TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH CỔ TỨC ĐẾN SỰ BIẾN ĐỘNG GÍA CỔ PHIẾU NGHIÊN CỨU CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM.PDF

TS Phan Th Bích Nguy t... Gordon, David Durand, Jonh Lintner.

B GIÁO D CăVÀă ÀOăT O

    

TRANG NG C Y N V

NGHIÊN C U CÁC CÔNG TY NIÊM Y T

TP H CHÍ MINH N Mă2014

B GIÁO D CăVÀă ÀOăT O

TR NGă I H C KINH T TP. H CHÍ MINH

    

TRANG NG C Y N V

NGHIÊN C U CÁC CÔNG TY NIÊM Y T

LU NăV NăTH C S KINH T

CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH ậ NGÂN HÀNG

MÃ S : 60340201

NG IăH NG D N KHOA H C PGS.TS PHAN TH BÍCH NGUY T

N Mă2014

L IăCAMă OAN



Tôi xin cam đoan lu n v n th c s kinh t ắTác đ ng c a chính sách c t c đ n s

bi n đ ng giá c phi u ậ nghiên c u các công ty niêm y t trên th tr ng ch ng

khoán Vi t Nam” là công trình nghiên c u c a riêng tôi d i s h ng d n khoa

h c c a PGS TS Phan Th Bích Nguy t N i dung c a lu n v n có tham kh o và s

d ng tài li u, thông tin đ c đ ng t i trên các tác ph m, t p chí ti ng Anh, ti ng

Vi t và các trang web theo danh m c tài li u c a lu n v n

Tác gi lu n v n

Trang Ng c Y n V

M C L C



Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các t vi t t t

Danh m c các b ng bi u

Tóm t t 1

PH N 1 T NG QUAN V TÀI NGHIÊN C U 2

1.1 Lý do ch n đ tài 2

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 Câu h i nghiên c u 3

1.4 i t ng và ph m vi nghiên c u 4

1.5 Ph ng pháp nghiên c u 4

1.6 Ngu n d li u nghiên c u 4

1.7 B c c lu n v n 4

PH N 2 T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY 6

2.1 Các khái ni m 6

2.1.1 C t c 6

2.1.2 Chính sách c t c 7

2.1.3 Các chính sách chi tr c t c 10

2.1.4 C t c m t c ph n th ng 12

2.1.5 T l chi tr c t c 13

2.1.6 T su t c t c 13

2.2 Các nghiên c u t ng quan v chính sách c t c 14

2.3 Các nghiên c u chính sách c t c tác đ ng đ n bi n đ ng giá c phi u 17 Baskin (1989) 17

Allen và Rachim (1996) 20

Nishat và Irfan (2004) 20

Rashid và Rahman (2008) 21

Nazir và c ng s (2010) 22

Suleman và c ng s (2011) 22

Okafor và c ng s (2011) 22

Hussainey và c ng s (2011) 23

Zakaria và c ng s (2012) 24

Petros Jecheche (2012) 24

Profilet và Bacon (2012) 25

Hashemijoo và c ng s (2012) 25

Ilaboya và Aggreh (2013) 26

Irandoost và c ng s (2013) 26

Sadiq và c ng s (2013) 27

PH N 3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 32

3.1 Ph ng pháp nghiên c u 32

3.2 Ph ng pháp đo l ng các bi n 35

3.2.1 Bi n đ ng giá c phi u (P.vol) 35

3.2.2 T su t c t c (D.yield) 36

3.2.3 T l chi tr c t c (Payout) 37

3.2.4 Quy mô công ty (Size) 38

3.2.5 Bi n đ ng thu nh p (E.vol) 38

3.2.6 òn b y n (Debt) 39

3.2.7 T c đ t ng tr ng tài s n (Growth) 40

3.3 M u và d li u 41

PH N 4 N I DUNG VÀ CÁC K T QU NGHIÊN C U 43

4.1 Th ng kê mô t các bi n 43

4.2 Phơn tích t ng quan gi a các bi n 44

4.3 K t qu mô hình h i quy 46

PH N 5 K T LU N 57

5.1 Th o lu n v k t qu nghiên c u 57

5.2 óng góp c a lu n v n 58

5.3 Nh ng h n ch c a lu n v n 59

5.4 H ng nghiên c u ti p theo 59

Tài li u tham kh o

Ph l c

DANH M C CÁC T VI T T T



DSE : Sàn giao d ch ch ng khoán Dhaka - Banglades KSE : Sàn giao d ch ch ng khoán Karachi - Pakistan NYSE : Sàn giao d ch ch ng khoán New York - M OLS : Ph ng pháp bình ph ng bé nh t

HNX : S Giao d ch Ch ng khoán Hà N i

HOSE : S Giao d ch Ch ng khoán Tp HCM

Tp HCM : Thành ph H Chí Minh

TTCK : Th tr ng ch ng khoán

TÓM T T



Lu n v n nghiên c u tác đ ng c a chính sách c t c đ n bi n đ ng giá c phi u

trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam M u nghiên c u g m 188 công ty niêm y t

trên sàn giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh và sàn giao d ch ch ng khoán Hà N i trong kho ng th i gian t n m 2007 đ n n m 2012 Mô hình h i quy

chính bi n đ ng giá c phi u đ c h i quy d a vào hai bi n đ c l p chính là t su t

c t c và t l chi tr c t c, sau đó m r ng b ng cách thêm các bi n ki m soát

g m quy mô công ty, bi n đ ng thu nh p, đòn b y n và t c đ t ng tr ng tài s n

Sau khi phơn tích t ng quan gi a các bi n, ki m đ nh hi n t ng đa c ng tuy n,

ki m đ nh hi n t ng ph ng sai thay đ i; bài nghiên c u áp d ng ph ng pháp bình ph ng bé nh t cho h i quy đa bi n v i s h tr c a ph n m m Stata phiên

b n 11.1 đ ki m đ nh m i quan h gi a bi n đ ng giá c phi u và chính sách c

t c t i Vi t Nam K t qu nghiên c u cho th y có m i t ng quan ơm đáng k gi a

bi n đ ng giá c phi u v i t su t c t c th tr ng ch ng khoán Vi t Nam M i

t ng quan ơm gi a bi n đ ng giá c phi u và t su t c t c cung c p b ng ch ng

th c nghi m ng h cho hi u ng th i gian, hi u ng t su t sinh l i, hi u ng kinh doanh chênh l ch giá và hi u ng thông tin Bên c nh đó, k t qu nghiên c u cho

th y có m i t ng quan d ng đáng k gi a bi n đ ng thu nh p và bi n đ ng giá c

phi u Trong bài nghiên c u đư không tìm th y b t k b ng ch ng nào v m i quan

h gi a t l chi tr c t c và bi n đ ng giá c phi u trên th tr ng ch ng khoán

Vi t Nam

PH Nă1.ăT NGăQUANăV ă ăTÀIăNGHIểNăC U

1.1 LỦădoăch năđ ătƠi

Chính sách c t c là m t trong nh ng ch đ h p d n và quan tr ng trong l nh v c

tài chính Nó là m t trong ba quy t đ nh tài chính quan tr ng c a doanh nghi p mà

b t k nhà qu n lỦ nƠo c ng ph i đ i di n bên c nh quy t đ nh đ u t vƠ quy t đ nh

tài tr Lưnh đ o doanh nghi p luôn cân nh c th n tr ng v chính sách này vì nó

ph i đáp ng đ ng th i ba m c tiêu: lƠm hƠi lòng các nhƠ đ u t qua vi c tr c t c

đ nh k , đ m b o luôn có tái đ u t đ phát tri n doanh nghi p, m c tr c t c ph i

n đ nh đ d phòng cho c nh ng n m kinh doanh không nh mong đ i

Có r t nhi u nghiên c u lý thuy t và th c nghi m v chính sách c t c, trong đó có

m t khía c nh c a chính sách c t c là m i liên h gi a chính sách c t c và bi n

đ ng giá c phi u Bi n đ ng giá c phi u th ng là m t tiêu chu n đ đo l ng r i

ro, và đ i di n cho t c đ thay đ i c a giá ch ng khoán trong m t th i gian nh t

đ nh Giá c phi u bi n đ ng đáng k ng ý r ng kh n ng t ng ho c gi m giá c

phi u cao h n trong ng n h n Vì v y, n u m t c phi u đ c đánh giá lƠ bi n đ ng

m nh, không n đ nh, giá c a nó s r t khác nhau theo th i gian, và r t khó kh n đ xác đ nh giá c a c phi u đó trong t ng lai u tiên c a các nhà đ u t lƠ ít r i ro

Càng ít r i ro , t c càng ít bi n đ ng trong giá c phi u, thì càng t t cho đ u t

(Kinder, 2002) Vi c tr c t c cao làm gi m r i ro vƠ do đó nh h ng đ n giá c

phi u (Gordon, 1963) M t s c s lý thuy t cho r ng t su t c t c và t l chi tr

c t c có tác đ ng ơm đ n s bi n đ ng giá c phi u Nhi u nhà nghiên c u đư ti n

hành nghiên c u th c nghi m v tác đ ng c a chính sách c t c đ n s bi n đ ng

giá c phi u các th i đi m khác nhau Tuy nhiên k t qu nghiên c u c a h khá

mâu thu n nhau vƠ đ n nay v n còn s không đ ng thu n gi a các nhà nghiên c u

v v n đ này

Nghiên c u tác đ ng c a chính sách c t c đ n bi n đ ng giá c phi u Vi t Nam

nh m giúp các công ty có nh n th c đúng m c t m quan tr ng v m c đ nh

h ng c a chính sách c t c tác đ ng lên bi n đ ng giá c phi u c a công ty T lý

do trên tác gi th c hi n nghiên c u ắTÁC NG C A CHÍNH SÁCH C T C

N S BI N NG GIÁ C PHI U ậ NGHIÊN C U CÁC CÔNG TY NIÊM

Y T TRÊN TH TR NG CH NG KHOÁN VI T NAM”

1.2 M cătiêuănghiênăc u

Nh ng nghiên c u c a các nhà nghiên c u trên th gi i v m i quan h gi a chính sách c t c v i bi n đ ng giá c phi u c a các công ty niêm y t đư đ a ra nh ng k t

lu n khác nhau, không có s đ ng thu n, vì các nhà nghiên c u ti p c n theo các

ph ng pháp khác nhau, m u nghiên c u khác nhauầ Vì v y m c tiêu nghiên c u

c a lu n v n nh m xem xét tác đ ng c a chính sách c t c đ n s bi n đ ng giá c

phi u c a các công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

1.3 Cơuăh i nghiênăc u

đ t đ c m c tiêu nghiên c u trên, lu n v n lƠm sáng t m i quan h gi a bi n

đ ng giá c phi u v i hai phép đo chính c a chính sách c t c lƠ t su t c t c vƠ t

l chi tr c t c, c th cơu h i nghiên c u c a lu n v n lƠ:

- Có m i quan h gi a t su t c t c v i bi n đ ng giá c phi u c a các công

ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam hay không?

- Có m i quan h gi a t l chi tr c t c v i bi n đ ng giá c phi u c a các

công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam hay không?

- Còn có nhân t nƠo tác đ ng đ n s bi n đ ng giá c phi u c a các công ty

niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam?

1.4 iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u

i t ng và ph m vi nghiên c u c a lu n v n lƠ các công ty niêm y t trên sàn giao

d ch ch ng khoán thành ph H Chí Minh và sàn giao d ch ch ng khoán Hà N i t

n m 2007 đ n n m 2012

1.5 Ph ng pháp ngh iênăc u

Lu n v n áp d ng phơn tích t ng quan vƠ ph ng pháp bình ph ng bé nh t cho

h i quy đa bi n phân tích m i quan h gi a chính sách c t c và bi n đ ng giá c

phi u c a các công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam Mô hình h i

quy liên quan gi a bi n đ ng giá c phi u và hai phép đo chính c a chính sách c

t c là t su t c t c và t l chi tr c t c và đ c m r ng b i các bi n ki m soát

đ c gi i thi u b i Baskin (1989)

1.6 Ngu năd ăli uănghiênăc u

Lu n v n s d ng d li u c a các công ty niêm y t đ c t ng h p t các công b

thông tin trên th tr ng và các b n báo cáo tài chính c a các công ty niêm y t trên

S giao d ch ch ng khoán thành ph H Chí Minh và S giao d ch ch ng khoán Hà

N i trong kho ng th i gian t n m 2007 đ n n m 2012 Ngoài ra, d li u còn đ c

b sung t các s li u công b trên các website: http://cophieu68.vn, http://vietstock.vn

1.7 B ăc călu năv n

Ngoài ph n cam đoan, ph l c, m c l c, danh m c tài li u tham kh o, lu n v n

- Ph n 3: Ph ng pháp nghiên c u, d li u và m u nghiên c u, mô hình

nghiên c u

- Ph n 4: Trình bày n i dung và k t qu c a nghiên c u

- Ph n 5: K t lu n

PH Nă2.ăT NGăQUANăCÁCăNGHIểNăC U TR Că ỂY

Trong ph n này s đi m qua m t s v n đ lý thuy t liên quan đ n c t c, chính

sách c t c, đo l ng chính sách c t c, các nghiên c u tr c đây liên quan đ n tác đ ng c a chính sách c t c đ n s bi n đ ng giá c phi u các n c trên th

C t c ti n m t là s đ n v ti n t mà doanh nghi p thanh toán cho ch s h u tính

trên m t c ph n, ho c theo m t t l ph n tr m so v i m nh giá c phi u H u h t

c t c đ c tr d i d ng ti n m t, b i đi u này s thu n l i cho c đông, vì đơy lƠ

ngu n thu nh p ngay trong hi n t i mà h có th s d ng mà không ph i t n chi phí giao d ch nh bán đi c ph n đ thu v ti n m t

đ c kho n ti n thanh toán nào t phía c đông

Khi th c hi n giao d ch này không có s thay đ i (t ng hay gi m) nào v v n c đông c ng nh tƠi s n c a doanh nghi p Vi c tr c t c b ng c phi u c ng gi ng

nh vi c tách c phi u C hai tr ng h p đ u làm s l ng c ph n t ng lên vƠ giá

tr c ph n gi m xu ng Vi c tr c t c b ng c phi u làm tài kho n ch s h u

t ng lên vƠ l i nhu n ch a phơn ph i gi m xu ng, trong khi đó tách c phi u làm

gi m m nh giá m i c ph n

C t c tr b ng tài s n

Doanh nghi p tr c t c cho c đông b ng thành ph m, hàng bán, b t đ ng s n hay

c phi u c a doanh nghi p khác do doanh nghi p s h u Hình th c này r t hi m

x y ra trong th c ti n

Mua l i c ph n

Ngoài ra còn có hình th c mua l i c ph n C ph n mua l i đ c g i là c phi u

qu Vi c mua l i này có th th c hi n b ng nhi u cách nh :

- Chào mua v i giá c đ nh (hay còn g i lƠ giá đ m, là m t m c giá th ng

cao h n giá th tr ng);

- Mua l i c ph n th tr ng t do;

- Mua l i c ph n theo hình th c đ u giá;

- Mua l i c ph n m c tiêu, hay th ng l ng riêng v i nh ng ng i n m gi

l ng l n các c ph n;ầ

C t c ti n m t th hi n s cam k t ti p t c kho n nƠy trong t ng lai c a doanh

nghi p, mua l i c ph n đ c xem nh lƠ hoƠn tr ti n m t l n ng d i góc đ

các c đông, vi c doanh nghi p mua l i c ph n s lƠm t ng m c l i nhu n m i c

ph n cho s c ph n còn l i vƠ lƠm t ng giá c ph n

2.1.2 Chính sách c t c

Chính sách c t c là chính sách n đ nh m c l i nhu n sau thu c a doanh nghi p

s đ c đem ra phơn ph i nh th nƠo, bao nhiêu đ c gi l i đ tái đ u t vƠ bao

nhiêu dùng đ chi tr c t c cho các c đông L i nhu n gi l i có th đ c dùng đ kích thích t ng tr ng l i nhu n trong t ng lai vƠ do đó có th nh h ng đ n giá

tr c ph n, trong khi c t c cung c p cho các c đông m t l i nhu n h u hình hi n

t i

M t chính sách c t c bao g m 2 n i dung chính là m c c t c và th i gian tr c

t c

Trong công ty c ph n, vi c quy t đ nh phân chia c t c cho các c đông không đ n

thu n ch là vi c phân chia lãi cho các c đông, mƠ nó còn liên quan m t thi t đ n

công tác qu n lý tài chính c a công ty c ph n ơy là vi c h t s c quan tr ng vì

các lí do:

- Chính sách c t c nh h ng tr c ti p đ n l i ích c a các c đông C t c

cung c p cho c đông m t l i nhu n h u hình th ng xuyên và là ngu n thu nh p

duy nh t mƠ nhƠ đ u t có th nh n đ c ngay trong hi n t i khi h đ u t vƠo công

ty Vi c công ty có duy trì tr c t c n đ nh hay không n đ nh, đ u đ n hay giao

đ ng th t th ng đ u làm nh h ng đ n quan đi m c a nhƠ đ u t v công ty, do

v y nó có th d n đ n s bi n đ ng giá tr c phi u c a công ty trên th tr ng

- Chính sách c t c nh h ng đ n chính sách tài tr c a công ty Thông qua

vi c quy t đ nh chính sách c t c mƠ công ty c ng quy t đ nh luôn chính sách tài

tr , vì l i nhu n gi l i là ngu n quan tr ng cho vi c tài tr v n c ph n Do đó,

chính sách c t c nh h ng đ n s l ng v n c ph n th ng trong c u trúc v n

c a m t doanh nghi p, nh h ng đ n chi phí s d ng v n c a doanh nghi p

- Chính sách c t c nh h ng t i chính sách đ u t c a công ty L i nhu n

gi l i là ngu n tài tr có chi phí s d ng v n th p và luôn s n có t i doanh nghi p,

s làm cho chi phí s d ng v n c a doanh nghi p m c t ng đ i th p, doanh

nghi p có th linh ho t l a ch n đ u t vào các d án có t su t sinh l i cao Nh

v y, l i nhu n gi l i có th kích thích t ng tr ng l i nhu n trong t ng lai vƠ do

đó có th nh h ng đ n giá tr c ph n c a doanh nghi p trong t ng lai

Các y u t c b n c n đ c cân nh c khi các nhà qu n tr l a ch n m t chính sách

c t c cho doanh nghi p mình:

- Không th dùng v n c a doanh nghi p đ chi tr c t c còn g i lƠ ắH n ch suy y u v n”

- C t c ph i đ c chi tr t l i nhu n ròng l y k đ n th i đi m hi n hành

đ c g i lƠ ắH n ch l i nhu n ròng”

- Không th chi tr c t c khi doanh nghi p m t kh n ng thanh toán đ c g i

lƠ ắH n ch m t kh n ng thanh toán”

- Các đi u kho n h n ch n m trong các giao kèo trái phi u, đi u kho n vay,

th a thu n vay ng n h n, h p đ ng thuê tài s n và các th a thu n c ph n u đưi Chúng c b n lƠ đ gi i h n t ng m c c t c m t doanh nghi p có th chi tr thông qua quy đ nh: Không th chi tr c t c cho đ n khi l i nhu n đ t đ n m t m c nh t

đ nh nƠo đó; m t ph n dòng ti n ph i đ c dƠnh đ tr n ; v n luân chuy n (tài s n

l u đ ng tr n ng n h n) hay t l n hi n hƠnh không cao h n m t m c đ nh s n nƠo đóầ

T i Vi t Nam, lu t doanh nghi p n m 2005, quy đ nh: ắC t c tr cho c ph n ph thông đ c xác đ nh c n c vào s l i nhu n ròng đư th c hi n và kho n chi tr c

t c đ c trích t ngu n l i nhu n gi l i c a công ty Công ty c ph n đ c chi tr

c t c cho c đông khi công ty đư hoƠn thƠnh ngh a v thu vƠ các ngh a v tài chính khác theo quy đ nh c a Pháp lu t, trích l p các qu công ty vƠ bù đ p l tr c

đó theo quy đ nh c a Pháp lu t vƠ i u l công ty, ngay sau khi tr h t s c t c đư

đ nh, công ty v n ph i đ m b o đ các kho n n và ngh a v tài s n khác đ n h n

C t c có th đ c chi tr b ng ti n m t, b ng c ph n ho c b ng tài s n khác quy

đ nh t i i u l công tyầ” Nh v y, doanh nghi p không ch u b t k quy đ nh nào

v lu t bu c ph i chi tr c t c hay không, m c chi tr lƠ bao nhiêu i u này làm

cho hành lang pháp lý v c t c c a Vi t Nam ch a ch t ch

2.1.3 Các chính sách chi tr c t c

Chính sách l i nhu n gi l i th đ ng

Chính sách này xác nh n r ng m t doanh nghi p nên gi l i l i nhu n khi doanh nghi p có các c h i đ u t h a h n các t su t sinh l i cao h n t su t sinh l i mong đ i mà các c đông đòi h i Nói cách khác, chính sách l i nhu n gi l i th

đ ng ng ý vi c chi tr c t c c a doanh nghi p lƠ nên thay đ i t n m nƠy sang

n m khác tùy thu c vƠo các c h i đ u t có s n Tuy nhiên, h u h t các doanh

nghi p th ng c g ng duy trì m t m c c t c n đ nh theo th i gian i u này không có ngh a lƠ các doanh nghi p đư b qua nguyên lý v chính sách l i nhu n

gi l i th đ ng, mà b i vì c t c có th đ c duy trì n đ nh hƠng n m theo hai

cách:

- Th nh t, doanh nghi p có th gi l i l i nhu n v i t l khá cao trong

nh ng n m có nhu c u v n cao N u đ n v ti p t c t ng tr ng, các giám đ c có

th ti p t c th c hi n chi n l c này mà không nh t thi t ph i gi m c t c

- Th hai, doanh nghi p có th đi vay v n đ đáp ng nhu c u đ u t vƠ do đó

t ng t l n trên v n c ph n m t cách t m th i đ tránh ph i gi m c t c N u

doanh nghi p có nhi u c h i đ u t t t trong su t m t n m nƠo đó thì chính sách

vay n s thích h p h n so v i c t gi m c t c Sau đó, trong nh ng n m ti p theo,

doanh nghi p c n gi l i l i nhu n đ đ y t s n trên v n c ph n v l i m c

thích h p

Ngoài ra, nguyên lý gi l i l i nhu n th đ ng c ng đ xu t là các doanh nghi p

ắt ng tr ng” th ng có t l chi tr c t c th p h n các doanh nghi p đang trong giai đo n sung mãn (bão hòa)

- Các nhƠ đ u t cho r ng vi c thay đ i chính sách c t c có n i dung hàm

ch a thông tin ậ h đánh đ ng các thay đ i trong m c c t c c a doanh nghi p v i

m c sinh l i C t gi m c t c nh m t tín hi u là ti m n ng l i nhu n dài h n c a

doanh nghi p đư s t gi m vƠ ng c l i m t s gia t ng trong l i nhu n nh m t

minh ch ng r ng l i nhu n t ng lai s gia t ng

- Nhi u c đông c n và l thu c vào dòng c t c không đ i cho các nhu c u

l i nhu n c a mình M c dù h có th bán b t c ph n nh ng do chi phí giao d ch

và các l n bán v i lô l nên ph ng án nƠy không th thay th hoàn h o cho l i

nhu n c t c đ u đ n

- Các giám đ c tài chính tin r ng các nhƠ đ u t s tr m t giá cao h n cho c

ph n doanh nghi p chi tr c t c n đ nh, do đó lƠm gi m chi phí s d ng v n c

ph n c a doanh nghi p

T ng t , nh ng gia t ng trong t l c t c c ng th ng b trì hoưn cho đ n khi các giám đ c tài chính công b r ng các kho n l i nhu n trong t ng lai đ cao đ n

m c đ th a mãn c t c l n h n Nh v y, t l c t c có khuynh h ng đi theo sau

m t gia t ng trong l i nhu n vƠ đ ng th i c ng th ng trì hoãn l i trong m t ch ng

m c nƠo đó

Chính sách chi tr c t c khác

Ngoài ra các doanh nghi p còn có th s d ng m t s các chính sách c t c khác

nh :

- Chính sách c t c có t l chi tr không đ i N u l i nhu n c a doanh nghi p

thay đ i nhi u t n m nƠy sang n m khác thì c t c c ng có th dao đ ng theo

- Chính sách chi tr m t c t c nh hàng quý c ng v i c t c th ng thêm vào

cu i n m Chính sách nƠy đ c bi t thích h p cho nh ng doanh nghi p có l i nhu n

ho c nhu c u ti n m t bi n đ ng gi a n m nƠy v i n m khác, ho c c hai Ngay c

khi doanh nghi p có m c l i nhu n th p, các nhƠ đ u t v n có th trông c y vào

m t m c chi tr c t c đ u đ n c a h ; còn khi l i nhu n cao và không có nhu c u

s d ng ngay ngu n ti n dôi ra này, các doanh nghi p s công b m t m c c t c

th ng cu i n m Chính sách nƠy giúp ban đi u hành có th linh ho t gi l i l i

nhu n khi c n mà v n th a mưn đ c nhu c u c a các nhƠ đ u t lƠ mu n nh n

h ng t k t qu ho t đ ng kinh doanh C t c m t c ph n đ c tính d a vào

ph n tr m m nh giá c ph n th ng, ho c đ c tính theo công th c:

C t c m t c ph n th ng =

T ng thu nh p dùng đ chi tr c t c

T ng s c ph n th ng

Vì c t c m t c ph n th ng là thu nh p th c t mƠ nhƠ đ u t nh n đ c ngay

trong hi n t i nên nhƠ đ u t r t quan tơm đ n ch tiêu này Các c đông th ng chú

Ủ đ n m c thay đ i trong c t c t k này sang k khác M t s t ng lên trong c

t c m t c ph n th ng mang l i hi u ng t t trong tâm lý c a các nhƠ đ u t vƠ

ng c l i n u c t c m t c ph n b s t gi m, nhƠ đ u t s e ng i r ng ho t đ ng

c a công ty kém hi u qu , gi m l i nhu n d n t i vi c gi m c t c

2.1.5 T l chi tr c t c

T l chi tr c t c là m t ch tiêu đo l ng chính sách c t c Nó ph n ánh m c c

t c mà c đông đ c h ng chi m t l bao nhiêu trong thu nh p m t c ph n

th ng do doanh nghi p t o ra trong k vƠ đ c đo l ng theo công th c:

T l chi tr c t c =

C t c m i c ph n

Thu nh p m i c ph n

T l chi tr c t c cho bi t doanh nghi p dành ra bao nhiêu ph n tr m t thu nh p

m t c ph n th ng đ tái đ u t T l chi tr c t c càng cao ph n ánh doanh

nghi p đư s d ng đ i b ph n l i nhu n sau thu đ chi tr c t c cho các c đông,

đ ng th i ch có m t ph n nh l i nhu n gi l i đ tái đ u t , và ng c l i

2.1.6 T su t c t c

T su t c t c là m t ch tiêu đo l ng chính sách c t c Nó ph n ánh t s gi a c

t c c a c phi u so v i giá tr th tr ng, hay là t s gi a c t c mƠ nhƠ đ u t nh n

đ c so v i s ti n mà h ph i tr đ mua c phi u đó T su t c t c đ c đo l ng

theo công th c:

T su t c t c =

C t c m i c ph n Giá tr th tr ng m i c ph n

T su t c t c ph n ánh nhƠ đ u t s nh n đ c bao nhiêu đ ng c t c t m t

đ ng đ u t vào c phi u t i m c giá th tr ng T su t c t c càng cao th hi n

r ng nhƠ đ u t có t su t sinh l i t c t c càng cao, còn t su t c t c th p thì

đi u đó ch a h n đư x u b i vì nhƠ đ u t có th trông ch vào t su t sinh l i t lãi

v n c a giá c phi u trên th tr ng

2.2 Cácănghiênăc uăt ngăquanăv ăchínhăsáchăc ăt c

Miller vƠ Modigliani (1961) đư đ t m t d u n quan tr ng trong l nh v c nghiên

c u chính sách c t c khi công b và ch ng minh lý thuy t v chính sách c t c

không liên quan đ n giá c phi u trong th tr ng v n hoàn h o và hi u qu (không

có thu , không có chi phí giao dch, không có chi phí phát hƠnh vƠ chính sách đ u

t đ c l p không ch u tác đ ng c a chính sách c t c) Trong lý thuy t ông đư công

b , không nhƠ đ u t có lý trí nào có s thích tr i h n gi a c t c vƠ t ng v n

Ngoài ra, trên th tr ng còn có giao d ch chênh l ch giá đ đ m b o r ng chính

sách c t c lƠ không liên quan đ n giá tr công ty Miller và Modigliani (1961) cho

r ng, đ i v i m t nhƠ đ u t thì các chính sách c t c lƠ nh nhau khi h có th t o

ra ắhome-made dividend - c t c t t o” b ng cách thay đ i danh m c đ u t theo

s thích c a h NhƠ đ u t có th t tr c t c cho mình b ng cách bán các c

phi u không tr c t c (n u giá tr công ty t ng lên thì giá c phi u c a công ty t ng

và t ng v n c a nhƠ đ u t v n không thay đ i cho dù có bán b t c phi u) Có m t

s nhà nghiên c u khác có cùng quan đi m trên nh : Black vƠ Scholes (1974) đư

nghiên c u tác đ ng c a chính sách c t c đ n giá c phi u giai đo n 1936-1966

trên 25 danh m c đ u t c phi u niêm y t trên sàn New York Stock Exchange

(NYSE) H đư s d ng mô hình đ nh giá tài s n v n (CAPM) đ ki m đ nh m i

liên h gi a t su t c t c và t su t sinh l i k v ng Uddin và Chowdhury (2005)

đư thu th p m u g m 137 công ty niêm y t trên Dhaka Stock Exchange (DSE) và

nghiên c u m i quan h gi a giá c phi u và t l chi tr c t c Các tác gi này cho r ng trong th tr ng v n hoàn h o thì chính sách c t c không tác đ ng đ n giá

tr doanh nghi p Giá c phi u b đi u ch nh gi m xu ng b ng m c c t c chi tr

trên m i c phi u vào ngày giao dch không h ng quy n n u công ty chi tr c t c

ti n m t Do v y, c đông h ng c t c thì s ch u s s t gi m giá c phi u b ng

m c chi tr c t c nên c đông c không có l i h n c đông m i, chính sách c t c không tác đ ng đ n giá tr doanh nghi p

Bên c nh đó, không ít lý thuy t đư đ c p đ n v n đ gi đ nh th tr ng hoàn h o

có nh ng h n ch nh t đ nh trong th c t và do đó chính sách c t c lƠ có tác đ ng

đ n giá tr công ty nh : ắChim trong tay - Bird in the hand”, ắTác đ ng c a thu -

Tax-Effect”, ắTín hi u t c t c - The Information Content of Dividends (Signalling)”, ắChi phí đ i di n và dòng ti n t do - Agency Costs and Free Cash Flow”

Tr c khi Miller và Modigliani (1961) công b lý thuy t c t c không nh h ng

t i giá tr công ty, có m t ni m tin ph bi n là c t c cao h n s lƠm t ng giá tr c a

công ty Lý thuy t v c t c cao lƠm t ng giá c phi u cho r ng, trong m t th gi i

không ch c ch n và thông tin không hoàn h o, thì c t c khác v i lãi v n Các nhà

đ u t thích ắCon chim trong tay - Bird in the hand” lƠ c t c ti n m t h n ắNh ng

con chim khác trong b i cây - Two in the bush” nh là lãi v n trong t ng lai

Thanh toán c t c t ng, có th d n đ n s gia t ng giá tr công ty M t s thanh toán

c t c cao s làm gi m s không ch c ch n c a dòng ti n trong t ng lai vƠ t đó

làm gi m chi phí s d ng v n vƠ t ng giá tr c phi u N i dung chính c a lý thuy t ắBird-in-the-hand” (BIH) lƠ: t l thanh toán c t c làm t i đa hóa giá tr công ty

đ i di n tiêu bi u cho tr ng phái này là Myron J Gordon, David Durand, Jonh

Lintner

M t trong các gi đ nh c a Miller và Modigliani v th tr ng v n hoàn h o là th

tr ng mà t i đó không có s khác bi t c a thu đánh trên c t c và thu đánh trên

lãi v n Tuy nhiên, trên th c t s khác bi t v thu này là có và nó có th nh

h ng đáng k đ n chính sách c t c và giá tr c a công ty H u h t các nhƠ đ u t

đ u quan tơm đ n l i nhu n sau thu nên thu có th tác đ ng t i nhu c u c t c c a

h Thu c ng nh h ng đ n quy t đ nh tr c t c c a công ty khi nhà qu n lý n

l c đ t i đa hóa s giàu có c a c đông (giá tr công ty) b ng cách t ng t l l i

nhu n gi l i Lý thuy t ắTác đ ng c a thu - Tax Effect” cho r ng t l chia c t c

th p làm gi m chi phí s d ng v n vƠ t ng giá c phi u Nói cách khác, t l thanh

toán c t c th p góp ph n t i đa hóa giá tr công ty L p lu n này d a trên gi đ nh

c t c b đánh thu cao h n so v i lãi v n, và c t c b đánh thu ngay l p t c trong

khi thu đánh vƠo lưi v n đ c hoãn l i đ n khi c phi u đ c bán trên th tr ng

Nh ng l i th c a thu trên lãi v n có xu h ng tác đ ng đ n các nhƠ đ u t làm

cho h thích nh ng công ty gi l i l i nhu n nhi u h n lƠ nh ng công ty tr c t c

và h s n sàng tr m t ph n bù (t c là m t m c giá cao h n) cho các công ty có t

l thanh toán c t c th p Vì v y, m t t l tr c t c th p s làm gi m chi phí s

d ng v n ch s h u M i quan h gi a thu nh p tr c thu và c t c là m t n n

t ng c b n đ c th a nh n trong lý thuy t ắtác đ ng c a thu ” Brennan (1970) đư

phát tri n m t phiên b n sau thu c a mô hình đ nh giá tài s n v n (CAPM) đ ki m

tra m i quan h gi a thu nh p đư đi u ch nh r i ro thu v i c t c Mô hình c a Brennan đ a ra r ng thu nh p tr c thu c a c phi u có quan h cùng chi u và

tuy n tính v i c t c và r i ro h th ng c a nó Thu nh p đư đi u ch nh r i ro tr c

thu cao h n đi kèm c phi u tr c t c cao h n đ bù đ p thu cho các nhƠ đ u t

i u này cho th y r ng, m t c phi u v i t l c t c cao s đ c bán v i giá th p

h n vì b t l i do thu làm gi m thu nh p c t c th c t

Bên c nh đó, có nh ng l p lu n v chi phí giao d ch Khi các c đông đ c nh n

m t m c c t c th p hay th m chí không nh n đ c c t c thì h có th bán theo

đ nh k s c ph n h n m gi đ đáp ng nhu c u l i nhu n hi n t i c a mình

Nh ng do t n t i chi phí giao dch nên các nhƠ đ u t s ph i b n tâm h nh n đ c

c t c ti n m t hay đ c nh n lãi v n Chi phí môi gi i và các chênh l ch lô l làm

cho vi c bán c ph n c a h r t t n kém, nên vi c bán c ph n không th thay th

m t cách hoàn h o cho các chi tr c t c th ng xuyên Do v y, mƠ các nhƠ đ u t

v n mong nh n đ c c t c h n, vƠ h tr giá cao h n cho các c ph n đáp ng nhu

c u c t c c a h

Ti p đ n có nh ng l p lu n v chi phí đ i di n Vi c chi tr c t c (dòng ti n chi ra)

làm gi m s l ng l i nhu n gi l i có s n đ tái đ u t vƠ đòi h i s d ng nhi u

v n c ph n t bên ngoƠi h n đ tài tr t ng tr ng Vi c huy đ ng v n t bên

ngoài (nh bán c ph n th ng) trong các th tr ng v n làm cho công ty ph i ch u

s giám sát k l ng c a các c quan qu n lý th tr ng vƠ các nhƠ đ u t t ng

lai, vi c nƠy đ c coi nh m t ch c n ng giám sát thƠnh qu c a ban đi u hành

Nh v y, vi c chi tr c t c s làm gi m chi phí đ i di n gi a các c đông vƠ ban

đi u hành, t đó lƠm t ng giá tr doanh nghi p

2.3 Cácănghiênăc uăv ăchínhăsáchăc ăt cătácăđ ngăđ n bi n đ ngăgiáăc ăphi u

Các nghiên c u trên th gi i v chính sách c t c đư đ a ra nh ng b ng ch ng

m nh m v m i quan h gi a chính sách c t c và bi n đ ng giá c phi u c a các

công ty Nh ng nghiên c u này đư có nh ng k t lu n khác nhau do t i m i qu c gia

có s khác nhau trong giai đo n t ng tr ng, khác nhau trong chính sách thu , khác

nhau trong ki m soát doanh nghi p.v.v D i đơy lƠ đi n hình m t s nghiên c u

v l nh v c này

Baskin (1989)

Baskin (1989) dùng ph ng pháp phơn tích t ng quan vƠ ph ng pháp bình

ph ng bé nh t cho h i quy đa bi n, thêm m t s bi n ki m soát đ ki m đ nh m i

quan h gi a bi n đ ng giá c phi u và chính sách c t c Các bi n ki m soát bao

g m bi n đ ng thu nh p, quy mô công ty, đòn b y n vƠ t ng tr ng tài s n Các

bi n ki m soát này không ch có tác đ ng rõ rƠng đ n bi n đ ng giá c phi u mà còn tác đ ng đ n t su t c t c Baskin (1989) cho r ng s tác đ ng c a chính sách

c t c đ n bi n đ ng giá c phi u thông qua hi u ng th i gian, hi u ng t su t

sinh l i, hi u ng kinh doanh chênh l ch giá và hi u ng thông tin

Hi u ng th i gian

Baskin (1989) s d ng mô hình t ng tr ng Gordon đ ch ng minh hi u ng th i

gian, k t lu n r ng c phi u c a các công ty v i t su t c t c cao thì ít nh y c m

v i s bi n đ ng t l chi t kh u, b i vì t su t c t c cao có th là m t tín hi u c a

dòng ti n m t trong ng n h n cao, do đó các công ty có t su t c t c cao đ c k

v ng s có bi n đ ng giá c phi u th p h n (trong đi u ki n các y u t khác không

đ i) Vì v y, d ki n r ng t su t c t c có t ng quan ơm đ i v i bi n đ ng giá c

phi u

Hi u ng t su t sinh l i

M t s gi đ nh ch ng minh hi u ng t su t sinh l i đ c đ a ra đ gi i thích tác

đ ng âm c a t su t c t c và t l chi tr c t c đ n giá c phi u nh sau:

- Công ty có t l chi tr c t c không đ i (1 - B); v i B là t l l i nhu n gi

Trên nh ng gi đ nh đó, Baskin (1989) gi i thích r ng c phi u có t su t c t c

cao, và t l l i nhu n gi l i th p (hay nói cách khác là t l chi tr c t c cao) thì

ít nh y c m v i bi n đ ng t su t sinh l i d ki n vƠ đ c k v ng s có bi n đ ng

giá c phi u th p h n (trong đi u ki n các y u t khác không đ i) Các công ty có

t su t c t c th p và t l chi tr c t c th p đ c đánh giá có giá tr h n vì c t c

th p có th là d u hi u l i nhu n gi l i đ u t vƠo các c h i t ng tr ng trong

t ng lai Nh ng công ty này đ c d ki n s có nhi u bi n đ ng trong giá c

phi u Vì v y, d ki n t su t c t c và t l chi tr c t c có t ng quan ơm v i

bi n đ ng giá c phi u

Hi u ng kinh doanh chênh l ch giá

Baskin (1989) gi i thích tác đ ng âm c a t su t c t c đ n bi n đ ng giá c phi u

d a vào hi u ng kinh doanh chênh l ch giá Hi u ng kinh doanh chênh l ch giá

d a trên gi đ nh r ng th tr ng không hoàn h o vƠ các nhƠ đ u t v i các thông tin v t tr i có th ki m l i nhu n t vi c đ nh giá sai C phi u có t su t c t c

cao có th có t su t sinh l i nh n đ c cao h n trong m t kho ng th i gian nh t

đ nh khi giá c phi u trên th tr ng th p h n giá tr n i t i c a c phi u trong th

tr ng không hoàn h o (c phi u trên th tr ng đang đ nh d i giá) NhƠ đ u t

khi có đ y đ thông tin s nh n ra c phi u đang đ nh d i giá, h mua c phi u

vào và h ng t su t c t c và lãi v n T su t c t c càng cao, l i nhu n c a các

nhà kinh doanh chênh l ch giá càng cao h n nh ng nhƠ đ u t không có đ thông

tin Khi t su t sinh l i mong đ i c a các nhà kinh doanh chênh l ch giá càng cao

thì giá c phi u càng gi m vì giá c phi u có t ng quan ng c chi u v i lãi su t

Vì v y, d ki n t su t c t c và giá c phi u có t ng quan ơm

Hi u ng thông tin

Hi u ng thông tin cho r ng chính sách c t c truy n t i tín hi u v t ng lai c a

công ty NhƠ đ u t có nhi u ni m tin vào vi c báo cáo thu nh p ph n ánh l i nhu n

c a công ty khi báo cáo thu nh p đ c truy n t i thông qua chính sách c t c N u nhƠ đ u t ch c ch n h n v quan đi m đ u t c a h , h có th ít ph n ng v i

ngu n thông tin th m dò, vƠ k v ng c a h có th đ c b o v kh i các tác đ ng

b t h p lỦ c bi t, hi u ng thông tin ng ý r ng các nhà qu n lý có th tác đ ng

làm gi m bi n đ ng giá c phi u b ng cách t ng t l chi tr c t c m c tiêu

Baskin (1989) l p lu n r ng các nhà qu n lý có th ki m soát bi n đ ng giá c phi u

và r i ro c phi u b ng chính sách c t c và phân ph i c t c t i th i đi m công b

thu nh p có th đ c hi u nh lƠ tín hi u v s n đ nh c a công ty Baskin (1989)

đư nghiên c u 2344 công ty M trong kho ng th i gian t n m 1967 đ n n m 1986,

k t qu có m i t ng quan ơm gi a t su t c t c và bi n đ ng giá c phi u, m i

t ng quan nƠy l n h n m i t ng quan gi a bi n đ ng giá c phi u và b t k các

bi n nào khác Ông cho r ng chính sách c t c có th đ c s d ng đ ki m soát s

bi n đ ng c a giá c phi u Ông báo cáo r ng n u t su t c t c t ng +1%, đ l ch

chu n hƠng n m c a bi n đ ng giá c phi u gi m -2,5%

Allen và Rachim (1996)

Allen và Rachim (1996) nghiên c u m i quan h gi a bi n đ ng giá c phi u và

chính sách c t c v i m u g m 173 công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán

Australia trong giai đo n 1972 ậ 1985 Mô hình h i quy gi a bi n đ ng giá c phi u

v i t su t c t c và t l chi tr c t c, thêm vào các bi n ki m soát g m quy mô,

đòn b y n , bi n đ ng thu nh p và t c đ t ng tr ng Trái v i k t qu c a Baskin

(1989), Allen và Rachim (1996) đư không tìm th y b ng ch ng nào v m i t ng

quan gi a t su t c t c và bi n đ ng giá c phi u H c ng tìm th y m i t ng

quan âm gi a bi n đ ng giá c phi u và và t l chi tr c t c, bên c nh b ng ch ng

v m i t ng quan d ng đáng k gi a bi n đ ng giá c phi u v i bi n đ ng thu

nh p vƠ đòn b y n trong s các bi n ki m soát Bài nghiên c u c ng ch ra r ng

quy mô c a công ty có tác đ ng d ng đáng k đ n bi n đ ng c a giá c phi u

Nishat và Irfan (2004)

Nishat và Irfan (2004) nghiên c u tác đ ng c a chính sách c t c đ n s bi n đ ng

v giá c phi u Pakistan M u nghiên c u g m 160 công ty niêm y t th tr ng

ch ng khoán Karachi (KSE) trong th i gian 1981-2000 D li u hƠng n m c a các công ty đ c l y t b ng cơn đ i k toán do Ngơn hƠng NhƠ n c Pakistan công b ,

d li u giá c đ c l y t báo cáo th ng niên và các n ph m khác c a th tr ng

ch ng khoán Karachi Mô hình h i quy gi a bi n đ ng giá c phi u v i t su t c

t c và t l chi tr c t c, thêm vào các bi n ki m soát quy mô công ty, bi n đ ng

thu nh p, đòn b y n và t c đ t ng tr ng K t qu c a nghiên c u là c hai phép

đo chính sách chia c t c (t su t c t c và t l chi tr c t c) có tác đ ng đáng k

đ n bi n đ ng giá c phi u M i quan h không gi m nhi u ngay c sau khi thêm

vào các bi n ki m soát i u này cho th y chính sách c t c nh h ng đ n bi n

đ ng giá c phi u và nó cung c p các b ng ch ng v hi u ng th i gian, hi u ng t

su t sinh l i, hi u ng kinh doanh chênh l ch giá và hi u ng thông tin Pakistan

Tác đ ng c a t su t c t c đ n bi n đ ng giá c phi u t ng lên trong th i k đ i

m i (1991-2000), trong khi t l chi tr c t c có tác đ ng m c th p h n H c ng

đ a ra k t lu n r ng đòn b y n có tác đ ng d ng đáng k , quy mô công ty có tác

đ ng tiêu c c trong giai đo n tr c c i cách (1981-1990) nh ng tích c c trong giai

đo n c i cách, trong khi bi n đ ng thu nh p có tác đ ng âm đáng k vào bi n đ ng

giá c phi u M c dù k t qu không đ m nh m nh trong tr ng h p c a các th

tr ng phát tri n nh ng phù h p v i hành vi c a th tr ng m i n i

Rashid và Rahman (2008)

Rashid và Rahman (2008) nghiên c u m u g m 104 công ty phi tài chính niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Dhaka (Bangladesh) trong giai đo n 1999-2006 đ xem

xét m i quan h gi a chính sách c t c và bi n đ ng giá c phi u c a các công ty

trên th tr ng này C t c, l i nhu n và s li u k toán liên quan đ c thu th p t báo cáo th ng niên công ty Giá c phi u công ty đ c thu th p t cáo b ch hàng

tháng c a th tr ng ch ng khoán Dhaka M u nghiên c u bao g m các công ty

thu c nhi u ngƠnh khác nhau nh xi m ng, g m s , k thu t, th c ph m, nhiên li u

vƠ n ng l ng, gi y và in n, d c ph m và hóa ch t, d ch v và b t đ ng s n,

thu c da, d t may và các ngành công nghi p khác Sau đó đ c phân thành n m lo i

chính, g m k thu t, th c ph m, d c ph m và hóa ch t, d t may và các ngành công nghi p khác Nghiên c u s d ng ph ng pháp bình ph ng bé nh t cho h i quy đa bi n, thêm vào các bi n ki m soát bi n đ ng thu nh p, t l chi tr , n , quy

mô công ty và t c đ t ng tr ng tài s n K t qu nghiên c u xác đ nh r ng có m i

t ng quan d ng nh ng không đáng k gi a bi n đ ng giá c phi u và t l chi tr

c t c N và t c đ t ng tr ng c ng có tác đ ng d ng T su t c t c, quy mô

và bi n đ ng thu nh p có tác đ ng ơm đ n s bi n đ ng giá c phi u M t Ủ ngh a

quan tr ng c a nghiên c u này là, bi n đ ng c a giá c phi u tr c s thay đ i c a

thu nh p không gi ng nh các n c phát tri n khác nh h ng c a r i ro v giá

c phi u thông qua c t c có th không rõ ràng do th tr ng v n kém hi u qu

Bangladesh

Nazir và c ng s (2010)

Nazir và c ng s (2010) đư thu th p m u g m 73 công ty niêm y t trên th tr ng

ch ng khoán Karachi Stock Exchange (KSE) và nghiên c u m i quan h gi a bi n

đ ng giá c phi u và chính sách c t c giai đo n 2003-2008, thêm vào các bi n

ki m soát g m quy mô công ty, đòn b y n , bi n đ ng thu nh p và t c đ t ng

tr ng H đư s d ng mô hình hi u ng c đ nh fixed effect và mô hình hi u ng

ng u nhiên random effect trên d li u b ng K t qu là t su t c t c và t l chi tr

c t c có t ng quan ơm đáng k v i bi n đ ng giá c phi u, trong đó tác đ ng c a

t su t c t c t ng lên trong su t giai đo n nghiên c u 2003 - 2008 H c ng đ a ra

k t lu n quy mô vƠ đòn b y n có tác đ ng ơm không đáng k đ n bi n đ ng giá c

phi u K t qu nghiên c u này phù h p v i hành vi c a m t th tr ng m i n i nh

Pakistan giai đo n này

SulemanăvƠăc ngăs ă(2011)

Suleman và c ng s (2011) c ng nghiên c u m i liên h c a chính sách c t c v i

bi n đ ng giá c phi u Pakistan H trích xu t d li u t th tr ng ch ng khoán

KSE 5 l nh v c quan tr ng trong giai đo n 2005-2009, và s d ng phân tích

t ng quan vƠ mô hình h i quy đa bi n OLS đ phân tích K t qu nghiên c u này

trái v i nghiên c u c a Baskin (1989) v m i t ng quan gi a bi n đ ng giá c

phi u và t su t c t c Theo Suleman và c ng s (2011), bi n đ ng giá c phi u có

m i t ng quan d ng đáng k v i t su t c t c H c ng cho r ng bi n đ ng giá

c phi u có m i t ng quan ơm đáng k v i t c đ t ng tr ng

Okafor vƠăc ngăs ă(2011)

Okafor và c ng s (2011) nghiên c u m i quan h gi a chính sách c t c và thay

đ i giá c phi u trên th tr ng ch ng khoán Nigeria v i m u g m 10 công ty các

l nh v c khác nhau niêm y t trong giai đo n t 1998 - 2005 Nhóm tác gi s d ng

ph ng pháp bình ph ng bé nh t cho h i quy đa bi n đ xác đ nh m i quan h

gi a s thay đ i giá c phi u v i t su t c t c và t l chi tr c t c, bên c nh các

bi n ki m soát t ng tr ng tài s n, bi n đ ng thu nh p và quy mô công ty K t qu

cho th y t su t c t c có tác đ ng tiêu c c đ n r i ro v giá c phi u, trong khi t

l chi tr c t c có nh h ng tiêu c c trong m t s n m và nh h ng tích c c

trong m t s n m khác và nhìn chung có m c nh h ng m c th p h n Các bi n

ki m soát có tác đ ng ơm đ n bi n đ ng giá c phi u các c p đ khác nhau Nh

v y bài nghiên c u cho th y chính sách c t c có liên quan trong vi c xác đ nh s thay đ i giá c phi u trong m u các công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán

Nigeria Thách th c đ i v i ban giám đ c / k toán là c n nâng cao ch t l ng báo

cáo tài chính đ tránh cung c p thông tin sai có th d n đ n quy t đ nh sai l m c a các nhƠ đ u t

HussaineyăvƠăc ngăs ă(2011)

Hussainey và c ng s (2011) đư ki m đ nh m i quan h gi a bi n đ ng giá c phi u

và chính sách c t c t i th tr ng ch ng khoán Anh, d a trên nghiên c u c a

Baskin (1989), Allen và Rachim (1996) M u nghiên c u g m 123 công ty Anh

trong giai đo n 1998 - 2007 Gi ng v i Baskin (1989), nhóm tác gi s d ng phân

tích h i quy đa bi n OLS đ ki m đ nh m i quan h gi a bi n đ ng giá c phi u v i

t su t c t c và t l chi tr c t c H đư thêm các bi n ki m soát vào mô hình

g m quy mô, đòn b y n , bi n đ ng thu nh p và t c đ t ng tr ng Hussainey và

c ng s (2011) đư tìm th y m i t ng quan ơm đáng k gi a bi n đ ng giá c phi u

v i t l chi tr c t c, m i t ng quan không đáng k gi a bi n đ ng giá c phi u

và t su t c t c Các k t qu nghiên c u c a h cho r ng t l chi tr c t c là y u

t quy t đ nh ch y u đ n bi n đ ng giá c phi u K t qu này phù h p v i k t qu

nghiên c u c a Allen vƠ Rachim (1996), nh ng đ i ngh ch v i nghiên c u c a Baskin (1989) Bên c nh đó, quy mô và n có m i quan h m nh m v i bi n đ ng giá

trong s các bi n ki m soát, trong đó quy mô c a công ty có tác đ ng ơm đáng k

đ n bi n đ ng c a giá c phi u, còn n có tác đ ng d ng đáng k đ n bi n đ ng

giá c phi u

ZakariaăvƠăc ngăs ă(2012)

Zakaria và c ng s (2012) nghiên c u v tác đ ng c a chính sách c t c trên bi n

đ ng giá c phi u c a các công ty ngành xây d ng và v t li u niêm y t trên th

tr ng ch ng khoán Malaysia M u nghiên c u g m 77 công ty ngành xây d ng và

v t li u trong giai đo n 2005 ậ 2010 Nhóm tác gi tách giai đo n 6 n m ra lƠm 3 giai đo n đ nghiên c u: tr c kh ng ho ng (2005 ậ 2006), trong kh ng ho ng

(2007 ậ 2008) và sau kh ng ho ng (2009 ậ 2010), s d ng ph ng pháp bình

ph ng bé nh t, thêm các bi n ki m soát vào mô hình g m quy mô, đòn b y n ,

bi n đ ng thu nh p và t c đ t ng tr ng Nghiên c u cho th y ch có 43,43%

nh ng thay đ i trong giá c phi u đ c gi i thích b i t su t c t c, t l chi tr c

t c, và t c đ t ng tr ng, quy mô c a công ty, đòn b y n và bi n đ ng thu nh p

Các công ty này ghi nh n 94,41% giá c phi u bi n đ ng trong giai đo n t n m

2005 đ n n m 2010 T l chi tr c t c nh h ng đáng k nh ng thay đ i trong

giá c phi u Nh ng công ty có quy mô càng l n, tác đ ng đ n s bi n đ ng giá c

phi u càng l n T su t c t c, t c đ t ng tr ng và bi n đ ng thu nh p có nh

h ng không đáng k đ n nh ng thay đ i trong giá c phi u c a công ty òn b y

n có t ng quan ơm đ n bi n đ ng giá c phi u

Petros Jecheche (2012)

Petros Jecheche (2012) nghiên c u tác đ ng c a chính sách c t c đ n s bi n đ ng

giá c phi u Zimbabwe M u nghiên c u g m 60 công ty niêm y t th tr ng

ch ng khoán Zimbabwe trong giai đo n 2001-2011 Nghiên c u s d ng ph ng pháp bình ph ng bé nh t nh m phân tích m i quan h gi a bi n đ ng giá c phi u

và chính sách c t c sau khi thêm các bi n ki m soát quy mô công ty, bi n đ ng thu

nh p, đòn b y n và t c đ t ng tr ng K t qu c a nghiên c u t ng t k t qu

trong nghiên c u c a Nishat và Irfan (2004) Hai phép đo chính sách chia c t c (t

su t c t c và t l chi tr c t c) có tác đ ng đáng k đ n bi n đ ng giá c phi u,

cung c p các b ng ch ng v hi u ng th i gian, hi u ng t su t sinh l i, hi u ng kinh doanh chênh l ch giá và hi u ng thông tin Zimbabwe H c ng đ a ra k t

lu n r ng đòn b y n có tác đ ng d ng đáng k , quy mô công ty có tác đ ng tiêu

c c trong giai đo n (2001-2008) nh ng tích c c trong giai đo n sau đó, trong khi

bi n đ ng thu nh p có tác đ ng âm đáng k vào bi n đ ng giá c phi u

Profilet và Bacon (2012)

Profilet và Bacon (2012) ti n hành nghiên c u đ xác đ nh tác đ ng c a chính sách

c t c đ n s bi n đ ng giá c phi u (đ c đo b ng đ l ch chu n c a c phi u)

trong m t kho ng th i gian b ng cách phân tích d li u tài chính c a 599 công ty niêm y t th tr ng ch ng khoán M trong th i gian 3 n m Các bi n đ c l p

trong mô hình g m quy mô công ty, t ng tr ng tài s n, đòn b y tài chính, t su t

c t c, và t l chi tr c t c Nhóm tác gi s d ng ph ng pháp OLS trong nghiên

c u c a mình K t qu nghiên c u c a nhóm tác gi k t lu n r ng t su t c t c,

đòn b y tài chính, t c đ t ng tr ng vƠ quy mô công ty có tác đ ng tiêu c c đ n

bi n đ ng giá c phi u, trong khi t l chi tr c t c có tác đ ng tích c c đ n bi n

đ ng giá c phi u Theo k t qu nghiên c u này, khi t su t c t c c a công ty càng

cao, bi n đ ng giá càng th p K t qu này ng ý t m quan tr ng c a dòng ti n c

t c nh m t công c truy n tín hi u cho các c đông M i t ng quan tiêu c c gi a

quy mô doanh nghi p và bi n đ ng giá c phi u phù h p v i k t qu c a Hussainey

và c ng s (2011) - khi giá tr th tr ng c a m t công ty t ng, s bi n đ ng giá c

phi u c a công ty đó s gi m Nh ng k t qu này g i Ủ cho các nhƠ đ u t r ng

công ty chi tr c t c càng l n thì s ít r i ro h n, vƠ h s an tâm khi n m gi

nh ng c phi u này

HashemijooăvƠăc ngăs ă(2012)

Hashemijoo và c ng s (2012) c ng đư ti n hành nghiên c u th c nghi m xem xét tác đ ng c a chính sách c t c đ n bi n đ ng giá c phi u Malaysia V i m u

nghiên c u g m 84 công ty thu c ngành hàng tiêu dùng niêm y t trên sàn ch ng khoán Kuala Lumpua giai đo n 2005 - 2010, ph ng pháp nghiên c u gi ng v i

Baskin (1989); k t qu nghiên c u cho th y m i t ng quan ơm đáng k gi a bi n

đ ng giá c phi u v i hai phép đo chính c a chính sách c t c là t su t c t c và t

l chi tr c t c H n n a, nhóm tác gi c ng tìm th y m i t ng quan ơm đáng k

gi a bi n đ ng giá c phi u và quy mô D a trên nh ng phát hi n c a nghiên c u

này, t su t c t c và quy mô có nh h ng nhi u nh t đ n bi n đ ng giá c phi u

trong s các bi n

Ilaboya và Aggreh (2013)

Ilaboya và Aggreh (2013) nghiên c u m i quan h gi a chính sách c t c và bi n

đ ng giá c phi u c a các công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Nigeria 26

công ty trong m t s l nh v c đ c l a ch n thông k thu t l y m u ng u nhiên

trong kho ng th i gian 2004 - 2011 Mô hình nghiên c u c a nhóm tác gi gi ng

v i các nghiên c u tr c đơy, g m các bi n: bi n đ ng giá c phi u là bi n ph

thu c, t su t c t c và t l chi tr c t c là bi n đ c l p ; quy mô công ty, n dài

h n, bi n đ ng thu nh p và t c đ t ng tr ng tài s n là các bi n ki m soát Nhóm

tác g i áp d ng phân tích h i quy s d ng pooled OLS và Panel EGLS K t qu nghiên c u ch ra r ng t su t c t c có nh h ng tích c c vƠ đáng k đ n bi n

đ ng giá c phi u trong khi t l chi tr c t c có nh h ng tiêu c c vƠ đáng k

đ n bi n đ ng giá c phi u

Irandoost vƠăc ngăs ă(2013)

M c đích nghiên c u c a Irandoost và c ng s (2013) lƠ đ đánh giá tác đ ng c a

chính sách c t c vào bi n đ ng giá c phi u và quy t đ nh đ u t M u nghiên c u

g m 65 công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Tehran (Iran) trong ba n m

2007-2012 Ph ng pháp phơn tích t ng quan vƠ h i quy đa bi n đ c s d ng đ

phân tích d li u và ki m đ nh gi thi t K t qu nghiên c u ch ra r ng chính sách

c t c có tác đ ng đáng k đ n bi n đ ng giá c phi u trong ng n h n Tuy nhiên,

trong dài h n tác đ ng này là không đáng k Bên c nh đó, nhóm tác gi k t lu n

r ng chính sách c t c không có tác đ ng đáng k đ n quy t đ nh đ u t

Sadiq vƠăc ngăs ă(2013)

Sadiq và c ng s (2013) phân tích s bi n đ ng giá c phi u b ng cách nghiên c u

các công ty phi tài chính niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Karachi Nghiên c u nƠy đ c d a trên d li u b ng, m u nghiên c u g m 35 công ty niêm y t trong giai

đo n 2001 - 2011 35 công ty đ i di n t nhi u ngành công nghi p nh Công ngh

thông tin, xi m ng, n ng l ng, đ ng, d t may, hóa ch t vƠ phơn bón, d c ph m,

th c ph m, vvv Bi n đ c l p chính là t su t c t c, các bi n gi i thích g m quy

mô công ty, t c đ t ng tr ng, thu nh p trên m i c phi u và bi n đ ng thu nh p

Nhóm tác gi tìm th y có m i t ng quan cao gi a t su t c t c và t l chi tr c

t c là 0.88, do đó t l chi tr c t c đư b lo i kh i mô hình nghiên c u này, ch gi

l i t su t c t c là bi n đ c l p Nhóm tác gi thêm l n l t t ng bi n gi i thích

vào mô hình chính D li u nghiên c u đ c l y t báo cáo th ng niên c a công

ty, phân tích k toán c a Ngơn hƠng NhƠ n c Pakistan và t trang web

www.brecorder.com.pk Nhóm tác gi k t lu n r ng bi n đ ng giá c phi u có m i

t ng quan âm v i t su t c t c và thu nh p trên m i c phi u, m i t ng quan

d ng v i quy mô và t c đ t ng tr ng tài s n c a công ty Ngoài ra, nghiên c u

k t lu n r ng không có m i quan h gi a bi n đ ng giá c phi u và bi n đ ng thu

nh p c a các công ty Pakistan

Qua vi c tìm hi u nh ng nghiên c u v tác đ ng c a chính sách c t c đ n s bi n

đ ng giá c phi u c a nhi u nhà nghiên c u trên th gi i, ta th y các nhà nghiên

c u đư có s khác nhau v k t qu th c nghi m H u h t các nghiên c u cho th y

m i t ng quan âm gi a t su t c t c, t l chi tr c t c v i bi n đ ng giá c

phi u nh Baskin (1989); Hussainey và c ng s (2011), Hashemijoo và c ng s

(2012) Tuy nhiên, có nh ng nghiên c u cho th y bi n đ ng giá c phi u có m i

t ng quan d ng v i t su t c t c nh Nazir và c ng s (2010); Suleman và c ng

s (2011)ầ Tóm l i, chính sách c t c có tác đ ng đ n bi n đ ng giá c phi u c a công ty vƠ đi u nƠy có Ủ ngh a quan tr ng cho nhƠ đ u t c ng nh nhƠ qu n lý

B ng 2.1: Tóm t t các nghiên c uătr căđơy

M i t ng quan ơm gi a bi n đ ng giá c

phi u và t l chi tr c t c Không tìm th y

m i t ng quan gi a bi n đ ng giá c phi u

C hai phép đo chính sách chia c t c có tác

đ ng âm đ n bi n đ ng giá c phi u òn b y

n có tác đ ng d ng, quy mô công ty có tác

T ng quan d ng gi a bi n đ ng giá c

phi u và t l chi tr c t c N và t c đ t ng

tr ng c ng có tác đ ng d ng T su t c

(2008) đo n 1999-2006 t c, quy mô và bi n đ ng thu nh p có tác đ ng

ơm đ n s bi n đ ng giá c phi u

Bi n đ ng giá c phi u có t ng quan ơm v i

t l chi tr c t c, t su t c t c Quy mô

(2012) Malaysia giai đo n

đ ng âm đáng k đ n bi n đ ng giá c phi u

òn b y n , quy mô công ty có tác đ ng

tr ng vƠ quy mô công ty có tác đ ng tiêu c c

đ n bi n đ ng giá c phi u, trong khi t l chi

2005-2010

M i t ng quan ơm đáng k gi a bi n đ ng

giá c phi u v i t su t c t c và t l chi tr

c t c Bi n đ ng giá c phi u và quy mô

T su t c t c có nh h ng tích c c vƠ đáng

k , t l chi tr c t c có nh h ng tiêu c c

vƠ đáng k đ n bi n đ ng giá c phi u

Irandoost và

c ng s

(2013)

65 công ty Tehran (Iran) giai đo n 2007-

2012

Chính sách c t c có tác đ ng đáng k đ n

bi n đ ng giá c phi u trong ng n h n Tuy

nhiên, trong dài h n tác đ ng này là không đáng k

quy mô và t c đ t ng tr ng tài s n c a công

ty, không có m i quan h gi a bi n đ ng giá

c phi u và bi n đ ng thu nh p c a các công

ty Pakistan

Nghiên c u này d a trên ph ng pháp nghiên c u c a Baskin (1989) và nghiên c u

c a Hashemijoo và c ng s (2012) Bài nghiên c u áp d ng phơn tích t ng quan

vƠ ph ng pháp bình ph ng bé nh t cho h i quy đa bi n đ ki m đ nh m i quan h

gi a bi n đ ng giá c phi u và chính sách c t c t i Vi t Nam

Tr c tiên, bi n đ ng giá c phi u đ c h i quy d a vào hai bi n đ c l p chính là

Theo nghiên c u c a Baskin (1989) cho th y có m i t ng quan ơm đáng k gi a t

su t c t c v i bi n đ ng giá c phi u Allen và Rachim (1996) không tìm th y m i

t ng quan gi a bi n đ ng giá c phi u và t su t c t c, nh ng có m i t ng quan

âm gi a bi n đ ng giá c phi u và t l chi tr c t c Hashemijoo và c ng s

(2012) k t lu n r ng có m i t ng quan ơm đáng k gi a bi n đ ng giá c phi u v i