Luận văn thạc sĩ Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các Ngân hàng thương mại niêm yết tại Sở Giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh

Nâng cao tính trách nhi m và minh b ch trong công b thông tin... chi phí giao d ch trong quan h thanh toán, chi tr.

h ng d n c a ng i h ng d n khoa h c TS Lê T n Ph c Các n i dung đ c đúc k t t quá trình h c t p t i Tr ng i h c Kinh t TP.HCM và các k t qu nghiên c u trong th c ti n Các s li u, k t qu nêu trong lu n v n là trung th c và

có ngu n g c trích d n rõ ràng

TP H Chí Minh, ngày 03 tháng 10 n m 2013

Ng i th c hi n

NGUY N TH TH O NGUYÊN

DANH M C CÁC T VI T T T

L I M U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c tiêu nghiên c u 1

3 i t ng nghiên c u 2

4 Ph m vi nghiên c u 2

5 Ph ng pháp nghiên c u 2

6 Ngu n d li u 3

7 óng góp c a lu n v n 4

8 K t c u c a lu n v n 4

CH NG 1 C S LÝ THUY T V HI U QU HO T NG KINH DOANH C A CÁC NHTM 5

1.1 Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM 5

1.1.1 Khái ni m v hi u qu ho t đ ng c a các NHTM 5

1.1.1.1 Hi u qu đ i v i n n kinh t - xã h i 6

1.1.1.2 Hi u qu đ i v i b n thân các NHTM 9

1.1.2 Doanh thu và chi phí c a các NHTM 10

1.1.2.1 Doanh thu c a các NHTM 10

1.1.2.2 Chi phí c a các NHTM 10

1.1.3 Các nghiên c u th c nghi m liên quan đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM 11

1.1.3.1 Các nghiên c u th c nghi m trên th gi i 11

1.1.3.2 Các nghiên c u th c nghi m Vi t Nam 13

1.2 Các ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM 15

1.3 Các y u t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM

18

1.3.1 Các nhân t đ c thù c a ngân hàng/Các nhân t bên trong 18

1.3.1.1 L ng v n an toàn t i thi u 18

1.3.1.2 Ch t l ng tài s n 19

1.3.1.3 Hi u qu qu n tr 20

1.3.1.4 Qu n tr thanh kho n 20

1.3.2 Các nhân t bên ngoài/Các y u t kinh t v mô 21

1.3.2.1 Môi tr ng kinh t , chính tr - xã h i trong và ngoài n c 21

1.3.2.2 Môi tr ng pháp lý 23

1.3.2.3 S phát tri n c a công ngh thông tin và vi n thông 24

1.3.2.4 S thanh tra, giám sát c a NHNN các c p 24

1.3.2.5 S c nh tranh gi a các NHTM 25

K T LU N CH NG 1 25

CH NG 2 MÔ HÌNH PHÂN TÍCH CÁC Y U T NH H NG N HI U QU HO T NG KINH DOANH C A CÁC NHTM NIÊM Y T T I S GIAO D CH CH NG KHOÁN TP.HCM 26

2.1 Phân tích khái quát v tình hình ho t đ ng c a các NHTM niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM 26

2.1.1 Quy mô v n đi u l c a các NHTM niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM t n m 2004 – 2012 26

2.1.2 Kh n ng sinh l i c a các NHTM niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM t n m 2004 – 2012 27

2.1.3 Ch t l ng tín d ng c a các NHTM niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM t n m 2004 – 2012 30

y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM t n m 2004 – 2012 33

2.2 Mô hình phân tích các y u t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM 36

2.2.1 Ph ng pháp nghiên c u 36

2.2.2 i t ng nghiên c u 36

2.2.3 Thu th p, nghiên c u và trình bày d li u 37

2.2.4 Xác đ nh các bi n c a mô hình 37

2.2.5 Gi i thích các bi n 39

2.2.6 Các gi đ nh c a mô hình 40

K T LU N CH NG 2 41

CH NG 3 M T S GI I PHÁP NH M NÂNG CAO HI U QU HO T NG KINH DOANH C A CÁC NHTM NIÊM Y T T I S GIAO D CH CH NG KHOÁN TP.HCM 42

3.1 K t qu nghiên c u t mô hình phân tích các y u t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán TP.HCM 42

3.1.1 Mô t hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a nhóm ngân hàng nghiên c u 42

3.1.2 Mô t các bi n đ c l p 43

3.1.3 Ki m tra đ v ng c a mô hình 44

3.1.3.1 V n đ đa c ng tuy n 44

3.1.3.2 V n đ ph ng sai thay đ i 45

3.1.4 H s t ng quan gi a các bi n 45

3.1.5 K t qu h i quy 46

3.1.6 Nh n xét k t qu h i quy 49

3.1.7 K t lu n 52

3.2.2 Nâng cao n ng l c qu n tr r i ro và n ng l c giám sát ngân hàng 54

3.2.3 Nâng cao ch t l ng đ i ng nhân s c a ngân hàng 55

3.2.4 T ng c ng hi u qu công tác ki m tra, ki m soát n i b 56

3.2.5 i m i c c u t ch c và phát tri n m ng l i ho t đ ng 57

3.2.6 H n ch phát sinh và x lý n x u 57

3.3 M t s ki n ngh trong vi c h tr các gi i pháp nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM 58

3.3.1 i v i Qu c h i, Chính ph và các B , ngành 58

3.3.2 i v i NHNN 60

3.3.2.1 Hoàn thi n h th ng pháp lu t v ti n t và ho t đ ng ngân hàng 60 3.3.2.2 Nâng cao hi u qu đi u hành chính sách ti n t c a NHNN 61

3.3.2.3 Phát tri n th tr ng ti n t an toàn, đ ng b và mang tính c nh tranh cao 62

3.3.2.4 Phát tri n ng d ng công ngh và h th ng thanh toán 63

3.3.2.5 Nâng cao hi u qu , hi u l c c a thanh tra, giám sát ngân hàng 64

3.3.2.6 Nâng cao tính trách nhi m và minh b ch trong công b thông tin 64 K T LU N CH NG 3 66

K T LU N 67 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

1 AQ Ch t l ng tài s n Asset Quality

5 CAR T l an toàn v n t i thi u Capital Adequacy Ratio

7 CTG Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam

8 EIB Ngân hàng TMCP Xu t nh p kh u Vi t Nam

10 GDP T ng s n ph m qu c n i Gross Domestic Product

11 GLS Ph ng pháp bình ph ng t i thi u t ng quát Generalized least squares

12 HSX S giao d ch ch ng khoán TP.HCM Ho Chi Minh Stock Exchange

13 IMF Qu ti n t qu c t International Monetary Fund

17 NIM L i nhu n biên t lãi ròng Net Interest margin

24 ROA Su t sinh l i trên tài s n Return on Asset

25 ROE Su t sinh l i trên v n ch s h u Return on Equity

Danh m c b ng

1 B ng 2.1 V n đi u l c a các NHTM niêm y t t i HSX giai đo n 2004 – 2012 26

2 B ng 2.2 T l n x u t i các n c đang phát tri n giai đo n 2003 – 2012 30

3 B ng 3.1 ROA, ROE và NIM trung bình c a nhóm ngân hàng nghiên c u giai đo n 2004 – 2012 42

4 B ng 3.2 S li u th ng kê mô t các Bi n đ c l p 43

6 B ng 3.4 H s t ng quan gi a các bi n đ c l p đ i v i các bi n ph thu c 45

7 B ng 3.5 K t qu h i quy các nhân t đ c thù c a ngân hàng 47

8 B ng 3.6 K t qu h i quy sau khi đi u ch nh c c u s h u 48

9 B ng 3.7 So sánh h s c a các nhân t tr c và sau khi đi u ch nh 50

Danh m c đ th

1 th 2.1 ROA c a nhóm ngân hàng nghiên c u giai đo n 2004 – 2012 27

2 th 2.2 So sánh ROA c a nhóm ngân hàng nghiên c u giai đo n 2004 – 2012 28

3 th 2.3 ROE c a nhóm ngân hàng nghiên c u giai đo n 2004 – 2012 29

4 th 2.4 NIM c a nhóm ngân hàng nghiên c u giai đo n 2004 – 2012 30

6 th 2.6 T l d n /huy đ ng c a nhóm ngân hàng nghiên c u giai đo n 2004 – 2012 33

đ ng tài chính c a các ngân hàng c ng có ý ngh a quan tr ng đ i v i s t ng tr ng kinh t qu c gia Ho t đ ng tài chính t t s giúp các c đông có đ c l i nhu n t

vi c đ u t Nh đó s khuy n khích đ u t b sung và mang l i t ng tr ng kinh t Trái l i, n u ho t đ ng ngân hàng không hi u qu có th d n đ n ngân hàng phá s n

và kh ng ho ng, gây ra tác đ ng tiêu c c đ n t ng tr ng kinh t Do đó, đ đ ra

nh ng bi n pháp phòng ng a và gi m thi u s th t b i trong ngành ngân hàng, c n

ph i hi u đ c ho t đ ng c a các ngân hàng và các y u t tác đ ng đ n hi u qu

ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng

Nh ng nghiên c u v nh h ng đi u ti t c a c u trúc s h u lên hi u qu

ho t đ ng c a ngân hàng còn khá hi m hoi kh c ph c thi u sót rõ ràng này trong

l nh v c quan tr ng trên, tác gi đã ch n đ tài “Các y u t nh h ng đ n hi u

qu ho t đ ng kinh doanh c a các Ngân hàng th ng m i niêm y t t i S Giao

d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh” làm n i dung nghiên c u trong lu n

v n c a mình

2 M c tiêu nghiên c u

(1) Nghiên c u c s lý thuy t, các nghiên c u th c nghi m trên th gi i

c ng nh Vi t Nam và mô hình phân tích các y u t nh h ng đ n hi u qu ho t

đ ng kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM

(4) ánh giá vai trò c a c c u s h u đ i v i hi u qu ho t đ ng kinh doanh

c a các ngân hàng th ng m i niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM

(5) a ra m t s đ xu t g i ý nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh

c a các ngân hàng th ng m i niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM

Tác gi l a ch n đ tài nghiên c u nêu trên xu t phát t vi c h i nh p WTO nên

c n ph i nâng cao n ng l c và hi u qu ho t đ ng; kh ng ho ng tài chính – ti n t th

gi i là bài h c đ t giá trong v n đ qu n lý c ng nh hi u qu ho t đ ng c a h th ng ngân hàng; các NHTM niêm y t chi m th ph n l n và tình hình tài chính l n m nh, đóng vai trò quan tr ng đ i v i s phát tri n c a h th ng ngân hàng Vi t Nam

3 i t ng nghiên c u

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM đ c đo l ng qua các ch tiêu:

(1) ROA: su t sinh l i trên t ng tài s n

(2) ROE: su t sinh l i trên v n ch s h u

(3) NIM: L i nhu n biên t lãi ròng

4 Ph m vi nghiên c u

Các ngân hàng th ng m i niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM (sau đây g i là nhóm ngân hàng nghiên c u) tính đ n cu i n m 2012, bao g m:

MÃ CK TÊN NGÂN HÀNG

NGÀY GIAO

D CH

U TIÊN

SÀN NIÊM

Y T

CTG Ngân hàng Th ng m i C ph n Công Th ng Vi t Nam 16/07/2009 HSX

EIB Ngân hàng Th ng m i C ph n Xu t nh p kh u Vi t Nam 27/10/2009 HSX

gi i quy t các n i dung nghiên c u nêu trên, d a trên c s phân tích quan

đi m, mô hình và k t qu nghiên c u trong và ngoài n c, tác gi s d ng c ph ng pháp phân tích đ nh tính và đ nh l ng trong vi c phân tích Chi ti t c th nh sau:

(1) Ph ng pháp phân tích đ nh tính b ng b ng s li u, b ng đ th đ ph n ánh các ch s kinh t v mô, các ch tiêu ph n ánh hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a nhóm ngân hàng nghiên c u

T các trang web c a Ngân hàng th gi i, Ngân hàng nhà n c, T ng c c th ng

kê, S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM, y ban ch ng khoán Nhà n c… công b trong giai đo n t 2004 – 2012

7 óng góp c a lu n v n

óng góp l n nh t c a đ tài là đánh giá vai trò c a c c u s h u đ i v i hi u

qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i niêm y t t i S Giao d ch

ch ng khoán TP.HCM b ng cách tác gi đã chia các Ngân hàng th ng m i niêm y t

t i S Giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh thành 02 nhóm: Nhóm các ngân hàng th ng m i c ph n có v n s h u c a nhà n c, vi t t t là NHTMNN

kinh doanh c a các NHTM niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM

CH NG 3: M t s gi i pháp nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh

c a các NHTM niêm y t t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM

K T LU N

CH NG 1

KINH DOANH C A CÁC NHTM

1.1 Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM

1.1.1 Khái ni m v hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM

Theo Perter S.Rose giáo s kinh t h c và tài chính tr ng đ i h c Yale thì v

b n ch t NHTM c ng có th đ c coi là m t t p đoàn kinh doanh và ho t đ ng v i

m c tiêu t i đa hóa l i nhu n v i m c đ r i ro cho phép Tuy nhiên, kh n ng sinh l i

là m c tiêu đ c các ngân hàng quan tâm h n c vì thu nh p cao có th giúp ngân hàng

có th b o toàn v n, t ng kh n ng m r ng th tr ng, thu hút v n đ u t

Theo đ nh ngh a c a PGS.TS Nguy n Kh c Minh trong cu n “T đi n Toán

kinh t , Th ng kê, kinh t L ng Anh – Vi t” trang 255 thì “hi u qu - efficiency”

trong kinh t đ c đ nh ngh a là“m i t ng quan gi a đ u vào các y u t khan hi m

v i đ u ra hàng hóa và d ch v ” và “khái ni m hi u qu đ c dùng đ xem xét các tài nguyên đ c các th tr ng phân ph i t t nh th nào”

Nh v y có th hi u hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM là m t

ph m trù kinh t , ph n ánh trình đ s d ng các ngu n l c đ đ t đ c k t qu cao

nh t v i t ng chi phí th p nh t Nói cách khác, đó là s so sánh gi a đ u vào và đ u ra,

gi a chi phí và hi u qu trong quá trình ho t đ ng nh m đáp ng m t m c tiêu nào đó

Các quan đi m trên nhìn chung đ u cho r ng hi u qu ho t đ ng kinh doanh là

m t ph m trù kinh t ph n ánh trình đ khai thác và s d ng các ngu n l c c a quá trình s n xu t kinh doanh nh m đ t k t qu cao nh t v i chi phí th p nh t

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM đ c đo l ng m t cách t ng quát thông qua t l gi a l i nhu n đ i v i t ng tài s n và ch s h u L i nhu n ph n ánh kh n ng sinh l i c a NHTM, nó đ c quy t đ nh b i m c lãi thu đ c t các

kho n cho vay và đ u t , b i ngu n thu t ho t đ ng d ch v , b i quy mô, ch t l ng

và thành ph n c a các tài s n có

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM quy t đ nh tr c ti p t i v n đ

t n t i và phát tri n c a m i ngân hàng N u NHTM ho t đ ng có hi u qu kinh doanh thì uy tín c a ngân hàng đó s đ c t ng lên, ng i g i ti n s yên tâm và tin t ng, do

đó công tác huy đ ng v n c a ngân hàng s đ c thu n l i và phát tri n Trên c s ngu n v n huy đ ng đó, NHTM m i có kh n ng m r ng quy mô ho t đ ng kinh doanh c a mình và t o ra đ c l i nhu n ngày càng cao, tích l y đ c nhi u và có đi u

ki n nâng cao ch t l ng ph c v đ thu hút khách hàng và t o ra hi u qu ngày càng

t ng Chính vì v y mà các NHTM coi hi u qu là m c tiêu quan tr ng hàng đ u c a

ho t đ ng kinh doanh

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM ph i đ c xem xét m t cách toàn di n c v m t th i gian và không gian trong m i quan h v i hi u qu c a toàn

b n n kinh t Hi u qu ho t đ ng c a NHTM có th chia thành: hi u qu đ i v i n n kinh t - xã h i, hi u qu đ i v i b n thân các ngân hàng, hi u qu tr c m t, hi u qu lâu dài,…

1.1.1.1 Hi u qu đ i v i n n kinh t - xã h i

V i tính ch t ho t đ ng c a mình, h th ng NHTM luôn có m i quan h ch t

ch v i s n đ nh và phát tri n c a n n kinh t vì NHTM là t ch c trung gian tài chính k t n i khu v c ti t ki m v i khu v c đ u t c a n n kinh t , v i nhi u đ i t ng khách hàng thu c m i thành ph n kinh t , do đó s bi n đ ng c a nó s nh h ng r t

m nh đ n các ngành kinh t khác và nh h ng đ n n n kinh t qu c gia

Góp ph n t ng tr ng kinh t

- V i nghi p v huy đ ng v n NHTM đã thu hút các ngu n ti n nhàn r i trong

xã h i làm ngu n v n tín d ng đ cho vay đ i v i n n kinh t Tuy nhiên không ch

b ng s v n huy đ ng và s l ng c p tín d ng ngày càng t ng c a các NHTM đã góp

ph n t ng tr ng kinh t mà vi c s d ng có hi u qu ngu n v n huy đ ng đ phân b

và đ u t vào nh ng n i có hi u qu c ng góp ph n làm t ng tr ng kinh t

- C c u các NHTM ngày càng đa d ng, quy mô ho t đ ng ngày càng l n và

m ng l i ngày càng phát tri n s đ y m nh vai trò trung gian tài chính, nâng cao kh

n ng huy đ ng v n và kh n ng c p tín d ng cho các thành ph n kinh t , góp ph n t ng

tr ng kinh t

Góp ph n chuy n d ch c c u kinh t , thúc đ y quá trình công nghi p hóa,

hi n đ i hóa Chuy n d ch c c u kinh t cho phù h p v i c ch kinh t là m t t t y u khách quan trong quá trình đ i m i c ch kinh t góp ph n chuy n d ch c c u kinh t , thúc đ y quá trình công nghi p hóa, hi n đ i hóa thì ph i đ u t , mu n gia t ng

đ u t mà ch y u là đ u t dài h n thì c n ph i có ngu n v n trung và dài h n Ngu n

v n trung và dài h n s đ c đ u t vào h t ng k thu t, đ u t chi u sâu trong các ngành ch bi n, các ngành công nghi p m i nh n…

Trong đi u ki n th tr ng ch ng khoán ch a phát tri n, đ đáp ng nhu c u

v n trung, dài h n ngày càng t ng cho các doanh nghi p và n n kinh t nh m ph c v cho công nghi p hóa, hi n đ i hóa thì các NHTM c n ph i chú tr ng đ n vi c t ng quy

mô ho t đ ng, đ n chi n l c huy đ ng v n c a mình mà đ c bi t là huy đ ng v n trung, dài h n đ ng th i c ng ph i quan tâm đ n vi c nâng cao hi u qu s d ng ngu n

v n này

T o đi u ki n luân chuy n v n nhanh h n, ti t ki m đ c chi phí l u thông

xã h i

Do ho t đ ng trung gian thanh toán c a các NHTM ngày càng phát tri n và m

r ng V i các ph ng ti n thanh toán hi n đ i, đa d ng và các ph ng th c thanh toán linh ho t đã thúc đ y nhanh quá trình trao đ i, mua bán hàng hóa, cung c p d ch v , t

đó t o đi u ki n luân chuy n v n nhanh h n, hi u qu và gi m thi u r i ro h n, ti t

ki m đ c th i gian và chi phí l u thông xã h i M t khác, nó c ng giúp doanh nghi p

t p trung vào vi c chuyên môn hóa các ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a mình, gi m

chi phí giao d ch trong quan h thanh toán, chi tr Thông qua đó c ng giúp cho NHTM

t p trung đ c ngu n v n l n và quan tr ng đ c p tín d ng ngày càng nhi u h n cho

n n kinh t đ y m nh ho t đ ng trung gian thanh toán nh m thu hút khách hàng ngày càng nhi u, các NHTM luôn tìm cách hi n đ i hóa công tác thanh toán qua ngân hàng theo h ng nhanh chóng, thu n ti n, an toàn, k p th i và chính xác

T o đi u ki n th c thi có hi u qu các c ch , chính sách c a nhà n c góp

ph n n đ nh tài chính, n đ nh kinh t v mô

- C ch thanh toán qua ngân hàng có vai trò quan tr ng đ i v i vi c th c thi chính sách ti n t thông qua s d ch chuy n v n gi a ng i tr ti n và ng i nh n ti n

Vi c th c hi n thanh toán ngay trong ngày s góp ph n n đ nh nhu c u d tr c a các NHTM, cho phép xác đ nh chính xác các thay đ i cung c u v d tr khi có s thay đ i

v ho t đ ng thu chi c a Chính ph ho c có s can thi p c a th tr ng ti n t , tr c

ti p h tr cho s phát tri n c a th tr ng ti n t liên ngân hàng và th tr ng tài chính

- C ch thanh toán còn góp ph n n đ nh h th ng tài chính qu c gia: Trong

ho t đ ng thanh toán qua ngân hàng, m t ph n thanh toán c a ngân hàng này là ngu n

qu đ i v i ngân hàng khác N u h th ng thanh toán b nghi ng có th d n đ n kh

n ng trì hoãn ngh a v tr ti n làm cho s l ng các kho n thanh toán chuy n đi và chuy n đ n gi m

- M t khác, ho t đ ng trung gian thanh toán c a các NHTM và tr ng tâm là thanh toán không dùng ti n m t ngày càng m r ng và phát tri n đ ng ngh a v i vi c thanh toán b ng ti n m t b thu h p s góp ph n t o đi u ki n cho vi c phát huy vai trò

đi u ti t, ki m tra c a Nhà n c đ i v i s n đ nh kinh t v mô

- Thông qua vai trò trung gian tài chính c a mình, ho t đ ng c a NHTM còn góp ph n kìm ch l m phát, kích thích t ng đ u t và tiêu dùng…góp ph n n đ nh kinh t v mô thông qua vi c t ng, gi m lãi su t ti n g i, lãi su t cho vay

C c u các NHTM ngày càng đa d ng và phát tri n t o đi u ki n thúc đ y

c nh tranh trong vi c đa d ng hóa và nâng cao ch t l ng cung c p các d ch v , ti n ích cho khách hàng, m r ng th ph n tín d ng C c u NHTM ngày càng đa d ng và phát tri n v i các hình th c s h u khác nhau đã t o s c nh tranh ngày càng quy t li t

gi a các Ngân hàng v i nhau m r ng ngu n thu, các NHTM đã không ng ng quan tâm c i ti n, m r ng nâng cao ch t l ng ho t đ ng cung ng d ch v nh m thu hút khách hàng nhi u h n K t qu c a quá trình này đã thúc đ y s chuyên môn hóa

c a các NHTM trong vi c cung ng các d ch v Ngân hàng, t o đi u ki n đáp ng t t

h n các nhu c u ngày càng đa d ng c a khách hàng trong l nh v c s n xu t, kinh doanh, d ch v và đ i s ng xã h i

1.1.1.2 Hi u qu đ i v i b n thân các NHTM

Ho t đ ng c a các NHTM ngoài vi c mang l i hi u qu cao đ đóng góp cho

n n kinh t thì hi u qu thi t th c và c th c ng chính là m c tiêu hàng đ u c a t t c các NHTM, đó là l i nhu n Trong n n kinh t th tr ng, l i nhu n là y u t đ u tiên

đ c xem xét đ đánh giá hi u qu c a b t k m t t ch c kinh t nào, do đó trong quá trình ho t đ ng, NHTM nào có m c l i nhu n càng cao thì v th c a nó càng đ c

c ng c và nâng cao L i nhu n tích l y c a NHTM tr thành giá tr thu n, cung c p

m t kho n d tr đ b sung cho các khó kh n v tài chính trong t ng lai i v i NHTM thì l i nhu n tích l y là ngu n t ng tr ng ch y u c a v n ch s h u NHTM

có m c v n ch s h u cao s nâng cao m c đ an toàn v v n trong ho t đ ng kinh doanh c a mình, đ ng th i t ng c ng đ c kh n ng huy đ ng v n và kh n ng c nh tranh không nh ng ph m vi trong n c mà có th v n ra đ n n c ngoài

Vì v y, trong ho t đ ng c a mình, NHTM nào có kh n ng cung c p các nghi p

v , d ch v v i s l ng và ch t l ng có th đáp ng đ c nhu c u c a các t ch c,

cá nhân… trong n n kinh t m t cách t t nh t thì NHTM đó s có doanh s ho t đ ng

t ng lên cùng v i l i nhu n ròng l n h n và ng c l i NHTM nào kém cõi v ch t

l ng, h n ch v s l ng các d ch v cung c p thì doanh s ho t đ ng s ít h n và t t nhiên l i nhu n c ng s gi m đi

1.1.2 Doanh thu và chi phí c a các NHTM

1.1.2.1 Doanh thu c a các NHTM

Doanh thu c a các NHTM bao g m:

a Thu t ho t đ ng kinh doanh g m: thu t ho t đ ng tín d ng, thu lãi ti n g i, thu d ch v , thu t ho t đ ng kinh doanh ngo i h i và vàng, thu lãi góp v n, mua c

ph n, thu t ho t đ ng mua bán c phi u, trái phi u và gi y t có giá, thu t ho t đ ng mua bán n , thu v chênh l ch t giá, thu t ho t đ ng kinh doanh khác

b Thu khác g m: thu t vi c chuy n nh ng, bán, thanh lý tài s n c đ nh; thu

v các kho n v n đã đ c x lý b ng d phòng r i ro; thu kinh phí qu n lý đ i v i các công ty thành viên đ c l p; thu ti n ph t do khách hàng vi ph m h p đ ng, các kho n thu khác

m c k toán; chi cho thuê tài s n; chi phí kh u hao tài s n c đ nh; chi phí ti n l ng,

ti n công và chi phí có tính ch t l ng theo quy đ nh; chi phí d ch v mua ngoài nh các kho n chi phí s a ch a tài s n c đ nh, v n chuy n, đi n, n c, đi n tho i, v n phòng ph m, phòng cháy ch a cháy, t v n, ki m toán, chi công tác phí…

b Chi phí ho t đ ng khác: Chi nh ng bán, thanh lý tài s n; Giá tr còn l i c a tài s n c đ nh khi thanh lý, nh ng bán; chi cho vi c thu h i các kho n n đã xóa, chi phí thu h i n quá h n khó đòi

c Chi ti n ph t do vi ph m h p đ ng kinh t ; chi x lý kho n t n th t tài s n còn l i sau khi đã bù đ p b ng các ngu n theo quy đ nh; các kho n chi h p lý, h p l khác

1.1.3 Các nghiên c u th c nghi m liên quan đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM

1.1.3.1 Các nghiên c u th c nghi m trên th gi i

K t khi Ch ng trình đi u ch nh c c u (SAP) ra đ i vào cu i nh ng n m

1980, ngành ngân hàng trên toàn th gi i đã có nh ng bi n đ i l n trong môi tr ng

ho t đ ng c a mình Các qu c gia đã n i l ng ki m soát đ i v i lãi su t, gi m s can thi p c a chính ph và m c a cho các ngân hàng qu c t Nh các c i cách này, các công ty c a các n c phát tri n hi n di n nhi u h n t i các n c đang phát tri n thông qua vi c thành l p các công ty con và chi nhánh ho c thông qua vi c mua l i các công ty n c ngoài C th h n, s hi n di n c a ngân hàng n c ngoài các

n c khác trên toàn c u đã t ng lên nhanh chóng T n m 1980, nhi u ngân hàng

n c ngoài đã thành l p chi nhánh ho c công ty con t i nhi u n i khác nhau trên th

gi i Trong kho ng hai th p k qua, s l ng các ngân hàng n c ngoài châu Phi nói chung và vùng châu Phi c n Sahara nói riêng đã t ng lên đáng k Ng c l i, s

l ng các ngân hàng n i đ a gi m Nh ng đi u này đã thu hút s quan tâm c a các nhà nghiên c u nh m xem xét hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng có liên quan gì v i

nh ng c i cách này ã có m t s thay đ i đáng k trong c u trúc tài chính c a các

qu c gia nói chung và nh h ng c a nó đ n l i nhu n c a các ngân hàng th ng m i nói riêng Rõ ràng là m t h th ng ngân hàng b n v ng và có kh n ng sinh l i s có

th ch u đ c nh ng cú s c tiêu c c và góp ph n vào s n đ nh c a h th ng tài chính H n n a, các ngân hàng th ng m i đóng m t vai trò quan tr ng trong t ng

tr ng kinh t c a qu c gia Thông qua ch c n ng trung gian c a mình, các ngân hàng đóng vai trò quan tr ng trong vi c phân b hi u qu các ngu n tài nguyên qu c gia b ng cách huy đ ng các ngu n l c cho ho t đ ng s n xu t Ngân hàng chuy n

ti n t nh ng ng i không s d ng ti n đ s n xu t sang nh ng ng i đang ti n hành

ho t đ ng s n xu t Ngoài vi c phân b ngu n l c, ho t đ ng ngân có hi u qu t t còn mang l i cho c đông kho n l i nhu n thích đáng v i vi c đ u t c a h Có l i nhu n thì s có đ u t , và t đó mang l i s t ng tr ng kinh t M t khác, ho t đ ng ngân hàng kém hi u qu s tác đ ng tiêu c c đ n t ng tr ng kinh t và phát tri n

Ho t đ ng kém có th d n đ n s p đ , phá s n và kh ng ho ng Kh ng ho ng ngân hàng có th kéo theo kh ng ho ng tài chính, th có th d n đ n m t cu c kh ng

ho ng kinh t nh đã t ng x y ra t i M vào n m 2007 ó là lý do t i sao chính ph

đi u ti t ngành ngân hàng thông qua ngân hàng trung ng nh m nuôi d ng m t h

c ng các l c l ng ngoài th tr ng s mang l i l i nhu n H n n a, gi thuy t cho

r ng ch các doanh nghi p có th ph n l n và danh m c s n ph m khác bi t m i có

th th ng đ i th c nh tranh c a mình và ki m đ c l i nhu n đ c quy n Ng c l i,

lý thuy t ES cho r ng nâng cao Hi u qu qu n tr và quy mô s d n đ n s t p trung cao h n và mang l i nhi u l i nhu n h n

Theo Nzongang và Atemnkeng trong Olweny và Shipho (2011), lý thuy t danh

m c đ u t cân b ng c ng đã thêm y u t b sung vào nghiên c u v ho t đ ng ngân hàng Theo thuy t này, thành ph n danh m c đ u t c a ngân hàng, l i nhu n và c

t c là k t qu c a nh ng quy t đ nh do nh ng nhà qu n lý đ a ra và nh ng quy t sách toàn di n T các lý thuy t trên, có th k t lu n r ng ho t đ ng c a ngân hàng

ch u nh h ng c a c hai y u t bên trong và bên ngoài

Theo Athanasoglou et al., (2005) các y u t bên trong bao g m quy mô ngân hàng, v n, Hi u qu qu n tr và kh n ng qu n tr r i ro Các h c gi trên c ng cho

r ng nh ng y u t bên ngoài quan tr ng nh h ng đ n ho t đ ng c a ngân hàng là các

bi n s kinh t v mô nh lãi su t, l m phát, t ng tr ng kinh t và các y u t khác nh quy n s h u

1.1.3.2 Các nghiên c u th c nghi m Vi t Nam

TP.HCM, đ ng trên t p chí công ngh ngân hàng s 79, tháng 10/2012, trang 23

-29

Ths Nguy n Minh Sáng đã s d ng ph ng pháp phân tích hi u qu biên – cách ti p c n theo ph ng pháp bao d li u (Data Envelopment Analysis – DEA) cho phép đo l ng hi u qu ho t đ ng v i nhi u bi n đ u vào và s n l ng đ u ra đ đánh giá hi u qu ho t đ ng c a các NHTM niêm y t trên th tr ng ch ng khoán

Vi t Nam

Nghiên c u so sánh m c đ hi u qu ho t đ ng c a 09 NHTM niêm y t Vi t Nam cho th y th c tr ng chung c a các NHTM là vi c s d ng chi phí ch a h p lý

và duy trì quy mô ti n g i, tài s n c đ nh l n nh ng ch a hi u qu Nhi u NHTM niêm y t đ t hi u qu k thu t và hi u qu theo quy mô m c t i đa nh ng đây ch

là so sánh t ng ng v i các ngân hàng trong m u nghiên c u, khi s l ng ngân hàng trong m u nghiên c u đ l n và có s so sánh gi a các nhóm ngân hàng nh ngân hàng n c ngoài, chi nhánh ngân hàng n c ngoài t i Vi t Nam k t qu s khách quan h n K t qu phân tích cho th y ho t đ ng c a các NHTM niêm y t

Vi t Nam có nh ng v n đ b t c p:

(1) Thu nh p t ho t đ ng d ch v t ng đ i nh so v i thu nh p t lãi và các

ho t đ ng khác cho th y các ngân hàng ch a chú tr ng phát tri n đúng m c các lo i hình d ch v ngân hàng hi n đ i ph c v khách hàng;

(2) Bên c nh đó, các NHTM niêm y t Vi t Nam duy trì quy mô tài s n c

đ nh và ti n g i r t l n nh ng quy mô thu nh p t lãi và thu nh p khác t ho t đ ng kinh doanh ch a t ng x ng làm gi m hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng;

(3) Các kho n chi phí nhân viên và chi phí qu n lý c a các NHTM niêm y t

l n và s d ng ch a hi u qu Nhi u NHTM niêm y t n m 2011 các kho n thu nh p

t lãi và ngoài lãi đ u gi m nh ng các kho n chi phí ho t đ ng kinh doanh chung đ u không gi m mà l i t ng trong kho ng 7-12%

Nghiên c u c a Li u Thu Trúc và Võ Thành Danh – Tr ng i h c C n

Th , đ ng trên t p chí khoa h c 2012, trang 158 – 168

M c tiêu nghiên c u là phân tích các nhân t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a h th ng ngân hàng th ng m i c ph n Vi t Nam giai đo n 2006 –

2009 b ng cách s d ng hai ph ng pháp phân tích t ng n ng su t nhân t và ph ng pháp phân tích bao d li u K t qu ch ra r ng hi u qu ho t đ ng đang suy gi m và nguyên nhân chính là do y u t phi hi u qu v m t công ngh Nh ng ngân hàng quy

mô l n có l i th v chi phí h n h n các ngân hàng có quy mô nh Các ngân hàng còn

s d ng lãng phí các đ u vào kho ng 7,7% và s l ng các ngân hàng đ i m t v i hi u

su t gi m d n theo quy mô có xu h ng ngày càng ít đi

Nghiên c u c a TS Nguy n Th Loan và Tr n Th Ng c H nh – Tr ng i

h c Kinh t TP.HCM, đ ng trên t p chí phát tri n kinh t , s 270, tháng 04/2013

Bài vi t đánh giá hi u qu ho t đ ng t i các NHTM Vi t Nam b ng cách k t

h p các ph ng pháp phân tích đánh giá truy n th ng (phân tích theo ch s ) và các

ph ng pháp phân tích hi n đ i (phân tích các y u t nh h ng), t đó đ xu t gi i pháp góp ph n hoàn thi n ph ng pháp phân tích và nâng cao hi u qu ho t đ ng c a các NHTM t i Vi t Nam

Nghiên c u c a Phan Thu Hi n – Tr ng i h c kinh t TP.HCM và Phan

Th M H nh – Tr ng i h c Tài chính – Marketing, đ ng trên t p chí phát tri n kinh t , s 276, tháng 10/2013

M c tiêu c a nghiên c u nh m phân tích các nhân t tác đ ng đ n hi u qu ho t

đ ng c a h th ng NHTM Vi t Nam trong giai đo n 2005 – 2012 Nghiên c u đi sâu vào ki m đ nh hai gi thuy t SCP và ES đ tìm ra các y u t tác đ ng m nh đ n t su t

l i nhu n ngân hàng K t qu cho th y không ph i th ph n c a t ng ngân hàng mà chính m c đ t p trung th tr ng m i có tác đ ng tích c c đ n hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng thông qua ch tiêu ROAA và ROAE Ngoài ra, quy mô và hình th c s h u,

t l v n huy đ ng trên t ng tài s n, và t l l m phát đ u tác đ ng đ n hi u qu ho t

đ ng c a NHTM Vi t Nam Trên c s đó, nghiên c u đ xu t m t s gi i pháp giúp

h th ng NHTM Vi t Nam phát tri n b n v ng

1.2 Các ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh là m c tiêu cu i cùng c a các ngân hàng

Có nhi u t s đ c s d ng đ đo l ng kh n ng sinh l i c a các ngân hàng th ng

m i, trong đó có T s l i nhu n trên tài s n, T s l i nhu n trên v n và T s l i nhu n biên t ròng là nh ng t s chính

1.2.1 T s l i nhu n trên v n ch s h u – ROE

ROE là m t t s tài chính đ c p đ n s l i nhu n ròng Ngân hàng thu đ c

so v i t ng s v n ch s h u đ u t ho c ghi trên b ng cân đ i ROE là tiêu chí mà

c đông nhìn vào đ bi t đ c l i su t nh n đ c khi đ u t M t doanh nghi p có l i nhu n trên v n cao có th là doanh nghi p có kh n ng t o ra ti n m t trong n i b

Do đó, ROE càng cao thì Ngân hàng càng có n ng l c t o ra l i nhu n Khrawish (2011) gi i thích thêm r ng ROE là t l thu nh p ròng sau thu chia cho t ng s V n

ch s h u Nó đ i di n cho t l l i nhu n thu đ c trên s v n mà các c đông đ u

t vào ngân hàng ROE ph n ánh m c đ ngân hàng s d ng hi u qu v n c a c đông Do đó, t các báo cáo trên có th rút ra r ng ROE càng cao thì ngân hàng s

d ng v n c ph n càng hi u qu

1.2.2 T s l i nhu n trên tài s n – ROA

ROA c ng là m t t s quan tr ng khác cho bi t l i nhu n c a các ngân hàng

ó là t l thu nh p trên t ng tài s n c a ngân hàng Nó đo l ng kh n ng c a các nhà qu n tr ngân hàng trong vi c s d ng tài s n theo ý mình đ t o ra l i nhu n Nói cách khác, nó cho bi t hi u qu s d ng các ngu n l c c a ngân hàng đ t o ra thu nh p Ngoài ra, nó còn cho bi t hi u qu qu n tr c a m t công ty trong vi c t o

ra thu nh p ròng t t t c các ngu n l c c a công ty M t t l ROA cao h n có ngh a

là công ty s d ng các ngu n l c c a nó hi u qu h n

Ngoài ra, ROA còn kh ng đ nh ngân hàng có c c u tài s n có h p lý, có s

đi u đ ng linh ho t gi a các kho n m c trên tài s n có tr c nh ng bi n đ ng c a n n kinh t Do v y, ROA còn ph n ánh kh n ng thích ng c a ban lãnh đ o ngân hàng

tr c nh ng thay đ i chung c a n n kinh t

t ng ROA, các ngân hàng ph i tìm cách gia t ng các kho n m c tài s n có sinh l i Trong các kho n m c c a t ng tài s n thì cho vay là kho n đem l i l i nhu n

ch y u cho ngân hàng Vì m c đích t i đa hóa l i nhu n mà ngân hàng gia t ng kho n

đ u t tín d ng, mà đây là kho n ch a đ ng nhi u r i ro nh t Nh v y t l ROA càng cao th hi n m c đ r i ro càng cao mang l i t t ng tài s n có

M i quan h gi a ROA và ROE:

Trong phân tích hi u qu ho t đ ng kinh doanh, các nhà qu n tr luôn quan tâm

đ n hai ch tiêu ROA và ROE, và hai ch tiêu này có m i quan h ch t ch v i nhau thông quan công th c sau đây:

ROE = L i nhu n ròng = L i nhu n ròng x T ng tài s n

V n ch s h u T ng tài s n V n ch s h u

ROE = ROA x T ng tài s n

V n ch s h u

M i quan h này cho th y ROE r t d bi n đ ng do t s t ng tài s n trên v n

ch s h u luôn l n h n 1 nhi u l n, vì v y ROE có đ nh y cao h n ROA g p nhi u

l n Công th c này còn tính toán đ c kh n ng s d ng v n ch s h u c a ngân hàng thông qua t s t ng tài s n trên v n ch s h u, có ngh a là ngân hàng có ROA th p

nh ng v n có th đ t ROE cao v i đi u ki n nâng cao t tr ng v n huy đ ng

Tuy nhiên, n u ROE quá l n so v i ROA cho th y v n ch s h u c a ngân hàng chi m t tr ng nh h n so v i t ng ngu n v n Nh v y, l i nhu n c a ngân hàng ch

y u ph thu c vào v n huy đ ng, vì v y có th nh h ng đ n m c đ an toàn trong

ho t đ ng kinh doanh ngân hàng

1.2.3 T s l i nhu n biên t ròng – NIM

NIM là s đo s khác bi t gi a thu nh p t lãi do ngân hàng t o ra v i s ti n lãi

tr cho ng i cho vay c a ngân hàng, ví d : ti n g i, , liên quan đ n s l ng tài s n

t c thu nh p t lãi c a ngân hàng Nó th ng đ c th hi n d i d ng m t t l ph n

tr m c a nh ng gì t ch c tài chính ki m đ c t các kho n cho vay trong m t kho ng

th i gian c th và các tài s n khác tr đi lãi ph i tr trên kho n ti n đi vay chia cho s

l ng tài s n trung bình có phát sinh thu nh p trong kho ng th i gian đó hay còn g i là tài s n có phát sinh thu nh p trung bình Bi n NIM đ c xác đ nh b ng thu nh p lãi ròng đ c chia b i t ng các tài s n có phát sinh thu nh p

L i nhu n biên t ròng đo l ng kho n chênh l ch gi a thu nh p t lãi mà ngân hàng nh n đ c t các kho n vay và ch ng khoán v i chi phí lãi trên v n vay c a mình

L i nhu n biên t ròng càng cao, ngân hàng càng thu đ c nhi u l i nhu n và phát tri n càng b n v ng Do đó, đây là m t trong nh ng t s quan tr ng v kh n ng sinh l i

c a ngân hàng Tuy nhiên, t s L i nhu n biên t ròng càng cao có th ph n ánh ho t

đ ng cho vay càng nhi u r i ro đi kèm v i kho n l l n h n khi cho vay

1.3 Các y u t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM

Các y u t quy t đ nh hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng có th đ c phân thành các y u t đ c thù c a ngân hàng và các y u t kinh t v mô ây là nh ng

bi n ng u nhiên đ xác đ nh đ u ra Các y u t bên trong bao g m đ c đi m riêng c a

t ng ngân hàng, có nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a nó Nh ng y u

t này, v c b n, ch u nh h ng c a các quy t đ nh n i b do h i đ ng qu n tr và ban giám đ c đ a ra Các y u t bên ngoài là các y u t ngành ho c y u t qu c gia n m ngoài t m ki m soát c a các ngân hàng và nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng Các nghiên c u đã ch ra r ng các y u t đ c thù c a ngân hàng và các y u t kinh t v mô có nh h ng đ n ho t đ ng c a các ngân hàng

th ng m i

1.3.1 Các y u t đ c thù c a ngân hàng/Các nhân t bên trong

Nh đã gi i thích trên, các y u t bên trong là các bi n đ c thù c a ngân hàng có

nh h ng đ n kh n ng sinh l i c a m t ngân hàng nh t đ nh Nh ng y u t này n m trong

ph m vi ki m soát c a ngân hàng và khác nhau gi a các ngân hàng Chúng bao g m quy

mô v n, quy mô kho n n ph i tr , quy mô và thành ph n c a danh m c đ u t tín d ng, chính sách lãi su t, n ng su t lao đ ng, và tình tr ng công ngh thông tin, m c đ r i ro,

ch t l ng đi u hành, quy mô ngân hàng, quy n s h u và các y u t t ng t khác Mô hình CAMEL th ng đ c các h c gi s d ng đ xác đ nh các y u t đ c thù c a ngân hàng CAMEL là vi t t t c a L ng v n an toàn t i thi u, Ch t l ng tài s n, Hi u qu qu n

lý, Kh n ng sinh l i và Thanh kho n M i y u t này s đ c th o lu n k h n d i đây

1.3.1.1 L ng v n an toàn t i thi u

V n là m t trong nh ng y u đ c thù c a ngân hàng có nh h ng đ n m c đ sinh l i c a ngân hàng V n là l ng qu riêng s n có đ h tr ho t đ ng kinh doanh

c a ngân hàng và đóng vai trò nh m t b đ m trong tr ng h p b t l i V n ngân hàng t o ra tính thanh kho n cho các ngân hàng vì th c t là ho t đ ng ti n g i là

ho t đ ng ch a nhi u r i ro nh t và d d n đ n s p đ ngân hàng nh t H n n a, v n ngân hàng càng l n càng làm gi m nguy c g p khó kh n Tuy nhiên, nó v n ch a

đ ng m t h n ch là làm gi m nhu c u vay n , kênh huy đ ng ngu n v n r nh t c a ngân hàng L ng v n an toàn t i thi u là m c v n yêu c u giúp các ngân hàng ch u

Tài s n c a ngân hàng là m t bi n s đ c thù c a ngân hàng khác nh h ng

đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng Tài s n ngân hàng bao g m tài s n ng n h n, danh m c đ u t tín d ng, tài s n c đ nh, và các kho n đ u t khác M t tài s n

t ng tr ng theo quy mô th ng có quan h v i tu i th c a ngân hàng Thông

th ng các kho n cho vay c a ngân hàng không ph i là tài s n t o ra thu nh p chính cho ngân hàng nh ng các kho n này l i là tài s n chính t o ra thu nh p cho ngân hàng

th ng m i Ch t l ng c a danh m c cho vay quy t đ nh kh n ng sinh l i c a ngân hàng Ch t l ng danh m c cho vay có liên h tr c ti p đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng Nguy c cao nh t mà m t ngân hàng ph i đ i m t là nh ng t n th t phát sinh t các kho n vay quá h n Do đó, t l n x u là tiêu chí t t nh t đ đánh giá ch t l ng tài s n Các h c gi khác nhau s d ng các d ng t s tài chính khác nhau đ nghiên

c u v các ho t đ ng c a ngân hàng M i quan tâm l n nh t c a t t c các ngân hàng

là duy trì s n x u m c th p nh t B i l , n x u cao s nh h ng đ n kh n ng sinh l i c a các ngân hàng Do đó, t l n x u trên t ng d n th p cho th y ngân

hàng có danh m c đ u t v ng m nh T l này càng th p, ngân hàng ho t đ ng càng

hi u qu

1.3.1.3 Hi u qu qu n tr

Hi u qu qu n tr là m t trong nh ng nhân t bên trong quan tr ng quy t đ nh

kh n ng sinh l i c a ngân hàng Nó đ c th hi n b ng các t s tài chính khác nhau

nh t l t ng tr ng t ng tài s n, t l t ng tr ng kho n vay và t l t ng tr ng l i nhu n Nh ng đây là m t nhân t ph c t p khó th hi n đ c thông qua các t s tài chính H n n a, hi u qu qu n lý chi phí ho t đ ng l i là m t v n đ khác c a ch t

l ng qu n lý Hi u qu qu n tr th ng đ c th hi n m t cách đ nh tính thông qua đánh giá ch quan v h th ng qu n lý, k lu t t ch c, h th ng ki m soát, ch t l ng

c a nhân viên, và nh ng ch tiêu khác n a Tuy nhiên, m t vài t s tài chính trong báo cáo tài chính đóng vai trò nh m t tiêu chí th hi n hi u qu qu n lý Kh n ng qu n lý

đ tri n khai các ngu n l c m t cách có hi u qu , t i đa hóa thu nh p, gi m chi phí

đi u hành có th đ c đo l ng b ng các t s tài chính M t trong nh ng t s đ c

s d ng đ đánh giá ch t l ng qu n lý là h s l i nhu n ho t đ ng T l l i nhu n

ho t đ ng trên doanh thu càng cao thì vi c qu n lý hi u qu ho t đ ng và t o ra thu

nh p càng hi u qu M t t l quan tr ng khác th hi n ch t l ng qu n lý là t s chi phí trên tài s n T l chi phí ho t đ ng trên t ng tài s n đ c cho là t l ngh ch v i

kh n ng sinh l i Theo đó, ch t l ng qu n lý s quy t đ nh m c chi phí ho t đ ng và thông qua đó nh h ng đ n kh n ng sinh l i

1.3.1.4 Qu n tr thanh kho n

Thanh kho n là m t y u t khác quy t đ nh m c đ hi u qu c a ngân hàng Thanh kho n là kh n ng ngân hàng có th th c hi n đ y đ ngh a v c a mình, ch

y u là đ i v i ng i g i ti n Theo nghiên c u, m c thanh kho n phù h p có nh

h ng tích c c đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng Theo tác gi trên, nh ng t s tài chính ph bi n nh t ph n ánh kh n ng thanh kho n c a m t ngân hàng là h s ti n

g i trên t ng tài s n và h s t ng d n trên ti n g i Các h c gi khác s d ng các t

s tài chính khác nhau đ đo l ng thanh kho n Ch ng h n, Ilhomovich (2009) s

d ng t l ti n m t trên ti n g i đ đo l ng m c đ thanh kho n c a các ngân hàng Malaysia Tuy nhiên, nghiên c u t i Trung Qu c và Malaysia cho th y m c đ thanh kho n c a ngân hàng không liên quan đ n hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng

1.3.2 Các y u t bên ngoài/Các y u t kinh t v mô

Chính sách kinh t v mô n đ nh, GDP, l m phát, lãi su t và b t n chính tr

c ng là bi n s kinh t v mô khác nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng Ch ng h n, xu h ng thay đ i trong GDP nh h ng đ n nhu c u đ i v i tài

s n ngân hàng Trong th i k t c đ t ng tr ng GDP suy gi m, nhu c u tín d ng

gi m nh h ng x u đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng Ng c l i, trong m t n n kinh t đang phát tri n đ c th hi n qua t ng tr ng GDP d ng, nhu c u tín d ng cao do b n ch t c a chu k kinh doanh Trong giai đo n bùng n kinh t , nhu c u tín d ng khá cao so v i giai đo n suy thoái Khi đ c p đ n tr ng h p c a Hi L p, các tác gi trên c ng cho r ng m i quan h gi a m c đ l m phát và kh n ng sinh

l i c a ngân hàng v n còn gây nhi u tranh cãi Chi u h ng c a m i quan h này

v n ch a rõ ràng

1.3.2.1 Môi tr ng kinh t , chính tr - xã h i trong và ngoài n c

NHTM là m t t ch c trung gian tài chính làm c u n i gi a khu v c ti t ki m

v i khu v c đ u t c a n n kinh t , do v y nh ng bi n đ ng c a môi tr ng kinh t , chính tr và xã h i có nh ng nh h ng không nh đ n ho t đ ng c a các Ngân hàng

N u môi tr ng kinh t , chính tr và xã h i n đ nh s t o đi u ki n làm cho quá trình

s n xu t c a n n kinh t đ c di n ra bình th ng, đ m b o kh n ng h p th v n c a các doanh nghi p trong n n kinh t Khi n n kinh t có t ng tr ng cao và n đ nh, các khu v c trong n n kinh t đ u có nhu c u m r ng ho t đ ng s n xu t, kinh doanh do

đó nhu c u vay v n t ng làm cho các NHTM d dàng m r ng ho t đ ng tín d ng c a mình đ ng th i kh n ng n x u có th gi m vì n ng l c tài chính c a các doanh nghi p c ng đ c nâng cao Ng c l i, khi môi tr ng kinh t , chính tr và xã h i tr

nên b t n thì l i là nh ng nhân t b t l i cho ho t đ ng c a các NHTM nh nhu c u vay v n gi m; nguy c n quá h n; n x u gia t ng làm gi m hi u qu ho t đ ng c a các NHTM

(i) L m phát: Do s không n đ nh s c mua c a n i t và c a giá c , l m phát

s gây khó kh n cho ho t đ ng huy đ ng v n nh t là huy đ ng v n trung, dài h n

ng th i l m phát c ng làm cho đ u t dài h n g p nhi u r i ro h n và h n th n a

l m phát c ng làm cho giá tr c a các h p đ ng tài chính – tín d ng kém ch c ch n h n trong t ng lai

(ii) T ng tr ng kinh t : T ng tr ng kinh t xã h i cao hay th p đ u nh

h ng đ n hi u qu ho t đ ng c a h th ng NHTM, nh t là s t ng tr ng đó đ c đ t trong m i quan h kinh t th tr ng gi a trong n c và qu c t nh h ng rõ r t nh t

- V t giá: S bi n đ ng t giá m t cách đ t ng t s tác đ ng l n đ n hi u qu

ho t đ ng c a các NHTM, c th là s t ng m c r i ro tín d ng cho các Ngân hàng

- D tr b t bu c : T l d tr b t bu c cao s làm gi m l i nhu n và h n ch

s c nh tranh c a các NHTM và làm t ng áp l c lên chênh l ch gi a lãi su t huy đ ng

v n và lãi su t cho vay; ng i g i ti n s ch u lãi su t ti n g i th p h n và nh ng

ng i vay ti n s ch u lãi su t cao h n

Nh m kh c ph c nh ng h n ch trong vi c s d ng các công c ki m soát tr c

ti p c a chính sách ti n t nói trên, Ngân hàng Nhà n c đã chuy n sang s d ng nghi p v th tr ng m V i nghi p v này s t o đi u ki n cho các NHTM qu n lý

b n d i lu t, vi c ch p hành lu t và trình đ dân trí Th c ti n cho th y s phát tri n

c a n n kinh t th tr ng trên th gi i hàng tr m n m qua đã minh ch ng cho t m quan tr ng c a h th ng lu t trong vi c đi u hành n n kinh t th tr ng N u h th ng

lu t pháp đ c xây d ng không phù h p v i yêu c u phát tri n c a n n kinh t thì s là

m t rào c n l n cho quá trình phát tri n kinh t Khác v i các n c có n n kinh t th

tr ng phát tri n, khi mà h có m t h th ng lu t khá đ y đ , đ c s a đ i và đ c b sung nhi u l n trong quá trình phát tri n c a mình thì Vi t Nam do m i chuy n đ i

n n kinh t t c ch k ho ch hóa sang v n hành theo n n kinh t th tr ng h n 20

n m, do đó h th ng lu t còn thi u và ch a đ y đ , và đây c ng th c s là m t tr ng i

đ i v i ho t đ ng c a các NHTM

ng th i quá trình ti n t hóa di n ra nhanh trong th i gian g n đây đòi h i

Vi t Nam ph i s m thông qua các b lu t m i và s a đ i các đi u lu t không còn phù

h p v i tình hình kinh t , có nh v y h th ng pháp lu t m i th t s t o l p đ c m t môi tr ng pháp lý hoàn ch nh làm c s đ gi i quy t các tranh ch p, khi u n i n y sinh trong ho t đ ng kinh t , xã h i M t khác, cùng v i s phát tri n c a kinh t th

tr ng, ho t đ ng c a các NHTM c ng đa d ng, bi n đ i và phát tri n không ng ng, vì

v y h th ng pháp lý đ nh k ph i b sung, đi u ch nh m t cách k p th i và phù h p

v i th c ti n Nh v y, rõ ràng môi tr ng pháp lý có vai trò h t s c quan tr ng đ i

v i các ho t đ ng kinh t nói chung và đ i v i ho t đ ng c a các NHTM nói riêng, là

c s ti n đ cho ngành ngân hàng phát tri n nhanh và b n v ng

1.3.2.3 S phát tri n c a công ngh thông tin và vi n thông

V i s phát tri n c a công ngh thông tin và vi n thông đã t o đi u ki n cho

vi c nâng cao n ng su t lao đ ng, gi m chi phí đ u vào, đ y nhanh quá trình cung c p

s n ph m và d ch v cho khách hàng Do đó, NHTM nào áp d ng các ti n b k thu t

hi n đ i, cung c p các s n ph m và d ch v v i chi phí th p nh t, ti n l i nh t, nhanh chóng và k p th i s thu n l i trong vi c thu hút khách hàng t đó làm cho hi u qu

ho t đ ng đ c nâng cao

S phát tri n c a công ngh thông tin và vi n thông c ng góp ph n vào vi c h i

nh p và qu c t hóa các ho t đ ng giao d ch c a NHTM t đó hi u qu ho t đ ng c a Ngân hàng càng đ c m r ng và nâng cao h n

1.3.2.4 S thanh tra, giám sát c a NHNN các c p

S thanh tra, giám sát đúng m c c a Ngân hàng Nhà n c có tác đ ng r t l n

đ n s an toàn, lành m nh và hi u qu trong ho t đ ng c a các NHTM ó chính là

vi c Ngân hàng Nhà n c đ ra các quy đ nh và nh ng bi n pháp đ đ m b o và nâng cao tính an toàn đ ng th i đ ng n ch n ho c h n ch các r i ro th ng tr c và ti m n trong ho t đ ng c a các NHTM trong n n kinh t th tr ng

1.3.2.5 S c nh tranh gi a các NHTM

Trong n n kinh t th tr ng, vì l i ích c a b n thân mình nên các NHTM ph i

c nh tranh v i nhau S c nh tranh gi a các NHTM s khuy n khích vi c s d ng và phân b các ngu n l c tài chính có hi u qu h n K t qu c a quá trình c nh tranh là Ngân hàng nào ho t đ ng có hi u qu s t n t i và phát tri n, Ngân hàng nào ho t đ ng kém hi u qu s thu h p ph m vi ho t đ ng và b th tr ng đào th i

K T LU N CH NG 1

Trong quá trình phát tri n c a n n kinh t , s phát tri n m t cách an toàn và

b n v ng c a các Ngân hàng luôn là m i quan tâm hàng đ u đ i v i các nhà qu n

tr Ngân hàng, các t ch c kinh t , các ch th cá nhân… Vi c đánh giá hi u qu

ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng thông qua các ch tiêu nói trên là r t c n thi t, vì

nh vào đó có th phát hi n s m nh ng b t n trong ho t đ ng, t đó giúp Ngân hàng tìm ra nh ng bi n pháp kh c ph c, h n ch r i ro và nâng cao hi u qu , giúp Ngân hàng ngày càng phát tri n và c ng c đ c v th c a mình trong n n kinh t Ch ng

1 đã khái quát c s lý thuy t v hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng

th ng m i, các ch tiêu đánh giá và các y u t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i d a trên các nghiên c u th c nghi m tr c đó

Nh ng đi u này s làm n n t ng đ ti n hành phân tích các ch ng sau

CH NG 2

NIÊM Y T T I S GIAO D CH CH NG KHOÁN TP.HCM

2.1 Phân tích khái quát v tình hình ho t đ ng c a các NHTM niêm y t

t i S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM

2.1.1 Quy mô v n đi u l c a các NHTM niêm y t t i S Giao d ch

ch ng khoán TP.HCM t n m 2004 – 2012

i v i nhóm NHTMNN tuy đã c ph n hóa nh ng c đông Nhà n c v n

n m c ph n chi ph i, v n đi u l c a nhóm NHTMNN t ng 28,08% trong n m 2012,

t ng đ ng 24.456 t đ ng, lên 111,55 t đ ng Trong đó, v n đi u l t ng thêm c a CTG và VCB là 9.464 t đ ng, chi m t l 39% t ng v n đi u l t ng thêm trong n m

V n đi u l c a nhóm NHTMCP t ng 8,14% và đ t 177.624 t đ ng trong khi

t c đ t ng c a toàn h th ng là 11,24% Trong n m 2012, STB và EIB không có k

ho ch t ng v n, trong khi đó MBB t ng v n thêm 2.700 t đ ng, g n đu i k p STB và EIB Các ngân hàng c g ng t ng v n ch s h u c a mình lên đ m r ng ho t đ ng

và chi m l nh th tr ng, đ ng th i khi t ng v n lên thì danh m c cho vay c a ngân hàng c ng m r ng, t ng tài s n c a ngân hàng c ng t ng lên

B ng 2.1: V n đi u l c a các NHTM niêm y t t i HSX giai đo n 2004 – 2012

nó cho bi t hi u qu s d ng các ngu n l c c a ngân hàng đ t o ra thu nh p Trong

5 ngân hàng niêm y t trên S Giao d ch ch ng khoán TP.HCM, t ng tài s n s p x p theo th t gi m d n là: CTG, VCB, MBB, EIB và STB

th 2.1: ROA c a nhóm ngân hàng nghiên c u giai đo n 2004 – 2012

Ngu n: Tính toán c a tác gi t BCTC các ngân hàng

th 2.2: So sánh ROA c a nhóm ngân hàng nghiên c u giai đo n 2004 – 2012

Ngu n: Tính toán c a tác gi t BCTC các ngân hàng

N u so sánh gi a nhóm NHTMNN và nhóm NHTMCP thì hi u qu s d ng tài

s n c a nhóm NHTMCP có ph n cao h n so v i nhóm NHTMNN M c dù chênh l ch

nhau không nhi u v s t ng đ i, nh ng vì tài s n c a NHTM r t l n, n u l y s tuy t

đ i thì con s chênh l ch s có ý ngh a r t l n

ROE là m t t s tài chính đ c p đ n s l i nhu n ròng Ngân hàng thu đ c

so v i t ng s v n ch s h u đ u t ho c ghi trên b ng cân đ i ROE là tiêu chí mà

c đông nhìn vào đ bi t đ c l i su t nh n đ c khi đ u t

th 2.3: ROE c a nhóm ngân hàng nghiên c u giai đo n 2004 – 2012

Ngu n: Tính toán c a tác gi t BCTC các ngân hàng

V NIM, t l này c ng t ng d n qua các n m Trong n m 2012, STB có t l NIM cao nh t là 5,3%, th p nh t là VCB v i 2,9% NIM đo l ng kho n chênh l ch

gi a thu nh p t lãi mà ngân hàng nh n đ c t các kho n vay và ch ng khoán v i chi phí lãi trên v n vay c a mình NIM càng cao, ngân hàng càng thu đ c nhi u l i nhu n

và phát tri n càng b n v ng Do đó, đây là m t trong nh ng t s quan tr ng v kh

n ng sinh l i c a ngân hàng Tuy nhiên, NIM càng cao có th ph n ánh ho t đ ng cho vay càng nhi u r i ro đi kèm v i kho n l l n h n khi cho vay