Luận văn thạc sĩ Đánh giá tác động của giáo dục đến thu nhập của người lao động Việt Nam năm 2010

Do đó có th xem là CostI> CostII.

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi, các k t qu nghiên

c u có tính đ c l p riêng, ch a đ c công b n i dung b t kì đâu; các s li u, các ngu n trích d n trong lu n án đ c chú thích ngu n g c rõ ràng, trung th c

Tôi xin cam đoan ch u trách nhi m v l i cam đoan danh d c a tôi

H c viên th c hi n

Nguy n Duy Th

M c l c

Danh m c các t vi t t t

Danh m c các b ng

Danh m c các hình v

CH NG 1: M U 1

1.1 t v n đ 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 Câu h i nghiên c u 3

1.4 i t ng nghiên c u 4

1.5 Ph ng pháp nghiên c u 4

1.6 D li u nghiên c u 4

1.7 C u trúc đ tài 4

CH NG 2: T NG QUAN LÝ THUY T VÀ TH C TI N 6

2.1 V n nhân l c 7

2.2 Giáo d c và đi h c – Mô hình đi h c 9

2.3Trình đ giáo d c – Tín hi u th tr ng lao đ ng 15

2.4 Hàm thu nh p Mincer 19

2.4.1 Hi u qu c a đ u t trong mô hình đi h c 19

2.4.2 u t cho đào t o trong quá trình làm vi c 22

2.4.3 Hàm c l ng logarithm thu nh p 25

2.4.4 u đi m và gi i h n c a hàm thu nh p Mincer 26

2.5 B ng ch ng th c nghi m 27

2.5.1 S n m đi h c và c p đ giáo d c 27

2.5.2 Y u t kinh nghi m 30

2.5.3 Khu v c kinh t 30

2.5.4 Thành th và nông thôn 31

3.2 Mô hình nghiên c u 33

3.2.1 Các khái ni m 33

3.2.2 Mô hình nghiên c u 34

3.2.3 Mô t bi n s 36

3.3 X lý d li u 38

3.3.1 Rút trích d li u 38

3.3.2 Ki m đ nh d li u 40

3.3.3 Cách th c c l ng 41

3.4 Quy trình th c hi n nghiên c u 44

CH NG 4: TH C TR NG GIÁO D C VÀ THU NH P C A NG I LAO NG VI T NAM N M 2010 46

4.1 T ng quan v m u d li u 46

4.2 Thu nh p trung bình c a ng i lao đ ng 48

4.2.1 Chênh l ch thu nh p theo khu v c sinh s ng 48

4.2.2 Chênh l ch thu nh p theo nhóm tu i 49

4.2.3 Chênh l ch thu nh p theo h c v n c a ng i lao đ ng 50

4.2.4 Chênh l ch thu nh p theo c c u và thành ph n kinh t 52

CH NG 5: C L NG SU T SINH L I C A GIÁO D C 58

5.1 K t qu h i quy su t sinh l i trung bình theo n m đi h c 58

5.1.1 Ki m đ nh mô hình 58

5.1.2 L i su t trung bình theo s n m đi h c trên c n c 59

5.1.3 L i su t trung bình theo n m đi h c 6 vùng kinh t 62

5.1.4 L i su t trung bình theo n m đi h cv i các đ c đi m quan sát 67

5.2 c l ng RORE cho các c p h c 68

5.2.1 ROREc a các c p h c c n c và vùng kinh t 68

5.2.2 ROREc a các c p h c theo các đ c đi m quan sát 70

6.3 Tác đ ng c a giáo d c v i thu nh p ng i lao đ ng Vi t Nam 2010 74

6.4 Gi i h nvà h ng nghiên c u m i 76

TÀI LI U THAM KH O 78

PH N PH L C Ph l c 4.1: T l lao đ ng phân theo h c v n 1

Ph l c 4.2: T l lao đ ng phân theo h c v n 6 vùng trên c n c 1

Ph l c 4.3: T l lao đ ng phân theo c c u kinh t 2

Ph l c 4.4: T l lao đ ng phân theo lo i hình kinh t 2

Ph l c 4.5: Ki m đ nh chênh l ch thu nh p gi a khu v c thành th và nông thôn 2

Ph l c 4.6: Ki m đ nh one way ANOVA:Chênh l ch thu nh p gi a 6 vùng đ a lý 3

Ph l c 4.7: Ki m đ nh one way ANOVA: Chênh l ch thu nh p gi a các b ng c p 5

Ph l c 4.8: Ki m đ nh one way ANOVA:Chênh l ch thu nh p ng i lao đ ng gi a các nhóm tu i hai khu v c 7

Ph l c 4.9: Ki m đ nh one way ANOVA:Chênh l ch thu nh p ng i lao đ ng trong các thành ph n kinh t 9

Ph l c 4.10: Ki m đ nh one way ANOVA:Chênh l ch thu nh p gi a ng i lao đ ng trong các ngành kinh t 11

Ph l c 4.11: Thu nh p theo khu v c thành th /nông thôn và nhóm tu i 13

Ph l c 4.12: Thu nh p theo khu v c thành th /nông thôn và b ng c p 13

Ph l c 4.13: Thu nh p theo khu v c thành th /nông thôn và ngành ngh 14

Ph l c 4.14: Thu nh p theo vùng đ a lý và thành ph n kinh t 14

Ph l c 4.15: Thu nh p theo vùng đ a lý và c c u ngành 15

Ph l c 5.1: K t qu ki m đ nh hi u qu c a bi n n i sinh 16

Ph l c 5.4: K t qu ki m đ nh hi n t ng ph ng sai thay đ i 18

Ph l c 5.5: K t qu ki m đ nh hi n t ng đa c ng tuy n 18

Ph l c 5.6: K t qu h i quy su t sinh l i giáo d c theo n m đi h c c n c 19

Ph l c 5.7 K t qu h i quy su t sinh l i cho vùng kinh t và các đ c đi m khác 21

Ph l c 5.8 T su t su t sinh l i giáo d c c n c 34

Ph l c 5.9 T su t su t sinh l i giáo d c c a vùng kinh t và các đ c đi m khác 35

2SLS Two stage least squares Ph ng pháp h i quy hai giai đo n

OLS ordinary least squares Ph ng pháp h i quy bình ph ng

t i ti u RORE Rate of return to education T su t l i su t giáo d c

B ng 4.1: Thu nh p bình quân c a ng i lao đ ng trong các thành ph n kinh t 52

B ng 4.2: Thu nh p bình quân c a ng i lao đ ng trong các ngành kinh t 54

B ng 4.3: T ng h p d u kì v ng c a các bi n trong mô hình 56

B ng 5.1: K t qu h i quy c a thu nh p ng i lao đ ng theo ph ng pháp 2SLS 61

B ng 5.2: L i su t trung bình n m đi h c 6 vùng đ a lý 66

B ng 5.3: L i su t trung bình n m đi h c theo các đ c đi m 67

B ng 5.4: T su t su t sinh l i c a các c p h c trên c n c, theo khu v c thành th - nông thôn và 6 vùng đ a lý 68

B ng 5.5: T su t su t sinh l i giáo d c c p h c theo các đ c đi m 71

Hình 2.2: Quan h thu nh p và s n m đi h c 11

Hình 2.3: Quy t đ nh ng ng đi h c đ đi làm c a ng i lao đ ng 12

Hình 2.4: N m đi h c và thu nh p c a ng i lao đ ng khi có s khác bi t v n ng l c 14 Hình 2.5: Trình đ giáo d c – Tín hi u trong th tr ng lao đ ng 18

Hình 2.6: Quan h thu nh p và n m kinh nghi m c a ng i lao đ ng 25

Hình 4.1: C c u phân b m u theo các vùng 46

Hình 4.2: tu i trung bình c a ng i lao đ ng trong m u kh o sát 47

Hình 4.3: Thu nh p trung bình c a ng i lao đ ng 6 vùng 49

Hình 4.4: Thu nh p trung bình c a ng i lao đ ng theo các nhóm tu i thành th và nông thôn 50

Hình 4.5: Thu nh p trung bình c a ng i lao đ ng theo các c p h c thành th và nông thôn 51

Hình 4.6: Thu nh p trung bình c a ng i lao đ ng theo các thành ph n kinh t và 6 vùng đ a lý 53

Hình 4.7: Thu nh p trung bình c a ng i lao đ ng theo các ngành kinh t và 6 vùng đ a lý 55

h c và công ngh Th gi i đang trong quá trình bi n chuy n c c nhanh, c v cu c

s ng v t ch t và v n hoá, theo t ng đ t sóng cách m ng công ngh liên ti p, d n

d p nh tr c đây ch a h th y, d dàng b l i phía sau hay th m chí là nh n chìm các qu c gia không v t qua đ c, không thích ng n i, ho c thích ng ch m v i

nh ng đ t sóng y V ph ng di n liên quan tr c ti p đ n giáo d c, đ t sóng m i

v công ngh thông tin, đ c bi t là s hoá và truy n thông đa ph ng ti n có nh

h ng l n lao đ n quá trình ph bi n, ti p thu, x lý, v n d ng và sáng t o tri th c Cho nên nói đ n giáo d c th k 21 là nói đ n m t n n giáo d c đ t trên c s thích

ng v i nh ng đi u ki n, kh n ng và nhu c u phát tri n đó c a xã h i m i

Th ng kê c a b giáo d c đào t o cho giai đo n t 1999-2013 cho th y s

l ng c s giáo d c và giáo viên c a các c p h c và h đào t o đ u gia t ng v s

l ng S l ng h c sinh ti u h c có xu h ng t ng nh ng s l ng h c sinh trung

h c c s và trung h c ph thông l i có xu h ng gi m nh Tuy nhiên s l ng sinh viên c a b c h c cao đ ng và đ i h c gia t ng nhanh chóng v i s l ng sinh viên vào n m 2011 đư t ng 40% so v i n m 19991 Song hành v i s phát tri n c a giáo d c đào t o, là s phát tri n kinh t m nh m và thu nh p c a ng i dân đ c

c i thi n đáng k v i thu nh p bình quân đ u ng i sau khi lo i tr y u t l m phát

đ u m c t ng h n 6% m i n m trong giai đo n t 2003-20102

M t hi n t ng đáng chú ý khác là m i quan h t l thu n gi a đi u ki n kinh t c a h gia đình và

c h i ti p c n giáo d c đ c th hi n r t rõ: h gia đình có đi u ki n kinh t cao thì

1 B giáo d c và đào t o Th ng kê giáo d c 1999-2013 [online]

< http://www.moet.gov.vn/?page=11.10&view=5251 > [Truy c p ngày: 16/11/2013]

2 T ng c c th ng kê, 2011 K t qu kh o sát m c s ng dân c n m 2010 Hà N i: NXB Th ng kê

s có t l thành viên đi h c cao và trình đ giáo d c nhìn chung s t t; ng c l i

đ i v i nh ng h gia đình có m c thu nh p h n h p, thì vi c chi tiêu cho các nhu

c u khác cho cu c s ng s làm nh h ng đ n quy t đ nh chi tiêu đ u t cho giáo

d c và do đó nh ng thành viên c a h gia đình không có đ c trình đ t t d n đ n

s y u kém v k n ng, n ng l c khi tham gia l c l ng lao đ ng Nh m t vòng

lu n qu n, h gia đình nghèo s v n ti p t c nghèo b i vì nh ng thành viên c a h khó có c h i tìm ki m đ c công vi c v i m c thu nh p t t v i s gi i h n c a trình đ giáo d c và b ng c p Xét t m v mô, giáo d c mang l i l i ích cho xã h i

nh ng tr c h t c n xem xét t m m c vi mô, giáo d c đào t o mang l i l i ích

nh th nào cho ng i đi h c, li u r ng v i trình đ giáo d c t t h n, ng i đi h c

có c h i tìm ki m m c thu nh p t t h n không? Khi chính b n thân ng i lao đ ng

nh n th c nh n th c đ c l i ích tr c ti p c a vi c đi h c mang l i m t m c thu

nh p t t h n, h m i quy t đ nh đ u t nhi u h n cho giáo d c v i kì v ng t ng lai t t đ p h n Giáo d c đào t o mang l i s thay đ i nh th nào đ i v i thu nh p

c a ng i lao đ ng? ó là m t câu h i ch a bao gi c và luôn luôn nóng b ng tính

th i s

Cùng v i khoa h c k thu t, giáo d c đào t o là đòn b y tích c c cho s phát tri n kinh t và nâng cao ch t l ng c a ng i dân cho nên t tr c đ n nay đư có

r t nhi u nghiên c u v tác đ ng c a giáo d c đ i v i thu nh p c a ng i đi làm

Nh ng nghiên c u này đánh giá l i su t c a giáo d c đ i v i thu nh p ho c c a

ng i lao đ ng c n c, ho c ti n hành cho 1 khu v c, 1 t nh thành nh t đ nh đư cung c p nh ng thông tin giá tr cho các nhà ho ch đ nh chính sách phát tri n kinh

t và giáo d c cho qu c gia ho c trong ph m vi c a 1 đ a ph ng i u đó c ng đ t

ra yêu c u c n có 1 nghiên c u v a đánh giá tác đ ng c a giáo d c không chì xét trên t ng th ng i lao đ ng c a c n c mà còn đ ng th i xét cho t ng khu v c kinh t , cho các đ c đi m phân lo i c a ng i lao đ ng nh thành ph n kinh t , khu

v c sinh s ng, c c u ngành ngh c a n n kinh t

M i m t vùng kinh t , thành ph n kinh t , khu v c sinh s ng và m i ngành

c a n n kinh t có 1 quá trình hình thành, l ch s phát tri n và xu th v n đ ng khác nhau Nghiên c u đánh giá tác đ ng c a giáo d c v i thu nh p c a các phân nhóm3

ng i lao đ ng này cho phép có cái nhìn đa chi u và toàn di n v l i ích c a giáo

d c đ i v i thu nh p c a ng i lao đ ng ó là lí do mà ng i nghiên c u ch n

th c hi n đ tài “ ánh giá tác đ ng c a giáo d c đ n thu nh p c a ng i lao đ ng

Vi t Nam n m 2010”

1.2 M c tiêu nghiên c u

tài đ c th c hi n v i các m c tiêu nghiên c u c th sau đây:

- Tác đ ng c a giáo d c-đào t o đ i v i thu nh p c a ng i lao đ ng làm công làm thuê, c l ng s thay đ i v thu nh p khi s n m đi h c c a ng i lao đ ng thay

đ i

- ánh giá s thay đ i trong tác đ ng c a giáo d c-đào t o đ n thu nh p c a ng i lao đ ng khi có s khác bi t v các y u t cá nhân trong nh n i và làm vi c, ngành ngh lao đ ng, b ng c p giáo d c đào t o, thành ph n kinh t

1.3 Câu h i nghiên c u

-Su t sinh l i c a giáo d c c a Vi t Nam n m 2010 là bao nhiêu ph n tr m? Khi

t ng thêm 1 n m đi h c thì thu nh p c a ng i lao đ ng t ng bao nhiêu ph n tr m? -Có s khác bi t nh th nào v su t sinh l i c a giáo d c khi có khác bi t v các

y u t cá nhân : n i và làm vi c, y u t ngành ngh lao đ ng, lo i hình kinh t ,

n m kinh nghi m c a công vi c hi n t i, các vùng đ a lý, các b ng c p c a h th ng giao d c

1.4 i t ng nghiên c u

Các cá nhân lao đ ng làm công n l ng, làm thuê trong n m 2010

3 Sub-data group

Nh m đ t đ c tính ch t ch trong vi c trình bày, k t n i các n i dung giúp cho

ng i đ c có th tham kh o các v n đ và k t qu c a quá trình nghiên c u, ti p theo ph n m đ u, n i dung c a đ tài đ c trình bày trong 6 ch ng nh sau:

Ch ng 1: Ph n m đ u: Gi i thi u các n i dung t ng quát c a đ tài, đ t v n

đ nghiên c u, m c tiêu và câu h i nghiên c u c ng nh gi i thi u s l c v

ph ng pháp, và ph m vi nghiên c u c a đ tài

Ch ng 2: T ng quan lý thuy t và th c ti n Ch ng 1 s gi i thi u t ng

quan v lý thuy t v n con ng i, mô hình h c v n, mô hình tín hi u th tr ng lao

đ ng và hàm thu nh p Mincer cho phép c l ng đ c hi u qu c a giáo d c và kinh nghi m b ng ph ng pháp h i qui kinh t l ng cho Vi t Nam và qu c t

Ch ng 3: Ph ng pháp th c hi n nghiên c u: Ch ng này trình bày

ph ng pháp ch n m u và cách th c tính toán các bi n gi i thích và xây d ng các

mô hình h i quy và các b c th c hi n nghiên c u

Ch ng 4: Th c tr ng thu nh p và giáo d c Vi t Nam n m 2010

Ch ng này s d ng ph ng pháp th ng kê mô t , so sánh di n d ch đ kh o sát

m c s ng, tình tr ng đi h c, vi c làm, m c t ng ti n l ng khi trình đ h c v n t ng thêm c a ng i lao đ ng c n c n m 2010

Ch ng 5: c l ng su t sinh l i c a giáo d c Vi t Nam H i qui hàm

thu nh p Mincer đ c l ng su t sinh l i c a giáo d c Vi t Nam n m 2010

Ch ng này s trình bày k t qu nghiên c u c l ng các h s , khi h i qui v i hàm thu nh p Mincer bao g m c vi c xét đ n các tính ch t quan sát

Ch ng 6: K t lu n : T các phân tích ch ng 4 và k t qu đo l ng đ c

ch ng 5, tác gi đ a ra k t lu n và đ xu t nghiên c u ti p theo

CH NG II: T NG QUAN LÝ THUY T VÀ TH C TI N

Ch ng 2 gi i thi u t ng quan v nh ng n n t ng lý thuy t đ c s d ng làm c s l p lu n cho đ tài Con ng i là ch th chính c a lao đ ng s n xu t nên các y u t trình đ và k n ng c a ng i lao đ ng v i ho t đ ng s n xu t là l nh v c nghiên c u có nhi u thành t u c a kinh t h c Do đó nh ng lý lu n c b n v đ u

t cho giáo d c đào t o cho ng i lao đ ng – V n nhân l c - c a Adam Smith, Becker s đ c đ c p tr c nh t Tuy nhiên, quy t đ nh đ u t cho giáo d c đào

t o là 1 ch n l a mà ng i lao đ ng khi quy t đ nh ph i cân nh c gi a l i ích và chi phí Mô hình đi h c c a Borjas đi vào phân tích khía c nh này đ lý gi i khi nào

ng i lao đ ng quy t đ nh đi h c thay vì đi làm, vì sao ng i h c v n t t có thu

nh p cao h n đ ng th i phân tích s khác bi t v thu nh p có xét đ n y u t n ng

l c b m sinh c a cá nhân

C ng phân tích quy t đ nh đi h c đ i h c c a ng i lao đ ng nh Borjas, Pindyck và Rubinfield xây d ng 1 mô hình lý thuy t khác v i ti p c n theo h ng thông tin b t cân x ng Qua đó các tác gi kh ng đ nh b ng c p đ i h c không ch mang l i nh ng ki n th c và k n ng nh t đ nh cho ng i lao đ ng mà còn là m t

ch báo, m t tín hi u quan tr ng đ ng i tuy n d ng nh n bi t ng i có n ng l c

t t và có m c đưi ng x ng đáng

Nh ng mô hình lý thuy t cung c p nh ng ki n gi i v tác đ ng c a giáo d c

đ n thu nh p ng i lao đ ng c ng nh gi i thích quy t đ nh đi h c c a ng i lao

đ ng Tuy nhiên đ ti n hành các nghiên c u th c nghi m c n có 1 mô hình kh thi

đ có th ti n hành đo l ng và c l ng tác đ ng c a giáo d c v i thu nh p

Ph n ti p theo c a ch ng trình bày mô hình Mincer, c s đ ti n hành nh ng nghiên c u đ nh l ng v hi u qu sinh l i c a giáo d c v i ch tiêu đo l ng là thu

nh p c a ng i lao đ ng đ ng th i nh ng k t qu nghiên c u đư có v nh h ng

c a giáo d c đ i v i thu nh p c a Vi t Nam và th gi i

2 C s lý lu n

2.1 V n nhân l c

Lý thuy t v v n nhân l c nghiên c u nh ng s đ u t vào con ng i đ gia

t ng n ng su t lao đ ng c a ng i lao đ ng và là n n t ng đ phát tri n nhi u lý thuy t kinh t Nh ng ý t ng ban đ u v v n nhân l c đư đ c Adam Smith (1776) đ c p khi tranh lu n v kh n ng và vai trò c a nh ng c dân ho c thành viên c a m t t ch c khi cho r ng vi c thu nh n nh ng tài n ng, b ng cách duy trì

k t qu đ t đ c trong su t quá trình giáo d c, h c t p ho c th c t p, luôn t n kém

m t kho n chi phí th c, kho n chi phí này là v n c đ nh và b ng ti n m t nh ngu n v n có s n trong b n thân ng i lao đ ng Nh ng tài n ng đó s m t ph n

t o nên s giàu có c a ng i lao đ ngc ng nh cho t ch c mà ng i lao đ ng đang là thành viên S khéo léo c a m t ng i lao đ ng khi đ c c i thi n có th

đ c xem xét nh m t c máy ho c m t công c th ng m i t o đi u ki n thu n l i

và gi m b t s c lao đ ng, và tài n ng đó, m c dù t n kém m t kho n chi phí nh t

đ nh nh ng bù l i cho kho n chi phí đó là m t kho n l i nhu n V n nhân l c đ c xem nh là 1 y u t c a s n xu t, t ng t nh lao đ ng và v n v t ch t

T th i đi m đó, v n nhân l c ti p t c đ c nghiên c u và tranh lu n, đ t

đ c nhi u thành t u l n trong th p niên 50, 60 c a th k 20 v i các công trình c a Gary Becker và Theodore Schultz V n nhân l c là t ng th ki n th c, k n ng và

t nh đ chuyên môn mà ng i lao đ ng tích l y đ c mà nh đó gia t ng n ng su t,

hi u qu công vi c Khác v i v n v t ch t, v n con ng i là v n vô hình g n v i

ng i s h u nó, và ch đ c s d ng khi ng i ch c a nó tham gia vào quá trình

s n xu t Lo i v n này không th mang cho vay hay th ch p nh v n h u hình Nó

có kh n ng t ng lên và t sinh ra khi s d ng (liên quan đ n kinh nghi m) Ngoài

ra, v n con ng i còn có kh n ng di chuy n và chia s do v y không tuân theo qui

lu t “n ng su t biên gi m d n” nh v n v t ch t

V n con ng i c u thành t ba nhân t chính (1) n ng l c ban đ u, nhân t này g n li n v i y u t n ng khi u và b m sinh m i ng i, (2) nh ng k n ng và

ki n th c đ c hình thành và tích lu thông qua quá trình đào t o t tr ng l p , (3) các, kh n ng chuyên môn, nh ng kinh nghi m tích lu t quá trình s ng và làm

vi c N ng l c ban đ u nh n đ c t cha m và các đi u ki n c a gia đình và xư h i khi ch m lo cho bà m mang thai và sinh n C ng gi ng nh v n h u hình, đ có

đ c ngu n v n này thì con ng i ph i đ u t tích lu Lý thuy t v n con ng i

nh n m nh m i cá nhân là m t nhà đ u t M i cá nhân s đ u t vào giáo d c đ

ki m đ c l i ích cao h n vào nh ng n m sau khi đi h c S đ u t này bao g m chi phí h c t p và chi phí c h i do vi c m t thu nh p trong ng n h n do dành th i gian cho vi c h c Ng i lao đ ng ch p nh n và quy t đ nh đ u t vì kì v ng s

ki m đ c thu nh p cao h n trong t ng lai sau khi tích lu đ c ki n th c và kinh nghi m V n nhân l c có th đ c đ u t b ng nhi u hình th c nh giáo d c

tr ng l p, hu n luy n trong quá trình làm vi c, hu n luy n bên ngoài công vi c Khi đi h c đ có n ng l c thì ng i ta ph i b ra chi phí h c hành và cu i cùng

nh ng tr i nghi m trong cu c s ng và làm vi c (Becker, 1975)

Hanushek và Wobmann (2007) cho r ng ch t l ng giáo d c nh h ng

tr c ti p đ n thu nh p c a m i cá nhân S khác bi t này có th đ c đánh giá thông qua s khác bi t v thu nh p c a ng i lao đ ng có nh ng c p đ giáo d c khác nhau N u cá nhân đ c h ng đi u ki n giáo d c t t h n thì có nhi u c h i

đ đ t đ c m c thu nh p t t h n M i quan h c a giáo d c, v n con ng i và s

t ng tr ng kinh t đ c Hietala (2005) khái quát thành hình 2.1

Hình: 2.1: Quan h gi a giáo d c- đào t o và phát tri n kinh t

Ngu n: Hietala (2005)

Khi đ c giáo d c và hu n luy n h ng nghi p t t, v n con ng i (ki n

th c, k n ng, n ng l c) gia t ng Nh đó n ng su t và hi u qu làm vi c c a ng i lao đ ng đ c c i thi n và nâng cao Ng i lao đ ng đ c tr l ng cao h n và có nhi u c h i tuy n d ng h n N n kinh t t o ra thêm nhi u s n ph m và v n hành

hi u qu h n nên góp ph n vào s t ng tr ng và gi i quy t v n đ vi c làm

2.2 Giáo d c và thu nh p – Mô hình đi h c

Giáo d c không ch mang l i l i ích cho cá nhân ng i đi h c và cho c xã h i

th hi n thông qua ng i lao đ ng đ t đ c thu nh p cao h n khi trình đ h c v n

cao h n và n n kinh t t ng tr ng h n M c thu nh p ng i lao đ ng nh n đ c

tu thu c vào công vi c, các k n ng và kh n ng c a ng i lao đ ng đây ta xem xét đ n khác bi t do trình đ giáo d c c a ng i lao đ ng Borjas (2005) gi i thích

(iii) Ng i lao đ ng không nh n đ c l i ích nào khác trong quá trình đi h c

nh ng ph i ch u nh ng chi phí khi đi h c, vì v y nh ng doanh nghi p c n lao đ ng

có trình đ h c v n cao s ch u chi tr m c l ng cao, đ c xem là l ng đ n bù chi phí đào t o mà ng i lao đ ng đư b ra khi đi h c

(iv) Ng i lao đ ng có su t chi t kh u r không đ i, không ph thu c vào trình

đ h c v n

Ta xem xét tr ng h p m t ng i t t nghi p trung h c tham gia vào th

tr ng lao đ ng vào n m 18 tu i có thu nh p hàng n m là w0 k t lúc anh ta thôi

h c, đi làm công n l ng cho t i khi ngh h u, gi s là 60 tu i N u quy t đ nh đi

h c đ i h c thay vì đi làm ngay, ng i đó ph i b đi w0 thu nh p hàng n m này và

ph i t n thêm các kho n chi phí C cho m i n m đi h c (g m c chi phí tr c ti p là

ti n b c và chi phí gián ti p là th i gian) Sau 4 n m đi h c b c đ i h c, anh ta ki m

đ c m c thu nh p hàng n m là w1 > w0 (ng i lao đ ng là ng i duy lý nên ch thu nh p sau khi đi h c cao h n thu nh p khi không đi h c thì h m i quy t đ nh đi

h c) cho đ n khi ngh h u

Giá tr hi n t i c a dòng thu nh p m i tr ng h p là:

 Khi không đi h c đ i h c:

PV0 = w0 + + = (2.1)

 Khi đi h c đ i h c:

Ng i lao đ ng s theo h c đ i h c n u PV1>PV0.Borjas (2005) s d ng đ

th di n đ t quan h gi a ti n l ng các doanh nghi p s n sàng tr t ng ng m i trình đ h c v n (s n m đi h c) M i quan h này có nh ng đ c đi m sau:

SbSa

- ng ti n l ng theo h c v n d c lên do kho n đ n bù cho h c v n

d c c a đ ng ti n l ng theo h c v n cho th y thu nh p t ng lên khi ng i lao

đ ng có thêm m t n m h c v n

- ng ti n l ng theo h c v n là đ ng cong l i cho th y m c gia t ng biên

c a ti n l ng gi m d n khi t ng thêm s n m đi h c

d c c a đ ng ti n l ng theo h c v n (hay w/ s) cho ta bi t m c t ng c a thu nh p khi t ng thêm m t n m đi h c, nh v y ph n tr m thay đ i c a thu nh p khi t ng thêm m t n m đi h c - MRR4 (m c l i t c biên c a vi c đi h ccho bi t

ph n tr m thu nh p t ng thêm đ i v i m i n m đ u t cho vi c đi h c) là:

Quy t đ nh ng ng đi h c đ đi làm

Ng i lao đ ng s ph i quy t đ nh ch n trình đ h c v n t i u đ đ t đ c

m c thu nh p cao nh t V i gi đ nh (iv), r là 1 h ng s không ph thu c vào S,

l c đ d i đây cho bi t m i quan h c a r và MRR

1 ng i đi làm đ đ t đ c thu nh p t i u thì s đi h c cho đ n khi mà m c l i t c biên c a vi c đi h c b ng v i su t chi t kh u r Khi l i t c biên c a vi c đi h c còn

l n h n su t chi t kh u r thì ng i lao đ ng ti p t c đi h c thay vì đi làm s mang

l i nhi u l i ích h n Ng c l i, khi l i t c biên giáo d c th p h n su t chi t kh u r thì đi làm s mang l i hi u qu kinh t cho ng i lao đ ng h n là đi h c

MRR = r (2.4) Công th c (2.4) đ c g i là “quy t c d ng”5

S khác bi t trong thu nh p do s n m đi h c và n ng l c cá nhân

Xét tr ng h p 2 ng i lao đ ng a và b có cùng 1 su t chi t kh u r nh ng có

s khác bi t v n ng l c Gi s là n ng l c c a a thua b Borjas (2005) cho r ng khi đó thì MRRa< MRRb và đ ng su t sinh l i giáo d c c a b n m v phía bên

ph i c a đ ng su t sinh l i giáo d c c a a và đ ng ti n l ng theo n m đi h c

c a b c ng n m trên đ ng ti n l ng theo thu nh p c a a Do MRRb>MRRa cho nên 1 n m đi h c thêm c a b s mang l i cho b nhi u thu nh p h n a và do đó b s quy t đ nh đi h c lâu h n a (Sb> Sa)

N u a ch đi h c đ n n m Sa, ti n l ng c a a là đi m Patrên đ th ( ng v i

m c l ng Wdrop), do b h c đ n n m Sb m i đi làm nên m c l ng c a b là Wb, ng

v i đi m Pb trên đ th o n th ng Z trên đ thi đo l ng s khác bi t trong thu

nh p gi a a và b th cho th y, s khác bi t trong thu nh p c a a và b do s khác

bi t c a 2 y u t : (i)S n m đi h c c a a th p h n c a b (ii) b có n ng l c t t h n a Ngay c khi a quy t đ nh đi h c đ n n m th Sb đ đ t đ c m c l ng Wa> Wb thì

Wa v n còn th p Wb do n ng l c c a b t t h n a nên ng i tuy n d ng ch p nh n

tr l ng cao h n cho b m c dù c 2 ng i lao đ ng có cùng s n m đi h c

5 Stoping Rule

Hình 2 4: N m đi h c và thu nh p c a ng i lao đ ng khi có s khác bi t v

n ng l c

Ngu n: Borjas (2005)

2.3 Trình đ giáo d c - tín hi u c a th tr ng lao đ ng

Trong tr ng h p lý t ng, thu nh p c a ng i lao đ ng đ c quy t đ nh

b i n ng su t c a h Tuy nhiên th tr ng lao đ ng trong th c t là th tr ng b t cân x ng v thông tin và ng i tuy n d ng lao đ ng r t khó có th đánh giá chính xác v n ng l c c a ng i lao đ ng vào th i đi m kí h p đ ng lao đ ng đ đ xu t

m c l ng phù h p Th vi c và quan sát theo dõi quá trình th vi c c a ng i lao

đ ng là 1 gi i pháp h u ích tuy nhiên gi i pháp này c ng là 1 gi i pháp t n kém v

c chi phí l n th i gian Do đó, ng i tuy n d ng r t c n thông tin cho phép h đánh giá n ng su t ti m n ng c a ng i lao đ ng tr c khi ra quy t đ nh tuy n

d ng Thông tin này đ c g i là tín hi u trong th tr ng lao đ ng

Gi s th tr ng lao đ ng ch g m 2 nhóm ng i lao đ ng là (I) nhóm n ng

su t th p và (II) nhóm n ng su t cao Tín hi u g i là đ m nh n u nh nó cho th y

s phân hoá rõ gi a 2 nhóm ng i lao đ ng khi mà nhóm n ng su t cao có th d dàng phát ra tín hi u và nhóm có n ng su t th p r t khó kh n nh t đ nh m i có th phát ra tín hi u i v i th tr ng lao đ ng là 1 th tr ng có thông tin v n ng

su t ng i lao đ ng là b t cân x ng, Spence (1973) cho r ng trình đ giáo d c là 1 tín hi u m nh b i vì nh ng ng i có n ng l c t t th ng s d dàng đ t đ c b ng

c p cao h n là nh ng ng i có n ng l c th p Pindyck và Rubinfield (2008) phát tri n t mô hình c a Spence (1973) đ lý gi i tr ng h p ng i lao đ ng có n ng

l c th p quy t đ nh không h c ti p đ i h c đ đi làm ngay trong khi ng i có n ng

l c cao ti p t c h c ti p đ i h c r i m i b t đ u đi h c Qua đó các tác gi gi i thích

lí do t i sao ng i tuy n d ng lao đ ng có khuynh h ng tr l ng t t h n cho

ng i lao đ ng có trình đ h c v n cao ây là mô hình “Giáo d c - Tín hi u c a

th tr ng lao đ ng”

Gi đ nh c a mô hình

- Th tr ng lao đ ng bao g m 2 nhóm ng i lao đ ng I và II v i s l ng

b ng nhau, trong đó nhóm II có n ng su t cao h n nhóm I

- T t c các đ c đi m c a giáo d c (b ng c p, đi m trung bình, … ) đ c đánh giá thông qua s n m đi h c y

- Hàm s chi phí c a vi c h c đ i h c là hàm s tuy n tính theo n m h c d ng

Ci(y) = Costi*y (v i Costi là 1 h s d ng) và y s n m đi h c đ i h c

- Giá tr ch y u c a giáo d c là 1 tín hi u đ nh n bi t n ng l c c a ng i lao

đ ng ( gi đ nh này nh m m c đích gi cho mô hình đ n gi n đ ng th i

nh n m nh đ n vai trò là m t tín hi u m nh c a trình đ h c v n trong th

tr ng lao đ ng)

N u nh ng i tuy n d ng lao đ ng bi t chính xác ng i lao đ ng thu c nhóm nào thì s tr l ng đúng v i n ng l c c a t ng nhóm l n l t là WI và WII

v i WI < WII tính theo n m làm vi c.N u nh ng i tuy n d ng không bi t đ c

ng i lao đ ng thu c nhóm n ng l c nào thì ng i tuy n d ng s tr l ng b ng giá

tr trung bình W = (WI + WII)/2 Thu nh p c a 2 nhóm sau 1 kho ng t n m là WI*t và

WII*t

Chi phí cho vi c h c đ i h c bao g m chi phí h c hành, sách v và t t c các chi phí c h i khác Chi phí cho vi c h c đ i h c m i n m h c đ i h c c a nhóm I cao h n nhóm II Do đó có th xem là CostI> CostII Có 2 nguyên nhân gi i thích cho hi n t ng này (i) Nh ng ng i có n ng th c th p thì ph i b nhi u công s c

đ h c t p h n (ii) ti n đ h c c a ng i n ng l c th p th ng ch m h n

quy t đ nh vi c có đi h c đ i h c hay gia nh p ngay th tr ng lao đ ng ngay sau khi k t thúc b c h c ph thông, ng i lao đ ng đánh giá d a trên vi c so sánh l i ích và chi phí c a vi c h c đ i h c nh sau : ch n ph ng án hoàn t t h c

đ i h c đ đ t đ n trình đ là y* n u nh s gia t ng trong thu nh p đ t đ c ph i

l n h n ho c b ng chi phí b ra cho vi c h c Di n đ t 1 tr ng h p c th v i, s

n m h c hoàn t t đ i h c là y* = 4, m c l ng WI = 10000 USD và WII = 20000 USD nên s gia t ng thu nh p trong kho ng th i gian t = 10 n m đi làm là 100000 USD do ng i lao đ ng h c h t đ i h c m i đi làm Hàm s chi phí h c đ i h c cho

2 nhóm I và II l n l t là:

CI(y) = 40000 * (y*) (USD)

CII(y) = 20000 * (y*) (USD)

ng B(y) là đ ng cho bi t s gia t ng trong thu nh p c a ng i lao

đ ng N u nh ng i lao đ ng quy t đ nh không đi h c đ i h c mà gia nh p th

tr ng lao đ ng ngay thì B(y) = 0 Ng c l i n u ng i lao đ ng ch n đi h c đ i

h c xong m i đi làm thì đ ng B(y) th i đi m y* = 4 s m c (WII-WI)*t =

100000 (USD)

Nhóm I quy t đ nh không đi h c đ i h c khi mà 100000 < 40000 * (y*) hay y* > 2.5

Nhóm I quy t đ nh đi h c đ i h c khi 100000 > 20000 * (y*) hay y* < 5

Do s n m h c đ i h c là y* = 4, nhóm I quy t đ nh không đi h c đ i h c

b i vì sau 10 n m đi làm, s gia t ng c a thu nh p v n ch a bù đ p đ kho n chi phí b ra đ đi h c đ i h c Trong khi nhóm II quy t đ nh s h c đ i h c r i m i đi làm b i vì kho n gia t ng trong thu nh p sau 10 n m đư l n h n kho n đ u t cho

vi c h c đ i h c

Nguyên t c quy t đ nh c a ng i tuy n d ng là n u nh 1 ng viên có s

n m h c sau ph thông l n h n m c y* (hàm ý có h c v n đ i h c tr lên) thì ng viên là ng i thu c nhóm II, còn n u có s n m đi h c sau ph thông th p h n y*thì ngviên là ng i thu c nhóm I

Hình 2 5: Trình đ giáo d c – Tín hi u trong th tr ng lao đ ng

Ngu n : Pindyck và Rubinfield (2008)

Bây gi , khi ng i tuy n d ng ph ng v n 1 ng i có b ng đ i h c, h có th

gi đ nh t ng đ i chính xác r ng đây chính là 1 ng i có n ng l c t t, x ng đáng

v i m c l ng 20000 USD/n m, xác đ nh 1 cân b ng trong th tr ng lao đ ng

Nh ng ng i có n ng l c cao s đi h c đ i h c và thông qua b ng đ i h c, g i tín

hi u đ n ng i tuy n d ng v n ng l c t t c a h Ng i tuy n d ng nh n đ c tín

hi u này và đ ngh 1 m c l ng h p lý cho ng i lao đ ng

ây là 1 ví d đư đ c đ n gi n hoá r t nhi u nh ng thông qua đó, Pindyck

và Rubinfield (2008) kh ng đ nh m t k t lu n có ý ngh a: giáo d c là tín hi u quan

tr ng cho phép ng i tuy n d ng phân lo i ng i lao đ ng theo đúng n ng l c c a

h 1 s ng i lao đ ng có n ng l c t t s quy t đ nh đi h c và hoàn ch nh ch ng trình đ i h c ngay c khi k t qu giáo d c đ i h c không góp ph n nâng cao n ng

su t lao đ ng c a h Nh ng ng i này mu n g i 1 tín hi u đ n ng i tuy n d ng thông qua b ng đ i h c c a h r ng h là nh ng ng i có n ng l c t t và x ng đáng

v i m c l ng cao Vai trò c a giáo d c đ i v i thi tr ng lao đ ng không ch giúp nâng cao n ng su t c a ng i lao đ ng mà còn là tín hi u m nh đ ng i tuy n

d ng xác đ nh đ c n ng l c c a ng i lao đ ng đ có đ c m c đưi ng phù h p

2.4 Hàm thu nh p Mincer

2.4.1 Hi u qu c a đ u t trong mô hình đi h c

V i đ tu i ngh h u có th xem là c đ nh, Mincer (1974) cho r ng n u

ng i lao đ ng dành th i gian dành cho cho vi c đi h c thì s làm ch m l i th i

đi m đi làm t o ra thu nh p c ng nh gi m th i gian làm vi c.Do đó vi c đi h c có chi phí c h i bao g m kho n thu nh p b m t đi do đi làm tr h n và th i gian tiêu

t n cho vi c h c đ c g i là t ng chi phí đ u t Ng i lao đ ng s không đ u t cho vi c h c tr khi vi c đi h c có kh n ng đem l i kho n thu nh p l n h n trong

t ng lai đ c bi u th thông qua t su t thu h i n i b (Internal Rate of Return – IRR), m t m c chi t kh u thích h p Mincer ti n hành các b c phân tích sau đ

l ng hoá tác đ ng c a giáo d c và kinh nghi m tích lu đ i v i thu nh p c a

ng i lao đ ng nh sau:

Các gi đ nh c a mô hình

- Không có kho n đ u t nào thêm sau khi k t thúc vi c h c

- Thu nh p không thay đ i trong quá trình làm vi c

- Thay đ i trong thu nh p đ c quy t đ nh b i b i đ u t ròng trong t ng v n

c a cá nhân

- Kh u hao b ng không trong th i gian làm vi c

- M i n m đ c đ u t thêm vào vi c h c s làm gi m đúng b ng m t n m làm vi c

t:

n: t ng s n m đi h c và s n m làm vi c c a ng i lao đ ng có đi h c = t ng s

n m đi làm c a ng i không có đi h c

ti n hành so sánh, th c hi n quy đ i thu nh p su t đ i c a ng i đi làm có S

n m đi h c v giá tr hi n t i nh sau:

- Khi ti n trình chi t kh u là r i r c

- Khi ti n trình chi t kh u là liên t c

VS = YS = (2.6)

L p lu n t ng t (2.6), giá tr hi n t i c a thu nh p su t đ i c a ng i có (S-d)

n m đi h c là:

VS-d = ( - ) (2.7)

Cho VS = VS-d, ta tìm đ c t s kS,S-d là t s gi a thu nh p hàng n m c a ng i khi

có S n m đi h c và khi có (S-d) n m đi h c:

kS,S-d = = (2.8)

kS,S-d l n h n 1và giá tr c a kS,S-dcho phép ta có nh ng nh n xét nh sau: i)

nh ng ng i có s n m đi h c nhi u h n s đòi h i thu nh p cao h n ii) s khác nhau trong thu nh p do t su t thu h i n i b cao h n, ph thu c vào chênh l ch s

n m đi h c d.kS,S-d có th đ c xem là m t hàm s theo bi n s n m đi h c S Tuy nhiên, s thay đ i c a kS,S-dkhi S và n thay đ i là không đáng k khi n đ l n

kS = YS/Y0 = erS(2.12)

L y logarithm theo c s t nhiên, ta đ c:

lnYS = lnY0 + r.S (2.13) Logarithm c a thu nh p là hàm s tuy n tính t l thu n v i s n m đi h c S, và h

s c a S bi u th m c đ gia t ng thu nh p là su t chi t kh u r c ng chính là t su t thu h i n i b H s r chính là ph n tr m thu nh p c a ng i lao đ ng t ng lên khi

t ng thêm m t n m đi h c và đ c g i là su t sinh l i giáo d c v i thu nh p c a

ng i lao đ ng

2.4.2 u t cho đào t o trong th i gian làm vi c

Khi tham gia th tr ng lao đ ng trong n m j, th c t ng i lao đ ng ti p t c

b ra ngu n l c Cj, đ đ u t phát tri n các k n ng ph c v ngh nghi pc a b n thân G i Ej là thu nh p ti m n ng mà ng i lao đ ng có th ki m đ c trong n m

th j n u không ph i đ u t thêm cho b n thân Thu nh p ròng Yj c a ng i lao

đ ng trong n m j chính b ng thu nh p ti m n ng tr đi kho ng đ u t ng i lao

đ ng đư b ra:

Yj = Ej– Cj (2.14) Thu nh p trong n m đ u tiên c a kinh nghi m làm vi c (j = 0) là:

N u trong n m ti p theo đ c đ u t là C1 thì thu nh p trong n m đó s gi m đi 1 kho ng b ng v i kho n đ u t C1

Y1 = YS + r0C0– C1 (2.17) Thu nh p ròng trong n m j là:

Ng i lao đ ng b t đ u quá trình làm vi c ngay sau khi k t thúc quá trình đi

h c, bi u th c (2.18) cho th y, các kho n đ u t cho đào t o trong quá trình làm

vi c Cj là m t bi n s ch ra c l ng tu i c a thu nh p cá nhân Thu nh p ti m

n ng ban đ u YS sau S n m đi h c có th đ c xem là h ng s , m c dù có th là khác nhau đ i v i m i cá nhân

B ng vi c đánh giá quan sát vi c đánh giá s gia t ng thu nh p hàng n m t

bi u th c (2.18), rút ra đ c s thay đ i c a thu nh p theo kinh nghi m c a 2 n m liên ti p là:

Yj = Yj+1 - Yj = rjCj (Cj+1 - Cj) (2.20) Theo (2.20), thu nh p t ng theo kinh nghi m cho đ n khi nào đ u t ròng Cj

v n còn là s d ng, và m c gia t ng m i n m ho c là gi m d n [(Cj+1 – Cj) < 0]

ho c gia t ng v i t l nh h n t su t thu h i n i b : v i Yj> 0 thì: < rj

V i gi đ nh này và t (2.21) ta có s thay đ i th hai:

c l ng thu nh p ròng s d c h n thu nh p g p khi Yj j - j và

j< 0 nh c a thu nh p ròng và thu nh p g p đ t đ c khi nh ng kho n đ u t ròng b ng không

Hình 2.6 di n t hình dáng c a thu nh p g p Ej và thu nh p ròng Yj trong

su t giai đo n đ u t trong quá trình làm vi c Trên đ th , j là s n m kinh nghi m làm vi c, t i đó có m c thu nh p ti m n ng (hay thu nh p g p) là Ej và thu nh p ròng Yj v i chi phí đ u t Cj; là c l ng s n m kinh nghi m cho phép th hi n giá tr YS khi c l ng các giá tr quan sát thu nh p Yj YS và YP là các m c thu

nh p đ c bi t: YS là m c thu nh p khi b t đ u làm vi c sau S n m đi h c, còn YP là

m c thu nh p đ nh t i th i đo n cu i cùng c a đ u t trong quá trình làm vi c v i t

su t thu h i n i b rP

Hình 2.6: Quan h thu nh p và n m kinh nghi m c a ng i lao đ ng

Các bi n s trong hàm thu nh p Mincer và ý ngh a các h s :

• Bi n ph thu c Yt, thu nh p ròng trong n m t, đ c xem là m c thu nh p c a

d li u quan sát đ c

• Bi n đ c l p S là s n m đi h c c a quan sát cá nhân có m c thu nh p Yt

• Bi n đ c l p t, là s n m bi u th kinh nghi m ti m n ng, v i gi đ nh kinh nghi m là liên t c và b t đ u ngay khi không còn đi h c, đ c tính b ng tu i hi n

t i quan sát đ c tr đi tu i lúc không còn đi h c: t = A – S – b đây, A là tu i

hi n t i và b là tu i b t đ u đi h c

• H s a1 giá tr c l ng su t sinh l i c a vi c đi h c, gi i thích ph n tr m

t ng thêm c a thu nh p khi t ng thêm m t n m đi h c

• H s a2 ph n tr m t ng thêm c a thu nh p khi kinh nghi m ti m n ng t ng thêm m t n m

• H s a3 là âm, bi u th m c đ suy gi m c a thu nh p biên theo th i gian làm vi c

Các bi n khác có th bao g m các y u t c a cá nhân, gi i tính, vi c làm, đ a bàn làm vi c, khu v c kinh t , ngành ngh lao đ ng,

2.4.4 u đi m và gi i h n c a hàm thu nh p Mincer

- Mô hình thu nh p Mincer có th m r ng, tích h p các bi n khác đ nghiên c u

và đánh giá tác đ ng c a chúng đ i v i thu nh p c a ng i lao đ ng

- Các h s c a hàm thu nh p Mincer khi ti n hành c l ng có th nguyên là %,

do đó có th ti n hành đánh giá và so sánh đ i chi u gi a các m c th i gian khác nhau, gi a các vùng kinh t khác nhau trong cùng m t qu c gia ho c so sánh gi a các qu c gia v i nhau vì không ch u nh h ng c a y u t giá c , l m phát

2.4.4.2 Gi i h n

- Thu nh p c a ng i lao đ ng ch a xem xét đ n quan h cung c u trên th tr ng lao đ ng Trong th c t đây là 1 y u t r t quan tr ng nh h ng đ n m c l ng cân b ng trên th tr ng lao đ ng

- Hàm Mincer gi i thích tác đ ng c a gáo d c đ n thu nh p, b qua nh ng khác

bi t v n ng l c cá nhân, n ng khi u, tính cách, đ c đi m tâm lý… là nh ng y u t

có th tác đ ng đ n thu nh p nh đư trình bày trong mô hình đi h c c a Borjas ph n 2.2

2.5 B ng ch ng th c nghi m

Khi ti n hành nghiên c u v su t sinh l i giáo d c, các tác gi th ng s

d ng hàm thu nh p Mincer đ c l ng h s sinh l i này Các tác gi s d ng

ph ng pháp h i qui bình ph ng t i thi u, trong đó logarithm t nhiên c a thu

nh p là bi n ph thu c và s n m đi h c c ng nh s n m kinh nghi m và bình

ph ng c a nó làm các bi n đ c l p H s c l ng cho s n m đi h c s cho ta

bi t ph n tr m gia t ng c a ti n l ng khi th i gian đi h c t ng thêm m t n m Thông qua gi đ nh r ng các cá nhân không khác nhau v n ng l c b m sinh, h s

c l ng cho s n m đi h c có th đ c lý gi i là su t sinh l i c a vi c đi h c H

s c l ng cho s n m công tác s xác đ nh tác đ ng c tính c a kinh nghi m tích l y theo th i gian đ i v i ti n l ng H s d ng c a bi n s n m kinh nghi m và h s âm c a bi n s n m kinh nghi m bình ph ng có ngh a là gia t ng kinh nghi m giúp làm t ng ti n l ng nh ng v i t c đ gi m d n D i đây trình bày m t s k t qu nghiên c u v tác đ ng c a các bi n đ c l p trong mô hình hàm thu nh p c a Mincer

2.5.1 S n m đi h c và c p đ giáo d c

Palme và Wright (1998) nghiên c u su t sinh l i giáo d c Thu i n cho giai đo n 1968-1991 b ng vi c đánh giá s thay đ i c a m c l ng v i các m c giáo d c khác nhau - đ c đo l ng b ng s n m đi h c và b ng c p cao nh t đ t

đ c c a ng i đi làm N m đi h c c a ng i lao đ ng đ c s d ng đ đánh giá khía c nh "s l ng" c a giáo d c trong khi b ng c p cao nh t đánh giá khía c nh

"ch t l ng" c a giáo d c N m đi h c đ c xem nh là đ u vào c a quá trình đào

t o, b ng c p cao nh t đ t đ c xem nh là k t qu c a quá trình đào t o Nghiên

c u này đánh giá s khác bi t v thu nh p c a ng i lao đ ng trên c s xem xét các quan h sau:

i S thay đ i v thu nh p khi ng i đi làm có thêm 1 n m đi h c

ii Su t sinh l i ng v i 1 c p đ giáo d c nh t đ nh

iii Su t sinh l i c a 1 n m đ c đi h c thêm xét trong 1 c p đ giáo d c nh t

đ nh

Psacharopoulos (1994) s d ng s li u qu c t đ c l ng h s c a bi n

s n m đi h c thì giá tr c l ng h s bình quân c a toàn th gi i là 10,1% (đi u này đ c lý gi i là n u đi h c thêm m t n m s giúp ti n l ng c a ng i đi h c

t ng lên 10,1%), trong đó h s bình quân c a các khu v c c th có s khác bi t

nh các n c châu M Latin là cao nh t, chi m 12,4%, các n c châu Á có h s này là 9,6%, còn các n c phát tri n là 6,8%

Aromolaran (2002) c l ng t su t sinh l i c a các c p đ giáo d c, xem xét nh ng khác bi t v gi i tính và nhóm tu i Nigieria giai đo n 1996-1999 K t

qu cho th y t su t sinh l i giáo d c c a các c p đ giáo d c là s d ng nh ng r t khác nhau T su t sinh l i c a giáo d c c a c nam và n ti u h c và trung h c là khá th p (2-4%) trong khi t su t sinh l i giáo d c c a c p đ đào t o sau ph thông

r t cao (10-15%)

Campos và Jolliiffe (2002,2007) nghiên c u trong tr ng h p c a Hungary

giai đo n 1986-2004 nh n th y su t sinh l i giáo d c gia t ng trong giai đo n này Giáo d c ph thông và đào t o h ng nghi p có su t sinh l i giáo d c th p nh t trong khi su t sinh l i c a đào t o đ i h c có s khác bi t nhi u nh t Trong khi nhi u nghiên c u khác - nh c a Psacharopoulos và Patrinos (2002) - l i cho th y

su t sinh l i giáo d c c a c p h c ph thông là l n nh t S khác bi t này có th do

s khác bi t trong ph ng pháp ti p c n khi nhi u h c gi xem xét v n đ đ ng trên quan đi m c a Ngân Hàng Th Gi i cho r ng giáo d c ph thông gi vai trò quan

tr ng trong gi m nghèo và bình đ ng

Amin và Awung (2005) trong nghiên c u v Cameroon ch ra r ng s thay

đ i trong thu nh p c a ng i lao đ ng có m i quan h v i c p đ giáo d c, ng i

lao đ ng có c p đ giáo d c cao thì nhi u kh n ng m c thu nh p h nh n đ c t t

h n

Yang (2005), nghiên c u su t sinh l i giáo d c nh ng thành ph l n c a Trung Qu c trong giai đo n 1988-1995 K t qu nghiên c u cho th y su t sinh l i giáo d c đư t ng t n m 1988: trong vòng 7 n m đư t ng t 3,3-3,9% lên m c 5,9-7,3%

i v i th c ti n c a Vi t Nam, nghiên c u c a Moock et al.(1998) cho

th y su t sinh l i giáo d c còn th p T su t su t sinh l i giáo d c gi a c p h c ph thông và đ i h c dao đ ng trong kho ng 13-15% nh ng ch l n l t là 4% và 5%

c p trung h c c s và đào t o h ng nghi p - là giá tr th p khi so sánh v i k t qu nghiên c u cho các n c đang phát tri n và trung bình c a th gi i trong nghiên

c u c a Psacharopoulos (1994) Các tác gi c ng cho r ng nhìn chung su t sinh l i giáo d c s th p nh ng n c có n n kinh t t p trung và các n c có đang trong giai đo n chuy n đ i kinh t

V Tr ng Anh (2008) s d ng d li u VHLSS 2004 đ c l ng su t sinh

l i giáo d c c a Vi t Nam và có k t qu là m i n m đi h c thêm s mang l i cho

ng i lao đ ng m t m c t ng thu nh p là 7,4%, khi so sánh v i các c l ng su t sinh l i giáo d c c a Vi t Nam các n m 1992-1993, 1997-1998 và 2002, tác gi cho

r ng su t sinh l i giáo d c c a Vi t Nam có xu h ng t ng tuy nhiên v n th p h n

so v i các n c Châu Á đang phát tri n khác có su t sinh l i giáo d c là 9,4%

Tr n Nam Qu c (2009) ti n hành nghiên c u d li u VHLSS c a 2 n m

2006 và 2004 v su t sinh l i c a giáo d c khu v c đ ng b ng sông C u Long

K t qu cho th y giáo d c có tác đ ng tích c c đ n thu nh p c a ng i lao đ ng và tác đ ng này có xu h ng t ng lên theo th i gian N m 2004, m i n m đi h c mang

l i cho ng i lao đ ng thêm 3,46% thu nh p và t ng lên là 4,13% trong n m 2006 Khi ti n hành phân tích sâu h n khi xét đ n hi u qu n m đi h c c a t ng c p h c, tác gi nh n th y l i su t c a giáo d c cao nh t là c p h c ph thông trung h c

v i m c l i su t là 11,49% cho n m 2004 và 11,89% n m 2006 C p h c i h c

c ng có su t sinh l i cao v i l n l t là 7,39% và 9,51% các c p h c th p h nthì

su t sinh l i c a giáo d c d i m c 3% và th m chí không có ý ngh a th ng kê

2.5.2 Y u t kinh nghi m

Vernon (2002) áp d ng mô hình Mincer đ nghiên c u d li u trong giai

đo n 1992-2000 Nga cho th y su t sinh l i c a kkinh nghi m t ng d n theo th i gian và đ i v i ph n thì cao h n nam gi i Tuy nhiên Campos và Joliffe (2007) nghiên c u v i d li u c a Hungary trong giai đo n chuy n đ i kinh t 1986-2004 thu đ c k t qu là su t sinh l i c a kinh nghi m s t gi m đ ng th i thu đ c k t

qu là không có đ lu n c có ý ngh a v m t th ng kê đ nh n xét su t sinh l i giáo d c thay đ i theo th i gian Nghiên c u c a Yang (2005) ch ra r ng nh ng thành ph l n c a Trung Qu c trong giai đo n 1988-1995, su t sinh l i c a kinh nghi m t ng t 4,2% lên m c 7,6%

Vi t Nam, nghiên c u c a Moock et al (1998) cho th y su t sinh l i c a kinh nghi m là 6,4%, trong đó đ i v i nam là 5,7% và n là 6.6% Ngoài ra Theo Liu (2005), y u t kinh nghi m ch có tác đ ng có ý ngh a trong khu v c kinh t t nhân Y u t kinh nghi m và bình ph mg c a kinh nghi m th hi n m i quan h hình ch U ng c c a m c l ng và kinh nghi m làm vi c: ban đ u t ng d n nh ng

đ n 1 đi m c c đ i thì b t đ u suy gi m

vùng đ ng b ng sông C u Long, v a lúa l n nh t c a Vi t Nam, nghiên

c u c a Tr n Nam Qu c (2009) cho th y su t sinh l i c a kinh nghi m c ng có xu

h ng t ng lên theo th i gian v i giá tr l n l t là 3,98% và 4,32% cho n m 2004

và 2006 Tuy nhiên, c ng gi ng nh nh ng nghiên c u khác, đ n 1th i đi m nh t

đ nh, thì su t sinh l i c a kinh nghi m s suy gi m, không mang l i thêm thu nh p cho ng i lao đ ng n a

2.5.3 Khu v c kinh t