a trên quy đ nh c a NHNN trong t ng th i k

- M c đ t p trung tín d ng theo đ i t ng khách hàng đ c xét theo hai ch tiêu là theo m t khách hàng và m t nhóm khách hàng:

 Theo quy đ nh c a NHNN thì t ng d n cho vay đ i v i m t khách hàng không đ c v t quá 15% v n t có c a TCTD, t ng m c cho vay và b o lãnh đ i v i m t nhóm khách hàng có liên quan không đ c v t quá 25%

v n t có c a TCTD M c đ d n v n tín d ng vào m t khách hàng càng cao thì l i nhu n có đ c trên t ng kho n tín d ng đó càng l n và ch c ch n

r i ro cho kho n tín d ng đó là r t cao Vì th , tr c khi quy t đ nh gi i ngân, ngân hàng c n ph i th m đ nh k l ng khách hàng r i m i công b

m c cho vay c ng nh th i h n cho vay đ tránh s c đáng ti c x y ra mà

- M c đ t p trung tín d ng theo th i h n: là t tr ng v n tín d ng mà ngân hàng đang c p cho các hình th c tín d ng ng n h n, trung và dài h n trong danh

m c đ u t c a ngân hàng đó M c đ d n v n tín d ng vào hình th c tín d ng nào càng cao thì m c đ r i ro càng l n

- M c đ t p trung tín d ng theo lo i ti n: là t tr ng d n v n tín d ng vào VND hay ngo i t ph thu c vào chính sách tín d ng c a t ng ngân hàng theo t ng

th i k M c đ d n v n vào lo i ti n nào càng cao thì l i nhu n đem l i cho ngân hàng t lo i ti n đó càng l n nh ng r i ro l i càng cao

- M c đ t p trung tín d ng theo ngành ngh kinh doanh: là m c đ d n v n tín d ng theo danh m c các ngành ngh kinh t nh : ngành đi n, xây l p, xi m ng,

b t đ ng s n, d u khí, than, khoáng s n…ph thu c vào chính sách đ u t c a ngân hàng trong t ng th i k kinh t Khi t tr ng v n tín d ng ngành ngh nào càng cao thì l i nhu n đem l i cho ngân hàng t ngành đó càng l n nh ng r i ro l i càng

cho vay khu v c nào nhi u nh t thì có th hi u đây chính là đo n th tr ng m c tiêu c a ngân hàng

1.4.2.2 Các mô hình đo l ng

 Mô hình ch t l ng 6 C:

- T cách ng i vay (Character): Cán b tín d ng ph i làm rõ m c đích xin vay c a khách hàng, m c đích xin vay c a khách hàng có phù h p v i chính sách tín d ng hi n hành c a ngân hàng và phù h p v i nhi m v s n xu t kinh doanh c a khách hàng hay không, đ ng th i xem xét l ch s đi vay và tr n đ i v i khách hàng c ; còn khách hàng m i thì c n thu th p thông tin t nhi u ngu n khác nh t :

trung tâm phòng ng a r i ro, t ngân hàng b n, t các c quan thông tin đ i chúng…

- N ng l c c a ng i vay (Capacity): Tùy thu c vào quy đ nh pháp lu t c a

qu c gia òi h i ng i đi vay ph i có n ng l c pháp lu t dân s và n ng l c hành

vi dân s

- Thu nh p c a ng i đi vay (Cash): Tr c h t, ph i xác đ nh đ c ngu n tr

n c a ng i vay nh lu ng ti n t doanh thu bán hàng hay thu nh p, ti n t bán thanh lỦ tài s n, ho c ti n t phát hành ch ng khoán,…

- B o đ m ti n vay (Collateral): ây là đi u ki n đ ngân hàng c p tín d ng và

là ngu n tài s n th hai có th dùng đ tr n vay cho ngân hàng

- Các đi u ki n (Conditions): Ngân hàng quy đ nh các đi u ki n tùy theo chính sách tín d ng t ng th i k nh cho vay hàng xu t kh u v i đi u ki n thâu ngân ph i qua ngân hàng, nh m th c thi chính sách ti n t c a ngân hàng Trung ng theo

t ng th i k

- Ki m soát (Control): T p trung vào nh ng v n đ nh s thay đ i c a lu t pháp có liên quan và quy ch ho t đ ng m i có nh h ng x u đ n ng i vay hay không? Yêu c u tín d ng c a ng i vay có đáp ng đ c tiêu chu n c a ngân hàng

hay không?

 Mô hình x p h ng c a Moody vƠ Standard & poor’s:

- R i ro tín d ng trong cho vay và đ u t th ng đ c th hi n b ng vi c x p

h ng trái phi u và kho n cho vay Vi c x p h ng này đ c th c hi n b i m t s

d ch v x p h ng t nhân trong đó có Moody và Standard & Poor’s là nh ng d ch

v t t nh t

- i v i Standard & Poor’s x p h ng cao nh t t Aaa nh ng v i Moody thì cao nh t là AAA Vi c x p h ng gi m d n t Aa (Standard & Poor’s ) và AA (Moody) sau đó th p d n đ ph n ánh r i ro không đ c hoàn v n cao Trong đó,

ch ng khoán (kho n cho vay) trong 4 lo i đ u đ c xem nh lo i ch ng khoán (cho vay) mà ngân hàng nên đ u t , còn các lo i ch ng khoán (kho n cho vay) bên d i

đ c x p h ng th p h n thì ngân hàng không đ u t (không cho vay) Nh ng th c

t vì ph i xem xét m i quan h t l thu n gi a r i ro và l i nhu n nên nh ng ch ng khoán (kho n cho vay) tuy đ c x p h ng th p (r i ro không hoàn v n cao) nh ng

l i có l i nhu n cao nên đôi lúc ngân hàng v n ch p nh n đ u t vào các lo i ch ng

khoán (cho vay) này

- Mô hình x p h ng c a công ty Moody và Standard & Poor’s:

 Mô hình đi m s Z (Z ậ Credit scoring model):

ây là mô hình do E.I Altman dùng đ cho đi m tín d ng đ i v i các doanh nghi p vay v n i l ng Z dùng làm th c đo t ng h p đ phân lo i r i ro tín

d ng đ i v i ng i đi vay và ph thu c vào:

- Tr s c a các ch s tài chính c a ng i vay

- T m quan tr ng c a các ch s này trong vi c xác đ nh xác su t v n c a

ng i vay trong quá kh

T đó Altman đã xây d ng mô hình đi m nh sau:

Z = 1,2X1 + 1,4X2 + 3,3X3 + 0,6X4 + 1,0X5

Trong đó:

X1 = H s v n l u đ ng / t ng tài s n

X2 = H s lãi ch a phân ph i / t ng tài s n

X3 = H s l i nhu n tr c thu và lãi vay / t ng tài s n

X4 = H s giá tr th tr ng c a t ng v n s h u / giá tr h ch toán c a n X5 = H s doanh thu / t ng tài s n

Tr s Z càng cao, thì xác su t v n c a ng i đi vay càng th p Ng c l i, khi tr s Z th p ho c là m t s âm thì đó là c n c x p khách hàng vào nhóm có nguy c v n cao

Theo mô hình cho đi m Z c a Altman, b t c công ty nào có đi m s th p

h n 1,81 ph i đ c x p vào nhóm có nguy c r i ro tín d ng cao

1.4.3 Bi n pháp phòng ng a r i ro tín d ng

- Th c hi n đúng các quy đ nh c a pháp lu t v cho vay, b o lãnh, cho thuê tài chính, chi t kh u, bao thanh toán và b o đ m ti n vay Xem xét và quy t đ nh vi c cho vay có b o đ m b ng tài s n ho c không có b o đ m b ng tài s n, cho vay có

b o đ m b ng tài s n hình thành t v n vay, tránh các v ng m c khi x lỦ tài s n

b o đ m đ thu h i n vay c bi t chú tr ng th c hi n các gi i pháp nâng cao

ch t l ng tín d ng, không đ n x u gia t ng

- Ph i t ng c ng ki m tra, giám sát vi c s d ng v n vay đúng m c đích,

ch p hành các nguyên t c, yêu c u ch ng t và th t c c p tín d ng, tránh x y ra s

c gây th t thoát tài s n; S p x p l i và t ch c hoàn thi n b máy phê duy t đ c

l p, t ng c ng công tác đào t o nghi p v và đ o đ c ngh nghi p cho các cán b tín d ng đ đáp ng yêu c u kinh doanh ngân hàng trong đi u ki n c nh tranh và

h i nh p qu c t

- Xây d ng h th ng x p h ng tín d ng n i b phù h p v i ho t đ ng kinh doanh, đ i t ng khách hàng, tính ch t r i ro c a kho n n c a TCTD

- Th c hi n chính sách qu n lỦ r i ro tín d ng, mô hình giám sát r i ro tín

d ng, ph ng pháp xác đ nh và đo l ng r i ro tín d ng có hi u qu , trong đó bao

g m cách th c đánh giá v kh n ng tr n c a khách hàng, h p đ ng tín d ng, các tài s n b o đ m, kh n ng thu h i n và qu n lỦ n c a TCTD

- Th c hi n các quy đ nh b o đ m ki m soát r i ro và an toàn ho t đ ng tín

d ng:

 Xây d ng và th c hi n đ ng b h th ng các quy ch , quy trình n i b v

qu n lỦ r i ro; trong đó đ c bi t chú tr ng vi c xây d ng chính sách khách hàng vay v n, s tay tín d ng, quy đ nh v đánh giá, x p h ng khách hàng vay, đánh giá ch t l ng tín d ng và x lỦ các kho n n x u

 M r ng tín d ng trung và dài h n m c thích h p, đ m b o cân đ i th i

h n cho vay v i th i h n c a ngu n v n huy đ ng

- Th c hi n đúng quy đ nh v gi i h n cho vay và đ i t ng c m ho c h n ch

c p tín d ng, quy đ nh v nghi p v b o lãnh, cho thuê tài chính, bao thanh toán hay th ch p hàng t n kho…đ i v i m t khách hàng, tuân th các t l an toàn ho t

đ ng kinh doanh

- i v i các tr ng h p chây nh n n và tr n vay, các TCTD c n áp d ng các bi n pháp kiên quy t, đúng pháp lu t đ thu h i n vay, k c vi c x lỦ tài s n

th ch p, c m c và b o lãnh, kh i ki n lên c quan tòa án

- Phân tán r i ro trong cho vay: không d n v n cho vay quá nhi u đ i v i m t khách hàng ho c không t p trung cho vay quá nhi u vào m t ngành, l nh v c kinh

- Chu n hóa m t cách khoa h c danh m c tài s n đ m b o và công tác th m

đ nh giá tài s n đ m b o, đ m b o Ngân hàng có đ kh n ng x lỦ đ c tài s n khi

có khách hàng phát sinh n x u

- Tr c khi cho m t khách hàng vay, ngân hàng ph i xem xét các đi u ki n c

b n nh là: Kh n ng tr n c a khách hàng so v i m c cho vay; Tr giá tài s n

đ m b o so v i m c cho vay; Gi i h n t ng d n cho vay m t khách hàng, m t nhóm khách hàng có liên quan;…

CH NG 2

M I C PH N Ễ CHỂU (ACB)

2.1 Gi i thi u chung v ACB

2.1.1 Quá trình hình thƠnh vƠ phát tri n

Ngày thành l p: Ngân hàng th ng m i c ph n Á Châu (ACB) đ c thành

l p theo Gi y phép s 0032/NH-GP do Ngân hàng nhà n c Vi t Nam c p ngày 24/04/1993, và Gi y phép s 533/GP-UB do y ban nhân dân TP.HCM c p ngày 13/05/1993 Ngày 04/06/1993, ACB chính th c đi vào ho t đ ng

Tr s chính đ t t i đ a ch 442 Nguy n Th Minh Khai, ph ng 5, qu n 3, Thành ph H Chí Minh Tính đ n th i đi m 31/12/2012, v n đi u l c a ACB là

9.376.965.060.000 đ ng và có 345 chi nhánh, phòng giao d ch trên toàn qu c

Th i đi m niêm y t: ACB niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Hà N i (tr c đây là Trung tâm giao d ch ch ng khoán Hà N i) theo quy t đ nh s 21/Q -TTGDHN ngày 31/10/2006 C phi u ACB b t đ u giao d ch vào ngày 21/11/2006

Trung tâm vàng ACB là đ n v đ u tiên trong ngành cùng m t lúc đ c T

ch c QMS Autralia ch ng nh n h th ng qu n lỦ ch t l ng đáp ng yêu c u tiêu chu n ISO 9001:2008 và T ch c Công nh n Vi t Nam (Acreditation of Vietnam) công nh n n ng l c th nghi m và hi u chu n (xác đ nh hàm l ng vàng) đáp ng yêu c u tiêu chu n ISO/IEC 17025:2005

S c tháng 08/2012 đã tác đ ng đáng k đ n nhi u m t ho t đ ng c a ACB,

đ c bi t là huy đ ng và kinh doanh vàng, ACB đã ng phó t t s c rút ti n x y ra trong tu n cu i tháng 8, và nhanh chóng khôi ph c toàn b s d huy đ ng ti t ki m VND ch trong th i gian 2 tháng sau đó áng l u Ủ là tuy t ng ti n g i khách hàng

có gi m nh ng huy đ ng ti t ki m VND c a ACB t ng tr ng 16.3% so đ u n m ACB cùng lành m nh hóa c c u b ng t ng k t tài s n thông qua vi c x lỦ các t n

đ ng liên quan đ n ho t đ ng kinh doanh vàng theo ch tr ng c a Ngân hàng Nhà

n c Tuy l i nhu n n m c a ACB không nh k v ng nh ng là k t qu ch p nh n

đ c trong b i c nh môi tr ng ho t đ ng n m 2012 đ y khó kh n và ph i x lỦ

t n đ ng v vàng ACB c ng th c thi quy t li t vi c c t gi m chi phí trong 6 tháng

cu i n m, b c đ u hoàn ch nh khuôn kh qu n lỦ r i ro v m t quy trình chính sách; và thành l p m i 16 chi nhánh và phòng giao d ch M t s đ n v kênh phân

ph i v n duy trì đ c t c đ t ng tr ng n đ nh v l i nhu n và hoàn thành k

ho ch n m

2.1.2 K t qu ho t đ ng kinh doanh c a ACB trong th i gian qua

Sau 20 n m ho t đ ng, ACB luôn gi v ng s t ng tr ng m nh m và n

đ nh Và đi u này đ c th hi n b ng các ch s tài chính qua các n m nh sau:

B ng 2.1: Ch s tƠi chính n m 2008 ậ 30/06/2013 n v tính: tri u VND

T ng tƠi s n V n huy

đ ng

D n cho vay

L i nhu n sau thu

 Phơn tích k t qu ho t đ ng kinh doanh t n m 2008-2011

Qua b ng s li u và bi u đ trên, chúng ta có th nh n th y tình hình kinh doanh khá hi u qu và n đ nh qua các n m M t ngân hàng th ng m i ho t đ ng

hi u qu là m t ngân hàng huy đ ng đ c ngu n v n c n thi t cho ho t đ ng c a mình Trong tình hình c nh tranh v lãi su t và th tr ng có nhi u kênh thu hút v n (c phi u, trái phi u, ) nh hi n nay thì vi c huy đ ng v n g p không ít khó kh n,

nh ng qua b ng s li u trên cho th y kh n ng huy đ ng v n c a Ngân hàng Á châu

v n gi t c đ t ng d n qua các n m:

Cu i n m 2009 m c dù tình hình kinh t th gi i và trong n c g p nhi u khó kh n song l ng v n ngân hàng huy đ ng đ t 134.502.210 tri u đ ng, t ng 47,52% so v i n m 2008 N m 2010 đ t 183.132.170 tri u đ ng, t ng 36,16% so

v i n m 2009, n m 2011 đ t 234.503.254 tri u đ ng t ng 28,05% so v i n m 2010

i u này đã ch ng t s tin t ng c a khách hàng vào ACB ngày càng cao Nguyên nhân là do ngân hàng đã duy trì nhi u hình th c huy đ ng đa d ng, áp d ng chính sách lãi su t linh ho t cho t ng đ a bàn và t ng c ng công tác qu ng bá hình nh

Sau khi đã huy đ ng đ c ngu n v n c n thi t, đòi h i các ngân hàng th ng

m i ph i tìm đ c khách hàng đ c p tín d ng nh m gi i phóng ngu n v n và tìm

ki m l i nhu n Trong n m 2009 đ t 62.357.978 tri u đ ng, t ng 79,02% so v i

n m 2008; n m 2010 đ t 87.195.105 tri u đ ng t ng 39,83% so v i n m 2009 do trong giai đo n này các doanh nghi p đang đ y m nh ho t đ ng đi vay đ đ u t phát tri n sau giai đo n kh ng ho ng kinh t N m 2011 đ t 102.809.156 tri u

đ ng, t ng 17,9% so v i n m 2010 ây là thành qu c a s n ng đ ng tìm ki m khách hàng, chuyên nghi p trong phong cách ph c v và liên t c đa d ng hóa các

so v i n m 2010 Quy mô t ng tài s n hi n nay đang mang l i u th c nh tranh v

v n ho t đ ng cho ACB so v i các ngân hàng th ng m i c ph n khác

V i đ nh h ng chi n l c t ng tr ng cao, qu n lỦ chi phí t t và duy trì n quá h n m c th p đã giúp nâng cao l i nhu n c a ACB L i nhu n sau thu n m

2008 đ t 2.210.682 tri u đ ng và duy trì n đ nh trong n m 2009 là 2.201.204; n m

2010 đ t 2.334.794 tri u đ ng, t ng 6,07% so v i n m 2009, n m 2011 đ t 3.207.841 tri u đ ng, t ng 37,39% so v i n m 2010 và là ngân hàng có m c l i nhu n tr c thu đ ng đ u trong toàn h th ng ngân hàng th ng m i m c dù xét

v m t quy mô t ng tài s n, ACB ch x p v trí th 5 (sau 4 ngân hàng th ng m i Nhà n c)

 Phơn tích k t qu ho t đ ng kinh doanh t n m 2012 đ n 30/06/2013

ACB đã ng phó t t và kh c ph c nhanh s c rút ti n x y ra trong tu n cu i tháng 8/2012 Thanh kho n đ c đ m b o; tài s n không th t thoát S d huy đ ng

ti t ki m VND khôi ph c trong th i gian ng n Tr ng thái vàng đ c x lỦ theo đúng ti n đ và ch tr ng c a Ngân hàng nhà n c Các ch tr ng v tín d ng

c a Ngân hàng nhà n c đ c ACB tri n khai nghiêm túc: gi m d n lãi su t cho vay; t ng tr ng tín d ng th n tr ng, t ng c ng ki m soát ch t l ng tín d ng; c

c u danh m c tín d ng theo h ng u tiên l nh v c s n xu t, h n ch c p v n tín

d ng đ i v i l nh v c phi s n xu t, kinh doanh ch ng khoán, b t đ ng s n

Quy mô huy đ ng và cho vay v c b n v n có t ng tr ng so v i n m 2011 Tuy s d đ n ngày 31/12/2012 gi m so đ u n m nh ng tính bình quân c n m, hai

ch tiêu này t ng x p x 5% so v i s d bình quân n m 2011 Huy đ ng ti t ki m

VND - ngu n v n n đ nh và là th m nh truy n thông c a ACB - t ng tr ng cao

so v i đ u n m ây là đi m đáng khích l trong b i c nh ACB đã tuân th tr n lãi

su t huy đ ng

Khuôn kh qu n lỦ r i ro v quy trình chính sách đ c xây d ng và hoàn

ch nh C u trúc thanh kho n khá v ng ch c T l an toàn v n bình quân trong n m

đ t 11.2% và đ t 13.5% t i th i đi m 31/12/2012 Tuy nhiên, các ch tiêu kinh doanh c a ACB ch a đ t k ho ch đ ra đ u n m:

- T ng tài s n: 176.300 t đ ng, gi m 37% so v i đ u n m

- Ti n g i khách hàng: 140.700 t đ ng gi m 24% so v i đ u n m