PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA GIÁ VÀNG VÀ LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM.PDF

Thân Th Thu Th y... Tuy nhiên, c ng có các th tr ng vàng OTC New York, Dubai và th m chí là Th Nh K.

B GIÁO D C VÀ ÀO T O

TR NG I H C KINH T TP.H CHÍ MINH

LÊ TH THU H NG

PHÂN TÍCH M I QUAN H GI A GIÁ VÀNG VÀ L M PHÁT T I VI T NAM

LU N V N TH C S KINH T

Thành ph H Chí Minh – n m 2013

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan Lu n v n Th c s Kinh t v i đ tài “Phân tích m i quan h

gi a giá vàng và l m phát t i Vi t Nam” là công trình nghiên c u c a tôi,

d i s h ng d n c a TS Thân Th Thu Th y Các tài li u trong lu n v n có ngu n g c rõ ràng, đáng tin c y và đ c x lý khách quan, trung th c

Thành ph , H Chí Minh, ngày 31 tháng 10 n m 2013

H c viên th c hi n

Lê Th Thu H ng

M C L C

TRANG PH BÌA

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C CH VI T T T

DANH M C CÁC B NG BI U

DANH M C CÁC TH

DANH M C CÁC BI U

L I M U 1

1 Lý do ch n đ tài 1

2 M c tiêu nghiên c u 2

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

4 Ph ng pháp nghiên c u 2

5 K t c u c a đ tài 2

CH NG 1: T NG QUAN V M I QUAN H GI A GIÁ VÀNG VÀ L M PHÁT TRONG N N KINH T 4

1.1 T ng quan v giá vàng 4

1.1.1 Gi i thi u v kim lo i vàng 4

1.1.1.1 Kim lo i vàng 4

1.1.1.2 ng d ng c a vàng 4

1.1.1.3 Vai trò c a vàng trong n n kinh t 6

1.1.1.4 Các hình th c kinh doanh vàng 6

1.1.2 Giá vàng 7

1.1.2.1 Cách tính giá vàng 7

1.1.2.2 Các nhân t nh h ng đ n giá vàng 9

1.2 T ng quan v l m phát 13

1.2.1 Khái ni m v l m phát 13

1.2.2 Phân lo i l m phát 14

1.2.3 Nguyên nhân gây ra l m phát 16

1.2.3.1 L m phát do chi phí đ y 16

1.2.3.2 L m phát do c u kéo 17

1.2.3.3 L m phát ti n t 18

1.2.3.4 L m phát do m t cân đ i c c u kinh t 18

1.2.4 o l ng l m phát 18

1.2.4.1 o l ng l m phát trên th gi i 18

1.2.4.2 o l ng l m phát c a Vi t Nam 19

1.2.5 Tác đ ng c a l m phát đ n n n kinh t 19

1.2.5.1 Tác đ ng tích c c c a l m phát 20

1.2.5.2 Tác đ ng tiêu c c c a l m phát 20

1.2.6 Ki m ch l m phát 21

1.3 Phân tích m i quan h gi a giá vàng và l m phát trong n n kinh t 23

1.3.1 Giá vàng tác đ ng đ n l m phát 23

1.3.2 L m phát tác đ ng đ n giá vàng 24

1.4 S c n thi t ph i nghiên c u m i quan h gi a giá vàng và l m phát trong n n kinh t 25

1.5 Các nghiên c u v giá vàng và l m phát trong n n kinh t trên th gi i 25

K T LU N CH NG 1 27

CH NG 2: PHÂN TÍCH M I QUAN H GI A GIÁ VÀNG VÀ L M PHÁT T I VI T NAM 28

2.1 Th c tr ng v bi n đ ng giá vàng t i Vi t Nam 28

2.1.1 Th c tr ng bi n đ ng giá vàng t i Vi t Nam giai đo n t n m 2000 đ n 2006 28

2.1.2 Th c tr ng bi n đ ng giá vàng t i Vi t Nam giai đo n t n m 2007 đ n 2012 30

2.2 Th c tr ng l m phát t i Vi t Nam 41

2.2.1 Th c tr ng l m phát t i Vi t Nam giai đo n t n m 2000 đ n 2006 41

2.2.2 Th c tr ng l m phát t i Vi t Nam giai đo n t n m 2007 đ n 2012 41

2.3 Phân tích m i quan h gi a giá vàng và l m phát t i Vi t Nam 49

2.3.1 Mô hình nghiên c u 49

2.3.2 D li u nghiên c u 55

2.3.3 Phân tích m i quan h gi a giá vàng và l m phát t i Vi t Nam 55

2.3.3.1 Ki m đ nh s tác đ ng c a t giá USD/VND đ n giá vàng và l m phát 55

2.3.3.2 Ki m đ nh m i quan h gi a giá vàng và l m phát 58

2.4 ánh giá m i quan h gi a giá vàng và l m phát 63

K T LU N CH NG 2 65

CH NG 3: GI I PHÁP N NH GIÁ VÀNG NH M KI M CH L M PHÁT T I VI T NAM 66

3.1 nh h ng ki m ch l m phát t i Vi t Nam 66

3.2 Gi i pháp n đ nh giá vàng nh m ki m ch l m phát t i Vi t Nam 70

3.2.1 n đ nh tâm lý ng i dân 70

3.2.2 D tr vàng h p lý và huy đ ng vàng trong dân 72

3.2.3 T ng c ng s qu n lý c a Ngân hàng nhà n c đ i v i th tr ng vàng 73 3.2.4 Ti n t i t do hóa th tr ng vàng 74

3.2.5 Thành l p trung tâm giao d ch vàng 75

3.3 Gi i pháp h tr 78

3.3.1 i v i Chính ph 78

3.3.2 i v i doanh nghi p 81

3.4 Kinh nghi m qu n lý th tr ng vàng c a các n c 81

3.4.1 Kinh nghi m qu n lý th tr ng vàng c a Trung Qu c 81

3.4.2 Kinh nghi m qu n lý th tr ng vàng c a n 86

K T LU N CH NG 3 90

K T LU N 91

FED : Federal Reserve System : C c d tr liên bang c a M

FOMC : y ban Th tr ng m Liên bang

OTC : Over-The-Counter Market – Th tr ng t do

PCE : Persional consumption Expenditure – Ch tiêu tiêu dùng cá nhân PPI : Producer Price Index – Ch s đo l ng m c đ l m phát

DANH M C CÁC B NG

1.1 K t qu các nghiên c u s nh h ng c a l m phát lên giá vàng 26

2.1 T c đ cung ti n và tín d ng giai đo n 2007-2012 42

2.2 K t qu ki m đ nh đ ng liên k t gi a giá vàng, l m phát và t giá

2.10 K t qu ki m đ nh quan h nhân qu gi a giá vàng và l m phát 62

3.1 D báo các ch tiêu kinh t - xã h i t n m 2013-2015 70

L I M U

1/ Lý do ch n đ tài

N n kinh t Vi t Nam đang trong giai đo n tr i nghi m nh ng thách th c quan tr ng nh t c a c ch th tr ng và toàn c u hóa Sau khi gia nh p t ch c

Th ng m i th gi i (WTO) vào cu i n m 2006, đ m c a n n kinh t t ng v t Do

đó, nh ng bi n đ ng trong n n kinh t th gi i s tác đ ng, nh h ng đ n n n kinh

t các n c nói chung và Vi t Nam nói riêng

Trong nh ng n m g n đây giá vàng th gi i liên t c phá k l c, b t đ u t n m 2002

đ n nay M c t ng m nh nh t xu t phát t khi kh ng ho ng th gi i n ra t n m

2008 Kh ng ho ng tài chính lan r ng đ y n n kinh t th gi i vào suy thoái Kh ng

ho ng tín d ng, kh i đ u t th tr ng b t đ ng s n M , nhanh chóng lan r ng sang nhi u n c, nhi u khu v c, cùng v i kh ng ho ng giá l ng th c, bi n đ ng giá d u Bong bóng tài chính và b t đ ng s n bùng n làm cho c th gi i chao đ o

H l y t cu c kh ng ho ng tài chính này đã làm cho kinh t th gi i trì tr đáng k

nh t đó là cu c kh ng ho ng n công Châu Âu lan r ng t Hy L p đ n nhi u n c trong khu v c Euro zone làm cho vàng tr thành l a ch n t i u cho các nhà đ u t

Giá vàng th gi i trong xu th t ng m nh t n m 2000 đ n n m 2012, m c

t ng 481% (ngu n www.kitco.com), đi u này làm cho giá vàng t i Vi t Nam c ng

t ng nhanh Do vàng Vi t Nam ch y u là t ngu n nh p kh u, giá vàng Vi t Nam liên thông v i giá vàng th gi i thông qua t giá USD Tuy v y, m c t ng c a giá vàng Vi t Nam có lúc v t xa m c t ng c a giá vàng th gi i là do y u t tâm lý làm cho ng i dân đ xô đi mua vàng, làm cho c u t ng, cung không đáp ng, d n đ n

n n nh p l u vàng x y ra i u này đã gây khó kh n cho các nhà ho ch đ nh chính sách ti n t Bên c nh đó, di n bi n l m phát trong giai đo n này c ng ph c t p, n m

theo h ng t p trung đ u m i nh p kh u vàng, ti n t i xóa b vi c kinh doanh vàng

mi ng trên th tr ng t do; ng n ch n hi u qu các ho t đ ng buôn l u vàng qua biên gi i

Gi i pháp ki m soát ch t ch ho t đ ng kinh doanh vàng trong gói gi i pháp

ki m ch l m phát mà Chính ph đ a ra ch ng t gi a giá vàng và l m phát có m i quan h ki m ch ng v n đ này, tôi đã l a ch n đ tài “ Phân tích m i quan h

gi a giá vàng và l m phát t i Vi t Nam” Thông qua vi c ki m đ nh m i quan h này

i t ng nghiên c u c a đ tài : Nghiên c u v giá vàng, l m phát

Ph m vi nghiên c u c a đ tài : Ch nghiên c u các v n đ liên quan đ n giá vàng, l m phát

Ph m vi nghiên c u v không gian: Phân tích d li u giá vàng và l m phát t i

Ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng : T s li u th ng kê, ti n hành phân tích

s li u b ng h i quy chu i d li u th i gian và ki m đ nh nhân qu Granger thông qua ph n m m Eviews 8.0

5 K t c u c a lu n v n

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, tài li u tham kh o, ph l c, k t c u c a lu n v n

g m 3 ch ng chính :

Ch ng 1: T ng quan v m i quan h gi a giá vàng và l m phát trong n n kinh t

Ch ng 2: Phân tích m i quan h gi a giá vàng và l m phát t i Vi t Nam

Ch ng 3: Gi i pháp n đ nh giá vàng nh m gi i pháp ki m ch l m phát t i

Vi t Nam

Vàng cùng v i b c, đ ng là 3 kim lo i đ u tiên đ c tìm th y đ u tiên trên th

gi i, n m 5000 tr c công nguyên Vàng đ c xem là kim lo i quý, bi u t ng c a quy n l c và s giàu có Vàng có s c ch u đ ng oxi hóa cao, lâu b h hao

Vàng có th k t h p v i nhi u ch t khác đ cho nh ng s n ph m ph c v cho công nghi p M t n m th gi i tiêu th kho ng 450 t n vàng trong ngành công nghi p chi m 11% nhu c u th gi i Nhu c u trang s c chi m 70% và 13% còn l i là nhu c u đ u t

M vàng n m r i rác 60 qu c gia Vì vàng trong thiên nhiên có k t h p v i

m t ít kim lo i khác, nên không tinh khi t, c n ph i qua quá trình tinh l c Nam Phi

là n c có nhi u m vàng nh t th gi i kho ng 40.000 t n C th gi i c tính có kho ng 145.000 t n vàng, vàng có d i d ng vàng h t ho c vàng th i

n là n c tiêu th vàng nguyên li u nhi u nh t th gi i, v i nhu c u hàng

n m lên đ n 800 t n, chi m ¼ nhu c u vàng v t ch t c a th gi i Do đó n u tính luôn vàng n trang thì n là n c có nhi u vàng nh t th gi i Các h gia đình

n c có n n kinh t l n th 3 Châu Á này tích l y 20.000 t n vàng qua nhi u th h

n , vàng là món quà thông d ng nh t trong các k l h i và là m t ph n không th thi u trong c a h i môn Do đó nhu c u vàng trang s c s t ng m nh trong mùa l h i và mùa k t hôn b t đ u t tháng 11 đ n tháng 3 hàng n m

N c M là n c có d tr ngo i h i b ng vàng l n nh t th gi i, ti p theo là

c và qu ti n t IMF

Vàng c ng nh ngo i t đ c giao d ch trên toàn th gi i, và g n nh 24/24

1.1.1.2 ng d ng c a vàng

Vàng là m t nguyên li u h u d ng trong khoa h c k thu t hi n đ i và nh ng

ng d ng m r ng vai trò c a vàng trong khoa h c k thu t là m t nhân t chính góp

ph n làm t ng c u vàng trong nh ng n m g n đây M t s ng d ng c a vàng r t c n thi t trong cu c s ng hi n đ i

Trong l nh v c đi n t ,vàng đ c s d ng làm mi ng khu ch âm nh đ t trong tai nghe c a đi n tho i bàn ch a đ ng trong 33 công t c Vai trò chính c a vàng trong l nh v c đi n t đ c ng d ng vào các công t c, b chuy n m ch, c c

r le và các kh p n i Vi c g n vàng lên công t c nh m đ m b o cho vi c phân tán nhi t l ng m t cách nhanh chóng, và giúp ng ng l i quá trình oxi hoá ho c b m

do tác đ ng c a nhi t đ quá th p ho c quá cao

M t ng d ng khác c a vàng trong k thu t đi n là các thi t b bán d n, đó các dây ho c m nh vàng đ tu i đ c dùng đ k t n i các chi ti t nh bóng bán d n

v i các vi m ch, và trong các b ng m ch dùng đ liên k t các chip đi n t l i v i nhau M t l n n a, nhu c u cho các k t n i b n v ng đã ch ng minh giá tr không

th thay th c a vàng Liên k t này là m t trong nh ng ng d ng đ c tr ng nh t c a vàng là đ c xác đ nh có m c đ tinh khi t đ n 99.9%, và th ng có m t đ ng kính đ c thù là 1/100 mm

Trong l nh v c hàng không và du hành v tr , không có vàng, con ng i s không bao gi đ t chân đ n m t tr ng Vàng, đ c thi t k thành b ng dày 0.15mm,

s d ng trong các ch ng trình v tr nh m t t m khiên ch ng l i b c x c a m t

tr i Do vàng là m t kim lo i có kh n ng ph n x t t nên s làm ch ch h ng s c nóng thiêu đ t c a m t tr i

Vàng là đ c xem là m t nhân t quan tr ng không th thi u trong các tiêu chu n an toàn bay vào không gian, chính vì v y l ng c u vàng gia t ng liên t c cùng v i s phát tri n c a t c đ chinh ph c không gian M t ví d c th là h n 40.8 kg vàng đ c s d ng trong quá trình ch t o tàu du hành con thoi Columbia

n i ti ng, ch y u t p trung các b ph n b ng h p kim đ ng thau, ch t o bu ng nhiên li u, các m nh plastic và các công tác đi n

Trong l nh v c y h c, vàng ch y u đ c s d ng trong đi u tr ch ng viêm

kh p và các b nh liên quan đ n gan, tai và m t Vàng đ c s d ng trong m t nhóm thu c giúp gi m quá trình phát tri n c a b nh viêm kh p Nh ng thu c này đ c bi t

đ n d i cái tên là DMARD giúp đánh tan c n đau và v t s ng trong các kh p

x ng Vàng đã đ c s d ng đi u tr ch ng viêm kh p h n 70 n m nay nh ng các nhà khoa h c v n ch a tìm ra đ c nguyên lý v n hành M t vài ng i cho r ng

Bên c nh đó, vàng còn là công c phòng ch ng l m phát Khi hàng hóa và

d ch v t ng nhà đ u t có khuynh h ng mua vàng do s c mua và giá tr c a vàng

có khuynh h ng n đ nh Do đó, m i khi lo s v l m phát, nhà đ u t l i mua vàng

Ngoài ra, vàng còn là công c đ u t thay th đ ng USD Vàng th ng đ c

s d ng nh m t công c đ u t hi u qu thay th đ ng USD – đ ng ti n đ c giao

d ch nhi u nh t th gi i Vàng là n i trú n an toàn nh t khi có nh ng bi n đ ng v chính tr -xã h i trên th gi i Vì m i giao d ch mua bán vàng trên th tr ng th gi i

đ u dùng đ n v USD/Oz nên m i quan h qua l i gi a giá vàng và t giá USD đ c

nh ng nhà đ u t s d ng r t linh ho t S lên giá c a USD so v i đ ng ti n m nh khác s đi đôi v i hi n t ng gi m giá vàng và ng c l i i u này đã đ c ki m

ch ng trong th i gian dài Tuy nhiên do c vàng và USD đ u ch u s tác đ ng c a nhi u y u t nên th i đi m và t l bi n đ ng c a hai th tr ng này không gi ng nhau N u đ ng USD t ng giá, thì vàng s gi m Ng c l i USD gi m giá thì vàng

s t ng Do đó vàng là cách đ u t hi u qu nh t trong vi c phòng ch ng r i ro gi m giá c a đ ng USD Vì khi t giá t ng, l m phát t ng d n đ n giá vàng t ng, hay t giá t ng, vàng nh p kh u t ng do thanh toán b ng nh ng đ ng ngo i t

1.1.1.4 Các hình th c kinh doanh vàng

Giao d ch mua bán giao ngay: là nghi p v mua bán vàng đ c th c hi n theo giá t i th i đi m th a thu n, tuy nhiên c n th i gian đ th c hi n bút toán và thanh toán ti n vàng nên có th m t th i gian n u s l ng mua l n

Giao d ch mua bán vàng k h n : Vi c mua bán đ c th c hi n t i m t th i

đi m t ng lai v i m c giá xác đ nh t i th i đi m hi n t i

Giao d ch hoán đ i vàng : Là cam k t mua và bán t i m t m c giá đ c xác

đ nh tr c, trong đó vi c mua và bán đ c ti n hành t i các th i đi m khác nhau

Th c ch t c a giao d ch hoán đ i là m t nghi p v kép c a hai nghi p v là giao

d ch giao ngay và giao d ch có k h n v i cùng m t l ng vàng nh ng theo 2 h ng

ng c nhau

Giao d ch quy n ch n vàng : Là giao d ch theo quy n đ c mua ho c bán vàng trong th i gian xác đ nh t i th i đi m giao d ch Có 2 lo i quy n ch n là Quy n ch n mua (Call option) và quy n ch n bán (Put option) Phí quy n ch n không r là chi phí đáng k nh h ng đ n l i nhu n Do đó, n u nhà đ u t không xác đ nh đúng

h ng và đúng th i đi m thì s b l ph n chi phí quy n ch n

Giao d ch mua bán vàng qua tài kho n: Là giao d ch mua bán vàng thông qua tài kho n đ t l nh t i sàn giao d ch vàng Sau khi l nh đ t kh p đã hoàn thành giao

d ch Khách hàng mu n l y vàng ho c ti n có th th c hi n ngay

1.1.2 Giá vàng

1.1.2.1 Cách tính giá vàng

- C ch hình thành giá vàng trên th gi i

Giá vàng th gi i đ c quy t đ nh b i t ng quan gi a ngu n cung và ngu n c u

Th tr ng vàng đ c hình thành nhi u qu c gia, trong đó ph i k t i nh ng th

tr ng quan tr ng nh t là:

• Th tr ng vàng OTC (over-the-counter) l n nh t là London, n i giá giao ngay c a vàng đ c quy t đ nh Tuy nhiên, c ng có các th tr ng vàng OTC New York, Dubai và th m chí là Th Nh K Ph n l n giao d ch vàng di n ra trên th

tr ng OTC t i các bàn giao d ch kh p toàn c u Các bàn giao d ch này làm nhi m

v giao d ch vàng thay cho khách hàng, bao g m các nhà khai m , các ngân hàng trung ng, các hãng ch tác, các nhà s n xu t công nghi p… Ngoài ra các bàn giao

d ch c ng có nghi p v t doanh M t s khách hàng c ng mu n vay ho c cho vay

vàng v t ch t

• Th tr ng vàng giao sau l n nh t là M

• Th tr ng vàng giá c đ nh London (London fix) ây là th tr ng cung

c p m c giá tiêu chu n cho vàng M c đích c a vi c này là t o ra m t m c giá tiêu

chu n có th áp d ng cho giao d ch

Th tr ng vàng giá c đ nh London ho t đ ng nh sau: m i ngày có hai l n thi t l p giá c đ nh, m t l n vào 10 gi 30 sáng, và m t l n vào 3 gi chi u Th

tr ng này th c ch t là m t công ty, có tên là London Gold Fixing Limited, bao g m

5 t ch c là các ngân hàng HSBC, Deutsche Bank, Barclay’s, Societe Generale, và ScotiaMocatta Th tr ng này do m t ch t ch đ ng đ u, và m i m t thành viên tham gia thi t l p giá c đ nh l i có m t đ ng dây n i t i các nhà giao d ch khác

Mô hình này có d ng m t kim t tháp: V ch t ch đ a ra m t m c giá, 5 thành viên chuy n thông tin này t i các khách hàng c a h , khách hàng l i chuy n tin t i các

đ i t ng quan tâm khác Cu i cùng, t ng thành viên tham gia c đ nh giá công b

m c giá mà h quan tâm v i t cách m t ng i bán, ho c ng i mua, ho c tuyên b không có m i quan tâm mua bán nào Khi các thành viên này đ t đ c m t đi m cân

b ng gi a bên mua và bên bán, v ch t ch s đ ngh m i thành viên công b s

l ng th i vàng mà h mu n bán ho c mua d a trên m i quan tâm mua-bán c a khách hàng c a các thành viên này, và sau đó v ch t ch s công b m c giá c đ nh

Vi t Nam đ c tính ch y u theo giá th gi i, các ký hi u trong công th c nh sau:

- VTG là giá vàng th gi i;- VVN là giá vàng Vi t Nam;- FVC là chi phí v n chuy n

- FBH là phí b o hi m ;-TNK là thu nh p kh u ;- E là t giá h i đoái USD/VND

-FGC là phí gia công ;- 1ounce ả1,20556 l ng

Công th c tính :

n th c t th

n khung gi

là giá c thg,… Vì vNam

X (1+TNK)X trên th tr

ng lo i s

á thành làmvàng trên th

bi n đ ng c

á niêm y t t

n còn l i dđoán giá v

do mãi l c tvàng là m

u tính trong

ngày, là đihác, giá bán

m Tuy nh

ng th hi nkhung giá

ng ch phtrong n c

n đúng nhtrên nh ng thu c m t, do nhu c

ó th c hi n

.cpmgroup

o i tr châuthác này d

l i đây Nh ng m m i đang trong quá trình tri n khai m c đích là đ giúp đ m b o

s n l ng hi n t i thay vì m r ng ph m vi khai thác

đ a m t m m i vào s n xu t c tính m t m t quãng th i gian t ng đ i dài- lên t i 10 n m, đi u này có ngh a r ng s n l ng khai khoáng đ c t ng đ i ít dao đ ng và do đó khó có th ph n ng nhanh chóng đ có th có nh h ng l n đ n

đ c m t thay đ i nào đó trong d đoán v giá c

• Vàng tái ch

Dù s n l ng c a các m vàng t ng đ i ít dao đ ng, vàng tái ch giúp đ m

b o ngu n cung th ng m i khá d dàng khi c n thi t Chính đi u này góp ph n n

đ nh giá vàng Giá tr c a vàng còn có ý ngh a v m t kinh t vì có th đ c khôi

ph c l i t nh ng hình th c s d ng khác b ng vi c nung ch y, tinh ch và tái ch Trong kho ng th i gian t n m 2003 đ n n m 2007, vàng tái ch chi m kho ng 26 % ngu n cung hàng n m c a th gi i

• Ngân hàng trung ng

Ngân hàng trung ng và các t ch c đa qu c gia nh Qu Ti n T Qu c T hi n t i

c t gi kho ng 1/5 t ng l ng vàng d tr toàn c u làm tài s n d tr ( c tính s

l ng kho ng 29.000 t n đ c c t tr 110 t ch c) Tính trung bình, vàng chi m kho ng 10 % tài s n d tr c a các chính ph , cho dù t l này có khác nhau gi a các n c

M c dù m t s các ngân hàng trung ng đã t ng l ng d tr vàng trong nh ng

th p niên g n đây, khu v c bán buôn m i chính là nh ng đ i t ng bán vàng th c tính t n m 1989 tr l i đây, và đã góp ph n đ a 520 t n vàng vào ngu n cung hàng

n m tính t n m 2007 T n m 1999, Doanh s này đ c đi u hành b i hi p h i đi u

ph i vàng thu c ngân hàng trung ng-CBGA là t ch c giúp n đ nh s l ng bán

ra t 15 nhà n m gi kh i l ng vàng l n nh t th gi i Doanh s th c t bán ra c a ngân hàng trung ng c ch đ t 500 t n vào n m 2007

- Ngu n c u

• M c c u c a khu v c kim hoàn

ây là l nh v c tiêu th ch y u c a th tr ng vàng, chi m t 50% đ n 75%

s n l ng khai thác h m m hàng n m Tùy vào phong t c t p quán c a t ng dân

t c, t ng qu c gia mà vi c mua s m n trang m i n c có ý ngh a khác nhau

c u d tr c

ào tình hìnhvàng đ cong vi c đi

đ n 90 t n

c a các ngâ

h chính tr - xem là ng

u ch nh ch

t và đ u c

c u tích thành th i, n

ân hàng qu

xã h i, chín

gu n d trhính sách ti

c

tr , thu n lnén,…Vi cnên nh ng

n t c a qu

l i trong g mua bán, t

đ t bi n đ

vua chúa, h

ng s c Chđáo, tinh v

chính c a m

a qu c gia

u c gia

giao d ch mtích tr lo

u vàng dùn

m i qu c gNhà n c

th c c a nó Hi n nay, trung tâm tích tr vàng l n nh t thu c v khu v c Trung và

Vi n đông n i vàng đ c xem là ph ng ti n đ u t và đ u c r t thu n l i B i vì tình hình chính tr khu v c này luôn sôi đ ng nên không phát tri n đ c các hình

th c ch ng khoán, tín d ng, dân chúng có truy n th ng tích tr vàng M c c u vàng

t i đây còn ph thu c r t l n ngu n thu nh p quan tr ng là d u h a

- nh h ng c a giá d u

Khu v c Trung đông có ngu n tài nguyên r t quý giá là d u ây c ng là nguyên nhân khi n cho khu v c này luôn chìm trong chi n tranh, xung đ t và vàng

đã có m t v trí quan tr ng t i khu v c này Vì giá d u đ c tính b ng USD nên b t

k s dao đ ng nào trong giá d u s nh h ng đ n t giá USD và kéo theo s t ng

gi m giá vàng Ngh a là giá vàng không b nh h ng tr c ti p t giá d u h a mà cùng v i giá d u ch u nh h ng c a các bi n c chính tr - xã h i khác

- Y u t l m phát

L m phát c ng là m t y u t không nh nh h ng t i giá vàng N u l m phát

th p d i m t con s thì s thúc đ y s n xu t, tiêu dùng trong xã h i, ng c l i khi

l m phát quá cao thì nó l i là m t nhân t ki m hãm tiêu dùng, khi n giá c hàng hóa

t ng cao và gi m s c m nh c a đ ng ti n Có r t nhi u lý do là nguyên nhân c a l m phát, có th k đ n nh ng b t n trong chính sách đi u hành chính sách ti n t n u

n i l ng quá m c hay đ u t không hi u qu ho c giá c hàng hóa t ng cao khi n chi phí s n xu t b đ y lên mà m c thu nh p không theo k p

Lo l ng tình tr ng l m phát s gây đ t bi n v giá c hàng hóa ng th i,

nh ng bi n pháp gi i quy t s nh h ng đ n giá tr đ ng ti n khi n các nhà đ u t

s tìm đ n vàng đ b o toàn tài s n, t đó khi n giá vàng bi n đ ng t ng

- Các tác đ ng khác

• Chính tr

Chi n tranh gây nên nh ng t n th t không l ng và l ch s đã có th i k

ch ng ki n M ph i phá giá đ ng ti n và vô hi u hóa th a thu n Bretton Woods đ

gi i quy t h u qu chi n tranh t i Vi t Nam, giá vàng khi đó đ t m c l ch s 875USD/ounce ngày 21/01/1981 Chính vì v y, nh ng xung đ t g n đây gi a M và các qu c gia khác c ng luôn là m i l u tâm Tình hình chi n s làm cho tình hình chính tr th gi i nóng lên t ng ngày Giá vàng c ng s b nh h ng khi nh ng xung

đ t đó đem đ n chi n tranh và nguy c khó kh n cho n n kinh t toàn c u

• u c

Vàng là m t hàng hóa đ c bi t có th th c hi n đ y đ ch c n ng c a ti n t

và là lo i hàng hóa b o toàn tài s n t t nh t, th nên các qu đ u t và c cá nhân xem vàng là m t tài s n ph i duy trì trong danh m c đ u t nh t là trong tr ng h p kinh t th gi i đang trên đà gi m và l m phát tràn lan Nh ng đ ng thái liên quan

đ n các qu đ u t trong th i gian g n đây cho th y đi u đó Ngày 03/09/2008, khi USD t ng m nh lên và khu v c đ ng EUR gi m t ng tr ng khi n USD lên giá so

v i EUR thì qu đ u t SPDG Gold Share- Qu tín thác đ u t vàng s 1 th gi i bán ra 9,19 t n vàng Chính đi u này đã làm tâm lý bán c a các nhà đ u t và qu khác t ng lên khi n xu h ng gi m giá kéo vàng xu ng m c 737 USD/ounce ngày 11/09/2008 Nh ng tu n l t 17/09/2008 đ n 24/09/2008, qu này đã mua vào g n

100 t n vàng do bi n đ ng tình hình tài chính t i M đã khi n cho giá vàng trong

m t đêm t ng lên đ n 120USD/ounce Nh ng qu đ u t này ho t đ ng vì m c đích

l i nhu n có th tác đ ng m nh m làm cho không nh ng giá vàng mà k c giá c các lo i hàng hóa khác bi n đ ng ã có th i đi m tháng 05/2008, các qu này b các

t ch c chính ph c nh cáo ki m tra n u có các hành vi l ng đo n th tr ng

• Th i ti t, thiên tai, chu k l h i, kh ng b

Các nhân t nh h ng nh th i ti t, thiên tai, chu k l h i, kh ng b tuy không ph i là c b n và lâu dài nh ng c ng góp ph n gây nh h ng đ t bi n khi n giá vàng bi n đ ng Chu k l h i và phong t c t p quán mua vàng làm tài s n h i môn trong đám c i t i n khi n giá vàng t ng theo chu k này

1.2 T ng quan v l m phát

1.2.1 Khái ni m v l m phát

Trong kinh t h c, l m phát là s t ng lên theo th i gian c a m c giá chung

c a n n kinh t Trong m t n n kinh t , l m phát là s m t giá tr th tr ng hay gi m

s c mua c a đ ng ti n Khi so sánh v i các n n kinh t khác thì l m phát là s phá giá ti n t c a m t lo i ti n t so v i các lo i ti n t khác Thông th ng, ng i ta

hi u theo ngh a đ u tiên là l m phát c a đ n v ti n t trong ph m vi n n kinh t c a

m t qu c gia, còn hi u theo ngh a th hai là l m phát c a m t lo i ti n t trong ph m

vi th tr ng toàn c u

Nh v y, có th nh n th y r ng s t ng lên c a giá c chính là m t trong nh ng bi u

hi n c b n c a l m phát Vi c xem xét l m phát t p trung vào nghiên c u nh ng

bi u hi n c a l m phát, th hi n qua vi c gia t ng c a m c giá chung v i t c đ cao

và kéo dài đo l ng m c giá chung trong n n kinh t , th ng dùng khái ni m ch

s giá Ch s giá bao g m m t s lo i nh ch s giá bán l - CPI - Consumer Price Index, ch s giá bán buôn - WPI - Wholesale price index, Ch s giá s n xu t - PPI - Producer Price Index, song thông th ng thì dùng ch s giá bán l đ đo l ng

m c đ l m phát

N u n n kinh t n m nay có l m phát 10%/n m t c là m c giá chung trong

n n kinh t t ng lên 10% so v i n m tr c đó i u đó không có ngh a là giá c c a

t t c các hàng hóa đ u t ng lên cùng m t t l 10%, mà nh ng hàng hóa khác nhau

s có nh ng t l t ng khác nhau và th m chí có nh ng m t hàng giá gi m ho c giá không đ i

V b n ch t, l m phát là do kh i l ng ti n t trong l u thông v t quá kh i

l ng hàng hóa và d ch v cung ng, d n đ n s t ng giá đ ng lo t, liên t c và

m c đáng k T đó, th ng l y ch s giá t ng đ nói lên m c đ l m phát L m phát th ng đi kèm v i t ng tr ng kinh t , t ng s l ng công n vi c làm B n

ch t l m phát không x u, b i l m phát m c ki m soát đ c s kích thích đ u t ,

xu t kh u và c i thi n công n vi c làm Song, l m phát khi t ng quá m c đ n 2 con

s tr lên và ngoài t m ki m soát s gây t n h i cho n n kinh t và cu c s ng ng i dân

1.2.2 Phân lo i l m phát

Tùy theo tiêu th c phân lo i l m phát có các lo i l m phát khác nhau Thông

th ng vi c phân lo i l m phát trên c s đ nh l ng và đ nh tính

- V m t đ nh l ng: Phân lo i l m phát d a trên t l ph n tr m l m phát đ c tính trong n m Theo đó, l m phát đ c chia thành 3 lo i: l m phát v a ph i, l m phát phi mã và siêu l m phát

b c vào giai đo n t ng cao

• L m phát phi mã: L m phát cao là l m phát v i t c đ 2 con s , t

20%/n m đ n d i 100%/n m Khi l m phát phi mã x y ra, s n xu t b đình tr , n n tài chính b phá ho i N u không có bi n pháp thích h p thì n n kinh t s d dàng

r i vào tình tr ng siêu l m phát

• Siêu l m phát: Siêu l m phát là l m phát v i t c đ 3 con s tr lên, th m chí

không th đo l ng l m phát b ng s % mà b ng s l n t ng giá trong n m Siêu l m phát th ng x y ra do các bi n c l n nh chi n tranh, kh ng ho ng chính tr d n

đ n đ o l n tr t t xã h i Khi nh ng bi n c l n x y ra, s thâm th t ngân sách khi n Chính ph ph i phát hành ti n gi y đ bù đ p d n đ n siêu l m phát Siêu l m phát có s c phá hu toàn b ho t đ ng kinh t và n n kinh t b suy thoái nghiêm

tr ng Có th ví siêu l m phát nh c n sóng th n trong kinh t

- V m t đ nh tính: l m phát đ c chia thành nhi u lo i khác nhau, tùy theo

tính ch t c a l m phát mà chia ra các lo i c b n sau:

• L m phát thu n túy: là tr ng h p đ c bi t c a l m phát, h u nh giá c c a

m i hàng hóa đ u t ng lên cùng m t t l trong cùng m t đ n v th i gian

• L m phát cân b ng: là lo i l m phát có m c giá chung t ng t ng ng v i

m c thu nh p

• L m phát đ c d đoán tr c: là l m phát mà m i ng i có th d đoán

tr c nh vào s di n ti n liên t c theo chu i th i gian trong nhi u n m

• L m phát không đ c d đoán tr c: là l m phát x y ra b t ng , ngoài s

tiên li u c a m i ng i v quy mô, c ng đ c ng nh m c đ tác đ ng

• L m phát cao và l m phát th p: l m phát cao là m c l m phát mà t l t ng

thu nh p th p h n t l l m phát Ng c l i, l m phát th p là m c t ng thu nh p cao

h n m c đ t ng c a t l l m phát

Nh v y, có th phân lo i l m phát theo nhi u m c đ khác nhau đ có nh ng

bi n pháp ki m soát thích h p Song, bi n pháp phòng ch ng hay ch a tr c ng còn

ph i c n c vào nguyên nhân gây ra l m phát

1.2.3 Nguyên nhân gây ra l m phát

Có nhi u nguyên nhân gây ra l m phát Các nguyên nhân này có th xu t phát

t phía t ng c u trong n n kinh t , c ng có th xu t phát t phía t ng cung và c ng

có th là nguyên nhân xu t hi n đ ng th i c phía cung l n phía c u Khi quan sát

th c t , ng i ta nh n th y, trong môi tr ng có l m phát thì b n thân môi tr ng đó

c ng có th có kh n ng và là nguyên nhân thúc đ y ho c ti p t c gây ra m t chu trình l m phát m i, t c là t o s lu n qu n trong vòng xoáy l m phát

1.2.3.1 L m phát do chi phí đ y

Trong hoàn c nh s n xu t không t ng ho c t ng ít trong khi chi phí t ng lên

có th do chi phí s n xu t t ng v t quá m c t ng c a n ng su t lao đ ng thì s sinh

ra l m phát chi chí đ y Chi phí s n xu t t ng lên t o áp l c đ y giá bán s n ph m

t ng lên hay làm gi m m c cung ng hàng hoá c a xã h i, nh v y l m phát trong

tr ng h p này là do các y u t s n su t và tiêu th hàng hoá gây ra Chi phí t ng lên

có th xu t phát t nh ng nguyên nhân:

M c t ng ti n l ng v t quá m c t ng n ng su t lao đ ng Các doanh nghi p trong n n kinh t th tr ng th ng ph i ch u r t nhi u áp l c v v n đ ti n l ng Trong ng n h n, chi phí nhân công n đ nh do b h n ch b i h p đ ng lao đ ng song trong dài h n do áp l c c a công đoàn, do thu thu nh p và các y u t khác làm cho ti n l ng nhân viên ch u s c ép nâng lên Khi l ng t ng, giá c hàng hoá s

t ng Quy trình này tác đ ng b i y u t hành chính, có ngh a khi giá c t ng lên, các doanh nghi p ph i t ng giá bán đ đ m b o l i nhu n Khi giá c hàng hoá nói chung

và tiêu dùng nói riêng t ng lên thì ng i lao đ ng tìm m i cách đ t ng l ng Khi

l ng t ng, giá c l i t ng n l t mình, các doanh nghi p l i t ng giá bán đ đ m

b o l i nhu n Nhà kinh t h c Adam Smith g i s v n hành c a c ch này là đ ng xoáy trôn c

Giá nh p kh u t ng lên tác đ ng tr c ti p t i giá c trong n c, n u là hàng tiêu dùng

tr c ti p, ho c tác đ ng gián ti p thông qua vi c làm t ng chi phí s n xu t, n u là đ u vào c a quá trình s n xu t Giá hàng nh p kh u t ng lên có th do l m phát c a n c ngoài cao làm cho giá nguyên li u n c xu t kh u t ng, hay do đ ng n i t b m t giá so v i đ ng ti n c a nh ng n c có quan h m u d ch

- Do thu su t t ng lên làm nh h ng t i m c sinh l i c a các nhà đ u t nên đ y giá c t ng lên duy trì m c sinh l i mong mu n, ho c các doanh nghi p

t ng t l l i nhu n b ng bi n pháp t ng giá bán hàng hoá s làm cho giá c t ng,

vi c t ng giá trong tr ng h p này mang tính ch t hành chính tích c c nh m duy trì

l i nhu n m c mong mu n Vi c này th ng x y ra trong đi u ki n đ c quy n

M t s n c g i là l m phát hành chính

1.2.3.2 L m phát do c u kéo

L m phát c u kéo hay l m phát nhu c u là l m phát x y ra do t ng c u t ng

v t quá m c cung hàng hóa c a xã h i, d n đ n áp l c làm t ng giá c T ng c u trong n n kinh t bao g m chi tiêu c a h gia đình-C, chi tiêu c a Chính ph -G, đ u

t trong n n kinh t -I, nhu c u hàng hóa cho xu t kh u-X, l ng hàng hóa nh p

kh u-M N u g i t ng c u là AD thì AD = C + G + I +X – M (d u âm trong bi u

th c là do hàng hóa nh p kh u làm phong phú thêm hàng hóa trong n c và làm

Tâm lý thích tiêu dùng hay ti t ki m c a dân chúng đ a đ n s gia t ng t c đ

l u thông ti n t N u dân chúng có khuynh h ng thích tiêu dùng, t c đ l u thông

ti n t gia t ng

u t c a các doanh nghi p t ng lên do d đoán v tri n v ng phát tri n kinh

t trong n c và c ngoài n c hay do lãi su t gi m

CSTT m r ng t o đi u ki n cho các doanh nghi p, ng i dân d ti p c n ngu n v n, có th vay d dàng h n, vay nhi u h n d n đ n nhu c u chi tiêu nhi u

h n

Các y u t liên quan đ n nhu c u n c ngoài nh t giá h i đoái, m c thu

nh p c a c dân n c ngoài, làm gia t ng nhu c u hàng hóa xu t kh u kéo theo t ng

c u gia t ng

Nh v y, khi t ng c u t ng thì s gây áp l c t ng giá và x y ra tình tr ng l m phát trong ng n h n Song, n u n n kinh t ch a đ t đ c m c s n l ng ti m n ng thì vi c t ng t ng c u trong tr ng h p này tr thành m t chính sách l m phát có

hi u qu đ thúc đ y s n xu t xã h i làm cho kinh t t ng tr ng, t đó t ng cung s

t ng, s n l ng c a n n kinh t t ng lên

1.2.3.3 L m phát ti n t

Cung ti n t ng khi n cho l ng ti n trong l u thông t ng lên là nguyên nhân

gây ra l m phát Nghiên c u h c thuy t kh i l ng ti n t c a Fisher, s th y rõ h n

b n ch t c a v n đ i v i công th c kh i l ng ti n t : MV = PY, trong đó M: cung ti n t , V: t c đ vòng quay, P: m c giá c , Y: t ng s n ph m (không đ i trong

ng n h n), PY t ng đ ng GNP danh nghiã H c thuy t này cho r ng khi t ng

l ng ti n cung ng thì m c giá c c ng t ng theo t ng ng vì V và Y g n nh không đ i trong ng n h n N i dung h c thuy t t p trung lu n gi i nh ng y u t hình thành giá c có liên quan tr c ti p đ n: (i) quá trình hình thành và phát tri n th

tr ng tiêu dùng; (ii) cung hàng hoá và d ch v ; (iii) m i t ng quan gi a cung và

c u hàng hoá; (iiii) giá c s n xu t T t c các y u t hình thành giá c đ c xem xét

nh là nguyên nhân t ng giá Có th nh n th y r ng giá c n ng l ng, nguyên

li u…có tác đ ng đ n l m phát Song s tác đ ng này ph i n m trong m i liên h

c a 4 y u t nêu trên

1.2.3.4 L m phát do m t cân đ i c c u kinh t

Là l m phát xu t hi n khi có quan h không bình th ng trong các cân đ i c

b n c a n n kinh t nh Công nghi p - Nông nghi p, Công nghi p n ng - Công nghi p nh , S n xu t - D ch v , Xu t kh u - Nh p kh u, Tích l y - Tiêu dùng Các quan h nói trên không đ c đ t trong m t hoàn c nh kinh t c th đ có đ nh

h ng cân đ i m t cách h p lý s l p t c gây ra hi n t ng đông c ng m t b ph n ngu n l c kinh t , gi a chúng không chuy n hóa đ c cho nhau t o ra m t tr ng thái

v a th a v a thi u các n ng l c s n xu t gi t o Vì v y, có th g i nhóm nguyên nhân gây ra lo i l m phát này là s ách t c các ngu n v n Các l i th so sánh gi a các vùng trong n i b n n kinh t và l i th so sánh gi a các qu c gia không đ c khai thác làm cho s c phát tri n b đóng b ng hóa

áng l u ý h n c là FED và m t s NHT c a Úc, New Zealand, Nh t đã

lo i b m t s lo i hàng hóa có đ bi n thiên l n nh l ng th c, n ng l ng, lãi

su t mua nhà ra kh i r hàng hóa tính ch s l m phát c b n Các ngân hàng này cho

r ng nh ng thành ph n nói trên dù có biên đ dao đ ng l n nh ng v lâu dài không làm nh h ng đ n xu h ng chung c a l m phát, nên không nh h ng đ n k v ng

l m phát H n n a, s bi n đ ng c a các nhóm hàng này th ng n m ngoài kh n ng

ki m soát và t m nh h ng c a NHT nên c ng không th can thi p

nh h ng c a vi c lo i b các y u t có đ bi n thiên l n ra kh i r hàng hóa tính CPI r t quan tr ng cho Vi t Nam Hi n t i, nhóm hàng hóa l ng th c th c ph m đã chi m kho ng 42,85% và giá c c a m t hàng l ng th c th c ph m c a Vi t nam có

đ bi n thiên cao h n so v i nhi u n c

1.2.4.2 o l ng l m phát t i Vi t Nam

Vi t Nam, l m phát đ c đo l ng b ng t l l m phát, là su t t ng c a

m c giá t ng quát theo th i gian Th c đo ph n ánh m c giá t ng quát ph bi n

nh t là ch s giá tiêu dùng (CPI) CPI là m t t s ph n ánh c a r hàng hóa trong nhi u n m khác nhau so v i giá c a cùng r hàng hóa đó trong n m g c Ch s giá này ph thu c vào n m đ c ch n làm g c và s l a ch n r hàng hóa tiêu dùng Trên c s xác đ nh CPI bình quân, t l l m phát ph n ánh s thay đ i m c giá bình quân c a giai đo n này so v i giai đo n tr c

T l l m phát= (M c giá hi n t i – M c giá n m tr c) x 100%

M c giá n m tr c

Nh c đi m chính c a ch s này là m c đ bao ph c ng nh s d ng tr ng

s c đ nh trong tính toán M c đ bao ph c a ch s giá này ch gi i h n đ i v i

m t s hàng hóa tiêu dùng và tr ng s c đ nh d a vào t ph n chi tiêu đ i v i m t

s hàng hóa c b n c a ng i dân thành th mua vào n m g c Nh c đi m th hai

c a ch s này là không ph n ánh s bi n đ i trong c c u hàng hóa tiêu dùng c ng

nh s thay đ i trong phân b chi tiêu c a ng i tiêu dùng cho nh ng hàng hóa khác nhau theo th i gian

1.2.5 Tác đ ng c a l m phát đ n n n kinh t

L m phát có th tác đ ng tích c c l n tiêu c c đ i v i t c đ t ng tr ng kinh

t thông qua nhi u kênh khác nhau v i m c đ nh h ng t ng th khác nhau, ph thu c đáng k vào c c u th ch c nhà n c và t nhân c a n n kinh t , ph thu c vào kh n ng thích nghi v i m c l m phát hi n hành và kh n ng d báo l m phát

1.2.5.1 Tác đ ng tích c c c a l m phát

L m phát v a ph i đ c xem là giúp t ng tr ng kinh t thông qua vi c khuy n khích huy đ ng v n và t ng tính linh ho t giá c T l l m phát th p có th giúp bôi tr n th tr ng hàng hoá, lao đ ng và t ng tính linh ho t t ng đ i đ i v i giá c N u giá c k c ti n l ng và giá c c a các nhân t khác gi m xu ng v i tính linh ho t th p và n u các ngành s n xu t khác nhau có m c c u và n ng su t

t ng không đ ng đ u thì giá c t ng nh có th t o ra m t m c đ linh ho t giá c

t ng đ i l n c n thi t cho vi c phân b hi u q a các ngu n l c T l l m phát th p

và n đ nh s t o ra m t trong nh ng đ ng l c m nh nh t đ giúp đ t đ c m c t ng

tr ng n đ nh

1.2.5.2 Tác đ ng tiêu c c c a l m phát

L m phát x y ra ngoài d tính s t o nên bi n đ ng b t th ng v giá tr ti n

t và làm sai l ch toàn b th c đo các quan h giá tr , nh h ng đ n m i ho t đ ng kinh t xã h i Có th k ra m t s h u qu c a l m phát nh sau:

L m phát còn làm cho lãi su t danh ngh a t ng lên b i t l l m phát d tính

t ng lên (lãi su t th c = lãi su t danh nghiã - t l l m phát), n u l m phát d tính không phù h p v i l m phát th c t , nó s làm nh h ng đ n m c lãi su t th c K t

đ u t ng n ng i khi ti n hành đ u t , nh t là đ u t vào các d án dài h n, làm nh

h ng đ n s t ng tr ng kinh t

Trong l nh v c l u thông phân ph i, giá c hàng hoá t ng đã gây nên tình

tr ng đ u c tích tr hàng hoá vì th làm m t cân đ i gi t o quan h cung c u làm cho l nh v c l u thông b r i lo n

h th ng tín d ng ngân hàng r i vào tình tr ng kh ng ho ng, do ngu n ti n g i trong

xã h i b s t gi m nhanh chóng, nhi u ngân hàng b phá s n do m t kh n ng thanh toán và thua l trong kinh doanh Tình hình đó làm cho h th ng ti n t b r i lo n và không th ki m soát n i

• L m phát làm x u đi tình tr ng c a cán cân thanh toán qu c t

N u t l l m phát trong n c cao h n t l l m phát n c ngoài (có quan h m u

d ch) thì giá c hàng hoá trong n c tr nên m c h n so v i giá c hàng hoá n c ngoài, do đó làm gi m xu t kh u, t ng nh p kh u, làm x u đi tình tr ng tài kho n vãng lai T l l m phát cao cùng v i b i chi tài kho n vãng lai có th t o nên tâm lý trông đ i m t s gi m giá c a đ ng n i t so v i ngo i t gây áp l c t ng t giá, t

đó càng đ y m c giá c chung t ng lên

• L m phát làm gia t ng t l th t nghi p

M c giá chung t ng lên có th gây nên s gi m sút c a t ng c u và công n vi c làm,

do đó gia t ng t l th t nghi p (vì khu v c s n xu t s b thu h p)

th x y ra T đó, xây d ng các h th ng gi i pháp đ ng b , ph i h p nh p nhàng v i nhau nh m can thi p k p th i Các gi i pháp đó tr c h t c n hi u t ng t n, th u đáo và s d ng thành th o các công c c a chính sách v mô; t ng c ng công cu c

c i t h th ng kinh t theo h ng rõ ràng, minh b ch nh m t o môi tr ng thông thoáng, có th giám sát ki m tra d dàng; xây d ng h th ng các ch s kinh t v mô

m t cách chi ti t đ làm c n c đ a ra báo đ ng khác nhau và là c s quy t đ nh các chính sách v mô nói chung và ki m ch l m phát nói riêng

- Nhóm gi i pháp tác đ ng vào t ng cung

• Gi i pháp h n ch s gia t ng c a chi phí: Gi i pháp c b n là tác đ ng vào

m i quan h gi a m c t ng ti n l ng và m c t ng n ng su t lao đ ng xã h i N u thành công, gi i pháp này s h n ch nh ng đòi h i t ng ti n l ng b t h p lý d n

đ n vòng lu n qu n l ng - ti n - giá i kèm v i c ch ti n l ng, các n c ti n hành chính sách ki m soát giá c nh m h n ch s bi n đ ng c a ti n l ng th c t , tránh r i vào vòng xoáy l m phát l ng - giá - ti n

• Gi i pháp nh m m r ng kh n ng cung ng hàng hóa: nh m ch n đ ng

nhanh chóng và hi u qu c n s t giá c vì khan hi m hàng hoá, các n c th ng cho

nh p kh u các m t hàng đang thi u và lên giá

- Nhóm gi i pháp tác đ ng vào t ng c u

Chính ph các n c có l m phát th ng tìm cách ng n ch n các nguyên nhân

d n đ n gia t ng kh i ti n, đ ng th i t ng thu cho ngân sách nh m rút ng n cách bi t

gi a thu và chi (gi m b i chi), d n d n ti n đ n cân b ng thu chi ngân sách

các vùng kinh t d a trên ti m n ng, l i th c a vùng, g n v i nhu c u c a th

tr ng, g n li n v i phân công lao đ ng xã h i theo lãnh th Xoá b tình tr ng chia

c t v th tr ng gi a các vùng; xoá b tình tr ng t cung t c p, đ c bi t là t cung,

t c p v l ng th c c a t ng vùng, t ng đ a ph ng M i đ a ph ng c n đ t mình trong m t th tr ng th ng nh t, không ch là th tr ng c n c mà còn là th tr ng

qu c t , trên c s đó xác đ nh nh ng kh n ng, th m nh c a mình đ t p trung phát tri n, tham gia vào quá trình phân công và h p tác lao đ ng có hi u qu

1.3 Phân tích m i quan h gi a giá vàng và l m phát trong n n kinh t

1.3.1 Giá vàng tác đ ng đ n l m phát

Giá vàng nh h ng đ n các qu c gia xu t nh p kh u chúng, d n đ n gián

ti p nh h ng đ n l m phát Giá tr ti n t c a m t qu c gia g n ch t v i giá tr xu t

nh p kh u c a n c đó Khi m t qu c gia nh p kh u nhi u h n xu t kh u, giá tr

đ ng ti n c a n c này s suy gi m Ng c l i, giá tr ti n t s t ng lên khi qu c gia này là m t n c xu t kh u ròng Nh v y, đ ng ti n c a m t qu c gia xu t kh u vàng ho c có th ti p c n v i nh ng ngu n d tr vàng s t ng giá tr khi giá vàng

t ng, vì đi u này làm đ ng ti n n c này m nh lên

đ n l m phát i u này ph n l n là vì các ngân hàng ph thu c vào vi c in thêm ti n

đ mua vàng, và do đó t o ra m t ngu n cung d th a đ ng ti n đ nh danh Khi giá vàng t ng m nh, ni m tin vào giá tr đ ng ti n tr nên m ng manh Ng i dân có th rút ti n t các kênh đ u t khác đ đ u t vào vàng N u ti n mua vàng sau đó n m trong l u thông mà không quay l i nhà b ng thì s gây ra l m phát

M t s ch s hàng đ u đ c theo dõi b i các ngân hàng trung ng và các c quan khác trong n n kinh t đ d báo t l l m phát Giá các tài s n tài chính c ng

đ c tìm th y h u ích đ i v i thu c tính ch báo hàng đ u c a l m phát vì t su t sinh l i c a chúng đã tính đ n l m phát k v ng, nh ng s c m nh d đoán c a các tài s n tài chính ch đ c tìm th y trong m t s giai đo n và đ i v i m t s n c

nh t đ nh Trong s tài s n tài chính đó, có th k đ n giá vàng Trong th c t , vàng

th ng đ c phân tích v i vai trò là hàng hoá, nh ng không gi ng các hàng hóa thông th ng khác, vàng có s khác bi t l ch s , vàng đã và đang đ c s d ng đ

b o t n giá tr và là n i trú n đ ch ng l i l m phát N u xem vàng là m t lo i tài

s n tài chính, vàng có th đ c k v ng đ xác đ nh là nhân t d báo hàng đ u cho

l m phát

Vàng là m t tài s n đ c bi t, vì vàng v a là m t lo i hàng hóa, ví d trong vi c

s n xu t đ trang s c và các thi t b công nghi p, v a là tài s n tài chính, n i nó có

th đ c s d ng nh đ b o t n giá tr Vàng không có đ i th trong vi c làm tài

s n đ b o t n giá tr sau cùng, vì có m t l i th tâm lý h n các tài s n khác xu t phát t vi c s d ng cho m c đích này bao trùm nhi u th k qua S chuy n đ ng trong giá vàng, v i m t m c đ nào đó, có th d báo đ c m c đ l m phát trong

t ng lai V lý thuy t, s gia t ng k v ng l m phát làm gi m s c mua c a đ ng

ti n, do đó, s có tâm lý tìm đ n vàng đ b o t n giá tr i u này s làm t ng nhu

c u vàng, khi n giá vàng t ng cao, do đó, giá vàng càng cao là tín hi u cho th y t l

l m phát cao h n trong t ng lai L u ý r ng, đ i v i b t k qu c gia nào, t l l m phát đ c tính b ng cách s d ng giá tr đ ng n i t Vì là m t n i trú n ch ng l i

l m phát, các nhà đ u t ph i xem xét t l l i nhu n t vàng th hi n b ng đ n v

đ ng n i t B i vì giá vàng đ c xác đ nh t i các th tr ng th gi i và đ c đ nh giá b ng USD, nên giá vàng tr c h t ph i đ c nhân b i t giá h i đoái hi n hành

tr c khi tính toán t su t sinh l i c a nó

1.3.2 L m phát tác đ ng đ n giá vàng

Th tr ng vàng đã có s t ng giá khá v ng ch c trong su t th i gian qua

i n hình trong su t giai đo n 2000 – 2012 m c t ng giá c a vàng trung bình hàng

n m kho ng 38% Khi m c giá chung hay l m phát t ng, giá vàng c ng t ng do vàng

c ng là m t lo i hàng hoá

Các nhà đ u t th ng mua vàng v i s l ng l n khi đ t n c đ i m t v i

l m phát cao Nhu c u vàng t ng cao trong su t th i k l m phát vì giá tr v n có

c ng nh ngu n cung h n ch Vàng có th gi giá tr t t h n nhi u so v i các hình

th c ti n t khác vì không b m t giá Ví d nh vào tháng 4 n m 2011, các nhà đ u

t lo s s gi m giá tr c a ti n t đ nh danh và giá vàng đã t ng lên m c đáng kinh

ng c 1.500 USD/ounce i u này cho th y có r t ít ni m tin vào các lo i ti n t trên

th tr ng th gi i

Nh v y, trong m t vài tr ng h p, n u t c đ l m phát t ng cao, ng i dân

lo s đ ng ti n b m t giá Do đó, đ báo toàn giá tr tài s n, ng i dân s đ u t vào vàng ây đ c xem là m t ph ng th c d tr tài s n hi u qu nh t Lúc này, c u

v vàng s phát sinh c c ng đ ng, đ y m c c u vàng t ng cao, khi n giá vàng leo thang

S thay đ i trong l m phát k v ng c ng có tác đ ng đ n giá vàng N u l m phát k v ng t ng lên, các nhà đ u t s mua vàng đ đ u c trên s t ng giá c a vàng ho c đ ch ng l i s m t giá c a đ ng ti n pháp đ nh Dù b ng cách nào các áp

l c mua vàng s gây ra m t s gia t ng giá vàng ngay l p t c Các bài báo tài chính

ch ra r ng có nh ng b ng ch ng đáng k cho th y có m t m i quan h m nh m

gi a l m phát k v ng và giá vàng Các nhà phân tích th tr ng th ng cho là

nh ng thay đ i đáng k trong giá vàng do tác đ ng c a thay đ i trong l m phát k

đi u hành chính sách tài chính t i Vi t Nam Tr c tình hình đó, nhi u gi i pháp

nh m n đ nh th tr ng ti n t nói riêng và kinh t v mô nói chung đã đ c đ a ra, trong đó có các đ xu t c m vi c mua bán vàng mi ng trên th tr ng t do Khi chính ph đã quy t li t tri n khai gói chính sách bao g m c ki m soát th tr ng vàng và th tr ng ngo i h i c ng nh chính sách ti n t và tài khóa th t ch t, ch c

ch n l m phát s gi m Tuy nhiên, Chính ph nên u tiên cho vi c ki m soát th

tr ng vàng hay nên t p trung ki m soát t t chính sách ti n t và tài khóa nh đã công b Do đó, r t c n thi t ph i nghiên c u m i quan h gi a giá vàng và l m phát

đã th t b i trong vi c ch ng minh m i quan h chính xác gi a các thay đ i v giá vàng và l m phát

Sherman (1983) và Moore (1990) k t lu n r ng giá vàng và l m phát có m i

t ng quan thu n, và l m phát có th đ c s d ng nh m t ch s hàng đ u đ d đoán giá vàng Ngoài ra, k t qu nghiên c u c a Christie-David (2000) và c ng s cho th y r ng giá vàng có th là ch báo l m phát t t ph thu c vào th i gian ki m tra

M t khác, Jaffe (1989), Garner (1995), Larson và McQueen (1995), (2000) Cecchetti et al k t lu n r ng giá vàng không b nh h ng b i l m phát M t s

ng i khác c ng cho th y l m phát các n c khác ngoài M không d đoán chính xác giá vàng và ch ng minh r ng vàng không th ch ng l i l m phát nhi u n c Nghiên c u s d ng d li u bao g m các giai đo n sau n m 1999 c a giá vàng c ng không ch ng minh m i quan h gi a l m phát và giá vàng Do đó, không ch c ch n

Jaffe (1989) 1971-1987 Hàng

tháng

Bi n đ ng giá vàng không là ch

s d báo l m phát More(1990) 1970-1988 Hàng

tháng

L m phát đ c d báo b i giá vàng

tháng

Theo nghiên c u t i 14 qu c gia, nghiên c u phát hi n ra

r ng giá vàng có nh h ng đ n

ch s l m phát

(Ngu n: website www.ksri.org)

Ch ng 1 đã gi i thi u t ng quan v vàng và l m phát Qua ch ng này, có

th th y giá vàng và l m phát t n t i m t m i quan h tác đ ng qua l i và trong m t

s tr ng h p có th s d ng giá vàng đ làm ch s d báo l m phát trong t ng lai

ó là v m t lý lu n, đ ki m tra v m t th c ti n, ta ti n hành các ki m đ nh th c t trong ch ng 2

CH NG 2 PHÂN TÍCH M I QUAN H GI A GIÁ VÀNG VÀ

L M PHÁT T I VI T NAM 2.1 Th c tr ng v bi n đ ng giá vàng t i Vi t Nam

2.1.1 Th c tr ng bi n đ ng giá vàng t i Vi t Nam giai đo n t n m 2000 đ n

n m 2006

Trong giai đo n này tình hình kinh t Vi t Nam có nhi u thay đ i, các thành

ph n kinh t trong xã h i đ c khuy n khích m r ng ho t đ ng kinh doanh Nhi u chính sách kinh t thông thoáng đ c ban hành cùng vi c thu hút đ u t t nhi u ngu n đ c bi t t các nhà đ u t n c ngoài T n m 2001, vi c nh p kh u vàng

đ c c p phép tr l i bình th ng T n m 2000 đ n n m 2006, giá vàng Vi t Nam trong xu h ng t ng B t đ u t 2001, khi T ng th ng George Bush chính th c lên

n m chính quy n t i M thì c ng là th i đi m kh i đ u c a chu k t ng giá vàng, đ c

bi t là t sau v kh ng b ngày 11/9/2001 Trong giai đo n này, đi u ki n n n kinh

t Vi t Nam và th tr ng vàng h i nh p càng sâu r ng v i th gi i và trong đi u

ki n thông tin hi n đ i nên giá vàng trong n c theo nguyên t c bình thông nhau v i giá vàng th gi i, đ ng th i giá vàng n c ta c ng ph n ánh t c thì, cùng chi u và theo sát giá vàng trên th tr ng th gi i

th 2.1: Giá vàng t i Vi t Nam và giá vàng th gi i giai đo n 2000 – 2006

n v tính: ngàn đ ng/l ng

(Ngu n: C c Th ng kê Vi t Nam và webside www.kitco.com)

B c sang n m 2006, th tr ng kim lo i quý v n liên t c lên c n s t t ng giá

đ ng/l ng)

và liên t c l p nh ng k l c m i Giá vàng trong n c sáng 12/5/2006 đã v t m c 1,5 tri u đ ng/ch t i h u h t các đ a ph ng Nh v y, giá vàng trong n c tính đ n

Vi c giá vàng t ng cao đã gây nên h i ch ng tâm lý làm nhi u ng i dân đ

xô đi mua vàng, m t s đã rút ti n ti t ki m đ mua vàng Tuy nhiên, tr c s tr i

s t th t th ng c a giá vàng th gi i đã khi n không ít ng i dân b thua thi t nghiêm tr ng do đ u t theo phong trào – giá lên thì đ xô đi mua, giá h thì ào t bán ây c ng là m t nguyên nhân k v ng tác đ ng đ y giá vàng trong n c t ng cao ngoài nguyên nhân chính là do giá vàng th gi i bi n đ ng

Do nh h ng s bi n đ ng c a giá vàng th gi i, giá vàng trong n c c ng

t ng liên t c và có lúc t c đ t ng c a giá vàng trong n c còn cao h n c t c đ

t ng c a giá vàng th gi i Trong giai đo n này, giá vàng th gi i t ng là do y u t tâm lý t cu c kh ng b ngày 11/09/2011 và do nh h ng c a giá d u

th 2.2: Giá d u th gi i giai đo n 2000 – 2006

Giá d u gi m nh t n m 2000 đ n n m 2001, sau đó t ng m nh lên đ c bi t t n m

2003 đ n n m 2006 Giá d u t ng làm cho giá vàng t ng theo Khi giá n ng l ng

t ng, có th đ y các ngành s n xu t d ch v , nh t là v n chuy n r i vào khó kh n Vì

v y khi giá d u t ng quá m c th ng gây tác đ ng x u đ n n n kinh t nh t là gây ra

l m phát, chính vì v y giá vàng c ng bi n đ ng cùng chi u v i giá d u do nhu c u

đ u t trành r i ro Giá d u n m 2004 ch có 37USD/thùng lên 58USD/thùng n m

2006, t ng 56,7%, cùng th i gian đó giá vàng t 410 USD/ounce n m 2003 lên đ n

(Ngu n : Ngân hàng th ng m i c ph n Ngo i th ng Vi t Nam)

2.1.2 Th c tr ng bi n đ ng giá vàng t i Vi t Nam giai đo n t n m 2007 đ n

th 2.4 : Giá vàng t i Vi t Nam giai đo n 2007-2012

n v tính : ngàn đ ng/l ng

(Ngu n: C c th ng kê và website http://www.sjc.com.vn ) Giá vàng t i Vi t Nam t m c 13.401.000 đ ng/l ng n m 2007 lên đ n 44.133.000 đ ng/l ng n m 2012, t ng 229% ch trong th i gian 5 n m T c đ t ng giá vàng qua các n m không đ u nhau, t c đ giá vàng t ng m nh nh t trong n m

th 2.7: Giá d u th gi i giai đo n 2007-2012

n v tính: USD/thùng

(Ngu n http://www.ioga.com/Special/crudeoil_Hist.htm) Bên c nh các nhân t bên ngoài, thì nhân t bên trong là tình hình t giá