thuyết trình CHƯƠNG 2 CÁC VẬT LIỆU VÀ QUÁ TRÌNH CỦA TRÁI ĐẤT

thuyết trình CHƯƠNG 2 CÁC VẬT LIỆU VÀ QUÁ TRÌNH CỦA TRÁI ĐẤT

ĐH KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA MÔI TRƯỜNG

LỚP 09KMT

Phần C

Nội

dung

Chu kỳ thủy văn

Các chu kỳ sinh địa hóa

I Chu trình kiến tạo

 Định nghĩa :Thuật ngữ kiến tạo biểu thị các

quá trình địa chất qui mô lớn làm biến dạng

vỏ Trái đất và tạo ra các dạng địa hình như các bồn đại dương, các lục địa, các vùng núi

 Các quá trình kiến tạo được điều khiển bởi

các lực sâu trong lòng đất

I.1 Những ảnh hưởng của chu trình kiến tạo đến môi trường địa chất như thế nào?

 - Các nguồn tài nguyên và

• Lớp ngoài cùng có độ dày xấp xỉ 100km , vững chắc và

cứng hơn lớp manti trên lớp nóng và có sự di chuyển

tương đối của đá mềm

• Sống núi đại dương trải dài ở trung tâm nơi mà các mảnh

tách giãn, tỏa ra sức nóng , vật liệu(magma) nổi lên trên

chỗ trống

• Sau khi những mảng này lạnh và trở nên đặc quánh, chúng

chìm xuống rãnh đại dương, thỉnh thoảng rãnh có sâu đến tận đường biên của manti và nhân

• Qúa trình này trải rộng tạo nên lòng chảo đại dương.Những

vùng núi thường tạo nên ở những nơi mà mảng hội tụ với nhau tại đường rãnh

I.2 Cấu trúc trái đất

I.2 Cấu trúc trái đất

quyển mềm và manti dưới(400-950km)

Manti dưới: có độ sâu từ 950-2.900km.Đây là lớp

tiếp giáp với nhân trái đất

Manti giàu Fe và Mg

I.2 Cấu trúc trái đất

LỚP VỎ

• Lớp ngoài cùng của trái đất là thạch quyển, vững

chắc và cứng hơn so với lớp manti

• Lớp ngoài cùng của thạch quyển là vỏ trái đất (crust)

• Vỏ trái đất được chia làm hai phần: vỏ lục địa(60%

Si02 ) và vỏ đại dương(dưới 50% Si02)

• Vỏ đại dương mỏng hơn vỏ lục

• Vỏ lục địa giàu Si, Al, và nguyên tố kiềm.Vì vậy

các vỏ trái đất thường nhẹ và sáng màu.

I.2 Cấu trúc trái đất

NHÂN TRÁI ĐẤT

 Là đới lõi trong cùng của trái đất, có độ sâu từ

2900-6400km Nhân trái đất bao gồm chủ yếu là kim loại nặng Fe và Ni

 Bao gồm hai phần: Nhân ngoài và nhân trong

 Nhân ngoài: từ 2900-5100km Tồn tại ở trạng thái

lỏng,giàu Fe,Ni và một lượng nhỏ lưu huỳnh,oxi Nhiệt độ khoảng 50000C,Áp suất 1,3-3,1 triệu atm

 Nhân trong: Từ 5100-6400km Chứa chủ yếu là

Fe,Ni.Nhiệt độ tương đương với nhiệt độ bề mặt trái đất(60000C),áp suất 3-3.5 triệu atm

I.3 Thạch quyển

 Bao gồm vỏ trái đất và đỉnh của

mantle trên

 Tách rời thành 18 mảng và di chuyển tương đối với nhau

 Trượt trên quyển mềm ( phần thấp hơn của mantle trên)

I.4 Di chuyển các mảng thạch quyển

Nguyên nhân gây ra chuyển động mảng là do

các dòng đối lưu trong mantle

I.5 Ranh giới giữa các mảng

I.5 Ranh giới giữa các mảng

Một mảng thạch quyển có thể bao gồm cả lục địa và một phần lòng chảo đại dương,hoặc chỉ có lòng chảo đại

dương

Những mảng lớn là Thái Bình Dương, Bắc Mỹ, Nam

Mỹ,Á-Âu,Châu Phi và mảng Châu Úc.Những mảng nhỏ thì có ý nghĩa trong phạm vi của vùng đó

Ranh giới giữa các mảng địa chất là khu vực hoạt động địa chất, nơi đó thường xuyên xảy ra động đất,núi lửa

Ranh giới mảng được định nghĩa:”Là khu vực ở đó các hoạt động địa chấn xảy ra.Đó là ranh giới nơi các mảng được hình thành và phá hủy.”

Cầu bắc qua thung lũng tách giãn Álfagjá ở tây nam Iceland, ranh giới giữa các mảng lục địa Á-Âu và Bắc

Mỹ.

Các ranh giới hội tụ xuất hiện nơi mà các mảng va chạm Nếu mảng đại dương va vào mảng lục địa , mảng đại dương mật độ cao hơn chìm xuống bên dưới rìa chủ đạo của mảng lục địa Các ranh giới hội tụ kiểu này gọi là các đới hút chìm

Ranh chuyển dạng

Đứt gãy chuyển dạng hay ranh giới chuyển dạng là đứt gãy chạy dọc theo ranh giới của mảng kiến

tạo Chuyển động tương đối của các mảng này là chuyển động trong mặt phẳng ngang theo hướng hoặc trượt bằng phải hoặc trượt bằng trái Đôi khi cũng gặp các chuyển động thẳng đứng, như các

vectơ principal trong đứt gãy chuyển dạng đều có phương nằm ngang Khong phải tất cả đứt gãy đều

là đứt gãy chuyển dạng, cũng như không phải tất

cả các ranh giới mảng đều là đứt gãy chuyển dạng

I.6 Tốc độ di chuyển giữa các mảng

Thay đổi từ 2 đến 15cm/năm

Trong suốt 4 triệu năm qua có khoảng 200 km dịch chuyển trên đứt gẫy San Andreas

Sự ma sát giữa chúng, di chuyển với tính chất cục bộ và khu vực chỉ khi sự căng giãn trở lên quá lớn đến nỗi mà

chúng tách thành từng mảng, gây ra động đất

2 Chu trình đá

Chu kỳ đá phụ chu kỳ địa chất lớn nhất

Chu kỳ kiến tạo nhiệt và năng lượng

Chu kỳ sinh địa hóa vật liệu

Chu kỳ thủy văn nước để sử dụng cho các quá

trình phong hóa, xâm thực, vận chuyển, lắng đọng và tạo

đá trầm tích

Ba kiểu chính

1 Các đá trên và gần mặt đất bị phá hủy về hóa học và vật

lý bởi quá trình phong hóa, tạo nên các trầm tích bị vận

chuyển bởi gió, nước và băng tới các bồn trầm tích như đại

dương

2 Các lớp tích tích tụ trầm tích cuối cùng trải qua giai đoạn thành đá (chuyển thành đá cứng), hình thành các đá trầm tích

3 Các đá trầm tích bị chôn vùi xuống sâu có thể bị biến

chất (biến đổi hình dạng) bởi nhiệt, áp suất hoặc các dung

dịch hoạt hóa để tạo ra các đá biến chất, mà có thể vẫn bị

chôn vùi sâu hơn và nóng chảy, bắt đầu một chu kỳ nữa

và nước ngầm, các dòng không khí và các tác nhân khác Cuối cùng, phosphat có thể trở nên quá nhiều làm ô nhiễm nước,

Với ngoại lệ sử dụng nước giầu phosphate từ các nhà máy xử

lý nước thải để tưới –nó ít khi được tập trung đầy đủ để được tái tạo

3 Chu trình thủy văn

Chu kỳ thủy văn là sự vận động của nước từ đại đương vào khí quyển và ngược lại Bị chi phổi bởi năng lượng mặt trời, chu kỳ này vận hành bởi sự bốc hơi, mưa,

dòng chảy mặt, và dòng chảy gần mặt

Ví dụ, toàn bộ nước trong khí quyển, sông ngòi, và môi trường gân mặt nông chỉ khoảng 0.3% của tổng lượng nước (trên 97% nước ở đại dương)

4 Chu trình sinh địa hóa

Chu trình Cacbon

biệt

Vì sự tập trung CO2 trong khí quyển ra tăng do sự biến

đổi tự nhiên hoặc do đốt các nhiên liệu hóa thạch, khí hậu toàn cầu cũng thay đổi

Chu trình Cacbon

Carbon trữ trong khí quyển gồm 3 tỉ tấn từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch, nhưng lượng carbon vào khí quyển từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch là 7 tỉ tấn mỗi năm

Như vậy 4 tỉ tấn carbon đã đi đâu???

I Khoáng vật

 Định nghĩa : Khoáng vật là vật thể

tự nhiên vô cơ, rắn, đồng nhất, có

thành phần hóa học xác định nhưng không cố định, có cấu trúc bên trong riêng biệt được thể hiện qua hình

thù và tính chất vật lý đặc trưng.

SLATE

QUẶNG PYRIT

THẠCH ANH

II Đá

 Đá là một vật thể rắn có trong tự nhiên, bao gồm một hay nhiều

Đá - địa chất ứng dụng

 Đá là những vật liệu mà phải dùng đến chất nổ để có thể di dời

Đá magma

 Đá magma xâm nhập

 Đá magma phun trào

olivin

Đá trầm tích

 Đá mảnh vụn

 Đá trầm tích sinh hóa

Đá biến chất

Vòng tuần hoàn đá

 Gồm có:

Sự đóng băng

Gió

 Ảnh hưởng tới môi trường địa chất:

 Hình thành các loại vật liệu khác nhau

 Vận chuyển các chất, bồi tụ, xói mòn

 Góp phần kiến tạo nên địa hình

Băng hà

 Là 1 tảng băng lớn ở những vùng có vĩ độ cao

 Có hai loại:

•Băng hà lục địa (vỉa băng)

•Băng hà núi cao

 Tốc độ di chuyển chậm

hơn 1m/ngày

Hoàng thổ

 Định nghĩa: là loại trầm tích có các

tính chất sau: đồng nhất, không phân tầng đặc trưng, xốp, bở rời, kết dính kém, thường chứa CaCO3, kết hạt

tinh, chứa nhiều bùn, thường có màu vàng nhạt hay vàng đậm.

Ảnh hưởng đến môi trường địa

chất

 Hoàng thổ là một loại đất tốt, có thể phát triển sản xuất nông nghiệp ở

những nơi có khí hậu thích hợp

 Tuy nhiên nó không bền vững về mặt địa chất, rất dễ bị xói mòn