Các yếu tố tác động đến thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trường hợp một số quốc gia đang phát triển ở đông nam á

OLS: Ph ng pháp h i quy Ordinary Least Square.. SUR: Ph ng pháp h i quy Seemingly Unrelated Regression.. TSLS: Ph ng pháp h i quy Two Stage Least Square.. GMM: Ph ng pháp h i quy General

TR NGă I H C KINH T TP H CHÍ MINH

-

TP H Chí Minh - N mă2014

TR NGă I H C KINH T TP H CHÍ MINH

-

Chuyên ngành : Tài chính ậ Ngân hàng

Mã s : 60340201

Ng iăh ng d n khoa h c: PGS TS NGUY N NG C HÙNG

TP H Chí Minh - N mă2014

L iăCamă oan

Tôi xin cam đoan r ng lu n v n “Các y u t tác đ ng đ n đ u t tr c ti p n c ngoƠi: Tr ng h p m t s qu c gia đang phát tri n ông Nam Á” lƠ công trình nghiên c u c a riêng tôi d i s h ng d n khoa h c c a PGS TS Nguy n Ng c Hùng

Các thông tin, d li u s d ng trong lu n v n lƠ trung th c, các n i dung trích

d n đ u có ghi ngu n g c và các k t qu trình bày trong lu n v n ch a đ c công b

t i b t k công trình nghiên c u nào khác

Bình D ng, ngƠy 20 tháng 9 n m 2014

H c viên

Tr n HoƠng V

Trang ph bìa

L iăcamăđoan

M c l c

Danh m c ch vi t t t

Danh m c b ng bi u

Danh m c hình v

CH NG 1: M U - 1 -

1.1 Lý do ch n đ tài - 1 -

1.2 M c tiêu nghiên c u - 3 -

1.3 i t ng nghiên c u và ph m vi nghiên c u - 3 -

1.4 Ph ng pháp nghiên c u - 4 -

1.5 ụ ngh a th c ti n c a đ tài - 4 -

1.6 B c c c a lu n v n - 4 -

K t Lu n Ch ng 1 - 5 -

CH NG 2 T NG QUAN V U T TR C TI P N C NGOÀI VÀ M T S NGHIÊN C U TR C ÂY - 6 -

2.1 T ng quan v đ u t tr c ti p n c ngoài - 6 -

2.1.1 Khái ni m đ u t tr c ti p n c ngoài - 6 -

2.1.2 Phân lo i đ u t tr c ti p n c ngoài - 7 -

2.1.3 Vai trò c a đ u t tr c ti p n c ngoài - 7 -

2.2 T ng quan lý thuy t v các y u t tác đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài - 11 -

2.2.1 Các nhóm bi n chính tác đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài - 11 -

2.2.2 M t s nghiên c u tr c đơy - 13 -

K t Lu n Ch ng 2 - 32 -

CH NG 3 MÔ HỊNH NGHIÊN C U VÀ K T QU NGHIÊN C U - 33 -

3.2 Mô hình nghiên c u - 42 -

3.2.1 Các bi n nghiên c u trong mô hình - 42 -

3.2.1.1 C s h t ng - 42 -

3.2.1.2 N n c ngoài - 42 -

3.2.1.3 Trình đ k thu t - 43 -

3.2.1.4 L m phát - 43 -

3.2.1.5 Kích c th tr ng - 44 -

3.2.1.6 m c a n n kinh t - 44 -

3.2.1.7 C c u v n ròng c a n n kinh t - 45 -

3.2.1.8 T giá - 45 -

3.2.2 Mô hình nghiên c u - 46 -

3.3 K t qu nghiên c u - 47 -

3.3.1 Ki m đ nh unit root test - 47 -

3.3.2 K t qu nghiên c u - 48 -

K t lu n ch ng 3 - 56 -

CH NG 4 K T LU N VÀ KI N NGH - 57 -

4.1 K t lu n - 57 -

4.2 Ki n ngh - 59 -

4.2.1 V th tr ng tiêu th - 59 -

4.2.2 V đ m c a n n kinh t - 59 -

4.2.3 V chính sách đ u t - 60 -

Tài li u tham kh o

Tài li u tham kh o ti ng Vi t

Tài li u tham kh o ti ng Anh

Ph l c

Ph l c 2 Ma tr n h s t ngăquanăgi a các bi n

Ph l c 3 Mô t d li u

UNCTAD: y ban th ng m i và phát tri n Liên hi p qu c

R&D: Nghiên c u và phát tri n

EU: Liên minh Châu Âu

VAT: Thu giá tr gia t ng

BRICS: T ch c g m 5 qu c gia là Trung Qu c, Brazil, n , Nga và Nam Phi

OLS: Ph ng pháp h i quy Ordinary Least Square

SUR: Ph ng pháp h i quy Seemingly Unrelated Regression

TSLS: Ph ng pháp h i quy Two Stage Least Square

GMM: Ph ng pháp h i quy Generalized Methods of Moment

FGLS: Ph ng pháp h i quy Feasible Generalized Least Square

GCC: Bao g m các qu c gia Bahrain, Kuwait, Oman, Saudi Arabia, Quatar, United

Arab Emirates

Danh M c B ng Bi u

B ng 2.1 Các y u t tác đ ng t i v n đ u t tr c ti p n c ngoài 11

B ng 2.2 Các nhóm bi n chính tác đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài 13

B ng 3.1 Ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài vào các qu c gia ông

Nam Á giai đo n 1990-2013

34

B ng 3.2 Ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài vào các qu c gia

Thailand, Indonesia, Philippines, Malaysia và Vi t Nam

35

B ng 3.3 T l ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài vào các cu c gia

Thailand, Indonesia, Philippines, Malaysia và Vi t Nam so v i ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài c a th gi i

39

B ng 3.10 K t qu ki m đ nh ph ng sai thay đ i 54

B ng 3.11 K t qu h i quy theo ph ng pháp FGLS 54

Hình N i Dung Trang

Hình 3.1 FDI vƠo ông Nam Á giai đo n 1990-2013 34 Hình 3.2 u t tr c ti p n c ngoài vào 5 qu c gia nghiên c u 38 Hình 3.3 T tr ng đ u t tr c ti p n c ngoài vào 5 qu c gia nghiên c u 41

CH NGă1:ăM ă U

1.1ăLýădoăch năđ ătƠi

V i đi u ki n t nhiên thu n l i, ngu n tài nguyên thiên nhiên d i dào, ngu n cung lao đ ng luôn s n có v i s l ng l n, đi u nƠy đƣ khi n cho ông Nam Á tr thành m c tiêu c a nhi u cu c xơm l c trong quá kh c ng nh nh ng cu c tranh giành trong hi n t i nh m giƠnh đ c nh ng ngu n tài nguyên d i dào và th tr ng

r ng l n khu v c này Bên c nh đó ông Nam Á l i n m v t mình trên tuy n đ ng giao thông bi n quan tr ng n i gi a các n c Âu, Phi, và ph n l n Châu Á v i các n n kinh t l n trên th gi i là Trung Qu c, Nh t B n, Hàn Qu c M t l ng l n hàng hóa

xu t kh u c ng nh nguyên li u nh d u thô, các lo i khoán s n và các nhu y u ph m quan tr ng các cho các qu c gia nƠy đi u ph i đi qua tuy n v n t i bi n qu c t quan trong này V i nh ng đi u ki n thu n l i nh v y, các qu c gia ông Nam Á ngƠy càng nh n ra đ c t m quan tr ng c a mình vƠ đƣ t n d ng t t các đi u ki n này vào công cu c phát tri n kinh t xã h i c a qu c gia mình, m c s ng c a ng i dân không

ng ng đ c nâng cao

Trong kho n 20 n m tr l i đơy, n n kinh t các n c đang phát tri n ông Nam Á đƣ đ t đ c nhi u thành t u đáng k GDP luôn t ng tr ng v i t c đ cao trong su t c m t th i gian dài, h u nh t t c các n c đ u đ t t c đ t ng tr ng trên 4% n m Các đi u ki n kinh t , xã h i, giáo d c đƣ đ t đ c nhi u thành t u đáng k Nhi u qu c gia đƣ thoát kh i tình tr ng nghèo đói, l c h u, v n lên đ ng vào t p đ u

th gi i trên nhi u l nh v c nh s n xu t lúa g o: Vi t Nam, Thái Lan, d u c Indonesia, café: Vi t Nam, cao su: Vi t Nam, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, xu t

kh u d u khí: Indonesia Bên c nh đó, các ngƠnh s n xu t công nghi p, gia công c ng

đ t đ c nhi u thành t u đáng k , đ c bi t là các ngành công nghi p nh

đ t đ c nh ng thành t u này, các qu c gia đang phát tri n ông Nam Á

đƣ có nhi u thay đ i trong c ch , chính sách, c ng nh môi tr ng đ u t c a mình đ

t o đi u ki n thu n l i cho n n kinh t qu c gia phát tri n Bên c nh đó, ngu n v n đ u

t c ng đóng vai trò then ch t trong s phát tri n c a các qu c gia này

Tuy nhiên, v i đ c đi m là n n kinh t m i ch b t đ u phát tri n trong nh ng

n m g n đơy nên ngu n v n tích lu c a n n kinh t v n còn nhi u h n ch Ngu n

v n tích lu h u h t các qu c gia không th đáp ng đ cho nhu c u đ u t ngƠy m t

l n c a chính qu c gia mình N u không th kh c ph c đ c v n đ này thì n n kinh t

qu c gia có th r i vƠo tình tr ng trì tr , th m chí có th d n đ n suy thoái và các qu c gia không th t n d ng đ c h t ti m n ng c a mình đ ph c v cho công cu c phát tri n kinh t đ t n c

Do đó, ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI) có th tr thành c u cánh

tr c ti p cho các qu c gia này Ngu n v n này có th tr c ti p bù đ p vào kho n thi u

h t do h n ch c a ngu n đ u t trong n c gây ra Bên c nh đó, vi c ti p thu ngu n

v n đ u t tr c ti p n c ngoài còn có th giúp cho các qu c gia đang phát tri n t n

d ng đ c trình đ khoa h c k thu t tiên ti n, ngu n nhân l c ch t l ng cao t kh p

n i trên th gi i đ ph c v cho công cu c phát tri n kinh t c a mình

Ngoài ra, khi ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoƠi đ vào các qu c gia còn giúp cho qu c gia ti p nh n v n đ u t gi i quy t m t s l ng l n công n vi c làm cho ng i lao đ ng trong n c, đ ng th i c i t o các đi u ki n kinh t xã h i đ đáp

ng t t h n nhu c u c a ng i dân Song song v i đó, ngu n v n này còn góp ph n làm c i thi n tình tr ng thâm h t cán cân thanh toán c a các qu c gia và t o ra ngu n thu ngo i t l n thông qua xu t kh u các hàng hoá d ch v ra bên ngoài

Bên c nh các l i ích c a các n c ti p nh n đ u t , các doanh nghi p đ u t ra

n c ngoƠi c ng đ t đ c không ít l i nhu n do có th ti p c n v i ngu n nhân l c d i dào, ngu n tƠi nguyên thiên nhiên phong phú c ng nh lƠ th tr ng tiêu th r ng l n các n c nh n đ u t i u này giúp cho các doanh nghi p đ u t có th đa d ng hoá

th tr ng, phân tán r i ro trong kinh doanh vƠ đ t đ c l i nhu n cao h n do vi c c t

gi m chi phí s n xu t vƠ l u thông s n ph m

V i vai trò quan tr ng c a mình, vi c thu hút v n đ u t tr c ti p n c ngoài đang tr thành m t v n đ c p thi t v i nhi u qu c gia trên th gi i Vi c thu hút và s

d ng m t cách có hi u qu ngu n v n nƠy đang tr thành m t v n đ quan tâm tr ng

đi m nhi u qu c gia

Vì v y, vi c tìm ra đ c các nhân t góp ph n trong vi c gia t ng thu hút đ u t

tr c ti p n c ngoài có vai trò r t quan tr ng đ i v i các qu c gia Vi c xác đ nh đ c các nhân t này giúp các qu c gia có th tìm ra đ c chi n l c đúng đ n cho công

ra m t s khuy n ngh nh m giúp các n c có th t ng c ng thu hút thêm đ u t tr c

ti p n c ngoài đ ph c v cho m c tiêu phát tri n c a mình

1.3ă iăt ngănghiênăc uăvƠăph măviănghiênăc u

i t ng c a nghiên c u nƠy lƠ đ u t tr c ti p n c ngoài các qu c gia đang phát tri n ông nam Á mƠ c th là 5 qu c gia Indonesia, Malaysia, Philippines, Thailand, Vi t Nam và m t s y u t đ c cho lƠ có tác đ ng t i thu hút ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài các qu c gia này

Có r t nhi u y u t tác đ ng đ n đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh ng nghiên c u này ch t p trung vƠo tác đ ng c a các y u t lƠ c s h t ng, n n c ngoƠi, trình đ

k thu t, l m phát, kích c th tr ng, đ m c a n n kinh t , c c u v n ròng c a n n kinh t và t giá t i đ u t tr c ti p n c ngoài

1.4 P h ngăphápănghiênăc u

Bài nghiên c u s d ng ph ng pháp Fixed Effects và Random Effects đ ki m

đ nh m i quan h c a các y u t tác đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài các qu c gia khác nhau, th i gian khác nhau NgoƠi ra, ph ng pháp FGLS đ c s d ng đ góp

ph n kh c ph c hi n t ng ph ng sai thay đ i và t t ng quan c a mô hình

Ph m vi thu th p d li u là 5 qu c gia đang phát tri n ông Nam Á (Indonesia, Thailand, Phillipines, Malaysia, Vi t Nam) D li u nghiên c u đ c l y t World Development Indicators 2013 Bên c nh đó, vi c x lý d li u đ c th c hi n

b ng Excel và Stata

1.5 ụăngh aăth căti năc aăđ ătƠi

Bài nghiên c u nƠy đ a ra m t s bi n khác tác đ ng đ n đ u t tr c ti p n c ngoƠi đ giúp các qu c gia có m t cái nhìn t ng quát h n v các y u t tác đ ng đ n

đ u t tr c ti p n c ngoƠi đ có chính sách thích h p trong thu hút đ u t Ngoài ra,

mô hình nghiên c u có th m r ng ra cho nhi u qu c gia khác n u có th thu th p

K tăLu năCh ngă1

Bên c nh ngu n v n đ u t n i đ a thì đ u t tr c ti p n c ngoƠi c ng đóng vai trò vô cùng quan tr ng trong vi c phát tri n n n kinh t qu c gia Ngu n v n này góp ph n b sung thi u h t cho ngu n v n trong n c, góp ph n gi i quy t tình tr ng

th t nghi p, nâng cao s c c nh tranh cho qu c gia trên th tr ng qu c t Bên c nh đó, ngu n v n đ u t nƠy còn giúp cho các qu c gia ti p c n n n khoa h c k thu t hi n

đ i và h i nh p ngày càng sâu r ng vào th tr ng th gi i Chính vì t m quan tr ng

c a mình, vi c thu hút và s d ng ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài m t cách h p

lỦ đóng vai trò ngƠy cƠng quan tr ng trong n n kinh t qu c gia

CH NGă2ăT NGăQUANăV ă UăT ăTR CăTI PăN CăNGOÀIăVÀăM Tă

S ăNGHIểNăC UăTR Că ỂY

2.1ăT ngăquanăv đ uăt ătr căti păn căngoƠi

2.1.1ăKháiăni m đ uăt ătr căti păn căngoƠi

Theo IMF (1993) và OECD (2008) trong Benchmark Definition of Foreign Direct Investment, 4ththì đ u t tr c ti p n c ngoƠi đ c đ nh ngh a lƠ m t kho n đ u

t bao g m các m i quan h dài h n, ph n ánh s quan tơm lơu dƠi vƠ đ c ki m soát

b i nh ng th c th c trú c a n n kinh t nƠy (nhƠ đ u t tr c ti p n c ngoài hay công ty m ) vào m t công ty c trú c a m t n n kinh t khác v i n n kinh t c a nhà

đ u t

Theo WTO (1996) thì đ u t tr c ti p n c ngoài x y ra khi m t nhƠ đ u t t

m t n c (n c ch đ u t ) có đ c m t tài s n m t n c khác (n c thu hút đ u t ) cùng v i quy n qu n lý tài s n đó Ph ng di n qu n lý là th đ phân bi t đ u t tr c

ti p n c ngoài v i các công c tài chính khác Trong ph n l n tr ng h p, c nhƠ đ u

t l n tài s n mƠ ng i đó qu n lý n c ngoƠi lƠ các c s kinh doanh Trong nh ng

tr ng h p đó, nhƠ đ u t th ng hay đ c g i là "công ty m " và các tài s n đ c g i

là "công ty con" hay "chi nhánh công ty"

Theo Griffin và Pustay (2007), hai ông đƣ đ nh ngh a r ng đ u t tr c ti p n c ngoài là vi c s h u ho c ki m soát t 10% tr lên s c phi u ho c v n ch s h u

c a m t công ty

Trong bài nghiên c u c a Farrell (2008) thì ông đƣ đ nh ngh a r ng đ u t tr c

ti p n c ngoài là m t gói c a v n, k thu t, qu n lý và các quan h c a nhà doanh nghi p cho phép công ty ho t đ ng và cung c p hàng hóa, d ch v cho th tr ng n c ngoài

Theo Lu t u t (2005) c a V t Nam thì đ u t n c ngoài là vi c nhƠ đ u t

n c ngoƠi đ a vƠo Vi t Nam v n b ng ti n và các tài s n h p pháp khác đ ti n hành

ho t đ ng đ u t

Tóm l i, đ u t tr c ti p n c ngoài là vi c các nhƠ đ u t góp v n b ng ti n và các tài s n h p pháp khác vƠo các n c khác v i n c c a các nhƠ đ u t , nh m m c đích ho t đ ng, tìm ki m l i nhu n lâu dài và g n li n v i quy n đi u hành c a doanh nghi p

2.1.2ăPhơnălo iăđ uăt ătr căti păn căngoƠi

Duce và Espana (2003) phân lo i đ u t tr c ti p n c ngoài thành 3 nhóm chính sau đơy:

 u t v n ch s h u: đ u t vƠo các công ty con, chi nhánh, c ng nh các

ph n góp v n vào các công ty khác

 Tái đ u t thu nh p: m r ng đ u t b ng các ngu n l i nhu n ch a phơn ph i

nh l i nhu n c a công ty con, công ty liên k t

 Ngu n v n đ u t tr c ti p khác: bao g m vay và cho vay các ngu n v n khác

nh ch ng khoán n , tín d ng th ng m i gi a nhƠ đ u t vƠ công ty đ u t ,

gi a các công ty đ u t v i nhau

2.1.3 Vaiătròăc aăđ uăt ătr căti păn căngoƠi

 Gia t ng ngu n l c tài chính cho các qu c gia

Ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài có th thay th ngu n ti t ki m vƠ đ u t trong n c trong vi c thúc đ y phát tri n kinh t c a các qu c gia b ng vi c đ u t vƠo các công ty m i c ng nh liên k t v i các công ty trong n c đ t n d ng các đi u ki n

s n có i u này khi n cho ngu n v n đ u t đ c gia t ng lên m t cách đáng k

 Thúc đ y chuy n giao công ngh , khoa h c k thu t gi a các qu c gia

Bên c nh vi c đ a v n đ u t vƠo các qu c gia thì các công ty đa qu c gia còn đem theo các k thu t tiên ti n đ ph c v cho s n xu t, c ng nh lƠ ngu n nhân l c

ch t l ng cao đ đi u hành vi c s n xu t kinh doanh N u các qu c gia có th t n

d ng nh ng đi u ki n thu n l i nƠy đ t ng c ng h c h i và phát tri n ngu n nhân

l c ch t l ng cao thì các qu c gia có th t o ra n n t ng c ng ch c cho vi c phát tri n

v sau c a qu c gia mình

 Thúc đ y c nh tranh gi a các công ty

Khi các công ty n c ngoài ti n hƠnh đ u t s t o nên m t áp l c c nh tranh

v i các công ty trong n c trong vi c cung c p hàng hóa d ch v ra th tr ng Mu n

có th t n t i thì các công ty c n ph i nâng cao ch t l ng hàng hóa, d ch v c ng nh phân ph i s n ph m i u nƠy giúp cho ng i tiêu dùng có nhi u l a ch n h n vƠ thúc

đ y các công ty ngày càng hoàn thi n chính mình h n đ đáp ng t t h n nhu c u c a

th tr ng

 Giúp các qu c gia khai thác t t h n ti m l c c a mình

Nhi u qu c gia trên th gi i hi n nay có ngu n tài nguyên vô cùng phong phú

c ng nh ngu n lao đ ng d i dƠo mƠ ch a th phát tri n đúng ti m n ng Ngu n v n

đ u t tr c ti p n c ngoài s giúp các qu c gia kh c ph c đ c tình tr ng này, ti m

n ng phát tri n c a các qu c gia s đ c khai thác t t h n đ góp ph n gi i quy t các

v n đ kinh t , xã h i c a qu c gia

 u t tr c ti p n c ngoài cung c p m t m i liên k t tr c ti p, b n v ng và

lâu dài gi a các n n kinh t

u t tr c ti p n c ngoài là m t y u t c t lõi trong quá trình h i nh p kinh t

qu c t , đ c bi t đ n nh lƠ quá trình toƠn c u hóa u t tr c ti p n c ngoài cung

c p m t m i liên k t tr c ti p, b n v ng và lâu dài gi a các n n kinh t D i nh ng môi tr ng và chính sách thích h p, chúng có th tr thƠnh đ ng c cho s phát tri n

c a c a các công ty n i đ a, nó còn giúp nâng cao v th c nh tranh c a n c đ u t vƠ

n c ch nhà trên th tr ng th gi i c bi t, đ u t tr c ti p n c ngoài còn thúc

đ y chuy n giao công ngh , k thu t và s hi u bi t gi a các qu c gia Nó c ng cung

c p c h i cho n c ch nhà xúc ti n vi c đ a các s n ph m c a mình thâm nh p sâu

r ng h n vƠo th tr ng th gi i Thêm vƠo đó, đ u t tr c ti p n c ngoài còn có tác

đ ng tích c c lên s phát tri n c a th ng m i qu c t và là m t ngu n v n quan tr ng

c a c n c ch nhƠ vƠ n c đ u t

 u t tr c ti p n c ngoài tác đ ng r t l n đ n quá trình t ng tr ng kinh t

c a các qu c gia

Trong quá kh , đƣ có r t nhi u nghiên c u vi t v đ tài này M t s nghiên c u

kh ng đ nh là có m i quan h tích c c gi a đ u t tr c ti p n c ngoài và quá trình

t ng tr ng kinh t các qu c gia M t s nghiên c u khác v n kh ng đ nh là có m i

t ng quan tích c c gi a đ u t tr c ti p n c ngoƠi vƠ t ng tr ng kinh t gi a các

qu c gia, nh ng m i quan h nƠy t ng đ i y u Bên c nh đó, m t s nghiên c u l i không tìm ra đ c b ng ch ng cho m i quan h gi a đ u t tr c ti p n c ngoài và

t ng tr ng kinh t Ngoài ra, m t s nghiên c u khác l i cho r ng có m i t ng quan ngh ch gi a đ u t tr c ti p n c ngoƠi vƠ t ng tr ng kinh t các qu c gia Tuy nhiên, nhìn chung thì các nghiên c u kh ng đ nh m i quan h tích c c gi a đ u t tr c

ti p n c ngoƠi vƠ t ng tr ng kinh t v n chi m u th so v i ph n còn l i

Theo Nair-Reichert và Weihold (2001) khi nghiên c u v 24 qu c gia đang phát tri n trên th gi i trong giai đo n 25 n m t n m 1971 t i n m 1995 v i ph ng pháp Mixed Fixed and Random Coefficient Approach đƣ cho ra k t lu n r ng nhìn chung v

m t t ng th thì đ u t tr c ti p n c ngoài có m i quan h tích c c đ i v i t ng

tr ng kinh t c a các qu c gia, nh ng m i quan h nƠy không đ ng nh t gi a các

qu c gia u t n i đ a c ng có tác đ ng thúc đ y t ng tr ng kinh t nh ng v n không có tác đ ng đ n t ng tr ng kinh t cao b ng đ u t tr c ti p n c ngoƠi ng

th i, các n c có đ m n n kinh t cao h n thì tác đ ng c a đ u t tr c ti p n c ngoài t i t ng tr ng kinh t dài h n l n h n

Theo Chowdhury và Mavrotas (2006) khi nghiên c u v 3 qu c gia đang phát tri n khu v c ông Nam Á vƠ M Latinh là Chi lê, Malaysia và Thái Lan trong giai

đo n 32 n m t n m 1969 t i n m 2000 s d ng ph ng pháp Lag ậ Augmented

Vector Autoregression đƣ cho ra k t lu n r ng m i t ng quan gi a đ u t tr c ti p

n c ngoƠi vƠ t ng tr ng kinh t hai qu c gia là Malaysia và Thái lan có tính ch t hai chi u Tác gi c ng đƣ có m t s nghi ng v quan ni m lƠ đ u t tr c ti p n c ngoài s thúc đ y t ng tr ng kinh t Tác gi khuyên các nhà nghiên c u nên chú ý

đ n t ng th các y u t v t ng tr ng kinh t trong khi phân tích m i quan h gi a

đ u t tr c ti p n c ngoƠi vƠ t ng tr ng kinh t

Theo Chakraborty và Nunnenkamp (2006) khi nghiên c u v n trong giai

đo n 14 n m t n m 1987 t i n m 2000 s d ng ph ng pháp đ ng liên k t và nhân

qu Granger đ ki m tra m i quan h gi a đ u t tr c ti p n c ngoƠi vƠ t ng tr ng kinh t đƣ k t lu n r ng đ u t tr c ti p n c ngoài có tác d ng thúc đ y t ng tr ng

Theo Umoh, Jacob và Chuku (2012) khi nghiên c u v m i quan h gi a đ u t

tr c ti p n c ngoƠi vƠ t ng tr ng t i Nigeria trong giai đo n 39 n m t 1970 t i

2008 s d ng ph ng pháp Single vƠ Simultaneous Equation Systems đƣ tìm ra đ c các thông tin ph n h i tích c c trong m i quan h gi a đ u t tr c ti p n c ngoài và

các y u t tác đ ng t i vi c thu hút ngu n v n nƠy đ có đ c chính sách thu hút thích

h p s góp ph n to l n trong vi c thúc đ y t ng tr ng kinh t qu c gia

2.2ăT ngăquanălýăthuy tăv ăcácăy uăt ătácăđ ngăt i đ uăt ătr căti păn căngoƠi 2.2.1ăCácănhómăbi năchính tácăđ ngăt iăđ uăt ătr căti păn căngoƠi

Có r t nhi u y u t tác đ ng t i đ u t n c ngoƠi Nh ng các y u t này có nhi u m i liên h v i nhau nên có th g p chung chúng vào m t nhóm y u t t ng th

d a trên tính ch t c a chúng Theo Root và Ahmed (1978) thì có 4 nhóm nhân t c

b n tác đ ng đ n vi c thu hút FDI, các nhóm nhân t nƠy đ i di n cho các y u t kinh

- T l xu t kh u nguyên li u thô trên GDP ầầầầầ

Xã h i - T l đi h c

- Công nhân có tay ngh

- S d ch chuy n lao đ ng

- ô th hóa ầầầầầ

(Ngu n: Root và Ahmed (1978))

Bên c nh cách phân lo i c a Root và Amet thì UNCTAD (2006) l i phân lo i các y u t tác đ ng đ n vi c thu hút v n FDI thƠnh 5 nhóm c b n v i các bi n nh sau:

B ng 2.2 Các nhóm bi năchínhătácăđ ng t iăđ uăt ătr c ti păn c ngoài

1/ Các bi n chính sách Chính sách thu , chính sách th ng m i,

chính sách t h u, chính sách kinh t v mô,ầ

2/ Các bi n kinh doanh Chính sách khuy n khích đ u t ,ầ

3/ Các bi n kinh t liên quan đ n th

tr ng

Quy mô th tr ng, t đ t ng tr ng th

tr ng, c u trúc th tr ng,ầ 4/ Các bi n kinh t liên quan đ n ngu n

l c

Ngu n nguyên li u thô, chi phí lao đ ng,

n ng su t lao đ ng,ầ 5/ Các bi n kinh t liên quan t i hi u qu Chi phí thông tin liên l c, chi phí v n

chuy n,ầ

(Ngu n UNCTAD (2006))

2.2.2ăM tăs ănghiênăc uătr căđơy

Trong quá kh c ng nh trong hi n t i, đ u t tr c ti p n c ngoài luôn là m t

ch đ thu hút m t s l ng l n các nhà nghiên c u Bài nghiên c u này ch t ng h p

m t s nghiên c u trong th i gian g n đơy:

Moosa và Cardak (2003) s d ng d li u b ng v i ph ng pháp Extreme Bounds Analysis đ nghiên c u các y u t tác đ ng t i FDI c a 140 n c trên th gi i

8 bi n GDP th c bình quơn đ u t l t ng tr ng c a GDP, xu t kh u tính theo % GDP, s l ng đi n tho i bình quơn trên 1000 ng i, m c đ s d ng n ng l ng bình quơn đ u ng i, chi phí R&D tính theo t l thu nh p qu c gia, t l h c sinh c p 3

trên dân s , r i ro qu c gia Trong đó, GDP th c bình quơn đ u ng i đ c s d ng

nh lƠ m t bi n t do, k t qu là ch có 2 bi n có tính v ng là xu t kh u và s l ng

đi n tho i bình quân

Agostini và Tulayasathien (2003) đƣ s d ng ph ng pháp Interval Regression

ậ IV đ nghiên c u tác đ ng c a các y u t là thu thu nh p doanh nghi p, dân s ,

l ng th c t , giá n ng l ng, s l ng đ ng giao thông bình quơn đ u ng i đ n

đ u t tr c ti p n c ngoài M trong giai đo n t n m 1980 t i n m 2000 K t qu sau khi nghiên c u c a tác gi là các y u t thu thu nh p doanh nghi p, l ng th c t , giá n ng l ng có tác đ ng âm t i đ u t tr c ti p n c ngoài trong khi dân s và s

l ng đ ng giao thông bình quơn đ u ng i l i có tác đ ng thúc đ y đ u t tr c ti p

n c ngoài

Yasmin, Hussain và Chaudhary (2003) khi nghiên c u v các y u t tác đ ng

t i đ u t tr c ti p n c ngoài các n c đang phát tri n trên th gi i, các tác gi đƣ chia 15 n c nghiên c u ra thành 3 nhóm, v i 5 n c m i nhóm: nhóm các n c có thu nh p trên trung bình, d i trung bình vƠ các n c có thu nh p th p ng th i, các tác gi đƣ s d ng d li u b ng v i ph ng pháp nghiên c u là Common Intercept, Fixed Effects và Random Effects đ lƠm rõ tác đ ng c a các y u t tác đ ng t i đ u t

tr c ti p n c ngoài các n c có các m c thu nh p khác nhau K t qu là các tác gi

k t lu n là các bi n đô th hóa, GDP bình quơn đ u ng i, tiêu chu n cu c s ng, l m phát, tài kho n hi n t i và l ng có tác đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài các n c

có thu nh p th p, đô th hóa, ngu n lao đ ng, đ u t trong n c, đ m th ng m i, tiêu chu n cu c s ng, tài kho n hi n t i, n n c ngoài vƠ l ng có tác đ ng các

n c có thu nh p d i trung bình, đô th hóa, ngu n lao đ ng, GDP bình quơn đ u

ng i, đ u t n i đ a, đ m th ng m i và n n c ngoài có tác đ ng các n c có thu nh p trên trung bình

Aqueel và Nishat (2005) khi nghiên c u các y u t tác đ ng t i đ u t tr c ti p

n c ngoài t i Pakistan trong giai đo n 43 n m t 1961 t i 2003 s d ng ph ng pháp Cointegration và Vector Error Correction Models, v i các y u t tác đ ng là GDP bình quơn đ u ng i, l ng, th t c thu , thu su t, tín d ng, t giá, ch s giá, và 2 bi n gi trong mô hình K t qu là h u h t các bi n đi u có tác đ ng đúng nh mong đ i và có

Ủ ngh a th ng kê, ngo i tr l ng và ch s giá

Ketkar, Murtuza và Ketkar (2005) khi nghiên c u các y u t tác đ ng c a tham

nh ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài t i 54 qu c gia phát tri n vƠ đang phát tri n trên

th gi i trong giai đo n t n m 1995 t i n m 1998, tác gi đƣ s d ng các bi n là tham

nh ng, th ng m i, kích c chính ph , l ng, thu thu nh p doanh nghi p, ki m soát

v n s d ng ph ng pháp OLS K t qu là h u h t các y u t đ u có tác đ ng t i ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoƠi vƠ có đ v ng t ng đ i cao

Dizdarevic và August (2005) khi nghiên c u v đ u t tr c ti p n c ngoài t i 7

qu c gia ông Nam Chơu Âu lƠ Albania, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia,

Macedonia, Romania, Serbia and Montenegro trong giai đo n t n m 1996 t i n m

và khu v c t nhơn c ng đ u có tác đ ng d ng vƠ có vƠ ngh a t i vi c thu hút đ u t

tr c ti p n c ngoƠi, trong đó bi n khu v c t nhơn có m c Ủ ngh a th p h n các bi n khác trong mô hình

Tsen (2005) khi nghiên c u v các y u t tác đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài vào ngành s n xu t Malaysia trong giai đo n t n m 1980 t i n m 2002, s

d ng ph ng pháp đ ng liên k t Johansen vƠ ph ng pháp Fully Modified Least Square Tác gi đƣ s d ng các bi n ph thu c là l m phát, c s h t ng, giáo d c, t giá, cán cân thanh toán hi n hành, kích c th tr ng K t qu c a mô hình h i quy ch

ra r ng, các y u t kích c th tr ng, giáo d c, c s h t ng, cán cân thanh toán hi n hành có tác đ ng d ng lên đ u t tr c ti p n c ngoài, các y u t t giá, l m phát có tác đ ng âm t i đ u t tr c ti p n c ngoài

Nguy n Ng c Anh và Nguy n Th ng (2007) khi nghiên c u v các y u t tác

đ ng t i đ u t n c ngoài Vi t Nam trong giai đo n t n m 1988 t i n m 2005, các tác gi đƣ s d ng ph ng pháp OLS v i các bi n gi i thích là GDP bình quơn đ u

ng i, t l t ng GDP đ a ph ng, l ng, s l ng khu công nghi p, giáo d c, c s

h t ng, chính sách đ nghiên c u Các tác gi đƣ k t lu n r ng các bi n t ng tr ng GDP, s l ng khu công nghi p, giáo d c và l ng có tác đ ng d ng vƠ có m c ý ngh a cao, các bi n còn l i đ u không có đ tin c y cao

Wolff (2007) khi nghiên c u v đ u t tr c ti p n c ngoài 25 qu c gia EU trong giai đo n t 1994 t i 2003 đƣ s d ng ph ng pháp OLS s d ng các bi n thu , dân s , GDP và m t s bi n ki m soát khác K t qu là h u h t các bi n đi u có tác

đ ng vƠ có đ v ng t ng đ i cao

Demirhan và Masca (2008) khi nghiên c u v các y u t tác đ ng t i đ u t

tr c ti p n c ngoài 38 n c đang phát tri n trên th gi i trong giai đo n t n m

kê Trong khi các bi n r i ro có tác đ ng âm, l ng có tác đ ng d ng nh ng đ u không có Ủ ngh a th ng kê cao

Buettner và Wamser (2009) khi nghiên c u v tác đ ng c a các lo i thu không đánh vƠo l i nhu n lên quy t đ nh đ u t tr c ti p ra n c ngoài c a các công ty đa

qu c gia c a c vào 22 qu c gia khác trong giai đo n t n m 1996 t i n m 2004, tác

gi đƣ s d ng các bi n l ng, GDP, lãi su t cho vay, kho n cách, tham nh ng, doanh

s bán hàng, thu su t lu t đ nh, chênh l ch thu su t, tín d ng thu cho R&D, thu hàng hóa ho c thu giá tr gia t ng, thu hàng hóa, thu xu t kh u, thu b t đ ng s n, thu l i nhu n, thu htu nh p cá nhân K t qu là h u h t các bi n đi u có tác đ ng t i

đ u t tr c ti p n c ngoài v i đ tin c y vƠ đ v ng c a mô hình t ng đ i cao

Kok và Ersoy (2009) khi phân tích các y u t tác đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài 24 qu c gia đang phát tri n trên th gi i trong giai đo n t n m 1976 t i n m

2005 s d ng d li u b ng v i ph ng pháp h i quy SUR, Convergence và Fully

Modified OLS đƣ s d ng các bi n tiêu th đi n bình quân, n n c ngoài, chênh l ch

k thu t, t ng n , l m phát, c c u v n n i đ a ròng, s l ng đi n tho i bình quân, kích c th tr ng, th ng m i, c c u v n ròng K t qu nghiên c u là t ng n , l m phát có tác đ ng ơm có Ủ ngh a t i đ u t tr c ti p n c ngoƠi, trong khi đó th ng

m i, s l ng đi n tho i, c c u v n ròng, kích c th tr ng có tác đ ng tích c c t i

vi c thu hút đ u t tr c ti p n c ngoƠi, trong đó s l ng đi n tho i là y u t có tác

đ ng m nh nh t

Bellak và Leibrecht (2009) khi nghiên c u li u xem thu thu nh p doanh nghi p

th p có tác d ng thu hút đ u t hay không, 2 ông đƣ s d ng các m i quan h đ u t song ph ng gi a 7 n c đ u t thu c EU và M vƠo 8 n c khu v c Trung và ông Âu trong giai đo n t n m 1995 t i n m 2003, s d ng các bi n là kích c th

tr ng n c ch nhà, l ng, thu su t, kho n cách, l m phát, t nhơn hóa, r i ro chính

tr K t qu là h u h t các y u t đi u có tác đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài, trong

đó các y u t có tác đ ng âm t i đ u t tr c ti p n c ngoài là kho n cách, thu su t,

r i ro chính tr , trong đó r i ro chính tr có tác đ ng âm y u h n các y u t khác Thu

su t thu thu nh p doanh nghi p có tác đ ng ơm vƠ có đ v ng cao qua nhi u mô hình khác nhau

Duanmu và Guney (2009) khi nghiên c u v các y u t tác đ ng t i đ u t tr c

ti p ra n c ngoài c a Trung Qu c và n trong giai đo n t n m 1981 t i n m

2004 v i các bi n gi i thích là kích c th tr ng, đ m , tài nguyên thiên nhiên, quan

h th ng m i, s gi m giá ti n t c a n c nh n đ u t , môi tr ng th ch n c nhơn đ u t , kho n cách và bên c nh đó lƠ m t s bi n ki m soát khác, s d ng

ph ng pháp Fixed Effects và Random Effects K t qu lƠ đ u t tr c ti p ra n c ngoài c a Trung Qu c và n b thu hút b i các qu c gia có th tr ng l n, t c đ

t ng tr ng th p, có nh p kh u cao t Trung Qu c và n và có m c thu su t thu thu nh p doanh nghi p th p Trong khi đ u t tr c ti p ra n c ngoài c a Trung Qu c còn b thu hút b i các qu c gia có đ m n n kinh t cao, đ ng ti n b m t giá, th ch

t t và nói ti ng Anh, trong khi đ u t tr c ti p ra n c ngoài c a n thì không b thu hút b i các y u t này u t ra n c ngoài c a Trung Qu c c ng b c n tr b i kho ng cách đ a lý và các qu c gia thành viên c a OECD trong khi đó các y u t này không có nhi u tác đ ng t i đ u t ra n c ngoài c a n

Cevis và Carmudan (2009) khi nghiên c u v các y u t tác đ ng t i đ u t tr c

ti p n c ngoài các n c đang phát tri n và các n n kinh t chuy n đ i trên th gi i, các tác gi đƣ s d ng d li u c a 17 n c đang phát tri n và các n n kinh t chuy n

đ i M Latinh, Chơu Á, ông Âu t quý 1/1989 t i quý 4/2006 v i các bi n nghiên

c u là kích c th tr ng, l ng, đ m , lãi su t, l m phát, đ u t n i đ a, FDI n m

tr c K t qu nghiên c u là lãi su t, kích c th tr ng, đ m và FDI n m tr c có tác đ ng d ng có Ủ ngh a t i thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài, trong khi đó l m phát có tác đ ng âm t i đ u t tr c ti p n c ngoài

Yol và Teng (2009) khi nghiên c u v tác đ ng c a các y u t tác đ ng t i đ u

t tr c ti p n c ngoài Malaysia trong giai đo n t n m 1975 t i n m 2006 đƣ s

d ng các bi n đ m , t giá, xu t kh u, GDP, c s h t ng v i ph ng pháp Cointegration và Error Correction Model đ nghiên c u K t qu là các bi n c s h

t ng, t giá, GDP có tác đ ng d ng t i thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài, trong khi

xu t kh u có tác đ ng âm trong dài h n Trong khi đó, trong ng n h n, các bi n GDP,

Guo (2010) khi nghiên c u v tác đ ng c a thu thu nh p doanh nghi p t i đ u

t tr c ti p n c ngoài t i Trung Qu c trong giai đo n 1979 t i 2008, s d ng các bi n

gi i thích là GDP, GDP bình quơn đ u ng i, thu su t thu thu nh p doanh nghi p, và

m t s bi n gi đ i di n cho các khu v c Trung Qu c Ông đƣ k t lu n r ng, thu thu

nh p doanh nghi p có tác đ ng âm t i đ u t tr c ti p n c ngoƠi, đ u t tr c ti p

n c ngoài s t p trung nhi u các thành ph g n b bi n, GDP bình quơn đ u ng i thì có nh h ng ít h n đ i v i đ u t tr c ti p n c ngoƠi, đi u này cho th y lƠ đ u t

tr c ti p n c ngoài hi n nay đòi h i ngu n nhân l c ch t l ng cao h n

Amal, Tomio và Raboch (2010) khi nghiên c u v các y u t tác đ ng đ n đ u

t tr c ti p n c ngoài các n c M Latinh trong giai đo n t n m 1996 đ n n m

2008, các tác gi đƣ s d ng các bi n là t giá, l m phát, lãi su t, kích c th tr ng, đ

m và m t s bi n khác K t qu nghiên c u là các bi n đo l ng đ v ng c a n n kinh t , đo l ng đ m , t ng tr ng, c ng nh đo l ng v môi tr ng chính tr , th

ch đ u có tác đ ng có Ủ ngh a

Bhavan, Xu và Zhong (2011) khi nghiên c u v các y u t tác đ ng t i đ u t

tr c ti p n c ngoài các n c Nam Á, các tác gi đƣ s d ng d li u b ng đ phân tích trong giai đo n t n m 1995 t i n m 2008 Các tác gi đƣ s d ng ph ng pháp System GMM v i các bi n nghiên c u là t l t ng tr ng, GDP, kho ng cách, dân s ,

đ m , phát tri n con ng i, c s h t ng và t giá K t qu nghiên c u cho th y r ng

đ m , phát tri n con ng i, dân s và c s h t ng có tác đ ng d ng có Ủ ngh a t i

đ u t tr c ti p n c ngoƠi Trong khi đó, bi n kho ng cách có tác đ ng âm t i đ u t

tr c ti p n c ngoài

Sahni (2012) khi nghiên c u v các y u t tác đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài n trong giai đo n t n m 1992 t i n m 2009 Tác gi đƣ s d ng ph ng pháp OLS v i các bi n tác đ ng là GDP, đ m , l m phát, d tr ngo i h i K t qu nghiên c u là các bi n GDP, đ m , l m phát có tác đ ng đ n đ u t tr c ti p n c ngoài, trong khi d tr ngo i h i thì không có tác đ ng có Ủ ngh a

Gondor và Nistor (2012) khi nghiên c u v tác đ ng c a chính sách tài khóa t i

đ u t tr c ti p n c ngoài, các tác gi đƣ s d ng d li u c a 6 qu c gia là Bulgaria, Hungaria, Latvia, Lithuania, Poland vƠ Romania trong giai đo n t n m 2000 t i n m

2010 đ nghiên c u K t qu là các tác gi k t lu n r ng c nh tranh v chính sách tài khóa gi a các qu c gia trong vi c thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài thì không hi u

qu b ng vi c c nh tranh v thu su t thu thu nh p doanh nghi p, nh ng môi tr ng kinh doanh m i là y u t then ch t nh t, dù thu su t thu thu nh p doanh nghi p th p

nh ng môi tr ng kinh doanh không thân thi n thì c ng không th thu hút đ c nhi u

đ u t tr c ti p n c ngoài M t m c thu cao h n v n có tác đ ng khuy n khích v n

đ u t tr c ti p n c ngoài n u s ti n thu đ c t thu đ c s d ng đ cung c p các hàng hóa và d ch v đ c i thi n môi tr ng kinh doanh cho các nhƠ đ u t

Tang (2012) khi nghiên c u v tác đ ng c a các khác bi t v n hóa lên đ u t

tr c ti p n c ngoài, s d ng d li u b ng th hi n các m i quan h đ u t song

ph ng c a 21 qu c gia OECD vào 14 qu c gia không thuôc OECD trong giai đo n t

n m 1980 t i n m 2000 s d ng ph ng pháp h i quy OLS v i các bi n gi i thích là khác bi t trong ngu n l c con ng i, kho n cách, tránh thu , GDP, dân s , kho n cách

và m t s bi n gi đ gi i thích m i t ng quan gi a đ u t tr c ti p n c ngoài và các

bi n gi i thích Ông đƣ k t lu n là các bi n v khác bi t v n hóa có tác đ ng âm t i thu hút đ u t tr c ti p n c ngoƠi, nh ng các khác bi t nƠy trong thu hút đ u t tr c ti p

n c ngoƠi đƣ b th i phòng quá m c

Hussain và Kimuli (2012) khi nghiên c u v các y u t tác đ ng t i đ u t tr c

ti p n c ngoài t i các n c đang phát tri n trên th gi i, 2 ông đƣ s d ng d li u c a

57 qu c gia có thu nh p th p và trung bình th p trong giai đo n t n m 2000 t i 2009

v i các bi n gi i thích là kích c th tr ng, l m phát, th t c thu , giáo d c, t l cung

ti n s d ng ph ng pháp OLS vƠ TSLS K t qu nghiên c u là các bi n đ u có tác

đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoƠi, trong đó kích c th tr ng có tác đ ng m nh t i

đ u t tr c ti p n c ngoài

Sato (2012) khi nghiên c u v tác đ ng c a thu thu nh p doanh nghi p t i đ u

t tr c ti p n c ngoài 30 qu c gia OECD trong giai đo n t n m 1985 t i n m 2007

s d ng ph ng pháp System GMM s d ng các bi n gi i thích là FDI n m tr c, khác bi t thu thu nh p doanh nghi p theo lu t đ nh, khác bi t thu thu nh p doanh nghi p hi u qu trung bình gi a các n c, thu su t thu thu nh p doanh nghi p biên, GDP th c n c nh n đ u t , GDP th c n c nh n đ u t , khác bi t trong ti n l ng,

t giá, chi phí th ng m i, l m phát n c nh n đ u t K t qu là tác gi đƣ ch ra

r ng FDI n m tr c có tác đ ng d ng có Ủ ngh a t i vi c thu hút đ u t tr c ti p n c

ngoài c a các qu c gia, trong khi đó các bi n khác bi t thu thu nh p doanh nghi p đ u

có tác đ ng ơm có Ủ ngh a t i vi c thu hút đ u t tr c ti p n c ngoƠi Ông c ng k t

lu n r ng mu n gia t ng ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài vào các qu c gia thì nên gi m thu đ thu hút v n

Jadhav (2012) khi nghiên c u v các y u t tác đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài các n c BRICS (Brazil, Russia, India, China, South Africa) trong giai đo n t

tr ng tiêu th Bên c nh đó, đ m th ng m i, tài nguyên thiên nhiên, lu t l c ng

có tác đ ng có Ủ ngh a t i đ u t tr c ti p n c ngoài Trong đó, tài nguyên thiên nhiên có tác đ ng âm t i đ u t tr c ti p n c ngoƠi, đi u này ám ch vi c đ u t vƠo các n c BRICS không nh m vào m c đích tìm ki m tài nguyên thiên nhiên

Alam & Shah (2013) khi nghiên c u v các y u t tác đ ng t i đ u t tr c ti p

n c ngoài t i 10 qu c gia OECD là Australia, Belgium, Canada, France, Italy, Japan, Norway, Spain, The United Kingdom và The United State of America trong giai đo n

t n m 1985 t i n m 2009, các tác gi đƣ s d ng d li u b ng v i ph ng pháp Fixed

Effects đ c tính m i quan h t ng quát gi a các y u t tác đ ng t i đ u t tr c ti p

n c ngoài là kích c th tr ng, l ng, n ng su t lao đ ng, thu thu nh p doanh nghi p, đ m , đ n đ nh chính tr , t giá, l m phát, c s h t ng Sau đó các tác gi

l i s d ng ph ng Error Correction Mechanism đ ki m tra m i quan h gi a các

bi n kích c th tr ng, l ng vƠ c s h t ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài K t qu

nghiên c u c a các tác gi ch ra r ng kích c th tr ng, l ng và c s h t ng có tác

đ ng có Ủ ngh a t i đ u t tr c ti p n c ngoài

Gedik (2013) khi nghiên c u v các y u t tác đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài t i 11 qu c gia OECD trong giai đo n t n m 1995 t i n m 2008 Tác gi đƣ s

d ng d li u b ng v i ph ng pháp Two Stage GMM đ ti n hành nghiên c u Tác gi

đƣ s d ng các bi n nghiên c u là FDI n m tr c, l ng, thu , n chính ph , m c đ

th ng xuyên c a b u c , m c đ th ng xuyên c a vi c thay đ i chính ph , m c đ liên k t c a các đ ng trong chính ph K t qu nghiên c u tác gi đƣ k t lu n các nhà

đ u t không thích đ u t vƠo các n c có m c thu cao, l m phát cao, chi phí lao

đ ng cao và có n nhi u, môi tr ng chính tr và th ch không n đ nh

Nguy n Th Liên Hoa và Bùi Th Bích Ph ng (2014) đƣ nghiên c u các y u t tác đ ng đ n đ u t tr c ti p n c ngoài t i 30 n c có thu nh p th p và trung bình trên th gi i trong giai đo n t n m 2000 đ n n m 2012 Các tác gi đƣ s d ng

ph ng pháp Pooled OLS, Fixed Effects, Random Effects và Feasible Generalized Least Square v i các bi n nghiên c u là kích c th tr ng, d tr ngo i h i, c s h

t ng, l ng, đ m th ng m i K t qu nghiên c u cho th y t t c các bi n đ u có

t ng quan d ng v i đ u t tr c ti p n c ngoƠi Trong đó, các bi n kích c th

tr ng, d tr ngo i h i và đ m đ u có đ tinh c y t ng đ i cao Ngoài ra, bi n

l ng có m i t ng quan d ng v i đ u t tr c ti p n c ngoƠi, đi u nƠy đƣ ch ra

r ng đ u t tr c ti p n c ngoài hi n t i yêu c u ngƠy cƠng cao h n tay ngh c a

ng i lao đông ch không còn chú ý t i chi phí lao đ ng th p n a

Bên c nh đó, còn có r t nhi u nghiên c u khác c a nhi u tác gi v các y u t tác đ ng t i đ u t tr c ti p n c ngoài các n c trên th gi i trong nhi u giai đo n khác nhau Có th t ng k t m t s nghiên c u và m t s bi n tác đ ng c b n đ n đ u

t tr c ti p n c ngoài nh sau:

m : theo nhi u nghiên c u thì th ng có tác đ ng d ng t i vi c thu hút dòng v n đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh các nghiên c u c a Kravis và Lipsey (1982), Lipsey và Weiss (1981, 1984), Culem (1988), Edwards (1990), De Mello (1999), Pistoresi (2000), Bloningen (2001), Moosa và Cardak (2003), Yasmin, Hussain, Chaudhary (2003), Chopra (2003), Demirhan và Masca (2008), Kok và Ersoy (2009), Duanmu và Guney (2009), Cevis và Carmudan (2009), Yol và Teng (2009), Vijayakumar, Sridharan và Rao (2010), Azam và Lukman (2010), Amal, Tomio, Raboch (2010), Bhavan, Xu và Zhong (2011), Sahni (2012), Jadhav (2012), Gedik (2013), Nguy n Th Liên Hoa và Bùi Th Bích Ph ng (2014) ơy c ng lƠ m t v n đ

d hi u b i vì v i xu h ng toàn c u hóa hi n nay và vi c gia t ng đ u t ra n c ngoƠi đ t n d ng l i th so sánh c a các qu c gia thì vi c các qu c gia ti n hành chuyên môn hóa s n xu t các s n ph m c ng nh m t s chi ti t c a s n ph m đ ti n hành h giá thƠnh vƠ nơng cao n ng su t lao đ ng là ph bi n i li n v i vi c chuyên môn hóa s n xu t này là vi c các qu c gia c n ph i nh p kh u m t s l ng không nh các s n ph m mà mình không có l i th so sánh đ s n xu t, c ng nh lƠ vi c xu t

kh u các s n ph m có l i th c a mình sang các qu c gia tiêu th đòi h i các qu c gia

c n có chính sách thông thoáng h n n a đ t o đi u ki n cho hƠng hóa đ c l u thông

d dƠng h n Ch khi hàng hóa có th l u thông đ c d dàng thì các doanh nghi p

m i có th có thêm đ ng l c đ ti n hƠnh đ u t vƠo các qu c gia nh m t n d ng l i

th so sánh gi a các qu c gia này

T ng tr ng: t ng tr ng lƠ đ ng l c cho vi c đ u t c a các nhƠ đ u t , không

ch đ u t n c ngoài mà còn c đ u t trong n c Khi n n kinh t t ng tr ng v i t c

đ cao thì đƣ ch ng t đ c r ng các nhƠ đ u t v n còn nhi u c h i tìm ki m l i nhu n cho riêng mình ng th i v i đó lƠ vi c các nhƠ đ u t có th t n d ng các ngu n l c ch a đ c khai thác h t trong n n kinh t m t cách có l i nh t cho mình

H u h t các nghiên c u đ u kh ng đ nh t ng tr ng kinh t có tác đ ng d ng t i vi c thu hút dòng v n đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh các nghiên c u c a Lunn (1980),

Schneider và Frey (1985), De Long và Summers (1991), Levine và Renelt (1992), Culem (1988), Blomstrom (1992), Borensztein (1998), Billington (1999), Lim (2001), Durham (2002), Chakraborty và Basu (2002), Moosa và Cardak (2003), Dizdarevic và August (2005), Nguy n Ng c Anh và Nguy n Th ng (2007), Bhavan, Xu và Zhong (2011), Gedik (2013) M i quan h gi a đ u t tr c ti p n c ngoài có tính ch t 2 m t

và g n bó v i nhau: các qu c gia thu hút đ c nhi u đ u t tr c ti p n c ngoài s giúp gia t ng ngu n l c tài chính cho qu c gia và bên c nh đó lƠ các k thu t, công ngh tiên ti n đi kèm v i ngu n v n này s t o thành n n t ng v ng ch c cho các qu c gia khai thác t t h n các ngu n l c c a qu c gia mình

T giá (đ c tính b ng s l ng ngo i t trên m t đ ng n i t ): s giao đ ng và

nh p nh ng c a c a t giá tác đ ng tr ti p t i l i nhu n và quy t đ nh ch n n i đ u t

c a nhƠ đ u t Khi giá tr đ ng ti n t ng lên s làm cho hàng hóa c a qu c gia có giá

tr đ ng ti n t ng lên tr nên đ t đ h n so v i hàng hóa cùng lo i c a các qu c gia khác trên th gi i i u này có th khi n cho các ngành xu t kh u c a qu c gia bán

đ c ít hƠng hóa h n, d n đ n thi t h i cho ngành xu t kh u i u này s khi n cho các nhƠ đ u t n c ngoài ph i suy ngh l i tr c khi đ a ra quy t đ nh đ u t c a mình n u đ u t vƠo qu c gia v i m c đích s n xu t s n ph m đ xu t kh u M t s nghiên c u kh ng đ nh tác đ ng âm c a t giá t i đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh : Caves (1989), Froot và Stein (1991), Klein và Rosengren (1994), Blonigen và Feenstra (1996), Goldberg và Klein (1998), Dees (1998), Shan (2002), Trevino (2002), Aqueel

và Nishat (2005), Tsen (2005), Cheng và Ma (2008), Amal, Tomio và Raboch (2010), Bhavan, Xu và Zhong (2011) Bên c nh đó, c ng có m t s nghiên c u kh ng đ nh có

m i t ng quan tích c c gi a t giá v i đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh c a Edwards (1990), Yol và Teng (2009),ầ đ u này có th đ c gi i thích là do các qu c gia này

ph thu c vào ngu n nguyên li u nh p kh u t n c ngoƠi đ s n xu t các s n ph m dùng đ tiêu dùng trong n c, khi đ ng n i t t ng giá s làm cho giá c nh p kh u nguyên v t li u gi m đi, qua đó gi m chi phí s n xu t vƠ gia t ng l i nhu n Các doanh

nghi p n c ngoƠi đ u t v i m c đích tìm ki m th tr ng tiêu th có th t n d ng l i

th nƠy đ gia t ng l i nhu n Vì v y, tác đ ng c a t giá t i đ u t tr c ti p n c ngoài còn ph thu c vào m c đích đ u t c a doanh nghi p

Thu : đa s các nghiên c u đi u kh ng đ nh tác đ ng âm c a thu t i đ u t

tr c ti p n c ngoƠi nh các nghiên c u c a Hartman (1984), Grubert và Mutti (1991), Hines và Rice (1994), Swenson (1994), Loree và Guisinger (1995), Hines (1996), Cassou (1997), Devereux và Griffith (1998), Billington (1999), Zhang (2000), De Mooij và Ederveen (2001, 2008), Desai (2002), Agostini và Tulayasathien (2003), Aqueel và Nishat (2005), Ketkar, Murtuza và Ketkar (2005), Wolff (2007), Buettner và Wamser (2008), Demirhan và Masca (2008), Bellak và Leibrecht (2009), Guo (2010), Hussain và Kimuli (2012), Sato (2012), Gedik (2013) i u nƠy c ng phù h p v i m t

th c t hi n nay lƠ các công ty đa qu c gia đang mu n t n d ng l i thu v thu gi a các qu c gia đ gia t ng l i nhu n cho mình M t m c thu su t th p h n s làm cho

l i nhu n c a nhƠ đ u t t ng lên t ng ng i u này s lƠm gia t ng tính h p d n c a

qu c gia trong m t các nhƠ đ u t qu c t Bên c nh đó, m t h th ng chính sách, th

t c thu ph c t p c ng khi n cho các nhƠ đ u t m t nhi u chi phí h n cho vi c ch p hành th t c thu , đi u này nh h ng tr c ti p t i l i nhu n c a các nhƠ đ u t Vì

v y, m t m c thu su t cao cùng h th ng chính sách thu ph c t p s khi n cho đ u

t nói chung vƠ đ u t tr c ti p n c ngoài nói riêng b suy gi m Bên c nh các nghiên

c u tìm ra tác đ ng âm c a thu là m t s nghiên c u không tìm th y tác đ ng c a thu

t i đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh các nghiên c u c a Wheeler và Mody (1992), Jackson và Markowski (1995), Yulin và Reed (1995), Alam và Shah (2013) i u này

có th đ c lý gi i m t ph n là do các qu c gia có thu su t cao có m t th tr ng tiêu

th r ng l n c ng nh lƠ các ch đ chính tr , xã h i n đ nh c ng nh c s v t ch t,

h t ng hi n đ i khi n cho vi c đ u t đ c thu n l i nên nhƠ đ u t có th ki m đ c nhi u l i nhu n h n đ bù đ p t n th t do m c thu su t cao gây ra

Rào c năth ngăm i: các rào c ng trong vi c nh p kh u s khi n cho hàng hóa

n c ngoài khó ti p c n đ c v i th tr ng tiêu th trong n c N u đơy lƠ m t th

tr ng h p d n thì đ có th xâm nh p vào th tr ng nƠy, các công ty đa qu c gia ph i

có c s s n xu t t i n c s t i i u này khi n cho các công ty đa qu c gia ph i t ng

c ng đ u t vƠo th tr ng nƠy đ có th giƠnh đ c th ph n t t h n Các nghiên c u

c a Schmitz và Bieri (1972), Lunn (1980) đƣ cho th y tác đ ng d ng c a rào c ng

th ng m i t i đ u t tr c ti p n c ngoài Tuy nhiên, n u đ ph c v cho nhu c u cung c p hƠng hóa cho n c s t i mà ngu n nguyên li u các doanh nghi p đ u t tr c

ti p n c ngoài ph i nh p kh u ph n l n nguyên li u thì các rào c ng th ng m i này

vô hình chung l i làm c ng tr ho t đ ng c a các doanh nghi p đ u t tr c ti p n c ngoƠi i u này s làm cho các doanh nghi p ph i suy ngh l i tr c khi đ u t nh

m t s nghiên c u nh Culem (1988), Bloningen (1997, 2002) đƣ cho th y tác đ ng

âm c a rào c ng th ng m i đ i v i đ u t tr c ti p n c ngoài Tuy nhiên, bên c nh các nghiên c u kh ng đ nh tác đ ng tích c c c ng nh tiêu c c c a rào c ng th ng

m i t i đ u t tr c ti p n c ngoài thì c ng có m t s nghiên c u không tìm th y tác

đ ng c a rào c ng th ng m i t i đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh c a Beaurdeau (1987), Grubert và Mutti (1991), Blonigen và Feenstra (1996) i u này cho th y r ng, khi các đi u ki n khác c a m t qu c gia tr nên h p d n v i nhƠ đ u t thì các rƠo

c ng th ng m i c ng không còn quan tr ng n a

uăt ătrongăn c,ăc ăs h t ng: các qu c gia có đ u t trong n c cao c ng

nh h th ng c s h t ng hoàn thi n s giúp cho các doanh nghi p đ u t n c ngoƠi khi đ u t vƠo các qu c gia đó có th ch đ ng h n trong vi c ti m ki m ngu n cung c p nguyên v t li u ph c v s n xu t c ng nh có th v n chuy n, l u thông hƠng hóa d dƠng h n vƠ thông qua đó có th gi m chi phí s n xu t, nâng cao l i nhu n cho doanh nghi p Nhi u nghiên c u đƣ kh ng đ nh tác đ ng d ng c a đ u t trong n c

c ng nh c s h t ng t i đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh các nghiên c u c a Sun (1998), Bende-Nabende (1998), Biswas (2002), Agostini và Tulayasathien (2003),

Yasmin, Hussain, Chaudhary (2003), Tsen (2005), Asiedu (2006), Demirhan và Masca (2008), Kok và Ersoy (2009), Yol và Teng (2009), Vijayakumar, Sridharan và Rao (2010), Mhlanga (2010), Bhavan, Xu và Zhong (2011), Alam và Shah (2013) Bên

c nh đó, c ng có không ít nghiên c u kh ng đ nh không có tác đ ng c a đ u t trong

n c vƠ c s h t ng t i đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh các nghiên c u c a Nguy n

Ng c Anh và Nguy n Th ng (2007), Cleve (2008), Cevis và Carmudan (2009), Mohamed và Sidiropoulos (2010) ng th i c ng có m t s nghiên c u tìm ra tác

đ ng âm c a đ u t trong n c vƠ c s h t ng t i đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh các nghiên c u c a Boltic và Skuflic (2006), Yol và Teng (2009) i u này cho th y các

qu c gia đ u t nhi u ch a ch c đƣ hi u qu Vì v y các qu c gia c n nâng cao hi u

qu đ u t c a chính mình đ t o đi u ki n thu n l i cho vi c thu hút đ u t

Chênh l ch k thu t: các qu c gia có trình đ khoa h c k thu t cao trên th

gi i hi n nay nh M , Trung Qu c, Tơy Âu,ầ hi n nay c ng đang lƠ các qu c gia thu hút đ c nhi u đ u t tr c ti p n c ngoài nh t trên th gi i hi n nay Trong khu v c ông Nam Á c ng có th l y đ c m t đi n hình là Singapore, qu c gia này luôn chi m h n 50% t ng đ u t tr c ti p n c ngoài vào khu v c ông Nam Á Trình đ

k thu t cao s giúp cho các qu c gia có th t n d ng t t h n các l i th c a mình,

c ng nh l i th do ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài mang l i Nh ng vi c này góp ph n nơng cao n ng su t lao đ ng c ng nh gi m b t chi phí cho nhƠ đ u t i u nƠy c ng phù h p v i các nghiên c u c a Blomstrom (1989), Kok và Ersoy (2009)

t do c a n n kinh t : đ t do c a n n kinh t ám ch kh n ng ti p c n

v i các l nh v c đ u t c a nhƠ đ u t M t n n kinh t t do s cho phép nhƠ đ u t

d dàng ti p c n v i các l nh v c mang l i l i nhu n cao h n vƠ đi u này s khuy n khích các nhƠ đ u t đ u t nhi u h n ng th i, vi c nƠy c ng s thúc đ y các nhà

đ u t n c ngoƠi đ u t nhi u h n

Kích c th tr ng: là m t y u t vô cùng quan tr ng trong vi c thu hút đ u t

n c ngoài M t th tr ng tiêu th r ng l n s giúp cho s n ph m c a các công ty đ u

t vƠo các qu c gia nƠy đ c tiêu th d dƠng h n, nhi u h n đáp ng đ c nhu

c u nƠy thì đòi h i công ty ph i m r ng dây chuy n s n xu t vƠ đ u t nhi u h n đ

có th đáp ng t t h n nhu c u c a th tr ng ng th i, th tr ng tiêu th r ng l n

c ng m ra thêm nhi u c h i phát tri n trong t ng lai h n cho các doanh nghi p

Nh ng đi u này s khuy n khích doanh nghi p đ u t nhi u h n i u nƠy đƣ đ c

kh ng đ nh qua r t nhi u nghiên c u nh Bandera vƠ White (1968), Schmitz vƠ Bieri (1975), Swedenborg (1979), Root và Ahmet (1979), Lunn (1980), Kravis và Lipsey (1982), Nigh (1985), Schneider và Frey (1985), Culem (1988), Papanastassiou và Pearce (1990), Wheeler và Mody (1992), Dunning (1993), Sader (1993), Tsai (1994), Shamsuddin (1994), Loree và Guisinger (1995), Bhattacharya (1996), Chen và Khan (1997), Dees (1998), Billington (1999), Pistoresi (2000), Shatz và Venables (2000), Fung (2000), Asafu (2000), Berthelemy và Demurger (2000), Fan và Dickie (2000), Zhang (2002), Coughlin và Segav (2002), Moosa và Cardk (2003), Mold (2003), Dizdarevic và August (2005), Tsen (2005), Asiedu (2006), Cleeve (2008), Demirhan

và Masca (2008), Kok và Ersoy (2009), Bellak và Leibrecht (2009), Bellak, Leibrecht

và Stehrer (2009), Duanmu và Guney (2009), Cevis và Carmudan (2009), Vijayakumar, Sridharan và Rao (2010), Guo (2010), Azam và Lukman (2010), Amal, Tomio và Raboch (2010), Mhlanga (2010), Mohamed và Sidiropoulos (2010), Hussain

và Kimuli (2012), Jadhav (2012), Alam và Shah (2013), Nguy n Th liên Hoa và Bùi

Th Bích Ph ng (2014)

Thamănh ng: h u h t các nghiên c u v đ u t tr c ti p n c ngoài có s d ng

tham nh ng nh lƠ m t bi n gi i thích trong mô hình thì đi u kh ng đ nh tác đ ng âm

c a tham nh ng t i đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh các nghiên c u c a Drabek và Payne (1999), Kaufmann và Wei (1999), Wei (1999), Smarzynska và Wei (2000), Ketkar, Murtuza và Ketkar (2005), Egger và Winner (2006), Buettner và Wamser

(2009) Tình tr ng tham nh ng trƠn lan s khi n doanh nghi p ph i b ra m t kho n không nh trong l i nhu n c a mình đ bôi tr n các d án, c ng nh đ giƠnh đ c các

h p đ ng béo b Bên c nh đó, khi đ u t vƠo các qu c gia có tình tr ng tham nh ng cao, doanh nghi p còn ph i đ i m t v i nhi u v n đ v m t xã h i c ng nh các cu c

đi u tra chính qu c v các ho t đ ng c a mình các qu c gia này Các cu c chi n pháp lý s tiêu t n r t nhi u ti n c a các doanh nghi p đi u nƠy c ng h n ch đ u t

c a các doanh nghi p vào các qu c gia có tham nh ng cao

L m phát: l m phát tác đ ng tr c ti p t i ho t đ ng c a doanh nghi p Khi l m phát t ng cao đ ng ngh a v i các đ u vào ph c v cho vi c s n xu t kinh doanh c a

đ n v nh nguyên v t li u, hƠng hóa, nhơn công c ng t ng lên t ng ng i u này khi n cho giá c hàng hóa c a doanh nghi p c ng ph i t ng lên đ bù đ p ph n chi phí

t ng thêm Vi c này s khi n cho s n l ng hàng hóa tiêu th c a doanh nghi p gi m

xu ng N u không t ng giá hƠng bán thì doanh nghi p ph i đ i di n v i tình tr ng

gi m sút c a l i nhu n th m chí là thua l đi u này khi n cho các doanh nghi p ph i suy ngh th n tr ng h n tr c khi đ u t Nhi u nghiên c u đƣ ch ra tác đ ng âm c a

l m phát lên đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh Schneider vƠ Frey (1985), Asiedu (2006), Duanmu và Guney (2009), Kok và Ersoy (2009), Mohamed và Sidiropoulos (2010), Hussain và Kimuli (2012), Wu, Nguyen và Luu (2013) Bên c nh đó, m t s nghiên

c u l i kh ng đ nh tác đ ng d ng c a l m phát đ n đ u t tr c ti p n c ngoƠi nh các nghiên c u c a Ketkar, Murtuza và Ketkar (2005), Sato (2012), Jadhav (2012)

i u này có th đ c gi i thích là do các doanh nghi p n c ngoƠi đ u t vƠo các qu c gia nƠy đ ph c v nhu c u tiêu dùng trong n i đ a c a qu c gia đ c đ u t Khi chi phí và giá c gia t ng t ng ng thì l i nhu n có th gia t ng t ng ng, n u t giá c a các qu c gia nƠy đ c gi c đ nh thì l i nhu n tính theo ngo i t c a các nhƠ đ u t thu đ c s nhi u h n Vì v y các nhƠ đ u t có th s đ u t nhi u h n

V năconăng i: t t c các doanh nghi p đi u c n nhân l c đ có th v n hành

Vì v y ngu n v n con ng i đóng vai trò vô cùng quan tr ng trong ho t đ ng h ng ngày c a các doanh nghi p Ngu n lao đ ng ch t l ng cao s giúp cho doanh nghi p

ho t đ ng tr n tru h n, hi u qu cao h n i u này giúp cho doanh nghi p nâng cao

đ c l i nhu n c a chính mình Vi c gia t ng l i nhu n s khi n doanh nghi p đ u t nhi u h n nh m tìm ki m l i nhu n nhi u h n n a các nghiên c u c a Fosfuri (2001), Glass và Saggi (2002), Bhavan, Xu và Zhong (2011) đ u kh ng đ nh tác đ ng d ng

c a ngu n nhân l c t i đ u t tr c ti p n c ngoài