CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM.PDF

vùng lãnh th nào đó.

DANH M C CÁC B NG, BI U U

DANH M C CÁC HÌNH V , TH

L I M U U

Ch ng 1.C S LÝ LU N CHO CÁC NHÂN T TÁC NG N HI U

QU SINH L I TRONG HO T NG KINH DOANH C A NGÂN HÀNG 5

1.1.T ng quan v ngân hàng th ng m i 5

1.2.Hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 5

1.2.1.T ng quan v hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 5

1.2.2.Các ch tiêu đo l ng hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 9

1.3.Các nhân t nh h ng đ n hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 11

1.3.1.Nhóm nhân t đ c đi m ngân hàng 11

1.3.1.1.Ch tiêu quy mô t ng tài s n 11

1.3.1.2.Ch t l ng tài s n 12

1.3.1.3.T l c p tín d ng so v i ngu n v n huy đ ng 13

1.3.1.4.Hi u qu qu n lý 14

1.3.1.5.C u trúc v n c a ngân hàng 15

1.3.2.Nhóm nhân t môi tr ng v mô 16

1.3.2.1.T ng tr ng kinh t 16

1.3.2.2.L m phát 17

1.4.Các nghiên c u g n đây v nhân t nh h ng đ n hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 18

1.4.1.Bài nghiên c u c a Vincent Okoth Ongore và Gemechu berhanu Kusa (2012) v các y u t quy t đ nh hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh ngân hàng c a n c Kenya 18

SINH L I C A H TH NG NGÂN HÀNG TH NG M I VI T NAM 23

2.1.Phân tích hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a NHTM Vi t Nam 23

2.1.1.Khái quát quá trình hình thành và phát tri n c a h th ng ngân hàng th ng m i c ph n Vi t Nam 23

2.1.2.B i c nh kinh t Vi t nam th i k 2008-2012 25

2.1.2.1.T ng tr ng kinh t 25

2.1.2.2.L m phát 27

2.1.3.Phân tích hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam giai đ an 2008-2012 30

2.1.3.1.Tình hình huy đ ng và cho vay c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam 30

2.1.3.2.L i nhu n c a các ngân hàng 37

2.1.3.3.Các t su t sinh l i 39

2.1.4.Các nhân t nh h ng hi u qu sinh l i c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam trong th i gian v a qua 44

2.1.4.1.Quy mô T ng tài s n ngân hàng 44

2.1.4.2.Ch t l ng tài s n 48

2.1.4.3.Thanh kho n c a h th ng ngân hàng 53

2.1.4.4.Hi u qu qu n lý và nh h ng c a nó đ n hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam 57

2.2.Mô hình ki m đ nh các nhân t nh h ng đ n hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng Vi t Nam 60

2.2.1.Gi i thi u các bi n 60

2.2.2.Ph ng pháp thu th p s li u 61

2.2.3.K t qu ki m đ nh mô hình 62

2.2.4.Nh ng h n ch c a mô hình 64

2.3.1.Thành t u 65

2.3.2.H n ch 66

2.3.3.Nguyên nhân 68

Ch ng 3.GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU SINH L I TRONG HO T NG KINH DOANH C A CÁC NGÂN HÀNG TH NG M I VI T NAM 71 3.1.Gi i pháp t phía ngân hàng th ng m i 71

3.1.1.Ng n ng a r i ro tín d ng 71

3.1.2.Phát tri n d ch v tài chính ngân hàng 73

3.1.3.Gi i pháp phát tri n m ng l i ho t đ ng b n v ng 74

3.1.4.Hi n đ i hoá công ngh , đa d ng hoá và nâng cao ti n ích các s n ph m, d ch v ngân hàng hi n đ i d a trên công ngh k thu t tiên ti n 75

3.1.5.Nâng cao n ng l c qu n tr nhân viên 76

3.1.6.Nâng cao n ng l c tài chính 77

3.1.7.Nâng cao n ng l c huy đ ng 78

3.2.Gi i pháp t Chính ph và Ngân hàng Nhà n c 81

3.2.1.Gi i pháp đ i v i n x u 81

3.2.2.Gi i pháp đ i v i quy mô ngân hàng 84

3.2.3.Gi i pháp đ i v i hi u qu qu n lý 85

3.2.4.Gi i pháp đ i v i tính thanh kho n 85

ABB Ngân hàng TMCP An Bình

ACB Ngân hàng TMCP Á Châu

BIDV Ngân hàng đ u t và phát tri n VN

CIR T l chi phí ho t đ ng trên t ng thu nh p

ROA Hi u qu sinh l i trên t ng tài s n

ROE Hi u qu sinh l i trên t ng v n ch s h u

DANH M C CÁC B NG, BI U

B ng 2-1 - T l CIR c a m t s qu c gia trong khu v c 59

B ng 2-2 - Các bi n đ c s d ng trong mô hình h i quy 61

B ng 2-3 – K t qu h i quy mô hình ROE 62

B ng 2-4 – K t qu h i quy bi n ROA 62

DANH M C CÁC HÌNH V , TH

Hình 2-1 - T ng tr ng GDP c a Vi t Nam giai đo n 1990-2012 26

Hình 2-2- T l t ng tr ng GDP c a Vi t Nam và các n c trong khu v c 27

Hình 2-3 T l t ng tr ng tín d ng và t l l m phát vi t nam 2007-2012 30

Hình 2-5: T tr ng huy đ ng n n kinh t c a t ng nhóm NH so v i t ng s n m 2008 31

Hình 2-6: T tr ng cho vay n n kinh t c a t ng kh i TCTD so v i t ng s n m 2009 32

Hình 2-7: T tr ng huy đ ng v n c a t ng kh i TCTD so v i t ng s n m 2009 32

Hình 2-8: T tr ng huy đ ng và cho vay c a các nhóm NH n m 2010 34

Hình 2-9: T c đ t ng tr ng tín d ng qua các n m 36

Hình 2-10” C c u các ngu n thu c a ngân hàng n m 2012 39

Hình 2-11 - ROA và ROE c a m t s ngân hàng giai đo n 2008-2012 42

Hình 2-12 - Di n bi n t ng tài s n c các nhóm NH (t đ ng) 44

Hình 2-13 – C c u t ng tài s n NH n m 2011-2012 46

Hình 2-14 - T c đ t ng n x u 48

Hình 2-15 - T l n x u ngành NH và %n x u/GDP 48

Hình 2-16 - T lê n x u c a các nhóm NH đ n 31/12/2012 52

Hình 2-17 -T l c p tín d ng t ngu n v n huy đ ng 53

Hình 2-18 - C c u chi phí ho t đ ng c a 33 NHTM VN n m 2012 58

Hình 2-19- C c u chi phí ho t đ ng c a VCB và STB t 2008-2012 58

L I M U

H th ng ngân hàng Vi t Nam đã tr i qua m t th i gian phát tri n khá dài

và b n v ng tuy nhiên, th i gian g n đây ngành ngân hàng b t đ u có nh ng y u kém c n đ c tái c c u Do đó, nghiên c u hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng

th ng m i Vi t Nam là m t v n đ c n thi t ã có nhi u bài vi t, công trình nghiên c u đ c p t i hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng Vi t Nam Tuy nhiên, bài nghiên c u đi sâu vào phân tích hi u qu tài chính – mà c th là

hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam và các y u t nh h ng đ n hi u qu này

Thông qua lu n v n này, tôi mu n góp ph n làm rõ h n v hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng Vi t Nam c ng nh nh ng nhân t

nh h ng đ n hi u qu trên Và trên c s đó nêu lên m t s ki n ngh m i nh m

c i thi n hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh cu các ngân hàng th ng

m i Vi t Nam th i gian t i

Do trình đ và th i gian có h n, nên ch c ch n các v n đ trình bày trong

lu n v n này không tránh kh i nh ng h n ch , thi u sót, r t mong nh n đ c ý ki n

c a th y cô và các b n

Tôi xin chân thành c m n

Tp H Chí Minh, tháng 10 n m 2013

h th ng NHTM H th ng NHTM Vi t Nam đã b t đ u phát l nh ng hi n t ng méo

mó không bình th ng nh ch t l ng tài s n kém, khó kh n v thanh kho n, l i nhu n

th p, y u kém v qu n tr và kh n ng qu n lý r i ro, ch ng t ho t đ ng c a các NHTM Vi t Nam hi n nay là không hi u qu và c nh tranh kém lành m nh Tr c tình hình đó, đ đ m b o an toàn cho h th ng ngân hàng và t o đ ng l c nâng cao n ng l c

c nh tranh c a các NHTM Vi t Nam trong t ng lai, chính ph đã nhanh chóng công

b m t k ho ch tái c u trúc toàn b h th ng ngân hàng Các ngân hàng không có kh

n ng c nh tranh s đ c thay th b ng các ngân hàng hi u qu h n, đi u này cho th y

ch có ngân hàng hi u qu nh t m i có l i th v c nh tranh Nh v y hi u qu tr thành

m t tiêu chí quan tr ng đ đánh giá s t n t i c a m t ngân hàng trong giai đo n kinh t khó kh n nh hi n nay Trong đó, hi u qu tài chính là m t nhân t quan tr ng đo l ng

hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Do đó, Các y u t nh h ng đ n hi u

qu tài chính trong ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM Vi t Nam nh y u t quy mô,

ch t l ng tài s n, hi u qu qu n lý, … c n đ c nh n d ng và đánh giá nh m tìm ra

nh ng gi i pháp cho phép hoàn thi n, c ng c , và t ng c ng hi u qu tài chính trong

ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM Vi t Nam

Xu t phát t th c ti n và đòi h i c p thi t trên, tôi ch n đ tài “Các nhân t nh

h ng đ n hi u qu tài chính trong ho t đ ng kinh doanh c a h th ngNHTM Vi t Nam”

nh m đóng góp thêm nh ng hi u bi t v hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM

hi n nay c ng nh các y u t nh h ng đ n nó, t đó có nh ng g i ý v gi i pháp nh m mang l i m t chi c “x ng s ng” th t s v ng ch c cho n n kinh t qu c gia

1.2 M c tiêu nghiên c u:

M c tiêu c a nghiên c u là đánh giá và phân tích hi u qu tài chính trong ho t

đ ng kinh doanh c a các NHTM Vi t Nam trong th i gian qua, v n đang b t đ u b c

l nhi u y u kém ng th i, đi sâu vào nghiên c u và phân tích các nhân t nh

h ng đ n hi u qu tài chính trong ho t đ ng kinh doanh c a h th ng NHTM Vi t Nam giai đo n 2008-2012 T đó đ xu t các gi i pháp nh m h ng đ n m t h th ng ngân hàng th c s kh e m nh h n

Bài nghiên c u th c hi n mô hình phân tích đ nh tính và đ nh l ng nh m gi i quy t các câu h i sau:

- Hi u qu tài chính trong ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM Vi t Nam trong b i c nh sau kh ng ho ng kinh t đ n giai đo n hi n nay nh th nào?

- Nh ng nhân t nào nh h ng đ n hi u qu tài chính trong ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM Vi t Nam trong th i gian qua?

Trên c s gi i quy t hai câu h i này, tôi s đ xu t m t s gi i pháp nh m c i thi n, nâng cao hi u qu tài chính trong ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM Vi t Nam

1.3 Ph m vi c a bài nghiên c u:

T p trung vào hi u qu tài chính trong ho t đ ng kinh doanh c a nhómcác

Tuy nhiên, do hi u qu tài chính là m t khái ni m khá r ng và bao g m nhi u

ch tiêu nghiên c u, bài nghiên c u ch đi sâu vào phân tích 02 ch tiêu ph bi n nh t

và th hi n rõ nh t hi u qu tài chính trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng: ch tiêu đánh giá hi u qu sinh l i ROA và ROE

1.4 Ph ng pháp nghiên c u đ tài:

Ph ng pháp đ nh tính: ánh giá hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh thông qua 02 ch tiêu, so sánh NHTM Vi t Nam v i các NHTM trong khu v c

Ph ng pháp đ nh l ng: thông qua mô hình h i quy Pooled OLS phân tích d

li u chéo theo chu i th i gian nh m xác đ nh các nhân t nh h ng lên hi u qu sinh

l i trong ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM Vi t Nam qua các n m

1.5 N i dung nghiên c u đ tài:

Bài nghiên c u c a tôi đ c tri n khai làm 3 ph n:

Ch ng I C s lý lu n cho các nhân t tác đ ng đ n hi u qu sinh l i trong

ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

Ch ng II Th c tr ng ho t đ ng kinh doanh và hi u qu sinh l i c a h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam

Ch ng III Gi i pháp nâng cao hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh

c a các NHTM Vi t Nam

Ch ng 1 C S LÝ LU N CHO CÁC NHÂN T TÁC NG N

HI U QU SINH L I TRONG HO T NG KINH DOANH C A NGÂN HÀNG

1.1 T ng quan v ngân hàng th ng m i

NHTM là m t t ch c trung gian tài chính làm c u n i gi a khu v c ti t ki m

v i khu v c đ u t c a n n kinh t hay nói c th h n thì NHTM là m t t ch c kinh doanh ti n t , nh n ti n g i t các tác nhân trong n n kinh t , sau đó th c hi n các nghi p v cho vay và đ u t vào các tài s n có kh n ng sinh l i khác, đ ng th i th c

hi n cung c p đa d ng các danh m c d ch v tài chính, tín d ng, thanh toán cho các tác nhân trong n n kinh t

NHTM có các ch c n ng trung gian tín d ng, Ch c n ng trung gian thanh toán,

Ch c n ng t o ra ti n bút t theo c p s nhân

Các ho t đ ng c b n c a ngân hàng th ng m i g m Các nghi p v trong

b ng t ng k t tài s n (Nghi p v ngu n v n, Nghi p v s d ng v n, D ch v ngân hàng và các ho t đ ng kinh doanh khác) và các Nghi p v ngoài b ng t ng k t tài s n

1.2 Hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

ph i b ra đ đ t đ c k t qu đó Manfred Kuhn cho r ng: Tính hi u qu đ c xác

đ nh b ng cách l y k t qu tính theo đ n v giá tr chia cho chi phí kinh doanh Nhà kinh t h c Adam Smith cho r ng: "Hi u qu là k t qu đ t đ c trong ho t đ ng kinh

t , là doanh thu tiêu th hàng hoá" Theo ECB (European Central Bank) (9/2010) hi u

qu ho t đ ng là kh n ng t o ra l i nhu n b n v ng L i nhu n thu đ c đ u tiên dùng d phòng cho các kho n l b t ng và t ng c ng v th v v n, r i c i thi n l i nhu n thu đ c trong t ng lai thông qua đ u t t các kho n l i nhu n gi l i Có

đ l i

d ng các ngu n l c (nhân l c, tài l c, v t l c) đ đ t đ c m c tiêu xác đ nh Trình

đ l i d ng các ngu n l c ch có th đ c đánh giá trong m i quan h v i k t qu t o

ra, đ xem xét v i m i s hao phí ngu n l c xác đ nh có th t o ra k t qu m c đ nào Tóm l i, hi u qu kinh doanh ph n ánh m t ch t l ng các ho t đ ng kinh doanh, trình đ ngu n l c s n xu t trong quá trình kinh doanh c a doanh nghi p trong s v n

đ ng không ng ng c a các quá trình s n xu t kinh doanh, không ph thu c vào t c đ

bi n đ ng c a t ng nhân t

NHTM c ng là m t lo i hình doanh nghi p, trên góc đ này ng i ta có th nghiên c u hi u qu kinh doanh c a m t doanh nghi p ho t đ ng kinh doanh trong

l nh v c ti n t Theo Adel Bino & Shorouq Tomar (2007) khi xét v m i quan h

gi a qu n tr doanh nghi p và hi u qu ho t đ ng ngân hàng, hai ông đ nh ngh a đ n

gi n: hi u qu ho t đ ng là k t qu cu i cùng c a ho t đ ng đó Theo Perter S.Rose giáo s kinh t h c và tài chính tr ng đ i h c Yale thì v b n ch t NHTM c ng có

th đ c coi nh m t t p đoàn kinh doanh và ho t đ ng v i m c tiêu t i đa hóa l i nhu n v i m c đ r i ro cho phép

Theo quan đi m c a m t s nhà kinh t thì hi u qu ngân hàng ph i đ c đánh giá hai khía c nh: hi u qu kinh doang đ i v i xã h i và hi u qu kinh doanh đ i v i

b n thân ngân hàng Trong s đó, nhà kinh t h c ng i Nga Kisileva I.A cho r ng trong ho t đ ng c a th tr ng tài chính ngoài hi u qu c th có th cân đ m đ c,

ho t đ ng tài chính còn mang l i hi u qu gián ti p cho n n kinh t - xã h i

Hi u qu kinh t - xã h i mà ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng đem l i cho

n n kinh t qu c dân là s đóng góp c a nó vào vi c phát tri n s n xu t, đ i m i c c u kinh t , t ng n ng su t lao đ ng xã h i, tích lu ngo i t , t ng thu cho ngân sách, gi i quy t vi c làm, c i thi n đ i s ng nhân dân Gi a hi u qu kinh doanh cá bi t và hi u

qu kinh t xã h i có quan h nhân qu và tác đ ng qua l i v i nhau Hi u qu kinh t

qu c dân ch có th đ t đ c trên c s ho t đ ng có hi u qu c a các ngân hàng

Hi u qu kinh doanh b n thân NH là hi u qu kinh doanh thu đ c t các ho t

đ ng th ng m i c a NH khi kinh doanh Theo thông t c a b tài chính s

49/2004/TT-BTC ngày 3 tháng 6 n m 2004 h ng d n ch tiêu đánh giá hi u qu ho t

đ ng tài chính c a các t ch c tín d ng, Hi u qu b n thân NH đ c đánh giá thông qua các nhóm ch tiêu:

Hi u qu tài chính hay còn g i là hi u qu s n xu t kinh doanh là hi u qu

kinh t xét trong ph m vi 1 NH Hi u qu tài chính ph n ánh m i quan h gi a l i ích kinh t mà NH nh n đ c và chi phí mà NH b ra đ có đ c l i ích kinh t Hi u qu tài chính NH th hi n kh n ng tr c ti p mang l i hi u qu cho NH: làm l i cho NH

m t trong các ch tiêu ho c m t s ch tiêu ho c t t c các ch tiêu l i nhu n, s l ng khách hàng, t ng th ph n, ….Hi u qu tài chính ph n ánh k t qu ho t đ ng tài chính

c a NH, đ c th hi n qua các ch tiêu tài chính c a NH:

Ch tiêu ph n ánh tình hình tín d ng:

Ch tiêu phân tích kh n ng sinh l i:

- T l thu nh p lãi c n biên (NIM)

- T l thu nh p ngoài lãi c n biên

- T su t sinh l i trên t ng tài s n (ROA: Return On Assets)

Trong h th ng các ch tiêu trên, bài nghiên c u ch chú tr ng đi vào nhóm các

ch tiêu sinh l i mà c th là 02 ch tiêu ROA và ROE Kh n ng sinh l i là ch tiêu

ph n ánh t ng h p tình hình kinh doanh Thông qua kh n ng sinh l i, hi u qu ho t

đ ng kinh doanh ngân hàng đ c đánh giá m t cách đ y đ v m i m t Kh n ng sinh l i c a NHTM g n li n v i ch t l ng tài s n và hi u qu s d ng tài s n c a NHTM Nâng cao ch t l ng tài s n, ch t l ng ngu n v n c ng chính là nâng cao

hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM Kh n ng sinh l i là ch tiêu t ng h p đánh giá hi u qu kinh doanh và m c đ phát tri n c a 1 NHTM

1.2.2 Các ch tiêu đo l ng hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i:

đo l ng kh n ng sinh l i c a các NHTM có nhi u t l s d ng trong đó

l i nhu n ròng trên tài s n có (ROA) và ch tiêu l i nhu n ròng trên v n t có (ROE)

là nh ng ch tiêu chính th ng đ c s d ng ROA, ROE th ng đ c s d ng r ng rãi trong nhi u bài nghiên c u v hi u qu ho t đ ng ngân hàng, đi n hình là các bài Kunt và Huizinga (1994), Cavallo và majnoni (2001), Ben Naceur (2003), Davis và Zhu (2005), Toni Uhomoibhi (2008), Husni Ali Khrawish (2011), (Murthy và Sree, 2003; Alexandru và c ng s , 2008)…

ROA là m t ch tiêu ch y u ph n ánh tính hi u qu qu n lý Nó ch ra r ng kh

n ng c a h i đ ng qu n tr ngân hàng trong quá trình chuy n tài s n c a ngân hàng thành thu nh p ròng ROA đ c s d ng r ng rãi trong phân tích hi u qu ho t đ ng

và đánh giá tình hình tài chính c a ngân hàng, n u m c ROA th p có th là k t qu

c a m t chính sách đ u t hay cho vay không n ng đ ng ho c có th chi phí ho t đ ng

c a ngân hàng quá m c Ng c l i, m c ROA cao th ng ph n ánh k t qu c a ho t

đ ng h u hi u, ngân hàng có c c u tài s n h p lý, có s đi u đ ng linh ho t gi a các

h ng m c trên tài s n tr c nh ng bi n đ ng c a n n kinh t ROA cung c p cho nhà

đ u t thông tin v các kho n lãi đ c t o ra t l ng v n đ u t (hay l ng tài s n) Tài s n c a m t ngân hàng đ c hình thành t v n vay và v n ch s h u C hai

TheoKhrawish, 2011 ch ra r ng ROA đánh giá hi u qu c a vi c chuy n v n đ u t thành l i nhu n ROA càng cao thì càng t t vì ngân hàng đang ki m đ c nhi u ti n

h n trên l ng đ u t ít Nói cách khác, nó cho th y tính hi u qu c a các ngu n l c

c a công ty đ c s d ng đ t o ra thu nh p ROA cho th y s hi u qu c a công tác

qu n lý c a m t ngân hàng trong vi c t o ra thu nh p ròng t t t c các ngu n l c c a

t ch c (Khrawish, 2011), Wen (2010)

Thông qua các thành ph n c u t o ROA, nhà qu n tr ngân hàng nh n bi t đ c nguyên nhân làm ROA bi n đ ng t ng/gi m n m nhân t nào, t đó ngân hàng s có các bi n pháp h u hi u đ đi u ch nh ROA phù h p v i k ho ch đã đ nh

ROE là m t ch tiêu đo l ng t l thu nh p cho các c đông c a ngân hàng Nó

th hi n thu nh p mà các c đông nh n đ c t vi c đ u t vào ngân hàng (t c là ch p

nh n r i ro đ hy v ng có đ c thu nh p m c h p lý) Ch tiêu này c ng đ c s khá ph bi n trong phân tích hi u qu ho t đ ng nh m ph n ánh hi u qu s d ng v n

ch s h u C th , ROE là th c đo chính xác đ đánh giá m t đ ng v n b ra và tích

l y t o ra bao nhiêu đ ng l i H s này th ng đ c các nhà đ u t phân tích đ so sánh v i các c phi u cùng ngành trên th tr ng, t đó tham kh o khi quy t đ nh mua

c phi u c a công ty nào.T l ROE càng cao càng ch ng t ngân hàng s d ng hi u

qu đ ng v n c a c đông, có ngh a là ngân hàng đã cân đ i m t cách hài hòa gi a

v n c đông v i v n đi vay đ khai thác l i th c nh tranh c a mình trong quá trình huy đ ng v n, m r ng quy mô Cho nên h s ROE càng cao thì các c phi u càng

h p d n các nhà đ u t h n.Khrawish (2011) gi i thích thêm r ng ROE đ i di n cho t

l l i nhu n thu đ c trên qu đ u t vào các ngân hàng c a các c đông c a mình ROE ph n ánh tính hi u qu c a vi c ngân hàng qu n lý v n c a c đông

Các c đông khi góp v n đ u t vào ngân hàng đ u mong mu n đ t đ c h s ROE m c t i đa, tuy nhiên n u ROE quá l n so v i ROA ch ng t v n ch s h u chi m t tr ng r t nh trong t ng ngu n v n, ngân hàng đã huy đ ng ngu n v n bên ngoài nhi u đ cho vay và đ u t , đi u này nh h ng đ n kh n ng an toàn v n c a ngân hàng, t đó làm suy gi m kh n ng ch ng đ , bù đ p r i ro và ni m tin c a ng i

g i ti n vào uy tín c a ngân hàng Do đó, không nên đánh giá ch tiêu ROE m t cách riêng bi t, mà c n có s k t h p v i vi c đánh giá ch tiêu ROA đ có k t lu n bao quát v kh n ng sinh l i, hi u qu kinh doanh và kh n ng an toàn v n c a NHTM Hai ch tiêu này ph n nh s đánh đ i c b n gi a r i ro và thu nh p Chính đi u này cho th y m t ngân hàng có th có ROA th p nh ng v n có th đ t đ c ROE khá cao

do h s d ng đòn b y tài chính l n N u ROE quá l n so v i ROA ch ng t v n t

Có chi m t l r t nh trong t ng ngu n v n, ngân hàng đã huy đ ng v n nhi u đ cho

vay Trong tr ng h p đó, m t s đi u ch nh l i v n t có theo m t t l h p lý v i

v n huy đ ng s là c n thi t đ đ m b o tính v n hành nghiêm túc c a ngân hàng

1.3 Các nhân t nh h ng đ n hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

1.3.1 Nhóm nhân t đ c đi m ngân hàng

1.3.1.1 Ch tiêu quy mô t ng tài s n:

Ph n ánh toàn b giá tr tài s n hi n có c a NHTM g m:

- Ti n m t (ngân qu ): kho n m c này bao g m ti n m t t i qu , ti n g i t i NHNN và ti n g i t i các t ch c tín d ng khác ây là kho n m c có tính l ng cao

nh t trong toàn b tài s n c a ngân hàng d c s d ng nh m m c đích đáp ng yêu

c u qu n lý c a NHNN, yêu c u rút ti n m t, vay v n và các yêu c u chi tr khác hàng ngày c a NHTM Dù có tính l ng cao nh t nh ng xét v tính sinh l i thì kho n m c này có tính sinh l i r t th p ho c h u nh không đem l i l i nhu n cho NHTM nên các ngân hàng th ng ch duy trì m c t i thi u

- Cho vay: G m các kho n tín d ng c p cho các cá nhân, các t ch c kinh t và các đ i t ng khác ây là kho n m c chi m t tr ng cao nh t trong t ng tài s n có

c a ngân hàng và mang l i ngu n thu l n nh t Ho t đ ng tín d ng là ho t đ ng mang

l i ngu n thu nh p trong hi n t i và t ng lai c a ngân hàng

- u t : G m các ch ng khoán mà ch y u là th ng phi u, trài phi u chính

ph , tín phi u kho b c… v i đ c tính là đ r i ro th p và kh n ng chuy n hoá thành

ti n nhanh chóng

- Tài s n c đ nh (TSC ): Tài s n c đ nh là c s v t ch t ban đ u c n thi t cho ho t đ ng c a ngân hàng Ch t l ng ph c v c a đ n v ph thu c khá nhi u vào trang b c s h t ng k thu t Nh v y đ t ng c ng tính c nh tranh trên th tr ng các đ n v ph i th ng xuyên theo dõi tình tr ng c a nó đ có bi n pháp c i t o, nâng

c p k p th i ây c ng là kho n m c chi m t tr ng khá l n trong T ng tài s n có c a ngân hàng B ph n tài s n này không sinh l i nh ng là đi u ki n đ các NHTM ti n

hành các ho t đ ng kinh doanh, t o hình nh và v th cho NHTM trên th tr ng Vì tính ch t không sinh l i c a lo i tài s n này nên các ngân hàng đã h n ch t tr ng c a

b ph n này m t m c h p lý đ tránh nh h ng đ n tình hình kinh doanh c a mình

t có c a ngân hàng Kho n m c này đ c trình bày theo nguyên giá và hao mòn

- Tài s n có khác: Ch y u là các kho n v n đang trong quá trình thanh toán mà NHTM ph i thu v g m: các kho n ph i thu, các kho n lãi c ng d n d thu, tài s n có kkhác và các kho n d phòng r i ro khác

N u ngân hàng có t ng tài s n càng l n thì đ n v càng có kh n ng m r ng quy mô cho vay b i vì ngân hàng là doanh nghi p đi vay đ cho vay Vì v y, đ n v

ph i th ng xuyên theo dõi quy mô t ng tài s n Ch t l ng tài s n c a NHTM là 1

ch tiêu t ng h p nói lên kh n ng b n v ng v tài chính, n ng l c qu n lý c a m t t

ch c tín d ng H u h t r i ro trong kinh doanh ti n t đ u t p trung tài s n có.Ng i

ta cho r ng có m t m i quan h đ ng bi n gi aquy mô các ngân hàng và hi u qu sinh

l i, b i vì b ng cách t ng quy mô c a ngân hàng, chi phí có th đ c gi m và do đó,

hi u qu sinh l i có th đ c c i thi n (Berger et al., 1987 và Shaffer, 1985; Smirlock, 1985)

1.3.1.2 Ch t l ng tài s n

Ch t l ng danh m c tín d ng xác đ nh l i nhu n c a các ngân hàng Nguy c cao nh t ph i đ i m t v i m t ngân hàng là nh ng t n th t phát sinh t các kho n vay quá h n ( ng, 2011) Trong đó, vi c xác đ nh t l n x u là y u t r t quan tr ng trong vi c đánh giá ch t l ng tín d ng c a ngân hàng, nh m ph n ánh nh ng kho n cho vay có kh n ng hoàn tr kém Nh v y, t l n x u là các ch tiêu đ i di n t t

nh t cho ch t l ng tài s n ây là m i quan tâm l n c a t t c các NHTM nh m gi

s l ng kho n n x u đ n m c th p N u t l này th p ch ng t tình hình kinh doanh c a đ n v là t t, h u h t các kho n tín d ng c a doanh nghi p đ u sinh lãi và

có kh n ng thu h i Ng c l i, n u t l này cao thì ngân hàng c n có nh ng bi n pháp ki m soát n quá h n, h n ch nh ng r i ro có th m t v n do nh ng kho n n

x u gây ra.Ngoài ra,theo quy đ nh n u các kho n n x u t ng cao thì NH đó ph i ti n hành trích l p các kho n d phòng t ng ng % v i các kho n n x u đó Nh v y s góp ph n làm gi m l i nhu n c a các NH Kéo theo đó là gi m hi u qu sinh l i c a ngân hàng Sangmi và Nazir, 2010 đã ch ng minh kho n n x u th p trên t ng d n cho th y s c kh e t t c a các danh m c đ u t t i ngân hàng, t c là t l n x u càng

th p các ngân hàng càng có hi u qu sinh l i cao h n

1.3.1.3 T l c p tín d ng so v i ngu n v n huy đ ng

ây là m t trong nh ng t l an toàn đ c nhi u n c trên th gi i s d ng khá

ph bi n các n c, t l này đ c s d ng d i hình th c m i quan h gi a cho vay

so v i ti n g i (loan - to - deposit ratio ho c credit/deposit ratio- LDR) Các nhà phân tích và qu n lí th ng xuyên đánh giá n ng l c hoàn tr c a ngân hàng đ i v i ng i

g i ti n và các ch n khác mà không kèm theo các chi phí quá đ t, đ ng th i, v n duy trì t ng tr ng ngu n v n Cái đ c g i là “thanh kho n” hay “kh n ng chi tr ” (liquidity) c a m t ngân hàng đ c đánh giá thông qua m t t p h p đa d ng các công

c và k thu t, nh ng t l LDR là m t trong nh ng th c đo nh n đ c nhi u s quan tâm nh t Vi c s d ng m i quan h gi a cho vay và ti n g i nh m t th c đo v thanh kho n d a trên ti n đ cho r ng tín d ng là tài s n kém linh ho t nh t trong s các tài s n sinh l i c a ngân hàng Vì th , khi t l LDR t ng thì tính thanh kho n c a ngân hàng gi m đi m t cách t ng ng

LDR = T ng các kho n cho vay/ T ng ti n g i

M c dù có nh ng h n ch , t l LDR v n có m t s giá tr nh t đ nh, đó là, khi

t l t ng lên là tín hi u c nh báo, thúc đ y các nhà qu n tr , giám sát ngân hàng đánh giá toàn b ch ng trình bành tr ng c a nó ây không ph i là m t th c đo hoàn

h o v tính thanh kho n, nh ng là m t công c đo l ng g n đúng

M t s gia t ng t l LDR cho th y ngân hàng đang có ít h n “t m đ m” đ tài

tr cho t ng tr ng và b o v mình kh i nguy c rút ti n g i đ t ng t, nh t là các ngân hàng d a quá nhi u vào ngu n ti n g i đ tài tr cho t ng tr ng Khi t l LDR t ng

đ n m c t ng đ i cao, các nhà qu n tr ngân hàng ít mu n cho vay và đ u t H n

n a, h s th n tr ng khi t l LDR t ng lên và đòi h i ph i th t ch t tín d ng, do đó, lãi su t có chi u h ng t ng lên M c dù, m t t l LDR cao ch a bao gi đ c l ng hóa, nh ng nó là m t nhân t nh h ng đ n các quy t đ nh v đ u t và cho vay

T l c p tín d ng so v i ngu n v n huy đ ng(LDR) đ c s d ng trong nghiên

c u này nh m t bi n pháp thanh kho n T l này càng cao tính thanh kho n c a các ngân hàng càng th p Thanh kho n không đ là m t trong nh ng nguyên nhân chính gây nên thua l c a ngân hàng Tuy nhiên, n m gi càng nhi u tài s n l u đ ng thì chi phí càng cao h n Bourke (1989) tìm th y m t liên h đ ng bi n gi a tính thanh kho n ngân hàng và hi u qu sinh l i Tuy nhiên, trong th i gian kh ng ho ng kinh t ho c

n n kinh t không n đ nh các ngân hàng có th l a ch n t ng n m gi ti n m t đ

gi m thi u r i ro Ng c l i, Molyneux và Thorton (1992) đã đi đ n k t lu n r ng có

m t m i t ng quan ngh ch gi a m c đ thanh kho n và hi u qu sinh l i

1.3.1.4 Hi u qu qu n lý

Hi u qu qu n lý th ng đ c di n t thông qua các ch tiêu đánh giá h th ng

qu n lý, t ch c k lu t, h th ng ki m soát, ch t l ng c a nhân viên, và nh ng

ng i khác Tuy nhiên, m t s ch tiêu tài chính c a các báo cáo tài chính ho t đ ng

nh m t ch s đ i di n cho hi u qu qu n lý Kh n ng qu n lý đ tri n khai các ngu n l c m t cách hi u qu , t i đa hóa thu nh p, gi m chi phí đi u hành có th đ c

đo l ng b ng ch tiêu tài chính M t trong nh ng t l đ c s d ng đ đánh giá ch t

l ng qu n lý là T l chi phí trên t ng thu nh p T l chi phí trên thu nh p là 1 ch

s tài chính quan tr ng, đ c bi t trong vi c đánh giá ho t đ ng NH Nó cho th y đ c

m i t ng quan gi a chi phí v i thu nh p c a NH đó Công th c tính bao g m: Chi phí ho t đ ng (Chi phí quan lý và chi phí c đ nh nh l ng, chi mua TSC ; không bao g m các kho n n x u, n khó đòi) chia cho thu nh p T l này cho nhà đ u t 1 cái nhìn rõ h n v hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a t ch c; t l càng

nh thì NH đó càng ho t đ ng hi u qu

Rahman và c ng s trong Ilhomovich, 2009; Sangmi và Nazir, 2010 đã k t lu n

T l chi phí trên thu nh p càng th p thì NH qu n lý càng hi u qu và càng làm t ng

hi u qu sinh l i

1.3.1.5 C u trúc v n c a ngân hàng:

C u trúc v n c a doanh nghi p đ c bi t có nh h ng đ n ROE NH c ng là

m t d ng doanh nghi p đ c thù nên hi u qu sinh l i c a NH c ng ch u nh h ng c a

c u trúc v n.C u trúc v n là thu t ng tài chính nh m mô t ngu n g c và ph ng pháp hình thành nên ngu n v n đ doanh nghi p có th s d ng mua s m tài s n,

d ng phù h p, NH có th dùng các ngu n v n có chi phí c đ nh, b ng cách huy đ ng

v n thông qua huy đ ng ti n g i khách hàng, phát hành trái phi u ho c đi vay t các

NH khác đ t o ra l i nhu n cao nh t Chính t l v n huy đ ng và đi vay trên t ng ngu n v n s tác đ ng lên m c sinh l i c a v n ch s h u các nhà kinh t th ng s

d ng công th c ROE = T su t sinh l i tài s n / (1- H s n )đ th y đ c m i t ng quan này.T công th c trên ta th y, khi thu nh p t l i nhu n c a m t đ ng tài s n (ngu n v n) không đ i, h s n càng cao, thì thu nh p t l i nhu n ròng c a m t

đ ng v n ch s h u càng l n Vì v y, đòn b y tài chính (đòn cân n ) và dùng nó đ khu ch đ i thu nh p c a m t đ ng v n ch s h u đ i v i các NH, ngu n v n huy

đ ng là m t ph n quan tr ng và t t y u trong ho t đ ng Do đó, c u trúc v n càng đóng vai trò quan tr ng Tuy nhiên, NH c n cân nh c ch t ng huy đ ng khi nó có th tin ch c r ng t su t sinh l i trên tài s n cao h n lãi su t vay n n u t ng ngu n v n huy đ ng mà không s d ng hi u qu thì ch c ch c s làm nh h ng đ n hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a NH.Cân nh c c u trúc v n là m t y u t quan

tr ng đ i v i hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NH Nó có th đem l i siêu l i nhu n cho NH Vi c s d ng n quá đà và huy đ ng mà không có đ u ra đ s d ng là m t

con dao “nhi u l i”, chính nó là m t trong nh ng nguyên nhân c a nhi u cu c kh ng

ho ng kinh t v a qua, nó làm cho nhi u NH điêu đ ng và ph i phá s n khi quá l m

d ng nó LEV - T l v n CSH trên t ng huy đ ng Trong nghiên c u c a Logan (2001), đòn b y là t ng d n huy đ ng trên v n CSH ngh ch bi n v i r i ro phá s n ngân hàng Anh Qu c t i th i đi m tr c khi ngân hàng phá s n m t quí òn b y càng cao do huy đ ng nhi u thì r i ro càng cao

Ebaid(2009) đã phát hi n th ycó nh h ngtiêu c c đáng k các kho n n ng n

h nvàT ng n lên ROAnh ngkhôngcó m i quan h đáng k gi an dài h nlên các ch tiêu trên Ông c ng đ xu tr ngkhôngcó nh h ng đáng k c a các kho n n (n ng n

nh n, dài h n và t ng n )lên ROE và NIM Ahmad và Abdullah và Roslan (2012 ) đã xác nh n r ng n ng nh nvà t ng n có tác đ ng l n lên ROA trong khi ROE không

ch u nh h ng l m c a c u trúc v n K t qu nghiên c uxác nh ns ph thu cm nh

m tích c cc an ng n h n trên v n ch s h u trênt t c cácch s ROA, ROE và EPS N dài h n trên v n ch s h u cótác đ ngtiêu c cROA, ROE và EPS T ng s

n trên v n ch s h u vàkích th ccông tycó quan h đ ng bi n l n v i ROA, ROE

và EPS Bài nghiên c u k t lu n r ngcó t n t i m tm i quan h quan h đ ng bi n gi a

t l n trên v n ch s h u và hi u qu sinh l i trong ho t đ ng c a các ngân hàngPakistan

Tuy nhiên, c u trúc v n là m t v n đ khá r ng, ph c t p g m nhi u ch tiêu

nh bên trong và c n nhi u th i gian đ nghiên c u n m rõ nên lu n v n s không đi sâu vào phân tích và không đ a bi n này vào mô hình nghiên c u

1.3.2 Nhóm nhân t môi tr ng v mô

1.3.2.1 T ng tr ng kinh t :

Trong kinh t , t ng s n ph m n i đ a hay GDP (vi t t t c a Gross Domestic Product) là giá tr tính b ng ti n c a t t c s n ph m và d ch v cu i cùng đ c s n

xu t ra trong ph m vi lãnh th trong m t kho ng th i gian nh t đ nh, th ng là m t

n m Khi áp d ng cho ph m vi toàn qu c gia, nó còn đ c g i là t ng s n ph m qu c

n i GDP là m t trong nh ng ch s c b n đ đánh giá s phát tri n kinh t c a m t

vùng lãnh th nào đó GDP, nh m t ch s v kích c c a n n kinh t , nh ng l i không chu n xác trong đánh giá m c s ng.GDP không tính đ n kinh t ng m, kinh t phi ti n t nh kinh t trao đ i, các công vi c tình nguy n, ch m sóc tr em mi n phí

do các ông b bà m (không làm vi c) đ m nhi m hay s n xu t hàng hóa t i gia đình

Vì v y, t i các n c mà vi c kinh doanh th c thi m t cách không chính th c chi m

ph n l n thì s li u c a GDP s kém chính xác GDP không tính đ n tính hài hòa c a

s phát tri n Ví d m t n c có th có t c đ t ng tr ng GDP cao do khai thác quá

m c tài nguyên thiên nhiên GDP tính c nh ng công vi c không đem l i l i ích ròng

và không tính đ n nh ng hi u ng tiêu c c

GDP đ c d ki n s có tác đ ng đ n r t nhi u y u t liên quan đ n cung và

c u huy đ ng và cho vay c a ngân hàng Theo các tài li u v m i liên h gi a t ng

tr ng kinh t và hi u qu sinh l i c a l nh v c tài chính, t ng tr ng GDP d ki n s

có m t m i quan h tích c c đ n hi u qu sinh l i c a ngân hàng (Demirguc-Kunt và Huizinga, 1999; Bikker và Hu, 2002) Trong bài nghiên c u này, tôi mong đ i m t

m i quan h đ ng bi n gi a kh n ng sinh l i c a ngân hàng và t ng tr ng GDP

1.3.2.2 L m phát:

Ch tiêu l m phát đo l ng t l t ng t ng th ch s giá tiêu dùng (CPI) đ i v i t t

c hàng hóa và d ch v L m phát nh h ng đ n giá tr th c c a chi phí và doanh thu

i v i ho t đ ng huy đ ng v n: do l m phát t ng cao, vi c huy đ ng v n c a các ngân hàng g p nhi u khó kh n huy đ ng đ c v n, ho c không mu n v n t ngân hàng mình ch y sang các ngân hàng khác, thì ph i nâng lãi su t huy đ ng sát v i

di n bi n c a th tr ng v n Nh ng nâng lên bao nhiêu là h p lý, luôn là bài toán khó

đ i v i m i ngân hàng M t cu c ch y đua lãi su t huy đ ng ngoài mong đ i t i h u

h t các ngân hàng luôn t o ra m t b ng lãi su t huy đ ng m i, r i l i ti p t c c nh tranh đ y lãi su t huy đ ng lên, có ngân hàng đ a lãi su t huy đ ng g n sát lãi su t tín

d ng, kinh doanh ngân hàng l l n nh ng v n th c hi n, gây nh h ng b t n cho c

th t ch t ti n t đ gi m kh i l ng ti n trong l u thông, nh ng nhu c u vay v n c a

các doanh nghi p và cá nhân kinh doanh v n r t l n, các ngân hàng ch có th đáp ng cho m t s ít khách hàng v i nh ng h p đ ng đã ký ho c nh ng d án th c s có hi u

qu , v i m c đ r i ro cho phép M t khác, do lãi su t huy đ ng t ng cao, thì lãi su t cho vay c ng cao, đi u này đã làm x u đi v môi tr ng đ u t c a ngân hàng, r i ro

đ o đ c s xu t hi n Do s c mua c a đ ng Vi t Nam gi m, giá vàng và ngo i t t ng cao, vi c huy đ ng v n có k h n t 6 tháng tr lên th t s khó kh n đ i v i m i ngân hàng, trong khi nhu c u vay v n trung và dài h n đ i v i các khách hàng r t l n, vì

v y vi c dùng v n ng n h n đ cho vay trung và dài h n trong th i gian qua t i m i ngân hàng là không nh i u này đã nh h ng đ n tính thanh kho n c a các ngân hàng, nên r i ro k h n và r i ro t giá x y ra là đi u khó tránh kh i

Qua các nghiên c u, M i quan h gi a l m phát và kh n ng sinh l i đ c d đoán là đ ng bi n (Molyneux và Thorton n m 1992; Hassan và Bashir n m 2003; Kosmidou, 2006, Wang, 2009;Beck và c ng s , 2008)

1.4 Các nghiên c u g n đây v nhân t nh h ng đ n hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

1.4.1 Bài nghiên c u c a Vincent Okoth Ongore và Gemechu berhanu Kusa (2012) v các y u t quy t đ nh hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh ngân hàng c a n c Kenya

Bài nghiên c u các nhân t nh h ng đ n hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a h th ng NH t i Kenya thông qua mô hình h i quy bình ph ng bé

nh t OLS:

Trong đó: chính là hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh t i NH (t ng

ng v i bi n s ROA, ROE, NIM) CA, AQ, ME, LM, GDP, INF l n l t là T l An toàn v n, ch t l ng tài s n, hi u qu qu n lý, tính thanh kho n, T ng s n ph m qu c

n i, t l l m phát trung bình

K t qu nghiên c u cho th y các y u t trên có nh h ng l n đ n hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doang c a h th ng NHTM Kenya, ngo i tr bi n

thanh kho n Nh ng các bi n s kinh t v mô là không có nh h ng m c ý ngh a 5% Y u t ch s h u c ng không tác đ ng nhi u hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a NH C th , t l an toàn v n có m i quan h đ ng bi n v i ROA và NIM Tuy nhiên, t l an toàn v n l i có m t m i quan h ngh ch bi n v i ROE Ch t

l ng tài s n đ c th hi n thông qua t l n x u so v i t ng các kho n vay có tác

đ ng ngh ch bi n v i c 03 bi n ph thu c H s t ng quan ng c chi u gi a ch t

l ng tài s n kém và l i nhu n trên v n ch s h u là r t cao Các bi n gi i thích khác: hi u qu qu n lý quan h cùng chi u v i c ba bi n ph thu c và tác đ ng m nh

m nh t đ n bi n ROE Tính thanh kho n quan h cùng chi u v i ROA, ROE và t l NIM nh ng m i quan h là r t y u Các lo i m i quan h gi a GDP và hi u su t NH

là không rõ ràng GDP tác đ ng tiêu c c t i ROA và tích c c đ n ROE Trong c hai

tr ng h p, các m i t ng quan là không đáng k Tuy nhiên, GDP tác đ ng tiêu c c khá l n đ i v i NIM Bi n kinh t v mô l m phát tác đ ng tiêu c c khá m nh v i hi u

qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM

1.4.2 M t s bài nghiên c u khác:

Thair Al Shaher, Ohoud Kasawneh và Razan ti n hành ki m đ nh các y u

t quy t đ nh đ n hi u qu ho t đ ng NH c a n c Jordan, trên c s phân tích 14 NH

c a qu c gia này trong giai đo n 2000-2010 b ng ph ng pháp h i quy Pooled OLS

V i 2 mô hình h i quy l y bi n ph thu c là ROA và ROE đ i di n cho hi u qu sinh

l i c a NH, các bi n đ c l p đ c chia thành 2 nhóm nhân t bên trong và bên ngoài Nhân t bên trong bao g m: Logarit t nhiên c a t ng tài s n (size), t ng n trên t ng tài s n (TL/TA), v n trên t ng tài s n (TE/TA), d n vay trên t ng tài s n (L/TA), h

s NIM Nhân t bên ngoài là t ng tr ng GDP, l m phát và t giá h i đoái K t qu phân tích cho th y c ROE và ROA đ u t ng quan thu n v i quy mô, c u trúc v n,

nghiên c u đánh giá r ng y u t lãi su t th c, l m phát, chính sách ti n t , và chính sách t giá h i đoái có tác đ ng đáng k lên hi u qu l i nhu n c a các NH Nigeria

S phát tri n c a khu v c NH, th tr ng ch ng khoán và c u trúc v n không nh

h ng nhi u M i quan h gi a chính sách thu doanh nghi p v i l i nhu n NH v n

ch a xác đ nh rõ

Bài nghiên c u c a Husni Ali Khrawish (2011) v các y u t quy t đ nh đ n

hi u qu ho t đ ng NH c a n c Jordan Tác gi phân tích 14 NH c a qu c gia này trong giai đo n 2000-2010 d a trên mô hình OLS v i bi n ph thu c là ROA và ROE

K t qu phân tích cho th y c ROE và ROA đ u t ng quan thu n v i kích th c NH (log t ng tài s n), t ng n /t ng tài s n, t ng v n ch s h u/t ng tài s n và NIM, và

c c c a GDP bình quân đ i v i hi u qu sinh l i c a NH Naceur và Goaied (2001) đã

ki m tra các y u t quy t đ nh hi u su t sinh l i c a m t NH là theo th t t m quan

tr ng: n ng su t lao đ ng, thành ph n danh m c đ u t c a NH, n ng su t v n và v n

NH CácNH R p Saudi đã đ c ki m tra b i Ahmed và Khababa (1999) H đã

s d ng th c đo c a t su t sinh l i nh t l thu nh p biên, ROE, ROA và s d ng

b n bi n đ c l p ó là: r i ro kinh doanh tính b ng cách chia t ng s các kho n vay

c a NH trên s d ti n g i c a nó, đ t p trung th tr ng, quy mô th tr ng tính

b ng cách chia các kho n ti n g i c a các NH do l ng ti n g i c a các NHTM đang

đ c nghiên c u và kích th c c a các NH K t qu cho th y các r i ro kinh doanh và quy mô c a NH là y u t quy t đ nh chính c a hi u su t sinh l i c a các NH

Kim và c ng s (1997) đã ti n hành m t nghiên c u so sánh v m i quan

h t su t sinh l i c a các NHTM t i Hàn Qu c và M đánh giá t su t sinh l i

c a các NH m u, h đã s d ng ROA và ROE H c ng s d ng b y bi n đ c l p đó là: v n ch s h u trên t ng tài s n, tài s n l u đ ng đ i v i tài s n, d n cho vay so

v i t ng ti n g i, tài s n c đ nh trên t ng tài s n, t ng s v n vay trên t ng tài s n, d phòng các kho n vay trên t ng tài s n và giá tr đ i ng c a t ng tài s n H k t lu n

r ng các NH t i Hàn Qu c t t h u xa so v i các NH M v hi u qu sinh l i Nh ng phát hi n này cho th y t l v n, d phòng r i ro cho vay, và kích th c c a các NH là

y u t quan tr ng nh h ng đ n hi u qu sinh l i c a các NH trong c n c Zimmerman (1996) đã ki m tra các y u t nh h ng đ n hi u su t sinh l i c a NH và

k t lu n r ng các đi u ki n c a khu v c và t p trung d n cho vay là nh ng y u t quan tr ng trong ho t đ ng NH

a ph n các nghiên c u v hi u qu ho t đ ng c a h th ng ngân hàng th ng

m i trong n c ch d ng l i các nghiên c u đ nh tính nh : nghiên c u c a nghiên

c u sinh Lê Th H ng n m 2002 v “nâng cao hi u qu ho t đ ng đ u t c a ngân hàng th ng m i Vi t Nam”, nghiên c u sinh Lê Dân (2004) “v n d ng ph ng pháp

th ng kê đ phân tích hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng th ng m i Vi t Nam”, ho c nghiên c u c a TS Ph m Thanh Bình (2005) v i đ tài “nâng cao n ng l c c nh tranh

c a h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam trong đi u ki n h i nh p kinh t khu

v c và qu c t ” c ng ch ch y u d ng l i phân tích đ nh tính

Các nghiên c u đ nh l ng v đo l ng hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng

th ng m i nhìn chung còn ít, nh bài nghiên c u c a Bùi Duy Phú (2002) đánh giá

hi u qu c a ngân hàng th ng m i qua hàm s n xu t và hàm chi phí Bài nghiên c u

c a TS Nguy n Vi t Hùng (200 ) đánh giá và phân tích các nhân t nh h ng đ n

hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng th ng m i Vi t Nam, không ch d ng l i phân tích đ nh tính mà còn s d ng các ph ng pháp phân tích đ nh l ng nh ph ng pháp phân tích biên ng u nhiên SFA, ph ng pháp phi tham s DEA trong vi c đo

l ng hi u qu và s d ng mô hình Tobit vào phân tích các nhân t nh h ng đ n

hi u qu ho t đ ng c a 32 ngân hàng th ng m i Vi t Nam th i kì 2001-2005, đây là bài nghiên c u đ c xem là khá đ y đ và toàn di n v h th ng ngân hàng Vi t Nam,

và là m t h ng đi m i cho các ph ng pháp nghiên c u hi u qu ho t đ ng Vi t Nam hi n nay

K T LU N CH NG 1

nh ng ch tiêu đo l ng hi u qu tài chính NH – trong đó tr ng tâm là hi u qu sinh

l i; nh ng nhân t tác đ ng đ n hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a NHTM Ngoài ra, ch ng 1 còn đ a ra nh ng bài Nghiên c u tr c đây cùng đ tài nghiên c u đ tham kh o và h c h i

Nh ng lý lu n c b n đ c đ c p trong Ch ng 1 đã hình thành khung lý thuy t đ nh h ng cho quá trình nghiên c u th c hi n m c tiêu c a đ tài

Ch ng 2 TH C TR NG HO T NG KINH DOANH VÀ HI U QU SINH

xã tín d ng và công ty tài chính) đã chính th c chuy n c ch ho t đ ng c a h th ng

NH Vi t Nam t 1 c p sang 2 c p – Trong đó l n đ u tiên đ i t ng nhi m v và m c tiêu ho t đ ng c a m i c p đ c lu t pháp phân bi t r ch ròi:NH Nhà n c th c thi nhi m v Qu n lý nhà n c v ho t đ ng kinh doanh ti n t , tín d ng, thanh toán, ngo i h i và NH; Th c thi nhi m v c a m t NH Trung ng – là NH duy nh t đ c phát hành ti n; Là NH c a các NH và là NH c a Nhà n c; NHTW là c quan t ch c

vi c đi u hành chính sách ti n t C p NH kinh doanh thu c l nh v c l u thông ti n t , tín d ng, thanh toán, ngo i h i và d ch v NH trong toàn n n kinh t qu c dân do các

qu , an toàn, có đ nh h ng và m c tiêu phát tri n thì đã tách ra đ v n lên; nh ng

NH nào còn khó kh n v tài chính ch a th m r ng và nâng cao hi u qu ho t đ ng,

ho t đ ng y u kém thì l a ch n nh ng b c đi phù h p, th c hi n l trình t ng v n,

Hi n t i, NHNN đã th c hi n chính sách ti n t linh ho t, góp ph n gi m thi u tác đ ng tiêu c c c a cu c kh ng ho ng tài chính n m 2008; ti p t c hoàn thi n c ch

đi u hành chính sách ti n t , đ c bi t là c ch đi u hành lãi su t H th ng các NH

đ c ch n ch nh, c ng c , t ng b c x lý n t n đ ng và nâng cao n ng l c tài chính Công ngh NH có b c phát tri n m nh m ; H th ng thanh toán đi n t liên

chi nhánh NH n c ngoài, 5 NH 100% v n n c ngoài, 5 ngân hàng liên doanh S

t n t i c a nhi u NH v i quy mô khác nhau đã t o đi u ki n đáp ng nhu c u đa

d ng v d ch v NH c đi m đa d ng c a h th ng NH Vi t Nam phù h p v i đ c

đi m c a n n kinh t đang chuy n đ i t n t i nhi u thành ph n kinh t , đa s h u, đa ngành ngh và các nhóm đ i t ng ph c v khác nhau (doanh nghi p FDI, công ty xuyên qu c gia, doanh nghi p nh và v a, doanh nghi p nhà n c, t p đoàn kinh t

và t ng công ty, cá nhân, h gia đình,…) Trong đó, các NHVi t Nam đóng vai trò chi ph i v i th ph n tín d ng 86,47% toàn h th ng (NHTMNN: 50,84%, NHTMCP: 35,63%) và v i tài s n có chi m 84,54% toàn h th ng (NHTMNN: 39,23%; NHTMCP: 45,21%)

2.1.2 B i c nh kinh t Vi t nam th i k 2008-2012

2.1.2.1 T ng tr ng kinh t :

Sau kh ng ho ng, trong 5 n m 2008 - 2012, t ng tr ng GDP c a n n kinh t ch

đ t trung bình 5,79%, th p h n m c trung bình 6,8% trong giai đo n 5 n m tr c đó

Kh i đ u m i s có v bình th ng, th m chí còn có ph n khá lên: n m 2008, Vi t Nam

đ t m c t ng tr ng 5,66%.Nh ng ngay t gi a n m 2008, t c đ t ng tr ng kinh t

ch m d n, sang n m 2009 th m chí r i xu ng 5,40%.Tuy nhiên, t c đ t ng tr ng kinh

t n m 2009 có xu h ng c i thi n d n qua các quý nh c u đ u t và tiêu dùng trong

n c d n ph c h i b i tác đ ng c a các bi n pháp kích thích kinh t c a Chính ph : Quý I/2009 t ng 3,14%; quý II/2009 t ng 4,41%; quý III/2009 t ng 5,98%; quý IV/2009

t ng 6,99% Sau khi đ t m c t ng tr ng GDP th c 5,40% trong n m 2009, n n kinh t

Vi t Nam t ng tr ng 6,42% trong n m 2010 K t qu kh quan này ph n ánh các bi n pháp kích thích ti n t và tài khóa đã đ c duy trì và t ng tr ng m nh h n v nhu c u

c a th tr ng toàn c u Sang n m 2011,t ng tr ng kinh t ch m l i m c 6,24%, phù

h p v i vi c đi u hành ch t ch các chính sách kinh t v mô đ ki m ch l m phát, n

đ nh kinh t v mô, b o đ m an sinh xã h i theo tinh th n Ngh quy t 11/NQ-CP cu Chính ph C u trong n c t ng y u nên đóng góp không đáng k vaò đà t ng tr ng, trong khi c u n c ngoài đóng góp tích c c do nh p kh u t ng th p 2012, n n kinh t

Vi t Nam đang tr i qua giai đo n t ng tr ng ch m dài nh t k t khi b t đ u cu c

kh ng kho ng kinh t vào nh ng n m 1980 - GDP th c t t ng 5,25%, m c t ng th p

nh t k t n m 1991 T ng tr ng GDP không đ t đ c nh k ho ch ban đ u c a Chính ph có nhi u nguyên nhân Tuy nhiên, nguyên nhân chính và c b n là Vi t Nam

đã th c hi n m c tiêu n đ nh v mô v i chính sách ki m soát cung ti n ch t ch đ

ki m ch l m phát khi n cho s c c u suy gi m, t ng tr ng tín d ng th p và lãi su t cao khi n cho tiêu dùng, s n su t và đ u t t nhân g n nh không t ng tr ng chính s

nh h ng này khi n cho t su t sinh l i c a các NHTM gi m

Hình 2-1 - T ng tr ng GDP c a Vi t Nam giai đo n 1990-2012

Ngu n: Báo cáo c a NH th gi i - đi m l i c p nh t tính hình phát tri n kinh t Vi t Nam

n c đang phát tri n đ u tiên ngoài Trung Qu c có t l t ng tr ng sau kh ng ho ng

th p h n tr c kh ng ho ng Các n c Indonesia, Malaysia, Philippines và Thái Lan

đ u phát tri n kinh t sau kh ng ho ng (2010-13) nhanh h n giai đo n tr c đó 08) T c đ t ng tr ng tr c kh ng ho ng c a Trung Qu c là đ c bi t cao Trong khi

(2005-đó, t c đ t ng tr ng h u kh ng ho ng c a Vi t Nam (5,8%) th p h n 1 đi m ph n

tr m so v i th i k tr c kh ng ho ng (6,8%) Indonesia và Philippines – hai n c có

t c đ t ng tr ng ch m h n so v i Vi t Nam trong quá kh - đã tr thành hai qu c

tr ng r ng kh p, v i t ng tr ng GDP th c các n n kinh t đang phát tri n thu c

nhi u so v i m c t ng tr ng c a Vi t Nam là 6,42% Nh ng n c nh Trung Qu c

và Vi t Nam v i t c đ t ng tr ng ch m l i không nhi u trong n m 2009 thì t ng

tr ng trong n m 2010 l i không t ng t c

Hình 2-2- T l t ng tr ng GDP c a Vi t Nam và các n c trong khu v c

Ngu n: Báo cáo c a NH th gi i - đi m l i c p nh t tính hình phát tri n kinh t Vi t Nam

M t cách t ng quát, t ng tr ng kinh t 5 n m 2008-2012 không ch kém 5

n m tr c v t c đ , mà ch t l ng c ng gi m sút Nhìn l i m c t ng tr ng 5,25%

c a n m 2012, m c th p nh t trong vòng h n m t th p niên qua, ta th y r ng n n kinh

t Vi t Nam có nguy c r i vào vòng lu n qu n ngày m t hi n h u: t ng tr ng suy

gi m có tác đ ng làm gia t ng n x u, làm nh h ng đ n hi u qu sinh l i c a NHvà

đ n l t mình, n x u gia t ng c ng nh t su t sinh l i gi m s làm t c ngh n dòng tín d ng nuôi d ng n n kinh t th c và qua đó s có tác đ ng làm t ng tr ng ti p t c suy gi m

2.1.2.2 L m phát:

V i m c l m phát v a ph i, t giá h i đoái bình n, d tr t ng và các

r i ro qu c gia đ c gi m thi u, Vi t Nam đã c g ng k t thúc m t chu k b t n kinh t b t đ u t n m 2008 N m 2008, CPI c n c t ng 19,9% so v i tháng 12/2007, ch s giá trung bình t ng 22,97% so v i n m 2007

L m phát cho c n m 2010 vào kho ng 9,19% - cao h n nhi u so v i

m c tiêu l m phát 8% mà Qu c h i đ ra So sánh cho th y l m phát trung bình

Vi t Nam trong g n th p k qua là kho ng 8,8%, so v i 2,7% c a Thái Lan và 5,1%

c a Philippines N m 2011, l m phát trên đà t ng cao, cán cân vãng lai thâm h t

m nh, VND ch u áp l c phá giá Chính ph ban hành Ngh quy t 11/NQ-CP nga 24/2/2011 v i nh ng gi i pháp đ ng b nh m ki m soát l m phát, n đ nh kinh t v

mô, đ m ba an sinh xã h i L m phát cu i k t ng 18,13%, cao h n m c 11,75%

cu n m 2010, đ ng th i l m phát bình quân đ t 18,58% so v i m c t ng ng 9,19% n m 2010 Tuy nhiên, s c ép bên c u lên l m phát ph n naò suy gi m do

t ng tr ng kinh t ch m lai tr c gi i pháp th t ch t chính sách v mô, do v y các nhân t bên cung là nguyên nhân ch y u khi n l m phát n m 2011 t ng cao L m phát t ng cao khi n lãi su t cao, các NH không tìm đ c đ u ra và không th thúc

đ y cho vay, đ a ngu n v n t i khu v c t nhân, mà ch y u là doanh nghi p v a

và nh Chính đi u này đã khi n l i nhu n c a NH s t gi m do đó các t su t sinh

l i c a NH c ng tr nên kém h n th i gian tr c

2012, T l l m phát (so sánh theo cùng k n m tr c) đã gi m t m c

đ nh 23% vào T8/2011 xu ng 9,21%.Tr c n n kinh t t ng tr ng ch m và t l

l m phát th p, NHNNVN đã gi m m nh lãi su t trong n a đ u n m 2012 Các lãi

su t c b n đã gi m 500 đi m trong giai đo n tháng 3 đ n tháng 6 n m 2012 Tr n lãi su t huy đ ng ti n đ ng c ng gi m t 14% xu ng 11% ng th i, các quy đ nh

Hình 2-3 - T l t ng tr ng tín d ng và t l l m phát Vi t Nam 2007-2012

2.1.3 Phân tích hi u qu sinh l i trong ho t đ ng kinh doanh c a h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam giai đ an 2008-2012

2.1.3.1 Tình hình huy đ ng và cho vay c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam:

2008, tín d ng ti p t c t ng tr ng, đáp ng nhu c u v n cho phát tri n kinh t

D n cho vay c a tòa h th ng ngân hàng t ng 25,43%, th p h n so v i m c t ng 53,89% c a n m 2007 Trong đó t ng tr ng tín d ng b ng VND đ t 27,56% và t ng

th ng NH, đ t 28,84% T tr ng cho vay ngành th ng nghi p chi m 18,67% cao h n

m c 18,24% c a n m 2007 T tr ng cho vay các ngành công nghi p, xây d ng, v n

t i kho bãi thông tin liên l c v c b n v n duy trì nh n m 2007, chi m 25,81%; 13,76%; 5,29% t ng d n cho vay toàn ngành

hình 2-3

hình 2-4

Hình 2-4: T tr ng cho vay n n kinh t c a t ng nhóm NH so v i t ng s n m 2008

Ngu n: Báo cáo th ng niên NHNN 2008

2008, Huy đ ng v n c a toàn h th ng TCTD đ t 22,87%, th p h n nhi u so

cu i n m, t c đ t ng tr ng huy đ ng v n đã ch m l i, bình quân t ng 1,67%/tháng (tháng 8/2009 t ng th p nh t, m c 0,82%)

T ng d n tín d ng cho n n kinh t c a h th ng ngân hàng t ng 37,53%, cao

h n nhi u so v i m c t ng 23,38% c a n m 2008 ch y u do tác đ ng c a các chính sách kích thích kinh t , đáp ng nhu c u v n cho phát tri n kinh t c a đ t n c Trong đó, tín d ng b ng VND t ng 43,51%, cao h n nhi u so v i n m 2008 (t ng 25,02%), tín d ng b ng ngo i t t ng 15,12%, th p h n so v i n m 2008 (t ng 17,62%) Trong 2 tháng đ u n m 2009, tín d ng VND t ng th p theo xu h ng t n a

cu i n m 2008 T tháng 3 đ n tháng 9/2009, tín d ng đã t ng m nh tr l i đ h ng

ng và tranh th chính sách kích c u, h tr lãi su t c a Chính ph nh m ng n ch n suy gi m kinh t Tuy nhiên, m c t ng đã ch m l i trong 3 tháng cu i n m 2009 do

m c đ đ c h tr lãi su t đã gi m d n C c u tín d ng ngân hàng phân theo các ngành kinh t thay đ i không nhi u so v i t tr ng c a n m 2008 T tr ng tín d ng

ph c v phát tri n nông thôn chi m 22,8% (n m 2008: 28,84%); ngành th ng nghi p chi m 19,2% (n m 2008: 18,67%) T tr ng tín d ng đ i v i ngành khác nh công nghi p chi m 26,5%; xây d ng chi m 12,9% ; v n t i, kho bãi, thông tin liên l c chi m 5,4%, ít bi n đ ng so v i n m 2008

Ngu n: Báo cáo th ng niên NHNN 2009

Hình 2-6: t tr ng cho vay n n kinh t c a t ng kh i TCTD so v i t ng s n m 2009