PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN GIÁ VÀNG TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ.PDF

Các ch th tham gia trên th tr ng vƠng trong n c ..... T ng c ng công tác qu n lý giám sát trên th tr ng vàng... nh ng nhân t nào... Còn trong dài h n, vàng không còn là m t kênh trú n an

L i c m n

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các t vi t t t

Danh m c các b ng, bi u, hình v, đ th

PH N M U 1

1 Lý do ch n đ tài: 1

2 i t ng và ph m vi nghiên c u 1

3 M c tiêu nghiên c u 1

4 Ph ng pháp nghiên c u 2

5 N i dung nghiên c u 2

6 Nh ng k t qu đ t đ c c a đ tài 2

Ch ng 1: T ng quan v s tác đ ng c a các nhân t đ n giá vàng 4

1.1 Gi i thi u s l c v th tr ng vàng 4

1.1.1 Khái ni m, đ c đi m và v trí c a th tr ng vàng trong h th ng tài chính qu c gia 4

1.1.1.1 Khái ni m v th tr ng vàng 4

1.1.1.2 c đi m c a th tr ng vàng 4

1.1.1.3 V trí c a th tr ng vàng trong h th ng tài chính qu c gia 5

1.1.2 Vai trò c a vƠng đ i v i đ i s ng kinh t xã h i 5

1.1.2.1 i v i đ i s ng xã h i 5

1.1.2.2 i v i ho t đ ng kinh t 6

1.1.3 Cung và c u trên th tr ng vàng th gi i 7

1.1.3.1 C u vàng c a th tr ng 7

1.1.3.2 Cung vàng c a th tr ng 9

1.2 Các nhân t tác đ ng đ n giá vàng th gi i 10

1.2.1 Giá vàng và l m phát 10

1.2.2 Giá vàng và t giá h i đoái 12

1.2.3 Giá vàng và giá d u, ch ng khoán 13

1.2.4 Giá vàng và lãi su t: 14

1.3 M t s bài h c kinh nghi m v s bi n đ ng giá vàng th gi i 15

1.3.1 D tr vàng c a các Ng ân hƠng Trung ng 15

1.3.2 Cu c suy thoái c a n n kinh t M và s m t giá c a đ ng đô la 17

1.3.3 Kh ng ho ng n công trên th gi i 19

1.3.4 Ngu n cung và ngu n c u v vàng c a các qu c gia trên th gi i 21

1.3.5 C ng th ng chính tr 23

1.3.6 Các bài h c kinh nghi m khác 23

K t lu n ch ng 1 24

Ch ng 2: Phân tích các nhân t tác đ ng đ n giá vàng t i th tr ng Vi t Nam 25

2.1 Gi i thi u v th tr ng vàng Vi t Nam qua các th i k 25

2.1.1 Nhu c u c a ng i dân và quy mô th tr ng 30

2.1.2 Các ch th tham gia trên th tr ng vƠng trong n c 32

2.1.3 C ch qu n lỦ vƠ đi u hành th tr ng vàng hi n nay 34

2.2 Các nhân t tác đ ng đ n giá vƠng trong n c 36

2.2.1 Giá vàng th gi i 36

2.2.2 Chính sách đi u ti t c a NHNN đ i v i th tr ng vàng 37

2.2.3 Ho t đ ng kinh doanh vàng c a các ngân hƠng th ng m i 38

2.2.4 Tác đ ng c a các bi n kinh t c b n đ n giá vƠng trong n c 39

2.2.5 Các y u t khác tác đ ng đ n giá vàng Vi t Nam 40

2.3 Nh ng m t tích c c và h n ch c a th tr ng vàng Vi t Nam trong th i gian qua 41

2.3.1 M t tích c c đ t đ c 41

2.3.2 Nh ng v n đ còn t n t i trong vi c qu n lý th tr ng vàng Vi t Nam 42

2.3.2.1 Chênh l ch giá vàng trong n c và th gi i 42

2.3.2.2 Tính đ c quy n th ng hi u c a SJC 44

2.3.2.3 Thi u c ch đ i v i th tr ng vàng nh n tr n, vàng phi SấC 46

2.4 Mô hình ki m đ nh các nhân t tác đ ng đ n giá vàng 47

2.4.1 Gi i thi u v mô hình ki m đ nh: 47

2.4.2 Gi i h n các bi n nghiên c u 48

2.4.3 Ph m vi d li u nghiên c u 49

2.5 K t qu vƠ đánh giá 49

2.5.1 Ki m đ nh m i t ng quan gi a giá vàng th gi i vƠ giá vƠng trong n c 49

2.5.2 Ki m đ nh tác đ ng các nhân t đ n giá vƠng trong n c 50

gi i 63

3.2 Gi i pháp n đ nh các y u t v mô c a n n kinh t 64

3.2.1 Nhóm gi i pháp nh m ki m soát t giá 65

3.2.2 Nhóm gi i pháp nh m ki m soát lãi su t: 66

3.2.3 Nhóm gi i pháp nh m ki m ch l m phát: 67

3.3 T ng c ng công tác qu n lý giám sát trên th tr ng vàng 68

3.3.1 Hoàn thi n khung pháp lý v vàng 68

3.3.2 Ch n ch nh ho t đ ng kinh doanh mua bán vàng mi ng 69

3.3.3 Qu n lý ho t đ ng huy đ ng và cho vay v n b ng vàng, kinh doanh vàng tài kho n 70

3.4 S Giao d ch vàng là gi i pháp lâu dài giúp ki m soát t t giá vƠng trong n c 71

3.5 Các gi i pháp h tr khác 73

3.5.1 i v i các công ty kinh doanh vàng 73

3.5.2 i v i nhà đ u t vàng 74

3.5.3 i v i các Ngân hàng đ c c p phép ho t đ ng kinh doanh vàng 74

K t lu n ch ng 3 75

PH N K T LU N 77 DANH M C TÀI LI U THAM KH O

PH L C 1,2

VAR : Mô hình vect t h i quy

VAT : Thu giá tr gia t ng

B ng 1.1: Nhu c u tiêu th vàng trung bình 5 n m 2007-2011

B ng 1.2: Ngu n cung vàng trung bình 5 n m 2007-2011

B ng 1.3: T ng h p m t s nghiên c u v m i quan h gi a l m phát và giá vàng

B ng 1.4: Th ng kê m i t ng quan gi a vàng và m t s lo i tài s n khác

B ng 2.1: Bi u đ t ng quan gi a giá vàng trong n c và nhu c u c a th tr ng

B ng 2.2: S đ các ch th tham gia giao d ch trên th tr ng vàng

B ng 2.3: Bi u đ giá vàng th gi i (08/2003 – 07/2013)

B ng 2.4: Bi u đ giá vàng Vi t Nam (08/2003 – 07/2013)

B ng 2.5: Bi u đ chênh l ch giá vàng trong n c và th gi i (11/2009 - 01/2013)

nh ng nhân t nào Vi t Nam là n c nh p kh u vàng là ch y u nên giá vàng trong n c bi n đ ng ph thu c theo giá vàng th gi i là đi u ch c ch n Nh ng

t i sao có nh ng giai đo n giá vàng trong n c bi n đ ng cùng chi u nh ng

không hi m khi bi n đ ng ng c chi u v i giá vàng th gi i i u này nh t đ nh

là còn ph i tính đ n m t s y u t kinh t c ng nh chính sách đi u ti t c a Nhà

n c ây là đi u mà n i dung lu n v n mu n làm rõ

2 i t ng và ph m vi nghiên c u

2.1 i t ng nghiên c u:

i t ng nghiên c u c a lu n v n là các nhân t nh giá vàng th gi i, lãi

su t huy đ ng, t giá, ch s giá tiêu dùng tác đ ng nh th nào đ n giá vàng trong n c

2.2 Ph m vi nghiên c u

Ph m vi nghiên c u c a lu n v n d a trên s li u kinh t t tháng 08.2003 đ n

tháng 7.2013 g m 120 chu k , m i chu k ng v i 1 tháng

3 M c tiêu nghiên c u

N i dung nghiên c u c a lu n v n này đ c đ t d i góc nhìn c a nhà qu n lý

đ i v i th tr ng vàng trong n c Thông qua vi c xác đ nh các nhân t tác đ ng

đ n giá vàng trong n c s giúp đ a ra đ c các gi i pháp qu n lý s bi n đ ng

c a giá vàng và đ a th tr ng vàng đi vào ho t đ ng n đ nh góp ph n vào s

phát tri n n đ nh c a th tr ng tài chính Vi t Nam

4 Ph ng pháp nghiên c u

Phân tích s bi n đ ng c a giá vàng và đ xu t các gi i pháp nh m qu n lý hi u

qu s bi n đ ng c a giá vàng

Bài nghiên c u ch y u s d ng ph ng pháp đ nh tính, đ nh l ng, th ng kê

so sánh t ng h p đ làm rõ v n đ nghiên c u ng th i s d ng mô hình VAR

đ ki m đ nh tác đ ng c a các nhân t đ n giá vàng Ph n m m đ c s d ng đ

ch y mô hình là Eviews 6

5 N i dung nghiên c u: bài nghiên c u g m ba ph n chính

Ch ng 1: T ng quan v s tác đ ng c a các nhân t đ n giá vàng

Ch ng 2: Phân tích các nhân t tác đ ng đ n giá vàng t i th tr ng Vi t Nam

Ch ng 3: Gi i pháp ki m soát giá vàng t i Vi t Nam

đ ng, đ m nh tác đ ng, c ng nh m c đ gi i thích cho giá vàng trong n c

ng th i đ a ra các lỦ gi i c th cho các v n đ nêu trên

3

6.4 T các k t qu nêu trên tác gi đ a ra gi i pháp đ ng trên góc đ c a nhà

qu n lý nh m bình n th tr ng, h n ch các tác đ ng tiêu c c c a bi n đ ng giá vàng đ n s n đ nh v mô c a n n kinh t

6.5 Lu n v n đư đ a ra các h ng nghiên c u, m r ng v n đ cho các bài

nghiên c u ti p theo

Th tr ng vàng là n i di n ra các ho t đ ng kinh doanh trao đ i vàng bao g m vàng

v t ch t, vàng nguyên li u, vàng trang s c, vàng tài kho n và các công c phái sinh vàng

1.1.1.2 c đi m c a th tr ng vàng

Th tr ng vàng mang tính ch t toàn c u vì nó không t p trung c th t i m t đ a

đi m nào mà t i b t c n i đâu n u có cung c u thì đ u giao d ch đ c Th tr ng có

th g m nhi u thành ph n tham gia nhi u khu v c đ a lý khác nhau

Th tr ng vàng có tính ch t toàn c u ho t đ ng 24/24 gi t th 2 đ n th 6 tr các

ngày ngh l Do có s chênh l ch múi gi nên ho t đ ng giao d ch di n ra liên t c b t

đ u v i th tr ng châu Á, đ n l t th tr ng châu Âu, r i th tr ng châu M …

Th tr ng vàng r t nh y c m v i các chính sách kinh t qu c gia c ng nh các bi n

đ ng kinh t , chính tr , v n hóa, xư h i trên th gi i

D dàng ti p c n: các thông tin c a th tr ng vàng đ c c p nh t liên t c, đ ng th i

các giao d ch trên th tr ng đ c th c hi n nhanh chóng d a vào tính thanh kho n cao

và h th ng công ngh thông tin hi n đ i, dù các bên tham gia cách xa nhau v n d

dàng giao d ch v i nhau

tr ng khác, gây xáo tr n s n đ nh v mô c a n n kinh t , nh h ng đ n chính sách

đi u hành c a Chính ph Tuy th tr ng vàng không n m vai trò ch đ o trong h

th ng tài chính c a n n kinh t nh ng s n đ nh, phát tri n c a th tr ng vàng s t o

đ ng l c phát tri n cho th tr ng tài chính, qua đó t o ra m t kênh đ u t sinh l i n a cho ng i dân, giúp đa d ng hóa danh m c c a nhà đ u t ng th i khi các th tr ng

khác phát tri n, dòng v n quay tr l i th tr ng m nh m c ng s làm cho th tr ng vàng sôi đ ng t ng tr ng m nh m h n

T i Vi t Nam, t sau giai đo n n m 1975 th tr ng vàng phát tri n m nh m không

ng ng và đ n nay sau nhi u bi n c th ng tr m nh ng th tr ng vàng v n có s c hút

r t m nh m đ i v i các ngu n l c c a xã h i Theo c l ng c a các t ch c trong và ngoài n c, ch v i l ng vàng đang đ c d tr trong dân là kho ng 400 t n quy ra

t ng đ ng v i 20 t USD theo giá tr hi n t i ch a tính đ n các ngu n vàng khác đư

cho th y quy mô th tr ng vàng Vi t Nam là không nh chút nào i u này cho th y

ti m n ng c a th tr ng này là r t l n, vi c kh i thông ngu n v n kh ng l này s giúp

t o đà phát tri n cho c h th ng tài chính nói riêng và c n n kinh t nói chung

1.1.2 Vai trò c a vàng đ i v i đ i s ng kinh t xã h i

1.1.2.1 i v i đ i s ng xã h i

T bao đ i nay vàng đư có m t giá tr r t to l n trong đ i s ng h ng ngày n c ta,

do đ c tính không b n mòn, có màu s c đ p d gia công thành đ trang s c nên đ

trang s c b ng vàng t lâu đư r t đ c a chu ng trong n c nh tính th m m , sang

tr ng và đ b n v i th i gian c a nó Bên c nh vai trò là thành ph n không th thi u

trong vi c s n xu t linh ki n trong máy móc thi t b nh máy tính đi n t , máy bay, tàu

v tr , thông tin liên l c, y t , làm đ p da trong các trung tâm spa… ng i dân còn s

d ng vàng đ làm đ trang s c cho ngày c i, đ t ng cho trong các d p l hay đ c t

tr giá tr trong nhà hay trong các ngân hàng Ngày nay v i s phát tri n không ng ng

c a trình đ ch tác kim hoàn, nhi u m u mư ra đ i thu hút đ c m t l ng c u r t l n

c a ng i dân và ngày càng t ng lên không ng ng

1.1.2.2 i v i ho t đ ng kinh t

Vai trò rõ nét nh t c a vàng đó là vàng đư đang và ngày càng tham gia nhi u vào

trong m i ho t đ ng kinh t c a đ t n c M c dù ch tr ng c a Nhà n c là không đ

n n kinh t b vàng hoá nh ng có m t th c t đang t n t i là vàng đang đ c nhi u

ng i dùng làm ph ng ti n thanh toán c t tr và giao d ch Không khó đ ta có th tìm

th y m t m u tin qu ng cáo mua bán nhà đ t trong đó đ n giá m t m2 đ c quy ra thành l ng vàng hay ch vàng i u này b t ngu n t thói quen giao d ch lâu đ i c a

ng i dân n c ta và đ thay đ i đ c đi u này không ph i là chuy n m t s m m t

chi u

n c ta tr c đây ngân hàng th ng m i đ c phép huy đ ng gi h vàng và t do

chuy n đ i vàng thành ti n đ ng ph c v ho t đ ng kinh doanh Ng i dân Vi t Nam

có truy n th ng c t tr vàng phòng khi có thiên tai, chi n tranh… nên ho t đ ng mua

bán, ký g i, đ u c tích tr vàng mi ng phát tri n r t m nh đây là m t đ c đi m r t

riêng bi t n c ta so v i th gi i

M t vai trò n a c a vàng đ i v i n n kinh t đó là kh n ng thanh toán đa d ng v i

nhi u n c trên th gi i không phân bi t qu c gia và lãnh th L y ví d giai đo n cu i

n m 2012 t i Iran do áp l c c m v n kinh t c a M đư khi n cho n i t n c này m t giá h n 50% vì v y n c này r t khó kh n trong vi c mua hàng hoá nhu y u ph m t

bên ngoài Chính vì v y gi a chính ph Iran và Th Nh K đư có tho thu n trong đó

Iran xu t kh u d u m vào Th Nh K đ i l i n c này thanh toán l i bàng Vàng cho

Iran và Iran dùng vàng này m t l n n a mua hàng hoá c a các qu c gia láng gi ng

i u này cho th y vai trò c a Vàng trong kh ng ho ng qu c gia to l n nh th nào

7

1.1.3 Cung và c u trên th tr ng vàng th gi i

1.1.3.1 C u vàng c a th tr ng

Theo s li u c a WGC n m 2012 c th gi i tiêu th 4.405,5 t n vàng v i giá tr

c tính 236,4 t USD cao h n 15% so v i trung bình 5 n m tr c

B ng 1.1 Nhu c u tiêu th vàng trung bình 5 n m 2007-2011

m c cao k l c vào tháng 5/2013 v i 162 t n (bình quân cùng k giai đo n 2012-13 là

70 t n/tháng) Nh p kh u vàng l n khi n n thâm h t cán cân vãng lai và d n t i

nhi u h l y cho n n kinh t Có th th y, gi ng nh m t vài n c châu Á, ng i dân

n là tín đ sùng bái vàng H mua vàng đ c t gi , làm trang s c, dùng đ thanh toán Ng i dân thành th có đi u ki n g i vàng vào ngân hàng l y lãi hay c m c

vàng vay ti n lên t i 100% giá tr đ đ u t Trong khi ng i dân nông thôn thích mua vàng đ u t trong b i c nh thi u các d ch v ngân hàng khu v c nông thôn T ng s

ti n mà n ph i b ra nh p vàng trong n m 2012-2013 là g n 54 t USD Con s trong n m li n tr c là 56,5 t USD Các con s này cho th y đ ng rupee m t giá m t

ph n do nhu c u USD t ng cao và trong b i c nh USD c ng lên giá so v i các ngo i t

khác V i v trí là n c tiêu th vàng th 2 th gi i (nh p kh u chi m kho ng 25% toàn

c u) và l ng vàng c tính kho ng 20.000 t n, có th th y, đây là nguyên nhân chính

d n đ n t ng thâm h t cán cân vưng lai, qua đó tác đ ng lên d tr ngo i h i n c này

và kéo theo các h l y khác là khó tránh kh i

* Nhu c u đ u t : Xu t phát t kh n ng b o t n giá tr , ch ng l i các bi n đ ng

b t n nên đư thúc đ y ho t đ ng đ u t c a các các nhân và t ch c Ho t đ ng đ u t

vàng có th bao g m nhi u hình th c khác nhau nh vàng v t ch t, vàng tài kho n, phái

sinh vàng hay đ u t vào ch ng khoán c a các nhà s n xu t vàng, các qu đ u t vàng… Nhu c u đ u t vàng đư t ng tr ng m nh m t n m 2003 Giai đo n 2006-

2011 giá tr đ u t đư t ng tr ng g n 534%, riêng n m 2011 nhu c u đ u t ròng đư đ t

x p x 85,9 t USD N m 2012 nhu c u đ u t vàng c a toàn c u đ t 1534,6 t n giá tr

gi m nh còn 82,3 t USD

* S d ng trong công ngh : Vi c s d ng vàng trong các ngành đi n t , y t ,

công nghi p chi m kho ng 12% t ng nhu c u vàng và tiêu th trung bình kho ng 450

t n vàng giai đo n 2007-2011

9

1.1.3.2 Cung vàng c a th tr ng

B ng 1.2 Ngu n cung v Ơng trung bình 5 n m 2007-2011

Cung vàng c a th tr ng th hi n các khía c nh sau

* Khai thác vàng t i các m :

Hi n t i có hàng tr m m vàng ho t đ ng trên toàn c u v i quy mô đa d ng Ngu n

cung t các m x p x 2.602,2 t n vàng m i n m tính trong th i gian 5 n m tr l i đây Tuy nhiên đ đ a m t m m i vào s n xu t c tính c n kho ng 10 n m chu n b nên

có th nói s n l ng khai thác ít dao đ ng khó có th ph n ng nhanh chóng đ có th

nh h ng ngay đ n giá vàng T n m 2011 đ n nay, ngu n cung vàng đôi khi b gián

đo n do các cu c đình công Nam Phi

* Tái ch vàng: Trong khi s n l ng khai thác vàng t m ít dao đ ng thì ho t

đ ng tái ch (nung ch y, tinh ch , tái ch ) vàng giúp đ m b o ngu n cung th ng m i

cho th tr ng góp ph n đ n đ nh th tr ng vàng Giai đo n 2007-2011 vàng tái ch

chi m kho ng 37% ngu n cung h ng n m

* Ngân hàng trung ng c a các n c: ngân hàng trung ng và các t ch c đa

qu c gia ( nh Qu Ti n T Qu c t ) hi n n m gi kho ng 1/5 t ng d tr vàng toàn

c u làm tài s n d tr ( c tính s l ng kho ng 29.000 t n đ c c t tr 110 t ch c)

Tính trung bình, vàng chi m kho ng 15% tài s n d tr c a các chính ph , tuy nhiên t

l này có khác nhau gi a các n c Các n c phát tri n Tây Âu và B c M gi kho ng

h n 40% t ng d tr toàn c u Các n c đang phát tri n n m gi kho ng 5% t ng d

tr

M c dù m t s các ngân hàng trung ng đư t ng l ng d tr vàng trong nh ng th p

niên g n đây, nh ng đây c ng chính là ngu n cung c p l ng vàng l n ra th tr ng t

n m 1989 đ n n m 2009 Sang n m 2010, các ngân hàng trung ng l n đ u tiên mua ròng vàng trong 21 n m

1.2 Các nhân t tác đ ng đ n giá vàng th gi i

1.2.1 Giá vàng và l m phát

L m phát xét v khái ni m là hi n t ng cung ti n t kéo dài làm cho m c giá c

chung c a n n kinh t t ng lên liên t c trong m t th i gian nh t đ nh Xu t phát t giá

tr n i t i, vàng đư đ c s d ng r ng rưi nh là m t lo i ti n t t r t lâu và do đó đ c

cho là có hi u qu phòng ng a l m phát và gi m phát Tuy nhiên trái v i ni m tin này, nhi u nghiên c u đư th t b i trong vi c ch ng minh đ c m i quan h chính xác gi a

bi n đ ng giá vàng và l m phát Sherman (1983) và Moore (1990) đư k t lu n r ng gi a

giá vàng và l m phát có m i quan h cùng chi u v i nhau, và l m phát có th đ c s

d ng nh là m t ch báo quan tr ng đ d báo giá vàng Thêm vào đó, Christie-David

và c ng s (2000) đư nghiên c u d li u giao d ch vàng t ng lai và phát hi n r ng m t

15 phút đ giá vàng t ng lai ph n ánh các thông báo v l m phát, đi u đó cho th y l m

phát không k v ng có th giúp d báo giá vàng t ng lai ít nh t là trong ng n h n

M t khác, Jaffe(1989), Garner(1995), Larson and McQueen(1995), Cecchetti và c ng

s (2000) k t lu n r ng giá vàng không ch u nh h ng c a l m phát M t vài nghiên

v i các thay đ i không mong

đ i c a CPI có Ủ ngh a trong 15

phút k t khi tin t c đ c công

trong CPI không nh h ng đ n

giá vàng giao ngay và các nhà

đ u t không th xác đ nh đ c

k v ng l m phát c a th tr ng

d a trên c s giá vàng

1.2.2 Giá vàng và t giá h i đoái

S bi n đ ng c a giá vàng ch u tác đ ng c a r t nhi u y u t trong đó m t nhân t

ch ch t trong nh ng n m g n đây đó là bi n đ ng t giá Khi giá tr đ ng ngo i t thay

đ i s d n đ n vi c giá vàng đ c đ nh giá theo ngo i t đó thay đ i theo Hi n nay do USD là đ ng ti n thanh toán mang tính toàn c u nên các hàng hóa, giao d ch trên th

gi i ch y u đ c đ nh giá theo đ ng USD trong đó bao g m c vàng Cho nên b t c tác đ ng nào tác đ ng làm t ng gi m giá tr đ ng USD c ng làm bi n đ ng đ n giá

vàng M t khác vàng c ng là m t công c phòng ng a ph bi n c a các t ch c l n đ

phòng ng a r i ro khi đ ng USD m t giá Khi đ ng USD m t giá so v i các lo i ti n t

còn l i thì vàng t ng giá và ng c l i nh ng đi u này không ph i lúc nào c ng đúng vì

còn ph i tính đ n nhi u nhân t tác đ ng đ n giá vàng khác

13

i v i th tr ng vàng trong n c, giá vàng trong n c đ c quy đ i t giá vàng th

gi i theo công th c:

giá USD/VND (ngu n www.acb.com.vn)

Nh v y t trong công th c ta đư th y đ c giá vàng và t giá có m i quan h ch t

ch nh th nào c bi t do đ c thù Vi t Nam là n c nh p kh u vàng là chính nên t

giá USD/VND bi n đ ng thì s làm giá vàng trong n c bi n đ ng theo

1.2.3 Giá vàng và giá d u, ch ng khoán

Gi a giá vàng và giá ch ng khoán có m i liên h không rõ ràng l m Nghiên c u c a

Baur và Mc Dermott (2009) đ a ra k t lu n r ng: Vàng đ ng th i là m t kênh trú n

ng n h n l n phòng ng a r i ro cho ph n l n các th tr ng ch ng khoán Châu Âu và

M Vàng có th t o l c n đ nh cho h th ng tài chính b ng cách làm gi m b t các

kho n thua l khi th tr ng ch ng khoán đ i di n v i nh ng cú s c tiêu c c Baur và Lucey (2010) c ng đ a ra nh ng b ng ch ng th c nghi m t i M và Anh v vi c vàng

là m t kênh trú n an toàn cho ch ng khoán, nh ng trong m t th i gian h n ch - c th

là ch trong 15 ngày giao d ch c a th tr ng Còn trong dài h n, vàng không còn là m t

kênh trú n an toàn cho th tr ng ch ng khoán

L ch s th gi i ghi nh n giá vàng và giá d u th gi i luôn song hành v i nhau qua các th i k Do d u là ngu n nguyên li u đ u vào quan tr ng c a ho t đ ng s n xu t

nên b t c s bi n đ ng nào c a giá d u m c ng gây tác đ ng dây chuy n lên c n n

kinh t th gi i Vì th đ gi n đ nh cho n n kinh t , các n c l n th ng xây d ng

các kho d tr d u l n và t ng c ng tích tr vàng b i đây là hai lo i hàng hóa không b

m t giá tr D u m d i vai trò là hàng hóa tích tr khi giá d u m t ng t t y u d n đ n

h qu là đ ng USD m t giá, khi đó các n c s mua vàng đ tích tr giá tr , kéo theo

nhu c u vàng trên th gi i s t ng làm giá vàng t ng theo

N m 2006 c ng là n m đánh d u m c k l c c a giá vàng, giá d u và m t l n n a

minh ch ng cho th y s đ ng hành c a giá vàng và giá d u Giá d u đ t m c k l c

78,40 USD/thùng vào ngày 13/7/2006 M c k l c này cao h n 39% so v i m c giá cao

nh t trong n m 2004 là 56,37 USD/thùng (ngày 26/10/2004) và trên 10% so v i m c

cao nh t n m 2005 là 70,85 USD/thùng vào ngày 27/8/2005 Các k l c v giá d u t i

th i đi m đó và nh ng nguyên nhân c a nó c ng không n m ngoài nh ng nguyên nhân

c h u nh c u t ng, ngu n cung h n ch do nh ng xung đ t v chính tr các n c

s n xu t d u m , d tr n ng l ng t i M … Vào đ u n m 2006, giá vàng th gi i t

m c 517 USD/ounce đư t ng liên t c và đ n ngày 12/5 đư đ t m c k l c là 732

USD/ounce, đ r i gi m li n m t m ch xu ng còn 543 USD/ounce ch trong vòng 1 tháng Nh ng ngay sau đó, giá vàng l i t ng l i g n 140 USD/ounce lên m c 675

USD/ounce vào n a cu i tháng 7 - 2006 M t bi n đ ng ch a t ng có trong l ch s giá

vàng kho ng 1/4 th k tr l i đây Giá vàng th gi i trong phiên giao d ch cu i cùng

c a n m 2006 m c 635 USD/ounce, t ng g n 23% so v i th i đi m đ u n m

1.2.4 Giá vàng và lãi su t:

Gi a giá vàng và lãi su t có m i quan h ch t ch v i nhau V i tín hi u gi m lãi su t

c a Ngân hàng Trung ng s d n đ n vi c t ng c ng ti n cho n n kinh t kéo theo h

l y s làm cho l m phát t ng qua đó làm t ng nhu c u mua vàng đ b o toàn giá tr

ch ng l i l m phát nên kéo theo vi c giá vàng c ng s t ng theo

Trong ph m vi nghiên c u c a lu n v n, tác gi ch y u đ c p đ n lãi su t huy đ ng

c a th tr ng đ xem xét m i t ng quan c a giá vàng và lãi su t d i góc đ đ u t Nhà đ u t s xem xét xem li u mình nên b ti n mua vàng đ u t và ch u r i ro hay đem g i ti t ki m đ đ c an toàn và nh n đ c thu nh p c đ nh i u này tùy thu c

vào s bi n đ ng c a giá vàng và tình hình lãi su t th tr ng trong m t giai đo n th i

gian

15

B ng 1.4 Th ng kê m i t ng quan gi a vàng và m t s lo i tài s n khác

1.3 M t s bài h c kinh nghi m v s bi n đ ng giá vàng th gi i

1.3.1 D tr vàng c a các Ngân hƠng Trung ng

T ch c IMF và các Ngân hàng trung ng trên kh p th gi i đóng vai trò quan tr ng

c a mình Hi n nay, d tr vàng c a m i qu c gia ch vào kho ng 2%-10% d tr ngo i

h i c a mình Tuy nhiên có m t th c t là n u đ ng đôla ti p t c y u đi, các n c s

ti p t c đi u ch nh danh m c d tr ngo i h i c a mình t đôla sang vàng và đi u này

s giúp duy trì đà t ng giá c a vàng

Bài h c rút ra: Giá vàng s t ng theo s gia t ng nhu c u d tr vàng c a các Ngân hàng Trung ng trên th gi i và xu h ng tr vàng v n còn đang ti p t c xu t phát

t nguy c b t n trên toàn th gi i và s suy y u c a đ ng USD

B ng 1.5 S li u v d tr vàng c a m t s qu c gia tháng 12/2011

17

B ng 1.6 T l d tr vàng c a m t s Ngân hƠng trung ng trên th gi i

1.3.2 Cu c suy thoái c a n n kinh t M và s m t giá c a đ ng đô la

Kh ng ho ng tài chính Hoa K 2007-2009 là cu c kh ng ho ng trong nhi u l nh v c

tài chính (tín d ng, b o hi m, ch ng khoán) di n ra t n m 2007 cho đ n nay Cu c

kh ng ho ng này b t ngu n t cu c kh ng ho ng tín d ng nhà th c p Và b n thân

nó l i là ngu n g c tr c ti p c a cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u 2007-2010 Và chính t cu c kh ng ho ng này các ch ng trình n i l ng đ nh l ng đư xu t hi n nh

là công c kích thích kinh t c a Chính ph M

Ch ng trình n i l ng đ nh l ng thu c v nhóm chính sách ti n t phi truy n th ng

đ c ngân hàng trung ng s d ng nh m kích thích n n kinh t khi các chính sách ti n

t truy n th ng đư b vô hi u Ngân hàng trung ng áp d ng n i l ng đ nh l ng b ng

cách mua các tài s n tài chính t ngân hàng th ng m i và các t ch c t nhân khác

nh m b m m t l ng ti n xác đ nh vào n n kinh t Bi n pháp này khác so v i cách

truy n th ng là mua-bán trái phi u chính ph nh m gi lãi su t th tr ng m c m c

tiêu N i l ng đ nh l ng s làm t ng d tr d th a (m c cao h n d tr b t bu c) t i

các ngân hàng, và làm t ng giá c a tài s n tài chính, t đó làm gi m l i su t c a các tài

s n này

Chính sách n i l ng ti n t m r ng th ng bao hàm nghi p v NHTW mua TPCP kì

h n ng n nh m làm gi m các m c lãi su t ng n h n trên th tr ng Tuy nhiên, khi lãi

su t ng n h n đư g n m c 0% ho c b ng 0%, thì chính sách ti n t truy n th ng s

không th h th p lãi su t đ c n a N i l ng đ nh l ng có th đ c s d ng nh m

kích thích kinh t b ng cách mua các tài s n dài h n (không ph i là TPCP ng n h n), và

nh v y s khi n lãi su t dài h n gi m xu ng trên đ ng cong l i su t

Khi các NHTM bán đ c tài s n cho Fed, các NHTM s có nhi u ti n h n đ cho vay,

t đó n n kinh t s có nhi u ti n đ tài tr cho các d án kinh doanh; các d án kinh

doanh s s d ng nhi u nhân công h n; vi c làm đ c t o ra và kinh t đ c kích thích

đ phát tri n i v i chính sách ti n t c a Fed, m c tiêu gi m thi u th t nghi p là m c

tiêu cao nh t, khác v i u tiên c a các ngân hàng trung ng khác trên th gi i, ví d ECB u tiên gi l m phát trong t m ki m soát

Tuy nhiên có m t th c t khác đó là QE l i giúp n c M phân tán khó kh n c a mình cho các n c khác vì lỦ do USD là đ ng ti n thanh toán và d tr mà c th gi i

đ u s d ng Vì v y khi USD đ c b m ra ào t, t t c các n c đ u ph i ch u nh

h ng t vi c USD b m t giá liên t c đ i m t v i bong bóng tài s n đ y r i ro N i lo

USD m t giá khi n gi i đ u t thi nhau bán tháo c phi u l y USD mua ngay hàng hóa

Vì v y th tr ng ch ng khoán s t gi m m nh, ng c l i giá vàng, d u, kim lo i quý,

đ ng, ng c c, cà phê,… t ng m nh, gây ra l m phát cho c th gi i Nh v y gói kích

thích kinh t QE đư làm bùng n nguy c l m phát khi n giá vàng t ng chóng m t i u

này có th th y qua đ th d i đây Giá vàng t ng liên t c 54% (QE1) và 31% (QE2)

19

B ng 1.7 Bi u đ t ng quan gi a giá vàng th gi i và các ch ng trình QE

Bài h c rút ra: Chính sách kích thích kinh t c a M đã gây ra tình tr ng l m phát

cho n n kinh t th gi i d n đ n giá vàng t ng m nh t giai đo n tháng 10.2008

Hi n nay, c th gi i đang ch đ i nh ng thông tin đ n t kinh t M nh là kim ch

nam cho s bi n đ ng c a giá vàng

1.3.3 Kh ng ho ng n công trên th gi i

Các h c gi kinh t trên th gi i quan ni m, kh ng ho ng tài chính th ng xu t phát

t ba khu v c: kh ng ho ng ti n t (t giá h i đoái) nh t ng x y ra Thái Lan n m

1997, kh ng ho ng ngân hàng và kh ng ho ng n công N công tích t ngày càng l n

và t p trung ch y u M , Tây Âu, B c Âu, Nh t B n ng ng trên 100% GDP, th m

chí Nh t còn trên 200% GDP! Cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u n m 2008 đ c

châm ngòi t tín d ng b t đ ng s n d i chu n M , hoành hành th gi i su t 3 n m qua t ng đư t m yên thì b c sang n m 2011, l i đ c châm thêm m i l a t kh ng

ho ng n công T đó, b c l nh ng nh h ng mang t m vóc sâu r ng và nguy hi m

đ i v i n n tài chính toàn c u

Hi n nay không có m t m c tr n n công nào là phù h p cho t t c các qu c gia trên

th gi i mà m i n c tùy vào tình hình n i t i c a mình c ng nh kh n ng qu n lý n công đ xác đ nh cho mình m t m c tr n n công thích h p i u này giúp Chính ph

qu n lý t t kh n ng tr n c a mình tránh tình tr ng ph i lâm vào tình tr ng phá s n

S d ph i xem xét tình tr ng n công c a m t qu c gia khi nghiên c u giá vàng b i vì

khi m t qu c gia m t kh n ng thanh toán n lâm vào tình tr ng phá s n s d n đ n vi c

n i t c a qu c gia đó m t giá chóng m t làm cho nhu c u vàng c a th tr ng n i đ a

t ng đ t bi n d n đ n s làm cho giá vàng c a th tr ng trong n c t ng m nh N u

tình tr ng này x y ra v i các n c l n nh M , Châu Âu… thì s c nh h ng c a nó

đ n th tr ng vàng toàn th gi i là l n h n nhi u

Bài h c rút ra: Tr c s c ép c a kh ng ho ng n công trên th gi i các nhà đ u t đang tìm vàng nh m t n i trú n an toàn tr c nguy c cu c kh ng ho ng n ngày

m t lan r ng, làm cho giá vàng trong th i gian qua t ng m nh i u này ph n ánh

nhu c u v d tr vàng an toàn h n so v i đ ng ti n gi y, sau khi nhi u cá nhân và

t ch c châu Âu, châu Á t ng c ng mua vàng, mua b ch kim và b c i u này s tác đ ng x u đ n đ u t toàn th gi i và Vi t Nam b i m t khi vàng chi m t tr ng

l n trong danh m c đ u t c a các t ch c thì c ng đ ng ngh a v i vi c các danh

m c khác nh c phi u, trái phi u s b gi m m nh Nh v y, lu ng v n đ u t gián

ti p càng tr nên h n ch

21

B ng 1.8 Bi u đ di n bi n cu c kh ng ho ng n công Châu Âu (2011) và giá vàng

1.3.4 Ngu n cung và ngu n c u v vàng c a các qu c gia trên th gi i

Do vàng là m t lo i hàng hoa đ c bi t nên vàng ch u tác đ ng c a quy lu t cung c u

c a th tr ng Ngu n cung vàng đ c cung c p ch y u t nh ng n c có tr l ng

vàng l n s n l ng xu t kh u l n có t m nh h ng đ n th tr ng nh Trung Qu c,

Nam Phi, M , Nga, Canada, Úc…C u v vàng thì đa d ng h n nh ng ch y u là 2 qu c

gia có truy n th ng tr vàng lâu đ i là n và Trung Qu c Bi u đ d i đây cho

th y t ng s n l ng vàng so v i l ng vàng giao d ch trên hai sàn Comex và Th ng

H i Gold Exchange Trong tháng 5/2013, l ng vàng nh p kh u vào th tr ng châu Á

lên m c cao th nhì k t tr c t i nay Trong khi s n l ng khai thác ch kho ng

1.134 t n trong n m nay thì vàng giao k h n trên sàn Th ng H i đư là 918 t n Con s này đánh d u s trái ng c v i vi c cung c p vàng trên sàn Comex m c 103 t n k t

đ u n m t i tháng 5 v a qua

B ng 1.9 Bi u đ nhu c u vàng c a th tr ng Trung Qu c

Trong th c t , vàng v t ch t cung c p trên Sàn giao dch vàng Th ng H i trong tháng

5 r t có Ủ ngh a đ i v i l ng vàng d tr c n m c a Trung Qu c K t đ u n m t i nay, l ng vàng nh p kh u c a Trung Qu c t ng đ ng v i 50% s n l ng khai thác

c a toàn th gi i Nhu c u vàng c a Trung Qu c có kh n ng dao đ ng t 950 – 1000

t n trong n m 2013, xu h ng đang nghiêng v phía t ng lên và có th còn cao h n n a

Trung Qu c có th s là n c tiêu th vàng l n nh t th gi i l n đ u tiên b i nhu c u s

d ng trang s c và đ u t Trang s c có nhu c u cao nh t, nh ng nhu c u đ u t s phát

tri n nhanh nh t

Trong khi đó, nhu c u vàng c a n đ có th m c th p nh t trong n m nay, vào

kho ng 850 t n, chính ph n đang h n ch nh p kh u vàng trong n m nay nh m

c t gi m thâm h t th ng m i D báo nhu c u c a các ngân hàng trên toàn c u n m

nay kho ng 400 t n, gi m so v i m c cao c a n m 2012 là 532 t n

23

Bài h c rút ra: Giá vàng ch u nh h ng nhi u c a quan h cung – c u S n l ng

vàng c a c th gi i là c đ nh khó thay đ i nhanh chóng đ c trong khi nhu c u vàng thì t ng tr ng m nh theo t ng n m nên chu k t ng c a giá vàng v n còn ti p

t c Th ng vào các tháng cu i n m là lúc Trung Qu c và n b c vào mùa

c i c ng nh mùa l h i nên nhu c u vàng đ c d báo s t ng m nh vào giai

đo n này

1.3.5 C ng th ng chính tr

Kh ng ho ng chính tr , kh ng ho ng kinh t , chi n tranh, kh ng b , thiên tai… là các

y u t tác đ ng m nh t i giá vàng Chúng ta có th l y minh ch ng d dàng thông qua

cu c kh ng ho ng Trung ông hi n nay mà tâm đi m là tình hình chi n s Syria Khu

v c Trung ông hi n nay đ c ví nh là m d u c a th gi i c ng c p t i 35% s n

l ng d u thô c a toàn th gi i Tuy nhiên khu v c này t tr c đ n nay luôn là các

đi m nóng xung đ t c a th gi i Mà g n đây nh t là sau v t n công b ng v khí hóa

h c r ng sáng ngày 21/08/2013 Syria kéo theo nguy c leo thang chi n tranh can thi p

t bên ngoài c n k Ngay l p t c thông tin này đư tác đ ng m nh làm giá d u c ng nh

giá vàng th gi i t ng v t Ngày 28 tháng 8, giá vàng đư đ t m c cao nh t trong 3 tháng

tr l i đây, t ng 20% so v i cùng k tháng 6, m c 1.433,83 USD, giá d u thô c ng đ t

m c 112,24 USD/thùng t i NewYork vào ngày 28, m c cao nh t k t tháng 5 n m

2011 v i quan ng i v xung đ t t i Syria s nh h ng đ n ngu n cung d u t i các

n c Trung ông

Bài h c rút ra: Vàng là n i trú n an toàn khi có b t n x y ra, nên khi đó nhu c u

vàng s t ng h n m c bình th ng d n đ n giá vàng bi n đ ng theo di n bi n b t n

1.3.6 Các bài h c kinh nghi m khác

S can thi p c a chính quy n vào quá trình khai thác vàng c ng nh ho t đ ng c a

các m vàng làm nh h ng đ n ngu n cung vàng c a th tr ng d n đ n làm t ng giá

vàng

Tâm lỦ đám đông khi giá vàng bi n đ ng c ng có nh h ng đ n giá vàng Ví d nh

Vi t Nam r t d b t g p hình nh khi giá vàng t ng thì nhi u ng i dân đi x p hàng mua vàng vì ngh vàng s còn t ng n a Khi l c c u t ng đ t bi n mà ngu n cung không đ m b o thì s làm giá vàng càng t ng m nh

Các ng ng tâm lý giá vàng th gi i nh 1000 $/ounce, 1500 $/ounce… các ng ng

h tr , ng ng c n trong phân tích k th t c ng có tác đ ng nh t đ nh đ n tâm lý giao

d ch

Vai trò c a vàng đư đ c ki m ch ng qua hàng ngàn n m l ch s c a nhân lo i và

trong giai đo n th gi i ngày càng xu t hi n các nguy c b t n, kh ng ho ng nh hi n

nay, m t l n n a giá tr đó càng đ c tái kh ng đ nh và phát huy nh là m t công c

b o toàn giá tr , ch ng l i các r i ro có th x y ra bên c nh các vai trò thu n túy c a vàng

Tuy nhiên s bi n đ ng c a giá vàng là tác đ ng t ng h p c a r t nhi u nguyên nhân khác nhau mà đ hi u rõ không ph i là vi c d dàng L m phát, t giá, lãi su t, giá d u,

giá ch ng khoán… hay b t k m t bi n c nào c ng đ u có th tác đ ng lên giá vàng

nhi u m c đ khác nhau Ch ng 1 c a lu n v n đư đi sâu nghiên c u các khía c nh liên quan đ n c ch tác đ ng lên giá vàng c a các nhân t trên Vi c xem xét tác đ ng

th c t c a các bi n này lên giá vàng t i th tr ng Vi t Nam nh th nào, có đi u gì

gi ng và khác so v i th gi i s đ c tác gi trình bày trong ph n ti p theo

25

CH NG 2:

2.1 Gi i thi u v th tr ng vàng Vi t Nam qua các th i k

- Giai đo n tr c tháng 4/1975: Th i kì này, trong b i c nh đ t n c ch a

gi i phóng, ng i dân Vi t c ng ít quan tâm đ n vàng T i nh ng thành ph l n, vàng

c ng ch có vai trò là hàng hóa thông th ng d i các d ng n trang Ch có m t b

ph n ng i Hoa và t ng l p khá gi nh trung, phú nông m i s d ng vàng nh ph ng

ti n tích l y tài s n

T i mi n B c, t 1946 đư có S c l nh 202 c a Ch t ch Chính Ph Vi t Nam Dân ch

c ng hòa ngày 15/10/1946 v kinh doanh vàng b c Theo đó, vi c chuy n ti n vàng,

vàng th i, vàng nén, vàng lá ra kh i đ a h t t nh ph i đ c phép c a y ban hành chính

c p tnh i u này đư làm h n ch vi c phát tri n th tr ng vàng Tuy nhiên, vi c kinh

doanh vàng không b c m đoán nh ng ph i có gi y phép c a y ban hành chính c p

t nh

T i mi n Nam, h th ng ti n t và ngân hàng c ng d n phát tri n theo mô hình c a các n c ph ng Tây, đ ng ti n Sài Gòn có ch đ b n v USD và là ph ng ti n thanh toán đ c tôn Tuy nhiên, vàng mi ng (c th là d ng vàng lá) c ng đ c s n xu t v i

th ng hi u Kim Thành và khá n i ti ng, đ c l u thông và t o d ng đ c uy tín trong

ph m vi ba n c ông D ng và m t s qu c gia lân c n Kinh doanh vàng th i k này nhìn chung là đ c phát tri n t do, k c t do xu t nh p kh u vàng

Giai đo n t tháng 4/1975 ậ 1988: N c ta ph i t p trung kh c ph c h u

qu chi n tranh và r i vào l m phát cao N n kinh t b c m v n, ho t đ ng theo ki u

t p trung bao c p, và di n ra nhi u đ t đ i ti n Nh ng đi u này khi n ng i dân m t

ni m tin vào ti n pháp đ nh Chính vì th , vàng mi ng có c h i phát huy vai trò ti n t

Trong l u thông, vàng mi ng tr thành ph ng ti n thanh toán có v th v t tr i v i

nh ng đ n v ph bi n là phân, ch , l ng v i đ tinh khi t khác nhau

Chính sách nhà n c trong th i kì này là h n ch ho t đ ng kinh doanh vàng Nhu c u

v vàng trong n n kinh t r t cao trong khi pháp lu t l i kìm hãm và không th a nh n

th tr ng vàng, đi u đó khi n cho th tr ng vàng phát tri n theo h ng không chính

th c Th c t , th tr ng vàng do gi i t nhân ki m soát m c dù Ngân hƠng NhƠ n c

(NHNN) đư có các công ty kinh doanh vàng tr c thu c nh m qu n lỦ và đi u ph i th

tr ng

Giai đo n t 1989 ậ 1999: T gi a 1988, Nhà n c đư đ a ra ch ng trình

ch ng l m phát i v i ho t đ ng kinh doanh vàng, Nhà n c đư t o đi u ki n thông thoáng h n cho vi c nh p kh u vàng; đ ng th i, cho phép thành l p các công ty kinh

doanh vàng b c qu c doanh thu c y ban nhân dân t nh, thành ph ; thành ph n kinh t ngoài qu c doanh c ng đ c th a nh n

Ho t đ ng kinh doanh vàng, b c, đá quỦ đ c chính th c m r ng đ đáp ng nhu c u

xã h i v i Quy t đ nh 139/CT c a Ch t ch H i đ ng B tr ng ngày 24/5/1989 v vi c cho phép các đ n v kinh t qu c doanh, t p th , h kinh t cá th kinh doanh vàng b c,

đá quỦ Theo v n b n này, ngoài h th ng kinh doanh vàng, b c c a NHNN, các đ n v

kinh t qu c doanh khác c a m t s ngành s n xu t kinh doanh có liên quan ch t ch

đ n khai thác, ch bi n vàng b c và các đ n v kinh t t p th , h kinh t cá th c ng

đ c kinh doanh vàng b c, đá quỦ nh ng đ a bàn có nhu c u theo quy đ nh NHNN là

c quan c p gi y phép kinh doanh vàng b c, quy đ nh v n b ng hi n kim, m c ký qu ,

nh n ký qu v n hi n kim, ki m tra n i dung ho t đ ng kinh doanh, ph ng ti n cân

đo, s sách k toán, ký mã hi u và ch t l ng hàng hoá c a các đ n v kinh doanh

vàng b c Các n i dung c a Quy t đ nh này đ c h ng d n t i Thông t 75/NH-TT

c a NHNN ngày 05/06/1989

Nh m qu n lý có hi u qu th tr ng vàng, Nhà n c ti p t c ban hành các v n b n

qui ph m pháp lu t nh Ngh đ nh 63/CP c a Chính ph ngày 24/09/1993 v qu n lý Nhà n c đ i v i ho t đ ng kinh doanh vàng, h ng d n b i Thông t 07/NH-TT c a

c c, vàng c m, vàng lá, vàng sa khoáng, vàng g c, vàng t trang Doanh nghi p, t

ch c, cá nhân, xí nghi p có v n đ u t n c ngoài c ng đ c quy n c t gi , v n chuy n

ho c g i vàng ngân hàng Các t ch c và cá nhân mu n kinh doanh vàng ph i thành

l p doanh nghi p, ho c đ ng kỦ kinh doanh và ph i đ c NHNN c p gi y phép kinh doanh khi đáp ng các đi u ki n v v n pháp đ nh, nhân s có tay ngh …đ c quy đ nh

c th t i Thông t 07/NH-TT c a NHNN Ph m vi kinh doanh vàng r t r ng g m mua

bán vàng kh i, vàng th i, vàng c c, vàng c m, vàng lá, vàng sa khoáng, vàng g c, vàng

t trang; đ c ch tác, gia công, c m đ vàng Riêng vi c nh p kh u vàng ph i do

NHNN th c hi n; tr ng h p c n thi t, Th ng đ c NHNN có th cho phép m t s

doanh nghi p kinh doanh vàng đ c nh p kh u vàng theo hình th c u thác qua NHNN

v i đi u ki n doanh nghi p có uy tín, có đ v n nh p vàng Vi c xu t kh u vàng c n

ph i đ c NHNN c p gi y phép và trong tr ng h p xu t kh u hàng m ngh m vàng

thì ch c n có h p đ ng mua, bán ký v i n c ngoài và gi y ki m đ nh ch t l ng c a

Chi nhánh NHNN t nh, thành ph đ xu t trình v i c quan H i quan, không c n gi y

phép xu t kh u i v i nh ng cá nhân có k thu t và tay ngh cao mu n hành ngh gia

công, ch tác (kim hoàn) thì ph i đ c Th ng đ c Ngân hàng Nhà n c xem xét cho

phép Tuy nhiên, Ngh đ nh này c ng ch a phân bi t vàng mi ng v i các lo i vàng

khác

Khi đ c pháp lu t chính th c th a nh n, các ho t đ ng kinh doanh vàng mi ng phát

tri n lành m nh h n nh ng ph ng th c kinh doanh v n còn đ n gi n và ch là giao

d ch phi t p trung n th i đi m tháng 06/1999, s l ng các đ n v kinh doanh, gia công t ng g p 3 l n so v i th i kì tr c khi Ngh đ nh 63/CP đ c ban hành, trong đó

có 50% t p trung t i thành ph H Chí Minh và các t nh Nam b ; có kho ng 1000 cá

nhân đ c phép gia công, ch tác vàng và r t nhi u đ i t ng đư ti n hành vi c mua bán

vàng tr n thu , s n xu t s n ph m kém ch t l ng Vào kho ng đ u n m 1990, vi c

nh p kh u vàng đư đ c cho phép, t n m 1993-1996, n c ta đư nh p kh u kho ng 20

t n vàng nh ng t cu i 1996, đ u n m 1997 thì Nhà n c đư quy t đ nh ng ng nh p

kh u vàng do s khan hi m ngo i t trong n c

Giai đo n t cu i 1999 ậ 2010: Th tr ng vàng mi ng có nh ng b c phát

tri n m i và đa d ng hóa ph ng th c kinh doanh Các v n b n pháp lu t c ng đ c

ban hành m i t o n n t ng pháp lý cho ho t đ ng kinh doanh vàng, vàng mi ng nh

Ngh đ nh 174/1999, Ngh đ nh 64/2003 và các v n b n h ng d n, các v n b n v

nghi p v huy đ ng và cho vay v n b ng vàng c a TCTD, kinh doanh trên tài kho n

n c ngoài…Các ho t đ ng kinh doanh vàng m i đư xu t hi n:

+ Huy đ ng và cho vay v n b ng vàng c a TCTD (t n m 2000)

+ Kinh doanh vàng trên tài kho n n c ngoài c a TCTD (t n m 2006)

Giá vàng nhìn chung n đ nh t giai đo n 1999 -2005 T n m 2006 đ n 2010 cùng

v i nh h ng c a cu c kh ng ho ng tài chính 2008, giá vàng th gi i b t đ u b c vào giai đo n t ng m nh t m c 600 USD/ounce giá vàng th gi i đư v t ng ng 1000

USD/ounce vào tháng 09/2009 và k t thúc n m 2010 v i m c giá r t cao 1419 USD/ounce Trong n c ho t đ ng kinh doanh vàng c ng b t đ u sôi n i h n v i s

xu t hi n c a các sàn vàng và ho t đ ng kinh doanh vàng tài kho n Giá vàng t m c 5

tri u đ ng/l ng t nh ng n m đ u th k 21 đư t ng chóng m t và k t thúc n m 2010

v i m c giá cao ng t ng ng h n 36 tri u đ ng/l ng

- Giai đo n t cu i 2010 ậ tháng 7/2013:

29

Do vi c qu n lý th tr ng vàng v n ch a th t s ch t ch c ng nh th tr ng phát

tri n thi u n đ nh gây khó kh n cho vi c th c hi n ch ng l m phát, bình n t giá và

đi u ch nh cán cân thanh toán qu c t nên trong th i gian g n đây, Nhà n c đư có ch

tr ng t ng c ng qu n lỦ đ i v i th tr ng vàng Ngh đ nh s 24/2012/N -CP

(Ngh đ nh 24) ban hành ngày 03/04/2012 nh m qu n lý và n đ nh th tr ng vàng

trong n c Theo ngh đ nh này, Nhà n c s đ c quy n s n xu t vàng mi ng, xu t

kh u và nh p kh u vàng nguyên li u đ s n xu t vàng mi ng Vàng SJC đ c ch n làm

th ng hi u đ c quy n, các t ch c kinh doanh hi n nay s không đ c d p vàng mi ng

th ng hi u khác C ng theo Ngh đ nh này, ho t đ ng mua, bán vàng mi ng c a các t

ch c, cá nhân ch đ c th c hi n t i các t ch c tín d ng và doanh nghi p đ c NHNN

c p gi y phép kinh doanh mua, bán vàng mi ng M c đích c a quy đ nh nh m h n ch

buôn l u vàng, ch ng hi n t ng vàng nhái vàng gi n v nào không đ đi u ki n

kinh doanh vàng mi ng theo quy đ nh c a NHNN s ph i ng ng kinh doanh m t hàng

này t ngày 30/1/2013 C th , Ngân hàng ph i có v n đi u l t 3.000 t đ ng tr lên;

có đ ng kỦ kinh doanh vàng; m ng l i chi nhánh t 5 t nh, thành ph tr c thu c Trung ng; v i doanh nghi p kinh doanh vàng mi ng ph i có v n đi u l t i thi u 100 t

đ ng; có ít nh t 2 n m kinh nghi m; n p thu 500 tri u đ ng tr lên trong 2 n m g n

nh t và có m ng l i chi nhánh bán hàng t i ít nh t 3 t nh, thành ph tr c thu c trung

ng

Theo Ngh đ nh 24 và Thông t 22/2010/TT – NHNN, các t ch c tín d ng (TCTD)

ph i d ng huy đ ng vàng k t ngày 25/11/2012 N u ng i dân có vàng mang g i

ngân hàng gi h s ph i tr phí Tuy nhiên, m c dù theo k ho ch, t ngày 25/11/2012, các ngân hàng ph i ng ng hoàn toàn nh ng nghi p v liên quan t i vàng theo quy đ nh

c a Thông t 11/2011/TT-NHNN ngày 29/04/2011 Nh ng trên th c t , trong vòng 6

tháng qua, các t ch c tín d ng m i ch thu mua đ c kho ng 60 t n vàng đ t t toán

h p đ ng, còn thi u kho ng 20 t n Do đó, NHNN đư „ph i’ gia h n cho các TCTD đ n

ngày 30/6/2013

Trong giai đo n này giá vàng th gi i có s bi n đ ng khá m nh theo c 2 chi u t ng

và gi m v i biên đ khá l n T m c 1419 USD/ounce đ u n m 2011 giá vàng đư có

nh ng đ t t ng giá khá m nh có khi trong m t đêm t ng g n 90 USD/ounce vàng nh

đi m là vào ngày 06/09/2011 giá th gi i đ t đ nh cao nh t t tr c đ n nay m c 1923,7 USD/ounce vàng Tuy nhiên sau đó, giá vàng th gi i đư đ c đi u ch nh l i và

b t đ u lao d c v m c 1500 USD/ounce trong kho ng th i gian ng n t tháng 10 đ n

tháng 12/2011 Hi n nay khuynh h ng đi u ch nh gi m c a vàng v n có th ti p t c và

hi n đang m c g n 1300 vào cu i tháng 07/2013 i v i th tr ng trong n c, do

ch u nh h ng s bi n đ ng c a giá vàng th gi i, giá vàng trong n c c ng có nhi u

đ t bi n đ ng m nh Xu t phát t m c 35 tri u đ ng/l ng trong nh ng ngày đ u n m

2011 giá vàng trong n c đư liên t c t ng trong giai đo n này v i đ nh đi m đ t t i m c

49,1 tri u đ ng/l ng vào ngày 23/08/2011 Sau th i đi m này giá vàng c ng b t đ u

đi u ch nh gi m m nh v m c 37.8 tri u đ ng/l ng vào cu i tháng 07/2013 i u đ c

bi t trong giai đo n này là giá trong n c luôn m c r t cao so v i giá th gi i quy đ i

t m c chênh l ch h n 100.000 đ ng/l ng đ u n m 2011, hi n nay chênh l ch giá vàng đang duy trì m c cao t 3 đ n 4 tri u đ ng/l ng

2.1.1 Nhu c u c a ng i dân và quy mô th tr ng

C n c vào s li u th ng kê c a các ngân hàng Th y S , n i cung c p vàng ch y u

cho th tr ng Vi t Nam, t ng l ng vàng nh p v Vi t Nam trong giai đo n 1990 -

2011 kho ng 500 t n Trong đó n m th p nh t là 5 t n và cao nh t là 80 t n C ng trong

kho ng th i gian này, l ng vàng mi ng xu t sang các ngân hàng Th y S trung bình

kho ng 1 t n m i n m, t i đa đ t 20 t n/ n m trong giai đo n 2007 - 2009 L ng vàng

g i ti t ki m t i các ngân hàng Vi t Nam kho ng 100 t n Nh v y, kho ng 400 t n

vàng còn l i v n đ c n m gi r i rác trong dân

Tuy nhiên, s li u t H i đ ng Vàng th gi i cung c p còn l n h n r t nhi u Theo

đó, vàng d tr trong dân Vi t Nam kho ng 1.072 t n ây là con s c ng d n t các

31

hóa đ n mua bán vàng c a Vi t Nam n c ngoài t n m 2000 đ n nay Vi t Nam x p

v trí kho ng th 5 th gi i v l ng vàng d tr

B ng 2.1 Bi u đ t ng quan gi a giá vƠng trong n c và nhu c u c a th tr ng

Ngoài ra còn s li u nghiên c u c a Hi p h i Khai thác vàng Anh (GFMS) công b thì s l ng vàng mà ng i dân Vi t Nam tích tr vào kho ng 460 t n

Nh v y, theo s li u t các c quan, hi n s vàng do ng i dân Vi t Nam đang s

h u c tính t 400- 1.000 t n, t ng đ ng v i 16-41 t USD, theo giá hi n nay S

d , l ng vàng tích l y trong dân l n đ n nh v y là do tâm lý chu ng vàng c a ng i

dân t bao đ i nay, ni m tin vào s n đ nh giá tr ti n đ ng còn th p d n đ n nhu c u

tích tr vàng nh là m t công c b o toàn v giá tr tài s n trong th i bu i l m phát cao

hi n nay Nhu c u đó đư hình thành nên tâm lỦ b y đàn c a ng i dân khi mua bán vàng Không khó đ th y c nh m i khi giá vàng bi n đ ng m nh là ng i dân r ng r n

x p hàng đi mua bán vàng có khi gây t c ngh n giao thông c m t tuy n ph Có th

kh ng đ nh nhu c u vàng c a ng i dân là r t l n

Tuy nhiên có m t th c t c n ph i nói đ n đó là quy mô th tr ng vàng mi ng trong

n c l i thu h p d n đ n 90% do các quy đ nh kh t khe ch t ch h n c a Ngh đ nh 24

nh m ch n ch nh l i th tr ng vàng mi ng n c ta Ví d , doanh nghi p mu n kinh

doanh vàng mi ng ph i có v n đi u l t 100 t tr lên có kinh nghi m ho t đ ng trong

l nh v c này t 2 n m tr lên, có m ng l i ho t đ ng t 3 t nh, thành ph tr c thu c Trung ng tr lên, s thu đư n p t 500 tri u đ ng/n m tr lên trong 2 n m liên

ti p… đáp ng nh ng đi u ki n này có ch ng ch có th là các ngân hàng hay doanh

nghi p kinh doanh vàng l n m i có th đ c c p phép Chính quy đ nh này đư h n ch

hàng ngàn các ti m vàng nh l đ c kinh doanh vàng mi ng ph i chuy n sang kinh

doanh các lo i vàng n trang, nh n tr n Có th nói quy mô th tr ng vàng mi ng Vi t

Nam tuy nh l i nh ng ch t đ c nâng cao h n tr c khi Ngh đ nh 24 ra đ i

2.1.2 Các ch th tham gia trên th tr ng vƠng trong n c

Theo Ngh đ nh 24 và Thông t 16, k t ngày 10/01/2013 ch các đi m kinh doanh

vàng mi ng thu c các đ n v đư đ c NHNN c p phép m i đ c phép kinh doanh vàng

mi ng Các đ n v không đ đi u ki n s ph i d ng ho t đ ng kinh doanh này N u ti p

t c mua bán vàng mi ng t i các đi m không đ c phép s b ph t NHNN c ng đư có

v n b n yêu c u các đi m giao d ch đ c phép ph i dán công khai gi y phép c a NHNN tr c qu y giao d ch đ ng i dân d dàng nh n bi t Theo s li u c a NHNN

thì có 22 t ch c tín d ng và 16 doanh nghi p đư đ c NHNN c p phép kinh doanh

vàng mi ng 38 đ n v này có t ng s g n 2500 đi m kinh doanh t i 63 t nh thành trên

c n c

33

B ng 2.2 S đ các ch th tham gia giao d ch trên th tr ng vàng

(1) Theo Ngh đ nh 24 có quy đ nh t i đi u 4 r ng Nhà n c đ c quy n s n xu t

vàng mi ng, xu t kh u vàng nguyên li u và nh p kh u vàng nguyên li u đ s n xu t

vàng mi ng ng th i, Ngân hàng Nhà n c là c quan thay m t Chính ph th ng nh t

qu n lý các ho t đ ng kinh doanh vàng theo quy đ nh t i Ngh đ nh này Nh v y vi c

giao d ch mua bán vàng v i th tr ng bên ngoài n c đ u do m t mình NHNN qu n lý

và có th m quy n giao d ch tr c ti p v i các đ i tác n c ngoài

(2) NHNN cung c p vàng mi ng cho th tr ng thông qua các phiên đ u th u

vàng nh trong th i gian v a qua ây là đi m m i trong ho t đ ng kinh doanh vàng

hi n nay n u so v i tr c kia NHNN can thi p vào th tr ng ch y u b ng các công c hành chính nh c p quota xu t nh p kh u vàng…thì hi n nay NHNN tr c ti p can thi p

vào cung c u th tr ng d a trên ngu n vàng có đ c t mua bán v i n c ngoài ho c

Cá nhân

có nhu

c u tích