CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN TẠI VIỆT NAM NGUYỄN THANH BÌNH; NGƯỜI HƯỚNG DẪN.PDF

giai đo n đó nh th nào... Determinants of the Dividend Policy in Emerging Stock Exchanges: The Case of GCC Countries.

B GIÁO D C VÀO ÀO T O

Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng

Mã s : 60340201

Ng i h ng d n khoa h c: TS Nguy n T n Hoàng

TP H CHÍ MINH, THÁNG 01 N M 2013

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n là k t qu nghiên c u c a riêng tôi, không sao

chép c a ai N i dung lu n v n có tham kh o và s d ng các tài li u, thông tin

đ c đ ng t i trên các tác ph m, t p chí và các trang web theo danh m c tài li u

tham kh o c a lu n v n

TP.HCM, ngày 31 tháng 01 n m 2013

Tác gi lu n v n

Nguy n Thanh Bình

L I C M N

Tôi xin chân thành g i l i tri ân đ n Ban Giám Hi u và Vi n đào t o sau đ i

h c c a Tr ng i h c Kinh T Thành Ph H Chí Minh đã t o đi u ki n

thu n l i cho tôi h c t p và nghiên c u trong su t th i gian qua

Tôi xin chân thành g i l i tri ân đ n Th y, Cô Tr ng i h c Kinh T

Thành Ph H Chí Minh đã nhi t tình gi ng d y, truy n đ t nh ng ki n th c và

kinh nghi m quý báo cho tôi trong su t th i gian tôi h c t p, nghiên c u t i

Tr ng

Tôi xin chân thành g i l i tri ân sâu s c đ n TS.Nguy n T n Hoàng đã t n

tình truy n đ t ki n th c, h ng d n, góp ý và đ ng viên tôi trong su t quá

trình th c hi n lu n v n này

Tôi xin chân thành c m n đ n các thành viên trong gia đình, b n bè, đ ng

Xin trân tr ng c m n

TP.HCM, ngày 31 tháng 01 n m 2013

Tác gi lu n v n

Nguy n Thanh Bình

CaTS : Tính thanh kho n

EPS : Thu nh p trên m i c ph n

HOSE : S giao d ch ch ng khoán Thành Ph H Chí Minh

HNX : S giao d ch ch ng khóa Hà N i

HNX-Index : Ch s th tr ng ch ng khoán t i HNX

HNX-30 : Ch s giá d a trên giá tr v n hóa th tr ng có đi u ch nh t

l free float và tính thanh kho n c a 30 công ty đ c l a ch n

t danh sách các công ty niêm y t trên S HNX MCK : Mã ch ng khoán

PMB : Giá th tr ng so v i giá tr s sách

ROE : L i nhu n sau thu c a doanh nghi p/v n ch s h u

ROA : L i nhu n sau thu c a doanh nghi p/t ng tài s n

SaG : C h i t ng tr ng

UPCOM – Index : Ch s th tr ng ch ng khoán trên sàn giao d ch ch a

niêm y t chính th c t i Vi t Nam TAX : T l thu thu nh p c a DN

TTCK : Th tr ng ch ng khoán

Vn Index : Ch s th tr ng ch ng khoán c a Vi t Nam

VN30 : Ch s d a trên giá tr v n hoá, t l free-float và giá tr giao

d ch; bao g m 30 c phi u c a công ty niêm y t trên HOSE

có v n hoá th tr ng và tính thanh kho n cao nh t

Trang

B ng 4.2: K t qu h i qui mô hình: DPR = f(ROA, DEA, PMB,

B ng 4.3: K t qu h i qui mô hình: DPR = f(ROA, DEA, PMB,

B ng 4.4: K t qu h i qui mô hình: DPR = f(ROA, PMB, SaG,

th 4.7: Ma tr n th hi n đ th phân tán c a bi n ph thu c và

Ph l c 1: B ng th ng kê giá tr trung bình t n m 2007 đ n n m

2011 c a: DPR, ROA, DEA, PMB, SaG, CaTS, TAX c a

TÓM T T:

Tác gi s d ng m u nghiên c u là 150 DN niêm y t trên HOSE và

n ng sinh l i c a DN trên t ng tài s n (ROA); t l chi tr c t c v i tính thanh

kho n c a DN (CaTS); t l chi tr c t c v i thu c t c (TAX); t l ch tr c

t c v i t ng tr ng doanh thu c a DN (SaG); t l chi tr c t c v i giá th

tr ng so v i giá tr s sách c a DN (PMB) và t l chi tr c t c v i n trên

v n ch s h u c a DN (DEA) Nghiên c u cho th y r ng t l chi tr c t c

c a DN ch u nh h ng và có m i t ng quan tuy n tính v i l i nhu n sau

thu trên t ng tài s n, giá th tr ng so v i giá tr s sách, t ng tr ng doanh

thu và thu c t c là đáng tin c y m c ý ngh a 5%, tuy nhiên đ i v i n trên

v n ch s h u và tính thanh kho n có ý ngh a th ng kê m c ý ngh a khá cao nên ch a là bi n tác đ ng đ n vi c chi tr c t c c a các công ty CP

T khóa: Các y u t nh h ng chính sách c t c, t l chi tr c t c, l i

nhu n doanh nghi p, tính thanh kho n, thu c t c, c h i t ng tr ng, giá th

tr ng so v i giá tr s sách và n trên v n ch s h u

1 GI I THI U:

K t khi nghiên c u c a John Lintner (1956) và Miller và Modigliani (1961) v v n đ chính sách c t c c a DN đ n bây gi nó v n còn là v n đ

t n nhi u bút m c, trí l c, tranh lu n c a nhi u tác gi nghiên c u t i nhi u

qu c gia khác nhau mà v n ch a có h i k t thúc M t s câu h i mà v n ch a

có ng i tr l i chu n xác đó là: chính sách c t c c a DN nh h ng đ n cái

sách c t c đ c xác đ nh là bi n ph thu c hay đ c l p? V n còn nhi u câu

i v i th tr ng Vi t Nam, t khi lu t DN ra đ i, các DN trong n n

kinh t Vi t Nam d n d n đ c chuy n sang ho t đ ng d i hình th c là

CTCP Ph n l n CTCP có c c u đ c tr ng chi ph i b i t l s h u do Nhà

n c ki m soát v n, quy n đi u hành DN chi m t tr ng l n và các CTCP do

t nhân làm ch b t đ u niêm y t trên TTCK th hi n qua các ch s : VN

Index, VN30; HNX-Index, HNX-30 và UPCOM - Index

T th tr ng niêm y t này, nó d dàng giúp các DN huy đ ng v n, phát

tri n s n xu t, th ng m i d ch v ,…đ d n d n hình thành đ nh ch tài chính

t i Vi t Nam nh ch này đ c xem nh phong v bi u cho n n kinh t Vi t Nam mà chính xác h n là các doanh nghi p Vi t Nam, t đó các DN th c hi n

theo các tiêu chu n th tr ng v : c c u t ch c, công b thông tin minh b ch,

rõ ràng nh m giúp các công ty d dàng ti p c n ngu n tài tr , đ u t t bên

ngoài chuy n vào Vi t Nam thông qua vi c s h u CP, trái phi u DN t vi c

đ u t v n, tài tr n và r i ro khi b v n đ u t vào DN đ nh n l i k t qu

c a vi c đ u t , tài tr đó là c t c c a DN chi tr h ng n m cho c đông, đó là

chênh l ch giá th tr ng th i đi m đ u t và rút v n B ng vi c s d ng m u

là các công ty niêm y t đ i di n trên sàn HOSE và HNX c a Vi t Nam, tác gi

sau thu c a công ty chia đ u cho s l ng c phi u đang l u hành và đ c đ i

h i c đông thông qua t l chi tr c t c cho ng i đang s h u CP t i th i

đi m ch t danh sách chi tr c t c thông qua vi c đ u t c a h vào công ty

C t c có th đ c chi tr b ng ti n ho c b ng c phi u

Vi c chi tr c t c h ng n m hay chính sách c t c c a DN có nh

h ng đ n c u trúc v n c a DN: ngu n thu nh p c a c đông, ngu n v n tái s

di n gi trên th gi i c ng đang tranh lu n sôi n i v v n đ này nh m đ a ra

gi i pháp qu n tr t t nh t cho DN trong n n kinh t đ c thù c a m i qu c gia

trong th i k h i nh p toàn c u

m i qu c gia, m i n n kinh t khác nhau các y u t nh h ng đ n

chính sách c t c c a các CTCP c ng khác nhau Nó b nh h ng, tác đ ng

b i: n n kinh t đó đang giai đo n nào c a quá trình phát tri n kinh t ; bi u

thu c a qu c gia đó; các qui đ nh v pháp lý; kh n ng thanh kho n c a th

kinh t m i n i có xu h ng chi tr c t c cao h n các công ty n n kinh t

phát tri n (Aviazian và c ng s , 2003); các n n kinh t m i n i, các CTCP

(Mitton, 2004; La Porta và c ng s , 2000)

Nghiên c u các y u t tác đ ng đ n chính sách c t c c a các công ty

công nghi p và d ch v c a Amarjit Gill, Nahum Biger và Rajendra Tibrewala,

2010 t i M đã xác đ nh m i quan h gi a t l c t c v i kh n ng sinh l i,

dòng ti n, thu , t ng tr ng doanh thu, giá tr th tr ng so v i giá tr s sách

và tính thanh kho n gi a các DN s n xu t và các DN d ch v là khác nhau T

l tr c t c b ng ti n m t đ c chi tr nh h ng b i dòng ti n c a các công

ty t ng tr ng trong l nh v c s n xu t, d ch v

T các nghiên c u v các y u t nh h ng đ n chính sách c t c t i các

n n kinh t kinh t phát tri n, các n n kinh t m i n i, k t qu nghiên c u t i

M c a Amarjit Gill, Nahum Biger và Rajendra Tibrewala, 2010, tác gi v n

d ng th c t vào th tr ng Vi t Nam nh m tìm hi u, th ng k , phân tích, xác

(DPR); kh n ng sinh l i c a DN trên t ng tài s n (ROA); t l chi tr c t c

v i tính thanh kho n c a DN (CaTS); t l chi tr c t c v i thu c t c

(TAX); t l ch tr c t c v i t ng tr ng doanh thu c a DN (SaG); t l chi

tr c t c v i giá th tr ng so v i giá tr s sách c a DN (PMB) và t l chi

tính toán trong nghiên c u

nh ng bi n đ c l p, ph thu c đ c thù t i Vi t Nam d a trên mô hình nghiên

c u t i M c a Amarjit Gill, Nahum Biger và Rajendra Tibrewala n m 2010

vào quá trình nghiên c u t i Vi t Nam M t khác, tác gi c ng xem xét vi c

nghiên c u c a Xi He và c ng s , 2009 đã th c hi n th tr ng Trung Qu c,

Tr n Th C m Hà, 2011 t i Vi t Nam và các nghiên c u tr c đây c a m t s

tác gi t i các n n kinh t m i n i vào nghiên c u c a tác gi

Ph n ti p theo c a lu n v n này đ c trình nh sau: Ph n k ti p gi i

thi u t ng quan các nghiên c u v các y u t tác đ ng đ n chính sách c t c;

Ph n 3 trình bày ph ng pháp nghiên c u và d li u; Ph n 4 mô t k t qu

ph thu c là t l c t c v i các bi n đ c l p là kh n ng sinh l i, dòng ti n,

thanh kho n gi a các DN s n xu t và các DN d ch v là khác nhau

MUHAMMAD AFZAL, SABA SEHRISH: nghiên c u v chính sách c

t c t i th tr ng m i n i Pakistan (KSE t 2005 - 2009) và k t lu n: Các công

ty có qui mô l n không mu n chi tr c t c, nh ng công ty có dòng ti n d i

dào và kh n ng ti p c n th tr ng v n d dàng nên chi tr c t c khá l n; Các công ty đang phát tri n chi tr c t c th ng xuyên và chi tr c t c m c

cao; Các công ty có l i nhu n th ng đ c nhà n c h tr nên th ng xuyên

chi tr c t c

Xi He và c ng s , 2012: Nghiên c u tính hi u và hi u ng tác đ ng khi

tr c t c b ng ti n so v i c t c c phi u th tr ng m i n i c a Trung

Qu c và k t lu n: c đi m công ty và c c u nh h ng đ n xu h ng c a

các công ty th tr ng m i n i có nh h ng đ n chi tr c t c; L i nhu n

công ty mu n s d ng v n ch s h u đ phát tri n thì có nhi u kh n ng đ

tr c t c

Oded Sarig, 2002: nghiên c u phân tích chu i th i gian tác đ ng đ n

chính sách chi tr c t c CTCP và có k t lu n: S gia t ng trong vi c đánh

thu l i nhu n có nh h ng đ n chính sách c t c; T l l i nhu n tr c t c

đ c quy t đ nh d a trên t l l i nhu n mà h s n sàng tr c t c trong dài

h n; Thông tin c a m t s thay đ i trong chi tr c t c có tác đ ng m nh h n

nhi u so v i s thay đ i kh i l ng CP khi mua l i; S gia t ng l i nhu n s

Nikolaos Eriotis, 2005: Nghiên c u nh h ng c a chính sách c t c đ i

v i l i nhu n và qui mô c a công ty th tr ng Hy L p và k t lu n: L i

nhu n phân ph i và qui mô c a công ty có d u hi u nh h ng đ n c t c c a

công ty; C t c t i th i đi m t có nh h ng đ n vi c thanh toán c t c trong

nh h ng đ n: l i nhu n phân ph i, m c tiêu thanh toán c t c m i n m và

nó đ c đi u ch nh b i l i nhu n phân ph i và qui mô c a công ty

Anupam Mehta, 2012: Nghiên c u các y u t nh h ng đ n chính sách

c t c các công ty c a các ti u v ng qu c r p th ng nh t nh : L i nhu n,

t ng tr ng, r i ro, thanh kho n, qui mô, đòn b y tài chính và k t lu n: Kích

th c, r i ro, l i nhu n có nh h ng 42% đ n chính sách chi tr c t c; Qui

mô và r i ro là hai y u t quan tr ng nh t trong vi c xem xét ra quy t đ nh

chính sách c t c c a các công ty Các ti u v ng qu c r p th ng nh t; Có

mô c a DN

Ahmad H Juma'h, Carlos J Olivares Pacheco, 2008: Nghiên c u các

y u t tài chính (t su t l i nhu n, ch s thanh kho n, t ng tr ng, m r ng

qui mô, đ u t , nh n th c c a nhà đ u t , r i ro c a và qui mô c a công ty)

nh h ng đ n chính sách c t c ti n m t c a m t s công ty s n xu t c a M

và k t lu n: Các y u t tài chính: t su t l i nhu n, ch s thanh kho n, m

r ng qui mô, đ u t , nh n th c c a nhà đ u t , r i ro và qui mô c a các công

ty có nh h ng đ n vi c chia c t c b ng ti n c a công ty; Tính thanh kho n,

l i nhu n và qui mô là y u t quy t đ nh quan tr ng đ i v i quy t đ nh chia c

t c b ng ti n m t

Purmessur Rajshree Deeptee, Boodhoo Roshan, 2009: nghiên c u lý

sinh l i, đ u t , c h i tài chính và k t lu n: Nh ng thay đ i trong chi tr c

t c phát tín hi u cho th tr ng v l i nhu n trong t ng lai; Kh ng đ nh l i

nghiên c u c a Baker và Powell (1999) tr c đây: có b n lý thuy t có tín hi u tác đ ng nh h ng đ n chi tr c t c c a công ty: lý thuy t đ i di n; u đãi v

thu cho các nhà đ u t ; lý thuy t hi u ng khách hàng và lý thuy t chú chim

trong lòng bàn tay

3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U VÀ D LI U

3.1 Bi n nghiên c u và mô hình nghiên c u:

D a vào các lý thuy t và các nghiên c u v chính sách c t c, cho th y

t n t i m i t ng quan ch t ch gi a chính sách c t c và m t s các bi n đ c

đ ng đ n chính sách c t c c a DN Vi t Nam, đ ng th i s d ng mô hình

nghiên c u đánh giá, phân tích và ki m ch ng s tác đ ng c a chúng đ n

chính sách c t c c a DN đ i di n đang niêm y t trên HOSE và HNX nh th

nào? Các bi n s nghiên c u đ c xây d ng nh sau:

3.1.1 Bi n ph thu c:

T l chi tr c t c (Dividend payout ratio): t l chi tr c t c trên thu nh p c a m i CP: T l chi tr c t c th hi n chính sách c t c c a công

b ng c phi u hay gi l i là ph thu c và chính sách hi n t i c a công ty trong

giai đo n đó nh th nào Công ty có th chi tr m t ph n c t c, ph n còn l i

đ tái đ u t T l chi tr c t c đ c s d ng là bi n ph thu c và đ c xác

đ nh nh sau:

DPR = (M c c t c đ c chi tr c a m i CP trong n m/thu

nh p m i c ph n trong n m) = DPS/EPS

3.1.2 Các bi n đ c l p:

L i nhu n c a DN (Corporate Profitability): L i nhu n c a DN t

lâu đã đ c coi là ch s hàng đ u đ xác đ nh n ng l c c a m t công ty đ chi

tr c t c Linter (1956), Baker và c ng s (1985) ch ra r ng mô hình chi tr

c t c c a công ty b nh h ng b i thu nh p h ng n m c a DN Baker và

c ng s (1985) cho r ng m c đ thu nh p trong t ng lai là y u t quy t đ nh

trong vi c thanh toán c t c Pruitt và Gitman – 1991 nghiên c u và cho r ng

l i nhu n n m hi n t i và quá kh là nh ng y u t quan tr ng nh h ng đ n

thanh toán c t c Baker và Powell (2000) kh o sát các công ty niêm y t trên sàn NYSE (S giao d ch ch ng khoán New York) và kh ng đ nh y u t quy t

đ nh vi c chi tr c t c trong ngành công nghi p d a vào m c thu nh p trong

t ng lai Amidu M và Abor J (2006) tìm th y m t m i quan h tích c c gi a

l i nhu n DN và t l chi tr c t c Anil và Kapoor (2008) ch ra r ng l i

c t c Brook và c ng s (1998) cho r ng chính sách c t c c a DN công ty

đ c xác đ nh b i nhi u m c tiêu Aivazian và c ng s (2003) cho r ng chính

sách c t c c a các DN trong n n kinh t m i n i b nh h ng b i n , l i

ti p gi a l i nhu n, t ng tr ng và nhu c u c p v n C th : các công ty t ng

tr ng cao ti n m t th p thì chi tr c t c b ng ti n th p, trong khi đó các công

ty có l i nhu n nh ng t c đ t ng tr ng ch m, có nhi u ti n m t thì tr ti n c

t c cao L i nhu n trên tài s n (ROA) đ c s d ng đ đo l ng l i nhu n

ti n m t Jensen và c ng s (1992); Han và c ng s (1999); Fama và French (2000) cho th y l i nhu n có nh h ng đáng k và tích c c đ n chính sách c

t c c a DN Adaoglu (2000), Al-Malkawi (2007) cho r ng t l l i nhu n là

y u t quy t đ nh chính sách c t c ROA, ROE, EPS đ u là các ch tiêu đo

l ng l i nhu n c a DN nh ng nó đ c xem xét các góc đ khác nhau

thu n l i trong quan sát, tác gi s ch n ROA là bi n đo l ng l i nhu n c a

DN nh m tránh hi n t ng đa c ng tuy n c a các bi n đ c l p này Khi ch y

h i quy DPR c a các bi n ROA, ROE, EPS thì các bi n này đ u có ý ngh a

th ng kê v i m c ý ngh a = 5%, nh ng đ ng góc đ nghiên c u chung và

đ thu n l i trong vi c mô hình hóa d li u tác gi ch n ROA là ch tiêu đo

l ng chính c a bi n l i nhu n DN làm bi n đ c l p trong nghiên c u

ROA = L i nhu n sau thu /t ng tài s n Tính thanh kho n (free Cash flow): Dòng ti n m t c a DN là m t y u

t quan tr ng quy t đ nh các kho n thanh toán c t c Tính thanh kho n kém

có ngh a là ngu n ti n m t không đ đ chi tr c t c Alli và c ng s (1993)

cho r ng các kho n thanh toán c t c ph thu c nhi u h n vào dòng ti n, ph n

ánh kh n ng c a công ty đ chi tr c t c so v i thu nh p và cho r ng thu

nh p hi n t i không th c s ph n ánh kh n ng c a công ty trong vi c chi tr

tr c t c Amidu M và Abor J (2006) tìm th y m i quan h tích c c gi a dòng

ti n và t l chi tr c t c Anil và Kapoor (2008) c ng ch ra r ng dòng ti n là

m t y u t quan tr ng quy t đ nh t l chi tr c t c Jensen (1986) cho r ng

dòng ti n nhàn r i d i dào có nh h ng đ n l i ích c a ng i đi u hành DN

và c đông ch s h u DN Jensen và c ng s (1992); Smith, Watts (1992); La

Porta và c ng s (2000) cho r ng khi dòng ti n nhàn r i nhi u ng i đi u

hành, qu n lý DN có xu h ng s d ng không hi u qu ngu n tài chính c a

DN, Duha al-Kuwari (2009) cho r ng dòng ti n t do t l v i t ng tài s n

đ c s d ng đ bi u hi n cho dòng ti n t do xác đ nh m c đ nh h ng

c a bi n đ c l p này đ i v i c t c c a DN tác gi s d ng tính thanh kho n là

dòng ti n so v i t ng tài s n c a DN (Duha Al-Kuwari, 2009 Determinants of the Dividend Policy in Emerging Stock Exchanges: The Case of GCC Countries Vol.2 No.2 Page 46) trong nghiên c u này

Tính thanh kho n = CaTS = (l i nhu n ròng - thay đ i giá tr tài s n c đ nh - thay đ i v n l u đ ng ròng)/T ng tài s n

Thu c t c: Mô hình đi u ch nh thu cho r ng các nhà đ u t k v ng

c phi u K t qu lý thuy t đi u ch nh thu là s phân chia c a các nhà đ u t

vào các ngành d a trên thu c t c Modigliani (1982) cho r ng thu c t c tác

đ ng làm thay đ i trong c c u danh m c đ u t Masulis và Trueman (1988)

đ a ra mô hình d đoán các nhà đ u t s không th ng nh t trong chính sách

chia c t c đ i v i t ng chính sách thu khác nhau và cho r ng; vi c t ng/gi m

t ng/gi m theo và nhà đ u t s t i đa hóa thu nh p sau thu Amidu M và

Abor J (2006) tìm th y m i quan h tích c c gi a thu và t l chi tr c t c Gill, Biger và Tibrewala (2010), cho r ng thu thu nh p CP c a DN có nh

h ng đ n t l chi tr c t c c a các DN Chính sách thu có nh h ng

không nh đ n chính sách c t c c a DN trong th tr ng v n không hoàn h o

Trong lu n v n này tác gi xác đ nh thu nh sau

Thu c t c = TAX = t l thu thu nh p c t c khi DN chi tr

c t c

C h i t ng tr ng (Sales Growth): Doanh s bán hàng t ng tr ng

chi tr c t c không đ c th c hi n n u công ty ti p t c đ u t và tài tr n

thay cho quy t đ nh chi tr c t c Partington (1983) cho r ng c a các công ty

s d ng các t l thanh toán theo m c tiêu và đ ng c chi tr c t c c a các

công ty và m c đ chi tr c t c đ c xác đ nh là đ c l p c a chính sách đ u

t Higgins (1981) cho r ng có liên k t tr c ti p gi a t ng tr ng doanh thu và

nhu c u tài chính c a m t DN và cho r ng công ty đang phát tri n có nhu c u

tài chính l n đ gia t ng dòng ti n cho hàng hóa Tr c đó, Higgins (1972) cho

r ng t l c t c có nh h ng tiêu c c đ n nhu c u c a công ty đ i v i các

kho n tài tr cho c h i t ng tr ng c a DN Rozeff (1982), Lloyd và c ng s

(1985), Collins và c ng s (1996) Amidu M và Abor J (2006) đ u cho th y

m i quan h tiêu c c gi a t ng tr ng doanh s bán hàng n m tr c v i n m

nay và t l chi tr c t c Jensen (1986); Lang and Litzenberger (1989); Malkawi (2007) cho th y các công ty t ng tr ng nhanh s s d ng ph n l n

Al-l i nhu n đ tài tr cho các d án đ tránh ph thu c vào tài chính bên ngoài

tr ng th p, l ng ti n m t nhi u th ng chi tr c t c cao đ gi m chi phí đ i

di n Lu n v n tác gi s d ng t c đ t ng tr ng doanh thu bán hàng và hàng

hóa d ch v đ đo l ng c h i t ng tr ng DN

SaG = [Doanh thu(t) ậ doanh thu (t-1)]/Doanh thu (t-1)

Giá th tr ng so v i giá tr s sách: Vi c xác đ nh giá th tr ng và

giá tr s sách s có nh h ng đ n chính sách c t c c a DN, n u giá th

tr ng cao hay th p nó th hi n c phi u đang r hay m c mà nhà đ u t mu n

mua nó đ đ c h ng c t c chi tr h ng n m và nó có nh h ng đ n vi c cân đ i ngu n v n c a công ty đ chi tr c t c T l giá th tr ng so v i giá

tr s sách ph n ánh quan đi m th tr ng ch p nh n giá th tr ng v i giá tr

v n ch s h u theo s sách c a DN Omran và Pointon (2004) cho r ng t l giá th tr ng so v i giá tr s sách là m t y u t quan tr ng nh h ng đ n t

l chi tr chia c t c Amidu M và Abor J (2006) tìm th y m t m i quan h tiêu c c gi a t l giá th tr ng so v i giá tr s sách và t l chi tr c t c c a

giá tr s sách trong nghiên c u và cho r ng t ng tr ng tài s n có nh h ng

t l thanh toán c t c Ai C p Tài s n t ng tr ng s t o áp l c lên vi c chi

tr c t c, do đó nó tác đ ng tiêu c c liên quan đ n t l chi tr c t c

Ramcharran (2001) cho r ng c t c th p h tr cho s t ng tr ng làm tài s n

đ ng đ n giá tr s sách v i giá th tr ng có nh h ng đ n vi c chi tr c t c

PMB = Giá th tr ng/giá tr s sách

N trên v n ch s h u ( òn b y tài chính): T l n trên v n ch s

h u là t l tài chính cho bi t t l t ng đ i c a v n ch s h u và t ng n s

hay đòn b y tài chính Pruitt SW và Gitman LW cho r ng t l này có nh

h ng đ n chính sách c t c c a các công ty Chehab AF (1995) cho r ng các

công ty có m c t ng tr ng cao và t l chia c t c cao th ng s d ng v n vay và có đòn b y tài chính cao so v i các ngành công nghi p t ng ng

Dhillon (1986) tìm th y b ng ch ng mâu thu n gi a t l chi tr c t c và đòn

b y tài chính; và cho r ng m t s ngành công nghi p t l chi tr c t c và đòn

b y tài chính có m i quan h tiêu c c v i nhau Rozeff SM (1982), Lloyd (1985), Collins và c ng s (1996) tìm th y m i quan h có ý ngh a th ng kê

tiêu c c gi a m c đ r i ro và t l chi tr c t c c a công ty Các k t qu

nghiên c u cho th y r ng các công ty có m c đ r i ro cao h n s tr c t c

v i t l th p h n D'Souza (1999) tìm th y m i quan h có ý ngh a th ng kê

tiêu c c gi a r i ro và chi tr c t c Theo Jensen và c ng s (1992); Faccio và

c ng s (2001); Al-Malkawi (2005) cho r ng các công ty có t l n (đòn b y

tài chính) cao mu n duy trì m t l ng ti n m t nh t đ nh đ chi tr lãi và duy

trì m i quan h v i ch n nên h n ch chi tr c t c b ng ti n cho c đông

Có nhi u nghiên c u cho r ng khi DN đang phát tri n và n n kinh t n đ nh

lãi su t th p thì đòn b y tài chính có l i cho chính sách c t c và ng c l i

Trong lu n v n, tác gi s d ng bi n đ c l p là t l n đ i v i v n ch s h u

c a DN

DEA = T ng N /T ng v n ch s h u

Tóm l i, các nghiên c u nêu trên cho th y r ng l i nhu n c a công ty,

v i giá tr s sách và t l n trên v n ch s h u có th tác đ ng t i t l chi

tr c t c c a DN Các nghiên c u tr c đây, t p trung vào nh ng y u t quy t

đ nh t l chi tr c t c c a thu nh p DN Nghiên c u này t p trung xem xét

các y u t quy t đ nh t l chi tr c t c c a các DN trên TTCK Vi t Nam, các

đ c xem là đ i di n cho các DN t i Vi t Nam

3.1.3 Mô hình nghiên c u

D a vào các nhân t tác đ ng đ n chính sách c t c c a các tác gi

nghiên c u tr c đây nh đã trình bày ph n trên (Amarjit Gill, Nahum Biger

và Rajendra Tibrewala- 2010), tác gi s d ng mô hình h i quy kinh t l ng

và s d ng ph n m m SPSS.20 đ xem xét các nhân t tác đ ng đ n chính

sách c t c c a các DN tiêu bi u đ i di n cho các công ty CP đang niêm y t

trên sàn HOSE và HNX theo mô hình mà Amarjit Gill, Nahum Biger và Rajendra Tibrewala - 2010 đã nghiên c u, tác gi đ a vào áp d ng t i th

tr ng Vi t Nam, c th mô hình nghiên c u:

DPR = f(ROA, DEA, PMB, SaG, CaTS, TAX)

Tr c n m 2007, các DN niêm y t còn ít và d li u ch a đ y đ nên

vi c thu th p d li u có h n ch nên tác gi ch n m u là các DN đ i di n cho

các công ty CP đang niêm y t trên sàn HOSE và HNX có đ thông tin t n m

2007 đ n 2011 làm d li u nghiên c u

M u d li u kh o sát c a tác gi g m: 120 DN tiêu bi u niêm y t trên sàn HOSE và 30 DN trên sàn HNX đ tính ch s HNX30 là đ i di n cho m u

nghiên c u cho t ng th t i th tr ng Vi t Nam, trong kho ng th i gian 5 n m

i v i sàn HOSE: 120 DN đ c ch n làm m u đ i di n cho nghiên c u

này có: 51 công ty thu c nhóm ngành s n xu t, 40 công ty thu c nhóm ngành

d ch v , 12 công ty thu c nhóm ngành tài chính, 17 công ty thu c nhóm ngành xây d ng c b n đ c ch n làm m u đ thu th p d li u và c ng c b n đ i

di n cho vi c nghiên c u c a các DN c a Vi t Nam trên sàn HOSE

Tóm l i, ngu n d li u thu th p c a tác gi là 150 DN, trong đó: 64 công

ty thu c nhóm ngành s n xu t, 42 công ty thu c nhóm ngành d ch v , 19 công

ty thu c nhóm ngành tài chính, 25 công ty thu c nhóm ngành xây d ng c b n

đ i di n cho các DN t i th tr ng Vi t Nam

3.2.2 Ph ng pháp thu th p d li u:

Trong lu n v n này, tác gi thu th p, th ng kê, các d li u có liên quan

đ n chính sách c t c c a DN thông qua vi c t ng h p s li u t h n 450 báo

cáo tài chính theo n m (m i công ty 03 báo cáo tài chính –m i báo cáo tài

chính th hi n s li u c a 02 n m li n k c a DN) đã đ c ki m toán k t thúc

n m tài chính c a DN, b n cáo b ch, báo cáo th ng niên và trên 750 công b

chi tr c t c c a DN (có DN 01 n m chi tr c t c nhi u l n và có n m không

chi tr c t c) thông qua các trang web c a DN niêm y t; S Giao d ch ch ng

khoán TP.HCM, Hà N i; các công ty ch ng khoán; c ng thông tin, d li u v tài chính, ch ng khoán c a Vi t Nam; đ i chi u s li u các bài nghiên c u c a

các tác gi tr c đây

Tác gi thu nh p d li u thông qua các báo cáo tài chính h p nh t k t

thúc n m tài chính đã đ c ki m toán và các thông báo chi tr c t c c a 150

DN trong su t th i gian t n m 2007 đ n n m 2011 đ tính toán, xác đ nh:

DPR; ROA; DEA; PMB; SaG; CaTS; TAX bình quân qua 05 n m c a 150 DN

theo các công th c đ c nêu t i mô hình nghiên c u trong kho ng th i gian

nêu trên đ làm d li u cho nghiên c u

Khi thu th p d li u v c t c tác gi thu th p theo t ng n m kh o sát

d a trên thông báo chi tr c t c c a DN Riêng các tr ng h p DN có EPS

nh ng không chi tr c t c thì tác gi ghi nh n t l chi tr c t c b ng không

3.2.3 X lý d li u:

Tác gi thu th p, th ng kê, mã hóa, s p x p và phân lo i d li u, làm

s ch d li u tr c khi s d ng công th c tính toán và đ a vào ph n m m

SPSS.20 đ x lý d li u Tr c khi th c hi n phân tích h i qui tác gi dùng

ph n SPSS trong ph n: Graphs\Legacy Dialogs\Boxplot đ xác đ nh các d

li u ngo i lai n i tr i đ xem xét, đ i chi u v i d li u g c, d li u thô thu

th p nh m đi u ch nh đúng d li u th c t tr c khi ch y mô hình h i qui T t

c d li u c a bi n đ c l p và bi n ph thu c, tr c khi đ a vào SPSS tác gi qui đ i d li u các bi n v d ng t l th ng nh t chung cho các bi n Ví d c

th : 100% qui v là 1; 65% qui v 0,65; 34% qui v 0,34 đ th ng nh t d li u

cho t t c các bi n đ c l p l p, bi n ph thu c Tr ng h p DN không chi tr

c t c thì ghi nh n c t c b ng 0, tr ng h p n m l y d li u doanh nghi p

ch a niêm y t nên ch a xác đ nh đ c giá th tr ng thì ghi nh n là d li u

khuy t, thu thu nh p DN các n m không phát sinh do đ c mi n thu hay làm

giá tr s sách Giá th tr ng/giá tr s sách ±

Sau khi làm s ch d li u thu th p đ c k t qu thu đ c c a các bi n

đ c mô t th ng kê th hi n trong b ng 3.2, c th nh sau:

B ng 3.2: Mô t th ng kê các bi n đ c l p, bi n ph thu c

l ch chu n

B ng 3.2: Mô t th ng kê các bi n đ c l p, bi n ph thu c

l ch chu n

th cho th y m c chi tr c t c t p trung trong kho ng 25% đ n 80% EPS trong n m và trung bình chung m c chi tr c t c là 50% EPS c a DN và

t l chi tr c t c cao t p trung các DN có ROA t 1% đ n 15% và ROA

đ ng bi n v i DPR

th 4.2: th phân tán th hi n m i quan h gi a DPR và DEA:

th cho th y m c chi tr c t c t p trung trong kho ng 25% đ n 80% EPS trong n m và trung bình chung m c chi tr c t c là 50% EPS c a DN và

t l chi tr c t c cao t p trung các DN có DEA t 1% đ n 300% và DEA

đ ng bi n v i DPR

th cho th y m c chi tr c t c t p trung trong kho ng 25% đ n 80% EPS trong n m và trung bình chung m c chi tr c t c là 50% EPS c a DN và

t l chi tr c t c cao t p trung các DN có SaG t 0% đ n 60% và SaG đ ng

bi n v i DPR

th 4.5: th phân tán th hi n m i quan h gi a DPR và CaTS:

th cho th y m c chi tr c t c t p trung trong kho ng 25% đ n 80% EPS trong n m và trung bình chung m c chi tr c t c là 50% EPS c a DN và

t l chi tr c t c cao t p trung các DN có CaTS t 1% đ n 18% và CaTS có

quan h đ ng bi n v i DPR