XÂY DỰNG HỆ THỐNG DỰ TOÁN TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT KINH DOANH XUẤT NHẬP KHẨU BÌNH THẠNH.PDF

k công trình nào khác... D toán chi phí NVLTT và d toán mua NVLTT .... Xây d ng d toán chiăphíătrênăc ăs ho tăđ ng .... D toán chi phí NVLTT và d toán mua NVLTT ..... ph n trong doanh ng

Tr n Th Thanh Huy n

T I CÔNG TY C PH N S N XU T KINH DOANH

XU T NH P KH U BÌNH TH NH

TP H Chí Minh ậ N mă2013

-

Tr n Th Thanh Huy n

T I CÔNG TY C PH N S N XU T KINH DOANH

k công trình nào khác T t c các ngu n tài li u tham kh oăđưăđ c công b

đ yăđ

Tr n Th Thanh Huy n

M C L C

TRANG PH BÌA

M C L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH VI T T T

DANH M C CÁC B NG

M U 1

CH NGă1:ăT NG QUAN V D TOÁN TRONG DOANH NGHI P 5

1.1 Các n i dung v d toán 5

1.1.1 Khái ni m v d toán 5

1.1.2 Vai trò c a d toán 5

1.1.3 Phân lo i d toán 8

1.1.3.1 Phân lo i theo ch c n ng 8

1.1.3.2 Phân lo iătheoăph ngăphápăl p 12

1.1.3.3 Phân lo i theo m căđ phân tích 13

1.1.4 Quy trình l p d toán 15

1.1.4.1.ăGiaiăđo n chu n b 15

1.1.4.2.ăGiaiăđo n so n th o 16

1.1.4.3.ăGiaiăđo n theo dõi và qu n lý 16

1.2 K thu t phân tích trong l p d toán 17

1.2.1 Phân tích chí phí c đ nh và bi n đ i 17

1.2.2 K thu t d báo 21

1.2.3 ng cong kinh nghi m 23

1.3 K thu t l p d toánăchiăphíătrênăc ăs ho tăđ ng 24

1.3.1 Khái ni m v d toán trên c s ho t đ ng (Activity based Budgeting) 24

1.3.2 Các nguyên t c liên quan đ n ABB 25

1.3.3 Các u đi m và nh c đi m c a ABB 26

1.3.4 Các b c liên quan đ n vi c l p TABB 27

 B c 1 – Xem xét toàn b chi phí nh là bi n phí 27

 B c 2 – Xác đ nh các ho t đ ng t i doanh nghi p 28

 B c 3 – c tính chi phí ngu n l c đ nh m c theo th i gian 28

 B c 4 – Tính toán th i gian c a t ng ngu n l c – ho t đ ng ph c v cho t ng s n ph m, d ch v ho c khách hàng 28

 B c 5 – Tính toán t ng chi phí d toán 29

 B c 6 – ánh giá nhu c u ngu n l c t i doanh nghi p 29

K T LU NăCH NGă1 30

CH NGă2:ăTH C TR NG V H TH NG D TOÁN T I GILIMEX 31

2.1 T ng quan v GILIMEX 31

2.1.1 L ch s ra đ i và phát tri n 31

 L ch s raăđ i 31

 K t qu ho tăđ ng s n xu t kinh doanh 31

 nhăh ng phát tri n 32

2.1.2 C c u t ch c 32

2.2 Ch căn ng,ănhi m v và quy n h n c a k toán qu n tr t i GILIMEX 33

2.2.1 T ch c b máy k toán 33

2.2.2 Ch c n ng, nhi m v và quy n h n c a k toán qu n tr 34

2.2.2.1 Ch căn ng 34

2.2.2.2 Nhi m v và quy n h n 35

2.3 Th c tr ng v vi c áp d ng h th ng d toán t i GILIMEX 36

2.3.1 Ph ng pháp l p d toán và mô hình d toán áp d ng t i GILIMEX 36

2.3.2 Quá trình l p d toán 38

2.3.3 nh m c chi phí NVLTT, chi phí NCTT và chi phí SXC 40

2.3.4 Các d toán đã xây d ng đ c t i GILIMEX 44

2.3.4.1 D toán tiêu th 45

2.3.4.2 D toán s n xu t 47

2.3.4.3 D toán chi phí NVLTT và d toán mua NVLTT 48

2.3.4.4 D toán chi phí nhân công tr c ti p 50

2.3.4.5 D toán chi phí s n xu t chung 51

2.3.4.6 D toán thành ph m t n kho cu i k và giá v n hàng bán 52

2.3.4.7 D toán chi phí bán hàng và qu n lý doanh nghi p 55

2.3.4.8 D toán k t qu ho tăđ ng s n xu t kinh doanh 55

2.3.4.9 D toán ti n 56

2.3.4.10 D toán b ngăcơnăđ i k toán 58

2.4.ă ánhăgiáăv u,ănh căđi m c a h th ng d toánăđangăt n t i 60

2.4.1 u đi m 60

2.4.2 Nh ng v n đ còn t n t i 60

K T LU NăCH NGă2 63

CH NGă3:ăCÁCăGI I PHÁP NH M XÂY D NG H TH NG D TOÁN TRÊN C ăS HO Tă NG T I GILIMEX 64

3.1 S c n thi t ph i xây d ng h th ng d toánătrênăc ăs ho tăđ ng t i công ty GILIMEX 64

3.1.1 Ph c v cho ch c n ng ho ch đ nh và ki m soát c a nhà qu n tr 64

3.1.2 Phân b ngu n l c h p lý 65

3.1.3 Gia t ng tính c nh tranh c a doanh nghi p 66

3.2 Hoàn thi n D toán tiêu th và c p nh t D toán s n xu t 66

3.2.1 D toán tiêu th 67

3.2.1.1 Nguyên nhân l a ch n mô hình m i 67

3.2.1.2 Áp d ng mô hình m i 67

3.2.2 C p nh t d toán s n xu t 70

3.3 Xây d ng d toán chiăphíătrênăc ăs ho tăđ ng 71

3.3.1 D toán chi phí NVLTT và d toán mua NVLTT 71

3.3.2 D toán chi phí nhân công tr c ti p 73

3.3.3 D toán chi phí s n xu t chung 73

3.3.3.1.ăXácăđ nh các ho tăđ ng 74

3.3.3.2.ăXácăđ nh chi phí ngu n l căđ nh m c 75

3.3.3.3.ăXácăđ nh th iăgianăvƠăchiăphíăđ năv t ng ngu n l c ậ ho tăđ ngăđ nh m c t ng s n ph m 76

3.3.3.4.ăXácăđ nh chi phí s n xu t chung d toán 80

3.3.3.5 ánhăgiáăvi c s d ng các ngu n l c 81

3.3.4.C p nh t D toán thành ph m t n kho cu i k và giá v n hàng bán 82

3.3.5 D toán chi phí bán hàng và qu n lý doanh nghi p 84

3.4 C p nh t các d toán t ng h p 85

3.4.1 D toán k t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh 85

3.4.2 D toán ti n 85

3.4.3 D toán b ng cân đ i k toán 86

K T LU NăCH NGă3 88

K T LU N LU NăV N 89

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH VI T T T

Ch vi t t t Tênăđ yăđ ti ng Anh Tênăđ yăđ ti ng Vi t

DANH M C CÁC B NG

B ng 1.1 Doanh s quaăcácăn mă2008-2012ă( vt:ăđ ng) 21

B ng 2.1 Chi ti tăđ nh m c giá c a nguyên v t li u c u thành sp Túi v i nh 40

B ngă2.2ă nh m c tiêu hao NVLTT c a sp Túi v i nh 41

B ngă2.3ă nh m c giá m tăgiơyălaoăđ ng sp Túi v i nh ( vt:ăđ ng) 42

B ng 2.4 Th i gian c t may sp Túi v i nh ( vt:ăgiơy) 42

B ng 2.5 B ngăđ nh m c bi n phí SXC sp Túi v i nh 43

B ngă2.6ă nh m c bi n phí cho sp Túi v i nh 43

B ngă2.7ă nh m c bi n phí c a t t c các s n ph mă( vt:ăđ ng) 44

B ng 2.8 D toán s l ng tiêu th các m t hàng theo t ngăquỦă2014ă( vt:ăsp) 46

B ng 2.9 D toán doanh thu các m t hàng theo t ngăquỦăn mă2014ă( vt:ăđ ng) 47

B ng 2.10 D toán s n xu t t ngăquỦă2014ă( vt:ăsp) 48

B ng 2.11 D toánăchiăphíăNVLTTăn mă2014ă( vt:ăđ ng) 49

B ng 2.12 D toán giá tr NVLTTămuaătrongăn mă2014ă( vt:ăđ ng) 50

B ng 2.13 D toán chi phí nhân công tr c ti pă2014ă( vt:ăđ ng) 51

B ng 2.14 D toán chi phí s n xu t chung kh bi nă2014ă( vt:ăđ ng) 51

B ng 2.15 D toán chi phí s n xu t chung t ng h p 52

B ng 2.16 T ng h p chi phí s n xu tăphátăsinhă( vt:ăđ ng) 52

B ngă2.17ăGiáăthƠnhăđ nh m căđ năv t ng s n ph m 53

B ng 2.18 D toán giá v năhƠngăbánă2014ă( vt:ăđ ng) 53

B ng 2.19 D toán thành ph m cu i k 2014ă( vt:ăđ ng) 54

B ng 2.20 D toán thành ph m cu i k 2014ăđi u ch nhă( vt:ăđ ng) 54

B ng 2.21 D toán chi phí bán hàng và chi phí qu n lý doanh nghi pă( vt:ăđ ng) 55

B ng 2.22 D toán k t qu ho tăđ ng s n xu tăkinhădoanhă( vt:ăđ ng) 56

B ng 2.23 D toán thu ti n 2014 ( vt:ăđ ng) [1] 57

B ng 2.24 D toán ti nă2014ă( vt:ăđ ng) 58

B ng 2.25 D toán b ngăcơnăđ i k toánă2014ă( vt:ăđ ng) 59

B ng 3.1 S l ngătúiăđeoăchéoăquaăcácăn m 68

B ng 3.2 K t qu d báo s l ng tiêu th túiăđeoăchéo 69

B ng 3.3 S l ng tiêu th các m t hàng theo t ngăquỦă2014ă( vt:ăsp) 69

B ng 3.4 D toán doanh thu t ngăquỦăn mă2014ă( vt:ăđ ng) 70

B ng 3.5 D toán s n xu t t ngăquỦă2014ă( vt:ăsp) 70

B ng 3.6 D toánăchiăphíăNVLTTăn mă2014ă( vt:ăđ ng) 71

B ng 3.7 D toán giá tr NVLTTămuaătrongăn mă2014ă( vt:ăđ ng) 72

B ng 3.8 D toán chi phí nhân công tr c ti pă2014( vt:ăđ ng) 73

B ng 3.9 Chi phí cho m tăđ năv ngu n l c trên m tăđ năv th iăgiană(đ/s) 76

B ng 3.10 Th i gian ti p nh n nguyên ph li u cho t ng lo i s n ph mă( vt:ăgiơy) 77

B ng 3.11 Th i gian ti p chuy n nguyên ph li u cho s n xu t c a t ng lo i s n ph m ( vt:ăgiơy) 77

B ng 3.12 D toán chi phí s n xu t chung t ng h pă( vt:ăđ ng) 80

B ng 3.13 D toán chi phí s n xu t chung t ng h pă( vt:ăđ ng) 81

B ngă3.14ăGiáăthƠnhăđ năv đ nh m c 82

B ng 3.15 D toán giá v năhƠngăbánă( vt:ăđ ng) 83

B ng 3.16 D toán t n kho cu i k 2014( vt:ăđ ng) 83

B ng 3.17 D toán t n kho cu i k đi u ch nhă2014( vt:ăđ ng) 84

B ng 3.18 D toán chi phí bán hàng và qu n lý doanh nghi p( vt:ăđ ng) 84

B ng 3.19 D toán báo cáo k t qu ho tăđ ng s n xu tăkinhădoanhă( vt:ăđ ng) 85

B ng 3.20 D toán báo cáo k t qu ho tăđ ng s n xu tăkinhădoanhă( vt:ăđ ng) 85

B ng 3.21 D toán thu ti n 2014ă( vt:ăđ ng) 85

B ng 3.22 D toán ti nă( vt:ăđ ng) 86

B ng 3.23 D toán b ngăcơnăđ i k toánă( vt:ăđ ng) 87

DANH M C CÁC HÌNH V ,ă TH

Hình 1.1 Chu i th i gian th hi n s l ng khách hàng 20X0-20X3 23

Hìnhă2.1ăC ăc u t ch c b máy qu n lý c a Công ty 33

Hìnhă2.2ăS ăđ t ch c b máy k toán 34

Hình 2.3 Mô hình thông tin t d i lên 37

Hình 2.4 Các d toánămƠăCôngătyăđưăxơyăd ng 45

Hìnhă3.1ăC ăch ho tăđ ng c a d toán 64

Hình 3.2 S l ngătúiăđeoăchéoăquáăkh 68

Hìnhă3.3ă căl ng y u t xu th 68

Hình 3.4 D báo s l ng tiêu th 69

Hình 3.5 Các ho tăđ ngăliênăquanăđ n quy trình s n xu t sp 74

M U

1 Tính c p thi t c aăđ tài

T nhi uăn măqua,ăngƠnhăd t may luôn là ngành có kim ng ch xu t kh u

ch l c c a Vi t Nam ch y u theo hình th căgiaăcôngăchoăn c ngoài ho c s n

xu t hàng t nguyên li u nh p kh u Hi păđ nhăđ i tác chi năl c xuyên Thái BìnhăD ngă(TPP)ăđangătrongăvòngăđƠmăphánăcu i cùng, d ki n s hoàn t t

vào cu iăn mă2013ăđưăđ t ra nhi uăc ăh i và thách th c cho ngành d t may Vi t

Nam Chính vì v y,ăh ng phát tri n c a ngành d t may trong nh ngăn măs p

t i ngoài vi c t p trung vào vi c gi i quy t v năđ quy mô và công su t còn ph i

t p trung vào vi căgiaăt ngăgiáătr cho t ng s n ph m

Trong b i c nh c nhăđ y, vi c l p d toánăc ngătr thành m t ph n trong

công tác chu n b cho TPP v i vai trò d báo tình hình ho tăđ ng, tình hình s

d ng ngu n l c c a doanh nghi p.ăDoăđó,ăcôngătácăd toán ph iăđ m b o tính

liên t c, h p lý, ph c v t t cho lên k ho ch và ki m soát ngu n l c c a doanh nghi p

V i vai trò là trung tâm cung c p thông tin cho nhà qu n tr doanh nghi p, k toán qu n tr t i Công ty c ph n s n xu t kinh doanh xu t nh p kh u Bình Th nh (GILIMEX) là b ph n k t n i d li u đ c cung c p t các b

ph n, l p d toán t ng h p và chuy n t i các thông tin k toán qu n tr liên quan

Tuy nhiên, hi n nay vi c t ch c v n d ng h th ng d toán t i GILIMEX v n còn mang tính truy n th ng,ă ch aă h ngă đ n giá tr th c c a

t ng ngành hàng, t ng ho tăđ ng và t ng s n ph m Tác gi đưătìm hi u th c

tr ng và nguyên nhân khi n doanh nghi păch aăth v n d ngăđ c k toán qu n

tr m t cách bài b n và t iă u trong công tác d toán T đó,ăđ aăraăcácăgi i

pháp giúp doanh nghi p hoàn thi n h th ng d toán phù h pă h nă v i môi

tr ng c nh tranh gay g tătrongăgiaiăđo n hi n t i, c th đi sâu vào v năđ xây

d ng h th ng d toánătrênăc ăs ho tăđ ng

2 Các công trình nghiên c uăcóăliênăquanăđưăcôngăb

Vi t Nam Các công trình nghiên c u t p trung vi c l p và hoàn thi n d toán truy n th ng t i các công ty thông qua vi c hoàn thi n quy trình và phân công công vi c ho că cácăcôngătrìnhăđ aăraăcácăgi i pháp chungă nh ă hoàn thi n h

th ng k toán qu n tr t i m t doanh nghi p,ătrongăđóăbao g m vi c hoàn thi n

h th ng d toán C th , lu năv năắHoƠnăthi n công tác k toán qu n tr t i

Công ty phân bón mi năNamẰăc a tác gi Nguy năBíchăLiênă(2007)ăc ngăđưăđ

gi i pháp hoàn thi n h th ng d toán truy n th ng b ng cách hoàn thi n quy trình và chu n b các ngu n l c c n thi t đ th c hi n d toán

kinh doanh d ch v và xu t nh p kh u qu n 1Ằ c aă inhăTh Ph ngăVyă(2007)

c ngă đ aă raă gi i pháp hoàn thi n h th ng d toánă nh ă m t ph n trong vi c

hoàn thi n h th ng k toán qu n tr t i doanh nghi p b ng vi c áp d ng các nguyên t căđ xây d ng d toánănh :ălinhăho t, liên t c và nh t quán vi c tuân

th quy trình d toán

D ngăTh C m Vân (2007) đưăti p c n d toán nh ălƠăm t n i dung m i c a k

toán qu n tr c n ph i v n d ng t iăcácătr ng h c chuyên nghi p

M t s ítăcácăđ t iăđ c p chi ti t h năv công tác d toán nh lu năv nă

th c s qu n tr kinhă doanhă ắHoƠnă thi n công tác l p d toán t i vi n thông

toánă theoă h ng hoàn thi n mô hình, quy trình và các d toán có liên quan,

đ ng th i hoàn thi n h th ngăđánhăgiáătráchănhi m các c p qu n lý

Tóm l i, các công trình nghiên c uătrongăn c đưăđ c păđ n vi c hoàn

thi n h th ng d toán truy n th ng v i vi c th c hi nă đúngă vƠă đ yă đ các

nguyên t c l p d toán,ăch aăđiăsơuăvƠoăvi c xây d ng m t gi iăphápăh ngăđ n

vi c xây d ng h th ng d toán trên c ăs ho tăđ ng

3 M c tiêu nghiên c u

M c tiêu nghiên c u c t lõi c a lu năv nălƠăt p trung xây d ng h th ng

xu t nh p kh u Bình Th nh Vì v y, lu nă v nă s t p trung vào các m c tiêu

nghiên c uănh ăsau:ă

- H th ng hóa c ăs lý lu năliênăquanăđ n h th ng d toán bao g m: các lo i

d toán, các k thu t phân tích trong d toán và l p d toán chi phí trênăc ă

Tác gi đưăti n hành thu th p các tài li uăliênăquanăđ n lý thuy t v d

toán và d li u v th c tr ng c a h th ng d toán t i doanh nghi p Trênăc ăs

đó,ătác gi đưăti n hành phân tích d li u th c t nh m đánhăgiá v mô hình d

toán doanh nghi păđangăápăd ng vƠăph ngăphápăc ngănh ăk thu t d báo phù

h p v i th c tr ng c a doanh nghi p Cu i cùng, tác gi đưăt ng k t d li u và

mô t d li u b ng s li u,ăđ th và b ng bi u đ thi t l p h th ng d toán

ngân sách t i Công ty,ăđiăt d toán b ph năđ n d toán t ng h p

5 Ph m vi nghiên c u

V không gian: Nghiên c u h th ng d toán t i công ty c ph n s n xu t kinh doanh xu t nh p kh u Bình Th nh, t p trung vào cácăb c l p d toán,

ph ngăphápăl p d toán, các d toánăđưăl p, và t p trung nghiên c u nhà máy

chuyên may các s n ph m hàng gia d ng đ ng d ngăph ngăphápăl p d toán trênăc ăs ho tăđ ng vào th c ti n doanh nghi p

V th i gian: D li uădùngăđ th c hi n lu năv năđ c thu th p t d li u

n mă2013ăvà các s li u d báoă c tính trong n mă2014

6 B c c lu năv n:

Lu n v năbaoăg m 84 trang, v i cácăch ngănh ăsau:

Ch ngă1:ăT ng quan v h th ng d toán trong doanh nghi p

Ch ngă2:ăTh c tr ng v h th ng d toán t i GILIMEX

Ch ngă 3: Các gi i pháp nh m xây d ng h th ng d toán trênă c ă s

CH NGă1: T NG QUAN V D TOÁN TRONG DOANH NGHI P

1.1 Các n i dung v d toán

1.1.1 Khái ni m v d toán

Nhi u h c gi trên th gi iăđ nhăngh aăv h th ng d toánănh ăsau:

H th ng d toánăđ c xem là h th ng l p k ho ch, s d ng, phân b và ki m

soát ngu n l c c a doanh nghi p hi u qu H th ngănƠyăđ m b o vi c thông tin, k t

h p và ki m soát các ho tăđ ng trong doanh nghi p,ăđ m b o cho quá trình th c hi n

m c tiêu c a doanh nghi p (BPP, 2011)

Theo Maher, Stickney và Weil, có th nói, h th ng d toánăc ng gi ngănh ă

các ho tăđ ng c a doanh nghi p, giúp doanh nghi p ho chăđ nh các ho t

đ ng, ph i h p các ho tăđ ng v iănhau,ăđ m b oăcácăph ngăti năđ tăđ c m c tiêu

c a doanh nghi p và thi t l p các tiêu chu năđ đoăl ng k t qu th c hi n (Maher,

Stickney & Weil, 2012, tr.300)

D toán là k ho chătƠiăchínhăchoăt ngălaiăvƠălƠăthƠnhăt quan tr ng trong quá

trình l p k ho ch Nó giúp doanh nghi păxácăđ nh m c tiêu và k ho chăhƠnhăđ ngăđ

đ tăđ c m c tiêu (Moven, Hansen, Height, Gekas, Mcconomy, 2011)

Nh ăv y, có th nói d toán là h th ngăđ c duy trì nh măcơnăđ i ngu n l c

trong doanh nghi p, giúp doanh nghi păđ tăđ c m c tiêu, ki măsoátăvƠăđánhăgiáăđ c

1.1.2 Vai trò c a d toán

D toán là công c h u hi u c a nhà qu n tr doanh nghi p trong vi c l p k

ho ch và ki m soát, cung c păthôngătinăđ c i thi n vi c ra quy tăđ nh, cung c p tiêu

ph n trong doanh nghi p (Moven, Hansen, Height, Gekas, Mcconomy, 2011) Nói m t cách c th nh t, d toánăcóăcácăvaiătròănh ăsau:

M c tiêu c a công ty có th đ c thi t k cho c m t doanh nghi p, cho t ng

phòng ban hay t ng ho tăđ ng trong doanh nghi p M cătiêuăđ c th hi n trong ngân

sách và c n ph iăđ tăđ c nó sau m t kho n th i gian d toán

 m b o k ho chăđ c tri n khai

ơyăđ căxemălƠăđ c tính quan tr ng nh t c a h th ng d toán B i vì, quá

trình l p k ho ch t ngăquátăđòiăh i nhà qu n tr doanh nghi p ph i luôn có cái nhìn

h ng v phíaătr c, t đóălênăđ c k ho ch chi ti tăđ đ tăđ c m c tiêu cho t ng

phòng ban, t ng ho tăđ ng, t ng nhà qu n lý c p trung và d báo các v năđ có th x y

ra

Vì v y, h th ngă c ngă đ ng th i giúp ng nă ng aă đ c vi c nhà qu n lý ph

thu c quá nhi u vào các k ho ch không phù h p có kh n ngă nhăh ng b t l iăđ n

 m b o tính thông su t t Ủăt ngăđ n k ho ch

C n thi t ph i thi t l p m t h th ng d toán chính th ngăđ đ m b o r ng m i

thành ph n trong k ho ch nh n bi tăđ c h c nălƠmăgì,ătrongăđóăthôngătinăcóăth là

m t chi u, t nhà qu n lý xu ng nhân viên ho căc ngăcóăth là hai chi u

doanh ậ k ho ch ậ s n xu t ậ giao hàng

đ c k t h p l iăđ phát huy t iăđaăhi u qu công vi c vì m c tiêu chung

Ví d v s g n k tănƠyănh ăsau:ăđ lên d toán v l ng nguyên v t li u c n

mua, phòng mua hàng ph i d a vào d toán s n xu t và d toán s n xu t này l iăđ c

xây d ngătrênăc ăs d toán s li u doanh thu

ơyă lƠă nguyênă lỦă t ngă đ iă đ nă gi n, d hi u, tuy nhiên trong quá trình tác

nghi p r tăkhóăđ đ tăđ c s k t h p t t nh t Các phòng ban v n vì m c tiêu c a

phòng ban mình ho c b n thân các m c tiêu này mâu thu n v i d toán chung, chính vì

v y, các m cătiêuăkhôngăđ c k t h p m t cách t iă uănh t trong vi căđ t m c tiêu

chung c a doanh nghi p

H th ng d toán và ki m soát yêu c uătr ng các trung tâm d toán ph i ch u

trách nhi m trong vi căđ m b oăđ tăđ c m c tiêu d toán trong quá trình ho tăđ ng

d i s ki m tra giám sát c aăcáănhơnăng i qu n lý

Có th nói, d toán gi ngănh ăắm tăcơyăth cẰădùngăđ ắc năkeẰănh ng gì mà

doanh nghi păđưăđ tăđ c Ki m soát hi u su t ho tăđ ng b ng cách so sánh gi a d

toán và k t qu th c t T đó,ătìmăraăđ c nguyên nhân và ti năhƠnhăphơnătíchăđ tìm

ra các y u t có th ki m soát và các y u t không th ki măsoátăđ c

 ng viên, khích l nhân viên nâng cao hi u qu ho tăđ ng

L i ích và cam k t g n bó v i t ch c c a nhân viên ph thu c r t nhi u vào h

không t tănh ăth nào Vi căxácăđ nh các y u t có th ki măsoátăđ c ngay t đ u c a

d toán cùng quy ch th ng ph t phân minh s đóngăvaiătròăquanătr ng trong vi c c i

thi n hi u qu ho tăđ ng

1.1.3 Phân lo i d toán

Hi n t i, có nhi u cách phân lo i d toánănh :ăphơnălo i d toán ngân sách theo

pháp l p (d toán linh ho t và d toán c đ nh), phân lo i theo m c đ phân tích (d

toán ngân sách t g c và d toán ngân sách cu n chi u)

1.1.3.1 Phân lo i theo ch c n ng

Theo Hermanson, Ewards và Ivancevich, h th ng d toán t ng (master budget) bao g m 2 thành ph n: d toán ho tă đ ng (operating budget) và d toán tài chính

(financial budget) (Hermanson, Edwards, Ivancevich, 2006)

D toán ho tăđ ngă(operatingăbudget)ăthôngăth ng bao g m 8 d toán thành

ph n có m i liên h v iănhauăđ t o thành k t qu cu i cùng là d toán k t qu s n

xu t kinh doanh 8 d toán thành ph n có th k raănh ăsau:ăd toán tiêu th , d toán

s n xu t, d toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p, d toán chi phí nhân công tr c ti p,

d toán chi phí s n xu t chung, d toán chi phí bán hàng và qu n lý doanh nghi p, d toán k t qu s n xu t kinh doanh

D toán tài chính (financial budget) bao g m 3 d toán thành ph n: d toán dòng ti n, d toán b ngăcơnăđ i k toán và d toán v n c a doanh nghi p

 D toán tiêu th

D toán tiêu th là d toán quan tr ngăđ u tiên mà doanh nghi p c n ph i l p

trong h th ng d toánăvìăđaăph n các d toán còn l iăđ u ph thu c vào d toán tiêu

th này S l ng hàng tiêu th d báoătrongăn măs nhăh ngăđ n k ho ch s n xu t,

k ho ch mua và t n tr nguyên v t li u, k ho ch s d ngălaoăđ ng, k ho ch s d ng

các chi phí chung (Grossman & Livingstone, 2009)

D toán tiêu th b tăđ u t vi c d toán s l ng s n ph m tiêu th trong k

ch nh các y u t th tr ng, s d ng mô hình d báo thích h păđ c tính s năl ng bánăn măd toán Sau khi d toán ph n s l ng, doanh thu d báo s đ c tính toán

b ng cách nhân s năl ng v iăgiáăbánă c tính

 D toán s n xu t

D toán s n xu tăđ c l pătrênăc ăs xem xét s l ng s n ph m tiêu th và

chính sách hàng t n kho c a doanh nghi p D toán s n xu t c n ph iăđ c th c hi n

m t cách k l ng, giúp doanh nghi p ch đ ng đ c k ho ch t n kho s n ph m,

tránh tình tr ng t n kho quá nhi u, đ ng v n và phát sinh nh ng chi phí không c n

thi t M t khác, c ngăđ tránh tình tr ng thi u s n ph m d năđ n nhu c u s n ph m c n

s n xu tăvƠoăn măsauăquáăl n, có th v tăquáăn ngăl c s n xu t c a doanh nghi p

(Hermanson, Ewards & Ivancevich, 2006)

 D toán chi phí NVLTT

D toán chi phí NVLTT bao g m 2 d toán con: d toán nhu c u NVLTT ph c

v s n xu t và d toánămuaăNVLTT.ăTrongăđó,ăd toánăđ c th hi n v a b ng s

l ng v a b ng giá tr

D toán nhu c u NVLTT ph c v s n xu t có m i liên h v i d toán s n xu t

đ đ m b o quá trình s n xu t không b giánăđo n trong su t k ho tăđ ng Trong khi đó,ăd toánămuaăNVLTTă c tính s l ng NVLTT mua trong k ph c v cho nhu c u

NVLTT c n cho s n xu t và m c t n tr hàng t n kho cho phép (Warren, Reeve, Ducha, 2012)

Các thông tin v m c d tr hàng t n kho cho phép s th ngăc năc vào kinh

 D toán chi phí NCTT

D toán chi phí NCTT ph n ánh s gi laoăđ ng c n thi t ph c v cho vi c s n

NCTT cung c p cho nhà qu n tr doanh nghi p thông tin v tình hình s d ng ngu n

trongăgiaiăđo n s p t i

Chi phí NCTT có liên quan m t thi tăđ n vi c c i ti n các quy trình s n xu t vì

nó ph n nhăcácăđ nh m c v th i gian c aălaoăđ ng tr c ti p,ăvƠăđ nh m c này ph i

liên t căđ căđi u ch nh và c i ti n trong su t quá trình s n xu t

 D toán chi phí s n xu t chung

D toán chi phí s n xu t chung t pătrungăvƠoă c tính chi phí cho t ng kho n

m c chi phí s n xu t chung ph c v cho k ho ch s n xu t d toán Chi phí s n xu t chung có th s khácănhauătheoăcácăph ngăphápăd toán khác nhau (d toán truy n

th ng và d toánătrênăc ăs ho tăđ ng)

 D toán chi phí bán hàng và qu n lý doanh nghi p

D toán chi phí bán hàng và qu n lý doanh nghi p có m i liên h m t thi t v i

d toán tiêu th ăThôngăth ng, m cădoanhăthuăcaoăthìăchiăphíăbánăhƠngăt ngă ng

c ngăs cao.ăNg c l i, chi phí qu n lý doanh nghi p và các thành ph n khác l i ít ph

thu c vào doanh s vì ph n l n các thành ph n chi phí trong chi phí này là chi phí c

đ nh

 D toán thành ph m t n kho cu i k và giá v n hàng bán

D toán thành ph m t n kho cu i k và giá v năhƠngăbánăđ c l p d a vào các

SXC

T 3 d toán thành ph n,ătaăcóăđ c t ng chi phí phát sinh trong k T ng chi

phí phát sinh trong k và s li u hàng t năkhoăđ u k (bao g m thành ph m và chi phí

s n xu t d dangăđ u k ) chính là ngu n t o ra hàng t n kho cu i k (bao g m thành

ph m và chi phí s n xu t d dang cu i k ) và giá v n hàng bán Vì v y, t ng chi phí

phát sinh c ng s d ăđ u k s đ c phân b cho thành ph m t n kho cu i k và giá

v n hàng bán (Warren, Reeve, Ducha, 2012)

D toán k t qu ho tăđ ng s n xu t kinh doanh chính là k t qu cu i cùng c a

các d toán ho tăđ ng T ng h p các thông tin v doanh s , thông tin v giá v n hàng

bán và các chi phí ho tăđ ng d toán, ta s tínhătoánăđ c lãi l t ho tăđ ng s n xu t

kinh doanh

Ngoài ra, doanh nghi p còn ph i d báoăđ c doanh thu tài chính, chi phí tài

chính, doanh thu khác và chi phí khác, chi phí thu TNDN (n uăcó)ăcóăliênăquanăđ n

doanh nghi p T đó, t ng h p ra thành k t qu l i nhu n ròng trên báo cáo k t qu

 D toán ti n

D toán thu chi ti n th hi n d toán các dòng ti n thu và chi ch y u t i doanh nghi p, giúp nhà qu n tr doanh nghi păđi u ti t m c ti n t n qu h p lý, tránh ti n

nhàn r i ho c thi u h t ti n D toán ti n bao g m 4 ph năchínhănh ăsau:

- Ph n dòng ti n thu: bao g m s d ăti năđ u k , ti n thu t doanh thu bán

hàng và các kho n ti n thu khác

- Ph n dòng ti n chi: bao g m t t c các kho n chi ti n có m căđích

- Ph n th ngăd ăhayăthi u h t ti n: th hi n s khác bi t gi a ti n thu và ti n

chi

- Ph n tài chính: cung c p thông tin chi ti t v các kho n vay và tr trong k

Trongăđó,ăngoài các thông tin v các d toán có liên quan, doanh nghi p khi l p

d toán thu chi ti n c năchúăỦăđ năcácăthôngătinănh ăsau:

- Chính sách tín d ng áp d ngăđ i v i khách hàng và nhà cung c p

- Vi c tài tr dòng ti n tài chính b ng các kho n vay

- Các k ho chăđ uăt ăcóăliênăquanănh ăđ uăt ătƠiăs n c đ nh,ăđ uăt ătƠiăchính

ơyălƠăd toánăđ c l p t s d ăcácătƠiăkho n trong quá kh sauăđóăđi u ch nh

nhăh ng b i các y u t trong b ng k t qu ho tăđ ng kinh doanh d toán và nhi u tài

kho n s b nhăh ng b i các y u t trong b ng d toán ti n

S ph c t p c a vi c l p d toán b ngăcơnăđ i k toán th hi n vi c ph i có

nh ng k ho ch chi ti t, ch ng h nănh ăk ho ch thu ti n và s d ătƠiăkho n ph i thu,

k ho ch mua NVLTT, chi ti n và d báo s d ătƠiăkho n ph i tr , s d ătƠiăkho n

hàng t n kho, nh ng nh h ng chi ti t c a chi phí ho tăđ ng lên t ng s d ătƠiăkho n

trên b ngăcơnăđ i k toán (Hermanson, Edwards, Ivancevich, 2006)

1.1.3.2 Phân lo i theo ph ng pháp l p

D toán c đ nh là d toánăkhôngăquanătơmăđ n m căđ ho tăđ ngătrongăkhiăđóă

d toán linh ho t l iăđ c thi t k linhăđ ngăđ i v i t ng m căđ ho tăđ ng

)

D toán c đ nh là d toánăđ c thi t k không ph thu c vào s l ngăđ u ra

hay doanh s đ tăđ c M căđíchăc a d toán c đ nhătrongăgiaiăđo n l p k ho ch

chính là thi t l p m t m cătiêuăt ngăđ i r ng cho công ty (Warren, Reeve, Ducha,

2012)

D toán t ng th đ c chu n b k d toán b tăđ uăđ c g i là d toán c

đ nh Thu t ng ắc đ nhẰăđ c hi u là:

ph m bán ra d tính, mà không có b t k k ho ch nào d phòng trong

tr ng h p có s khác bi t gi a s l ng th c t và s l ng d toán

2

Static Budget

- Khi s l ng s n xu t và s l ng bán th c t trongăgiaiăđo n d toánăđưăđ t

đ c, d toán c đ nhăkhôngăđ căđi u ch nh v m căđ ho tăđ ng m i

 D toán linh ho t

D toán linh ho t là d toán mà có r t nhi u m u ng x chi phí thi t k cho

t ng s thayăđ i s l ng bán ra (Grossman & Livingstone, 2009)

D toán linh ho tăcóăđ c s d ng theo m t trong 2 cách sau:

ph m trongăn măk ti p D toán t ng th (d toán c đ nh) s đ c xây

d ng d a trên s li u này Tuy nhiên, công ty cho r ng doanh s th c t có

ph i l p d toán linh ho t, t i các m c doanh s : 8.000, 9.000, 11.000 và

12.000ăvƠăđánhăgiáăt t c các tình hu ng có th x y ra

k t qu đ tăđ c chính là tình hu ng th c t mà d toán linh ho tătr căđóăđưăxơyăd ng Vì v y, có th nói d toán linh ho t là nhân t quan trong trong

h th ng d toán

1.1.3.3 Phân lo i theo m c đ phân tích

ơyălƠăph ngăphápăl p d toán cho t ng trung tâm d toán b tăđ uăđiăt con s 0,ăcóăngh aălƠăt ng kho n m căchiăphíăsauăđóăs đ căđi u ch nh toàn di n trong d

toán c aăn măsau

D toán t g c t ch i vi c k th a lu năđi m c a d toán truy n th ng r ng

th d toánăn măsauăcóăth đ c xây d ng d aătrênăc ăs c ng thêm chi phí, chi phí

m r ng ho c l m phát

Trong th c t , nhà qu n lý không l p d toán b tăđ u t s 0, mà h có th b t

đ u t m căđ chi tiêu hi n t i và b tăđ uălƠmăng c, b ng cách gi s tình hu ng lo i

b b t ho tăđ ng ho căchiăphíănƠoăđóăc a doanh nghi p B ng cách này, toàn b các

m c trên d toán s đ c xem xét chi phí và l i ích nh m l a ch n nh ng cách thay

th t tăh n

Vi c áp d ng ZBB bao g m 3 b c:

tháiăđ hoƠiănghiăđ i v i t t c các kho n m c trong d toán Các câu h iăth ng ph i

khôngăđ c th c hi n? Các chi phí hi n t iăđưăh pălỦăhayăch a? Cóăph ngăánănƠoă

thay th đ v năđ m b o ch căn ngăho tăđ ng c a b ph n? Chi phí ho t đ ng t t nh t

nên là bao nhiêu? Chi phí b ra có x ngăđángăv i l i ích thu v ?Ằă(BPP, 2011, trang

220)

 D toán cu n chi u (D toán liên t c: Rolling Budgeting)

D toán liên t c là d toánăđ c c p nh t liên t c b ng cách ti p t c d toán cho

các k k toán ti p theo sau k k toánătr căđó

D toán liên t c n l căđ làm cho các m c tiêu và k ho ch mang tính th c t

và ch c ch năh n,ăc th là các y u t liênăquanăđ n giá, b ng cách rút ng n th i gian

l p d toán

Thay vì l p d toán t ngăhƠngăn m,ădoanhănghi p có th l p d toán cho t ng

tháng, 2 tháng, 3 tháng hay 4 tháng (t ng c ngă3ăđ n 6 ho c th m chí là 12 d toán m i

n m).ăM i d toán s lên k ho ch cho 12 tháng ti pătheo,ădoăđó,ăd toán hi n t i s

đ c n i r ng qua thêm m t k n a khi k hi n t i k t thúc và vì v y nó có tên là d

toán liên t c

Ch ng h n, d toán liên t căđ c l p m i 3 tháng m t l n,ă3ăthángăđ u tiên c a

d toán s đ c chu n b chi ti t nh t và 9 tháng còn l i s ít chi ti tăh n,ăvìăcóăr t

nhi u nh ng nhân t không ch c ch n v t ngălai.ăSau khi 3 thángăđ u tiên k t thúc,

d toán s ti p t căđ c chu n b cho 12 tháng ti pătheo,ătrongăđóă3ăthángăđ u s đ c

l p m t cách chi ti t và 9 tháng còn l i s ít chi ti tăh n

1.1.4 Quy trình l p d toán

Quá trình l p d toán tr i qua 3ăgiaiăđo n,ăđ c trình bày nh ăbênăd i đơy:

1.1.4.1 Giai đo n chu n b

Tr c h t, doanh nghi p c năxácăđ nh m c tiêu c a doanh nghi pălƠăgì?ă óăcóă

ph i là m c tiêu kh thi hay không, doanh nghi p c n ph i lƠmăgìăđ đ tăđ c m c tiêu nƠyăvƠătrongăđi u ki n kinh t nhi u bi năđ ng, doanh nghi p có g p ph i nh ng c n

tr gì trong quá trình hoàn thành m c tiêu không

M c tiêu trong d toán thiên v con s , gi s doanh nghi păđ t m c tiêu doanh thuătrongăn măs p t i ph iăđ t m c 1.000 t đ ng ho c t l lãi g pătrongăn măsauăs

t ngălênă40%ăch ng h n Sau khi ch c ch n v m c tiêu và th hi n b ng nh ng con s ,

v i nh ng công c d báo,ăcôngătyăc ngăd dàng tr l iăđ c câu h i v tính kh thi

c a m c tiêu

Ngoài ra, khi l p d toán, doanh nghi p còn ph i ti n hành thu th p thông tin quá kh ,ăđơyălƠăngu n d li u có ích trong quá trình d báo k t qu n măt i

 Thi t l pămongăđ iăvƠăđ i chi u m c tiêu và d li u

Trongăcácătr ng h p d báo, doanh nghi p c n ti năhƠnhăcơnăđongăđoăđ m kh

n ngăx y ra c a các tình hu ng và k t qu trong các tình hu ngăđóălƠăth nào, t ng h p

hai y u t này l i ta có giá tr mongăđ i và giá tr này c năđ căđ i chi u v i m c tiêu

và d li uăbanăđ u nh măsoăsánhăvƠăl uăỦăho c lo i tr các y u t khi n doanh nghi p khôngăđ tăđ c m c tiêu ho c các y u t có kh n ngăgiúpădoanhănghi p hoàn thành

xu t s c m cătiêuăđ ra

Thi t l p giá tr mongăđ i th c ch t chính là quá trình xem xét các kh n ngăx y

ra các tình hu ng

1.1.4.2 Giai đo n so n th o

Sauăkhiăxemăxétăđ yăđ các y u t v giá tr mongăđ i, m c tiêu và d li u,

doanh nghi p s ti n hành l p d toán,ătrongăđóăcácăd toánăđ c l pănh ălƠ:ăd toán

doanh nghi p

D toán có th đ c l p theo nhi uăph ngăphápăđiăt truy n th ngăđ n d toán

liên t c và s d ng nhi uămôăhìnhăthôngătinăkhácănhauănh :ăthôngătinăt d i lên ho c

thông tin t trên xu ng

1.1.4.3 Giai đo n theo dõi và qu n lý

 Theo dõi s li u th c t và phân tích chênh l ch

ơyălƠăm tăb c vô cùng quan tr ng trong d toán vì nó th hi n vi c ki m soát

th c t c n ph iăđ c thu th p m tăcáchăđángătinăc yătr c khi ti n hành phân tích các

chênh l ch

Vi c phân tích các chênh l chăgiúpătìmăraănguyênănhơn,ătrongăđóăcóăcác nguyên nhơnătácăđ ngăđ năl ng và nh ngănguyênănhơnătácăđ ngăđ n giá tr , giúp nhà qu n tr

t p trungăđúngăvƠăgi i quy t tri tăđ các nhân t c n tr quá trình hoàn thành m c tiêu

c a doanh nghi p T iăb c phân tích chênh l ch, vai trò ki m soát c a d toánăđ c

phát huy t iăđa

ơyălƠăb căđ c ti n hành sau khi phân tích chênh l ch, n u xét th y có quá

nhi u nhân t gây nên s khác bi t mà doanh nghi p không th tránh kh i trong các k

s p t i thì bu c lòng doanh nghi p ph i ti năhƠnhăđi u ch nh d toán, c giá tr mong

đ i và th m chí là c m c tiêu

Cóănh ăv y, d toán m i ph n ánh t tăh nănh ng gì s p di n ra mà còn giúp th

hi n t tăh nănh ng gì mà doanh nghi păđưăđ tăđ c sau quá trình kinh t tr căđó

ơyălƠăb cămƠăthôngăth ng nhóm l p d toán c n ph iăthamăm uăchoănhƠă

B c sang k ho tăđ ng s p t i, doanh nghi p l i ti n hành quy trình d toán

Trongătr ng h p, m c tiêu không khác nhi u so v i k ho tăđ ngătr căđó,ă

doanh nghi p có th nguyênăkhôngăđi u ch nh.ăTuyănhiên,ătrongătr ng h p m c tiêu,

nhi m v c aăbanăđi uăhƠnhătrongăgiaiăđo n có nh ngăđ t phá nh tăđ nh thì b t bu c

nhà qu n tr , các phòng ban c n ph iăxácăđ nh l i m c tiêu

1.2 K thu t phân tích trong l p d toán

1.2.1 Phân tích chí phí c đ nh và bi n đ i

Haiă ph ngă phápă quană tr ng trong vi că phơnă tíchă đ nh phí và bi n phí là:

ph ngăphápăc c ti u ậ c căđ iăvƠăph ngăphápăh i quy tuy n tính

 Ph ngăphápăc c ti u ậ c căđ i

Ph ngăphápănƠyădùngăđ xác đ nhăđ nh phí và các thành ph n bi năđ i trong

chi phí, g i là chi phí h n h p.ăCácăb căđ áp d ngăph ngăphápăc c ti u, c căđ i có

B c 4: Tính toán chi phí bi năđ i trên m tăđ năv s n ph m

B c 5: Chi phí c đ nh có th đ căxácăđ nhănh ăsau:ă

Ph ngăphápăc c ti u ậ c căđ i là m tăph ngăphápăt ngăđ iăđ năgi n và d

h n ch nh tăđ nh:

(T ngăCP t iăm căho tăđ ngăcaoănh tă- T ngăCP t iăm căho tăđ ngăth pănh t)

T ng CP t iăm căho tăđ ngăcaoănh tăậ (T ngăSLSP t iăm căho tăđ ngăcaoănh tăxă

Chiăphíăbi năđ iătrênăm tăđ năv ăs năph m)

Ph ngăphápănƠyăch quanătơmăđ n s l ngăliênăquanăđ n m căđ ho t

đ ng cao nh t và th p nh t, không h quanătơmăđ n các thông tin có kh

n ngăđ i di n r t t t cho t t c các m căđ ho tăđ ng

Cácă c tính v chi phí có th tr nên không chính xác khi gi đ nh r ng

m i liên h gi a m căđ ho tăđ ng và chi phí là b t bi n

c tính d a trên thông tin quá kh và trong th c t cácăđi u ki n có th

Phân tích h i quy tuy n tính là m tăph ngăphápăth ngăkêă căl ng chi phí, s

d ng d li u quá kh t m t s các k k toánătr c M i quan h tuy n tính gi a chi

phí và m căđ ho tăđ ng có th đ c th hi năd i d ng m tăph ngătrìnhăcóăd ng

t ng quát y = a + bx

x = m căđ ho tăđ ng

a = chi phí c đ nh

b = chi phí bi năđ i trên m tăđ năv s n ph m

th c a ph ngătrìnhătuy n tính là m tăđ ng th ngăvƠăđ căxácăđ nh b i hai

y u t :ăđ d c c aăđ ng th ng (b) và giaoăđi m v i tr c y (a)

Trongăđó:ăăăbă= (y2 - y1) / (x2 - x1)ătrongăđóă(x1,ăy1),ă(x2,ăy2)ălƠăhaiăđi m trênăđ ng th ng

i u ki n c n áp d ng khi phân tích h i quy tuy nătínhăđ c tính chi phí:

- Hàm chi phí tuy nă tínhă nênă đ c gi đ nh Gi đ nh này có th đ c

ki m tra b ng các bi năphápăđoăl ngăđ tin c y, ch ng h nănh ăh s

t ngăquanăvƠăh s xácăđ nh (ph iăđ c h p lý g n b ng 1)

- Khi tính toán m tăđ ng th ng phù h p nh t, s có m t lo t các giá tr

cho x Tùy thu c vào m căđ t ngăquanăgi a x và y, chúng ta có th

c tính m tăđ ng th ng phù h p nh tăđ d báo giá tr c a y

- Các d li u quá kh choăchiăphíăvƠăđ u ra ph iăđ căđi u ch nhăđ n m t

d li u quá kh ph i th hi năđ c k thu t hi n t i, m căđ hi u qu

hi n t i và ho tăđ ng hi n t i

- D li u quá kh c n ph iăđ căghiăchépăchínhăxácăđ chi phí bi năđ i là

- Qu n lý ph i t tin r ngăđi u ki năđưăt n t i trong quá kh s ti p t c trongăt ngălaiăho c s aăđ i d toán chi phí s n xu t b ng cách phân tích

h i quy tuy nătínhăđ choăphépăthayăđ i d ki n trongăt ngălai

- Gi ngănh b t k quá trình d báo nào, s l ng d li u có s n là r t

quan tr ng Ngay c khiăt ngăquanălƠăcao,ăn uăchúngătaăcóăítăh năm i

c p d li u thì ph i coi m t d báo b t k lƠăkhôngăđángătinăc y

- Ph iăđ c gi đ nh r ng giá tr c a m t bi n (y), có th d đoánăho că c

tính t giá tr c a m t bi n khác (x)

ơyăc ngălƠăph ngăphápăphơnătíchăchiăphíăh n h p (chi phí c đ nh và chi phí

và m c đ ho tăđ ngăt ngă ng trên m tăđ th , sauăđó,ăk m t m tăđ ng th ng sao choănóăđiăquaănhi uăđi m nh t

ng th ng bi u di n đ cătr ngănh t v chi phí h n h p các m căđ ho t

phí Nh căđi m c aăph ngăphápănƠyălƠăđ ng th ngăchiăphíăđ c v t s suy lu n

1.2.2 K thu t d báo

K thu t d báo là nh ngă căl ng d a trênăcácăph ngăpháp:ăS phánăđoánă

và kinh nghi m, Mô hình t ngătr ngătrungăbìnhăđ năgi n, và Chu i th i gian

Trongăđó,ăS phán đoán và kinh nghi m chính là nh ngă c tính có th d dàng thu

tr ng trung bình đ n gi n và Chu i th i gian lƠăhaiăph ngăphápăđ nhăl ng đ c

Là m t công c dùngăđ d báo,ătrungăbìnhăđ năgi nădùngăđ d báo t l t ngă

tr ng thông qua phân tích v s t ngătr ngăquaăcácăn m

Ví d : Doanh s qua cácăn mănh ăB ng 1.1

(1+g)4 = Doanh thu 2012 / Doanh thu 2008 = 262,35t đ ng / 150 t đ ng

Suy ra: g = 15%,ăđơyăchínhălƠăt căđ t ngătr ngădùngăđ d báoăchoăn mă2013

 Ph ngăphápăchu i th i gian

M t chu i th i gian bao g m 4 nhân t : xuăh ng, bi năđ ng th i v , bi n

đ ng chu k và bi năđ ng ng u nhiên,ăđ c bi u di n qua công th c theo 2 mô hình

(Nguy n Tr ng Hoài, Phùng Thanh Bình, Nguy n Khánh Duy, 2009)

l i, do hoàn c nh khác nhau mà nhăh ngăđ n k t qu t i th i nh ngăđi m khác nhau trongăn m,ăvƠoănh ng ngày khác nhau trong tu n, vào các th iăđi m khác nhau trong

ngày

du l ch l hƠnhătrongă4ăn mănh ăsau:

Hình 1.1 Chu i th i gian th hi n s l ng khách hàng 20X0-20X34

l p l i trong chu k Trong kinh doanh, chênh l ch chu k th ng liên k t v i chu k

kinh t Chu k kinh t có th kéo dài m tăvƠiăn m.ăDoăđó,ăbi năđ ng chu k dài h n

h năso v i bi năđ ng th i v

Trong th c t m t chu i th i gian có th k t h p t t c trong b n nhân t nói trên Tuyănhiên,ăđ th c hi n d báo chính xác, b nătínhăn ngăth ng ph iăđ c cô l p

Nh m c g ng lo i b nh ng bi năđ ng th i v (ho c chu k ) t m t chu i th i

gian, ta s d ngăph ngăphápăTrungăbìnhăđ ng Ph ngăphápănƠyăđ c th c hi n b i

m t quá trình c a vi c trung bình các kho ng d li u,ăđ l i m t t p h p các con s đ i

1.2.3 ng cong kinh nghi m

ng cong kinh nghi m có th đ c áp d ngăđ d báo th i gian s n xu t và

chi phí nhân công tr c ti pătrongăcácătr ng h p nh tăđ nh

4

th đ c trích t BPP, Performance Management, 2011, trang 244

Lý thuy t v đ ng cong kinh nghi măđ c gi iăthíchănh ăsau:ăkhiăm tăng i

công nhân b tă đ u nh ng công vi c có tính ch t l pă điă l p l i và t că đ công vi c

không ph thu c vào hi u su t c a máy móc thi t b thìăng iăcôngănhơnăd ănhiênăs

tr nên t tin và am hi uăh năv công vi c c a mình và vì th công nhân s làm vi c

hi u qu vƠănhanhăh n

Tuyănhiên,ăđ n cu i cùng, khi kinh nghi m không th ti p thu thêm n a thì ta

nói r ngăđ ng cong kinh nghi m s đ ng yên t iăđi m này

ng cong kinh nghi m s d ngăđ :

- Tính toán chi phí biên c a m t s n ph m

phí c ng l i nhu n S nh n bi t v s t n t i c aă đ ng cong kinh

nghi m có nhi u kh n ngăs đ căđánhăgiáăcaoăb i khách hàng

- L p d toán s n xu t th c t h năvƠăk ho ch s n xu t hi u qu h n

- S d ng trong vi c ki m soát chi phí

1.3 K thu t l p d toán chi phí trênăc ăs ho tăđ ng

1.3.1 Khái ni m v d toán trên c s ho t đ ng (Activity based Budgeting)

đápă ng các tiêu chu nănh ăsau:

- S n ph măđ c s n xu t có s đaăd ng v ch ng lo i, m u mã, ph c t p

v k thu t Quy trình ch t o s n ph măđòiăh i ph i có s k t h p nhi u giaiăđo n công ngh , nhi u ho tăđ ng

- Chi phí s n xu t chung chi m m t t tr ng khá l n trong t ng chi phí s n

- Tính không chính xác c a mô hình mà doanh nghi păđangăápăd ng khá

l n làm cho thông tinăđ c cung c p ít có tác d ngăđ i v i các qu n tr

trong vi c ra quy tăđ nh

Trongăđó,ătaăcóă2ăk thu t là d toánăchiăphíătrênăc ăs ho tăđ ng truy n th ng

(ABB) và d toánăchiăphíătrênăc ăho tăđ ng th i gian (TABB) S khác nhau gi a hai

ph ngăphápănƠy chính là cách th c ti n hành và tiêu th c phân b đ c l a ch n N u

nh ăABBăđiăt vi că c tính chi phí c a ngu n l căđ nh m c, phân b chi phí này vào

trong các ho tăđ ng và phân b chi phí ho tăđ ng cho t ngăđ iăt ng giá thành thì mô

hình TABB s điătr c ti p t vi c phân b chi phí ngu n l că c tính vào t ngăđ i

t ng giá thành c a doanh nghi p (Kaplan & Anderson, 2008)

còn là d toán có th s d ngăđ ti n t i vi c c t gi m chi phí thông qua vi c c t gi m

các ho tă đ ng không c n thi t và nâng cao hi u qu c a các ho tă đ ng c n thi t

(Hansen & Moven, 2007)

ABB bao g m vi căđ nhăngh aăcácăho tăđ ngăd i nh ng con s cho m i ho t

đ ng và s d ng m căđ ho tăđ ngăđ quy tăđ nh phân b bao nhiêu ngu n l c và các

toán

n a cách ng x c aăchiăphíăvƠăcácătrungătơmăchiăphíăđ căđưăđ căxácăđ nh Ví d ,

trong h th ng d toán truy n th ng, nhà qu n tr s tr nên có trách nhi măh năv i

nh ng ho tăđ ng và các tiêu th c phân b có liên quan

1.3.2 Các nguyên t c liên quan đ n ABB

ABBăđ c xây d ng d a trên các nguyên t c sau:

- Các ho tăđ ng trong ABB ph i là các ho tăđ ngăphátăsinhăchiăphí,ăđ c phân

lo i v i m c tiêu ki măsoátănguyênănhơnăgơyăraăchiăphíăh nălƠăb n ch t c a

nh ng chi phí này Trong dài h n, vi c phân lo i chính xác s giúp doanh

nghi p hi u rõ t ng lo i chi phí và ki m soát t tăh năt ng ho tăđ ng phát

sinh chi phí

- Không ph i t t c các ho tăđ ngăđ u t o ra giá tr t ngăthêm,ăvìăv y, các ho t

đ ng còn ph iăđ c xem xét và chia tách d a vào kh n ngăt o ra giá tr t ngă

thêm c a nó

- H u h t ho tă đ ng c aă cácă phòngă bană đ u phát sinh chi phí và k c các

ngân sách c a t ng phòng ban

c i ti n liên t c,ădoăđó,ăcácăph ngăphápăkhácăt pătrungăđ n nguyên nhân

c a chi phí, ch tăl ng c a ho tăđ ngăđ c th c hi n và ph n ng v i nh ng

1.3.3 Các u đi m và nh c đi m c a ABB

ABBăc ngăcóănh ngă u vƠănh căđi măđ c k raănh ăsau:

c c vào trong k toán qu n tr , ZBB và qu n lý t ng ch tăl ng

gói ho tăđ ngăt ngăthêmăc a ZBB

- m b o chi nă l c chung c a doanh nghi p và nh ng s thayă đ i trong

- Các nhân t chính d năđ n thành công s đ căxácăđ nh và t t c các ho t

đ ng s đ căđi u khi năđ h ng t i các nhân t này

- ABB t pătrungăđ i v i toàn b ho tăđ ng, không ph i v i b t c m t ph n

riêng bi t nào, vì v y có nhi u kh n ngăho tăđ ng c a doanh nghi p s điăđúngăngayăt đ u

- T n nhi u th i gian, công s c trong vi c l p d toánăđ i v i doanh nghi p

ph c t p có nhi uăđ năv phát sinh chi phí

trách nhi măđ th c hi n c a nh ng ho tăđ ngăđó

- ABB ch thích h p cho doanh nghi păđưăápăd ng h th ng ABC

- ABB không thích h p cho nh ng doanh nghi p có t l chi phí c đ nhăđángă

k

1.3.4 Các b c liên quan đ n vi c l p TABB

C th , cácăb căliênăquanăđ n TABB đ cătrìnhăbƠyănh ăsau:

Doanh nghi păth ng xem các ngu n l c t i doanh nghi p mình bao g m: nhân

công, máy móc thi t b ,ănhƠăx ng,ăv.vănh ălƠănh ng ngu n l c c đ nh phát sinh chi

phí cho dù doanh nghi p có s d ng các ngu n l c này hay không ơyălƠăgócănhìnăc a

k toán truy n th ngă vƠăc ngăchínhălƠăgócă nhìnăc a h th ng d toán truy n th ng

Th c ra, doanh nghi p hoàn toàn có th xem t t c các chi phí ngu n l căđ u là chi phí

đó, ta có th tính toán l i nhu c u s d ng các ngu n l c nh m xem xét các ngu n l c

d ăth a ho c thi u h t t i doanh nghi p

Vì v y, có th nói b căđ u tiên trong TABB là c n ph i xem t t c các chi phí

đ u là bi n phí Cácăb c ti pătheoăđ uăliênăquanăđ n vi c xây d ng mô hình TABC

d a vào kinh nghi m g n nh t bao g m:

 B c 2 – Xác đ nh các ho t đ ng t i doanh nghi p

Có th nói, quá trình xây d ng TABB chính th căđ c b tăđ u b ng vi c phân

tích quá trình s n xu t t i doanh nghi p thành h th ng các ho tăđ ng t o ra s n ph m

Các ho tăđ ngăthôngăth ng s đ c chia nh theo trình t th i gian t o ra s n ph m

ho c nhóm l i theo các trung tâm ho t đ ng, trung tâm chi phí

Các ho tăđ ng đ c xácăđ nh, phân lo iăđúngăvƠăđ yăđ s giúp doanh nghi p

d báo chính xác chi phí trongăt ngălai Ngoài ra, vi căxácăđ nh các ho tăđ ng này là

r t quan tr ng vì các ho tăđ ngăđưăđ căxácăđ nh s liên k t v i vi c phân tích ngu n

l c s d ngăđ ti n hành d báo chi phí ngu n l căliênăquanăđ n ho tăđ ng

C ngăt ngăt nh ăABB,ăvi c c tính chi phí cho t ngăđ năv ngu n l c trong TABBăc ngăs đ c th c hi n d a vào kinh nghi m s d ng ngu n l c trong quá kh ,

ch ng h n mu n c tính chi phí c a ngu n l cănhơnăviênăkhoăđ nh m c cho m tăđ nă

v th i gian, ta s l y chi phí l ngăquá kh c a nhân viên kho trongăn măchiaăchoăt ng

th i gian h u ích ngu n l c này làm vi cătrongăn m

Tùy vào tình hình th c t mà chi phí ngu n l căđ nh m c này có th đ căđi u

cho t ng s n ph m, d ch v ho c khách hàng

ơyă chínhă lƠă đi m khác bi t gi a TABB và ABB.ă Nh ă chúngă taă đưă bi t, h

l ngăđ năđ t hàng nhà cung c p, s l ng yêu c u mua hàng t khách hàng, v.v v i

Trong TABB, ng i ta ph i ti n hành d báo th i gian c n thi t t ng ngu n l c

ph c v cho t ng đ iăt ng giá thành, th iăgianăđ nh m cănƠyăchínhălƠădùngăđ thay

th các tiêu th c phân b ngu n l c khác cho t ng ho tăđ ng truy n th ng

 B c 5 – Tính toán t ng chi phí d toán

C năc vào s l ng s n ph m s n xu t t ngă ng m căđ ho tăđ ng t i doanh

nghi p,ătaătínhătoánăđ c t ng ngu n l c c n thi t,ăđ ng th i áp v iăđ nh m c chi phí

ngu n l c, ta s tínhătoánăđ c t ng chi phí d toán

Chi phí d toán sau khi tính toán s m c nhiên tr thành chi phí bi năđ i phân

b tr c ti p cho t ngăđ i t ng giá thành ậ s n ph m.ăGiáăthƠnhăđ nh m c và m c l i

l p d toán truy n th ng khi chi phí s n xu tăđ c phân b theo chi phí bi năđ i

Các ngu n l că đ c s d ng ph c v cho t ng ho tă đ ngă t ngă ng v i s

l ng s n ph m s n xu t ra ph iăđ c th ng kê l i và so sánh v i ngu n l c hi n có t i

doanh nghi păđ bi tăđ c s thi u h tăhayăd ăth a ngu n l c