KIỂM ĐỊNH HIỆU QUẢ BAN HÀNH THÔNG TIN CHÍNH SÁCH CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI SỰ BIẾN ĐỘNG GIÁ VÀNG TẠI THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM.PDF

Ngoài ra, các ngân hàng trung ng châu Âu c ng t ng c ng tích tr vàng sau kh ng ho ng tài chính nghiêm tr ng, đ ng Euro m t giá.

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n “Ki m đ nh hi u qu ban hành thông tin chính sách c a Nhà n c đ i v i s bi n đ ng giá vàng t i th tr ng Vi t Nam” là

công trình nghiên c u nghiêm túc c a tôi d i s h ng d n t n tình c a PGS TS

H Vi t Ti n Các k t qu nghiên c u trong lu n v n là trung th c và ch a t ng

đ c ai công b trong b t k công trình nào khác Các s li u đ c trình bày trong lu n v n là hoàn toàn trung th c, có ngu n trích d n rõ ràng và đáng tin c y

Tác gi

ào Tr n Ph ng Linh

M C L C

TRANG PH BÌA

M C L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH VI T T T

DANH M C CÁC B NG

PH N M U 1

 Lý do ch n đ tài 1

 M c tiêu nghiên c u 2

 i t ng, ph ng pháp, ph m vi nghiên c u 2

 Ý ngh a bài nghiên c u 4

 i m m i c a đ tài 4

 Câu h i nghiên c u 4

 K t c u c a lu n v n 5

CH NG 1: T NG QUAN TH TR NG VÀNG VÀ CÁC NGHIÊN C U V VÀNG TRÊN TH GI I 6

1.1 T ng quan th tr ng vàng 6

1.1.1 Vai trò c a vàng đ i v i n n kinh t 6

1.1.2 Các y u t tác đ ng đ n giá vàng 9

1.1.2.1 Cung – c u trên th tr ng vàng 9

1.1.2.2 Tác đ ng c a đ ng USD lên giá vàng 11

1.1.2.3 S can thi p c a Nhà n c - Ngân hàng trung ng đ i v i th tr ng vàng 12

1.1.3 T ng quan th tr ng vàng Vi t Nam trong th i gian qua 14

1.1.4 Chính sách c a Nhà n c tác đ ng đ n th tr ng vàng Vi t Nam trong th i

gian qua 19

1.2 M t s nghiên c u tr c đây trên th gi i liên quan đ n giá vàng 23

1.2.1 Nghiên c u giá vàng b ng ph ng pháp nghiên c u s ki n 23

1.2.2 K t qu nghiên c u v giá vàng b ng m t s ph ng pháp khác 24

CH NG 2: C S D LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 28

2.1 C s d li u 28

2.2 Ph ng pháp nghiên c u 32

2.2.1 Ph ng pháp nghiên c u s ki n - Event Study và ng d ng vào nghiên c u bi n đ ng giá t i th tr ng vàng Vi t Nam 33

2.2.1.1 T ng quan v ph ng pháp nghiên c u s ki n (Event Study) 33

2.2.1.2 Quy trình nghiên c u s ki n theo Campbell, Lo và MacKinlay (1997) 35

2.2.1.3 ng d ng ph ng pháp nghiên c u s ki n nh m th c hi n nghiên c u th tr ng vàng Vi t Nam giai đo n 2009 – 2013 37

2.2.2 Ph ng pháp đo l ng r i ro bi n đ ng chênh l ch gi a giá vàng Vi t Nam và giá vàng th gi i khi Nhà n c th c hi n đ u th u vàng 43

CH NG 3: K T QU NGHIÊN C U VÀ BÀN LU N 47

3.1 Tác đ ng c a vi c công b thông tin chính sách qu n lý th tr ng vàng lên s bi n đ ng giá vàng Vi t Nam 47

3.1.1 i v i chu i s ki n các chính sách qu n lý th tr ng vàng c a Nhà n c trong giai đo n 2009 – 2013 47

3.1.2 i v i chu i s ki n đ u th u vàng c a Ngân hàng Nhà n c 52

3.2 R i ro bi n đ ng chênh l ch giá vàng Vi t Nam so v i giá th gi i sau khi Nhà n c th c hi n chính sách đ u th u vàng 57

K T LU N VÀ KI N NGH 64 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH VI T T T

AAR: Su t sinh l i b t th ng trung bình (Average Abnormal Return)

AR: Su t sinh l i b t th ng (Abnormal Return)

CAR: Su t sinh l i b t th ng trung bình tích l y (Cummulative Abnormal Returns) EMH: Gi thuy t th tr ng hi u qu (Effective Market Hypothesis)

DANH M C CÁC B NG

B ng 3.1: Su t sinh l i b t th ng và k t qu ki m đ nh AAR đ i v i 40 s ki n công

b chính sách 48

B ng 3.2: Ki m đ nh CAR 2 ngày liên ti p đ i v i 40 s ki n công b chính sách 50

B ng 3.3: Ki m đ nh CAR 3 ngày liên ti p đ i v i 40 s ki n công b chính sách 51

B ng 3.4: Su t sinh l i b t th ng và k t qu ki m đ nh AAR đ i v i 60 s ki n đ u

th u vàng 52

B ng 3.5: Ki m đ nh CAR 2 ngày liên ti p đ i v i 60 s ki n đ u th u vàng 55

B ng 3.6: Ki m đ nh CAR 3 ngày liên ti p đ i v i 60 s ki n đ u th u vàng 56

B ng 3.7: Ki m đ nh chênh l ch giá vàng th i k tr c và trong giai đo n di n ra 60 phiên đ u th u 60

B ng 3.8: Ki m đ nh r i ro bi n đ ng chênh l ch giá vàng th i k tr c và trong giai

đo n di n ra 60 phiên đ u th u 61

DANH M C CÁC HÌNH V , TH

Hình 1.1: Giá vàng giao ngay t t háng 1/1975 đ n tháng 3/2012 8

Hình 1.2: Cung vàng th gi i trung bình 5 n m (2008 – 2012) 10

Hình 1.3: C u vàng th gi i trung bình 5 n m (2008 – 2012) 11

Hình 1.4: Nhu c u vàng t i Vi t Nam giai đo n 2003 – 2013 16

Hình 1.5: Di n bi n chênh l ch giá vàng Vi t Nam và giá vàng th gi i giai đo n tháng 1/2011 – tháng 9/2013 17

Hình 3.1: Chênh l ch giá vàng Vi t Nam và th gi i giai đo n 28/9/2012 đ n 19/9/2013 59

T ÓM L C

Bài nghiên c u “Ki m đ nh hi u qu ban hành thông tin chính sách c a Nhà n c

đ i v i s bi n đ ng giá vàng t i th tr ng Vi t Nam” s d ng ph ng pháp

nghiên c u s ki n (Event Study) đ c phát tri n b i Campbell và c ng s (1997)

nh m phân tích ph n ng c a giá vàng tr c các thông tin công b chính sách c a Nhà n c tr c ti p liên quan đ n th tr ng vàng trong giai đo n t tháng 11 n m

2009 đ n tháng 9 n m 2013 Qua th ng kê, ch n l c c a tác gi , chu i s ki n đ c

đ a vào m u nghiên c u bao g m 40 s ki n ban hành chính sách c a Nhà n c có liên quan và tác đ ng đ n th tr ng vàng Vi t Nam t n m 2009 đ n n m 2013 cùng

v i chu i s ki n 60 phiên đ u th u vàng c a Ngân hàng Nhà n c (NHNN) t ngày 28/3/2013 đ n ngày 19/9/2013 D li u đ ti n hành nghiên c u đo l ng là giá bán vàng SJC theo ngày đ c công b trên trang web chính th c c a Công ty Vàng B c

á Quý Sài Gòn (SJC) và giá vàng th gi i theo ngày đ c th ng kê trên trang web

c a H i đ ng vàng th gi i (WGC) trong th i gian t tháng 7/2009 đ n tháng 9/2013

K t qu nghiên c u cho th y giá vàng trong n c ph n ng m nh v i thông tin công

b chính sách c a NHNN ngay tr c, trong và sau ngày công b thông tin 1 ngày theo chi u h ng ngh ch chi u th hi n s không hi u qu m c trung bình c a th tr ng vàng do đã có xu t hi n d u hi u “rò r ” thông tin C th , giá t ng m nh tr c ngày ban b thông tin và gi m m nh ngay sau khi thông tin đ c ban hành cho th y có hi n

t ng m t b ph n nhà đ u c l i d ng b t cân x ng thông tin đ thao túng th tr ng

và h ng l i qua vi c ban hành chính sách c a Nhà n c i v i s ki n đ u th u vàng c a Ngân hàng Nhà n c, làn sóng t ng, gi m giá di n ra ng n h n và rõ ràng

h n ch y u vào nh ng ngày tr c khi đ u th u, ngày đ u th u giá ph n ng m t cách không rõ r t

Ngoài ra, tác gi còn khai thác h ng nghiên c u bi n đ ng trong chênh l ch giá vàng

Vi t Nam và th gi i tr c và trong su t th i gian di n ra 60 phiên đ u th u vàng c a NHNN đ phân tích hi u qu v m t chính sách trong vi c bình n th tr ng vàng

ây c ng là v n đ th i s nóng b ng đã và đang gây nhi u tranh cãi trong d lu n

c ng nh gi i phân tích chuyên môn v tính hi u qu c a các chính sách qu n lý th

tr ng vàng c a Nhà n c trong th i gian g n đây đ c bi t là chính sách đ u th u đ

đ th tr ng t v n đ ng theo quy lu t c a nó

m t lo i tài s n đ u t an toàn khi th tr ng ch ng khoán lao d c hay th tr ng b t

đ ng s n đóng b ng Ngoài ra, theo truy n th ng c a ng i Vi t Nam, vàng v n luôn

là m t lo i tài s n có giá tr đ tích tr lâu dài, th hi n s no đ và t o tâm lý an tâm

h n cho ng i dân, đ c bi t là trong giai đo n n n kinh t đang g p nhi u khó kh n và

b t n

Trong th i gian g n đây, đ c bi t là t khi Ngh đ nh 24/2012/N -CP v qu n lý ho t

đ ng kinh doanh vàng ra đ i, Nhà n c đã và đang n l c ban hành các chính sách

đi u ti t nh m đ nh h ng qu n lý th tr ng vàng v i m c tiêu chính là t o l p khuôn

kh pháp lý ch t ch cho ho t đ ng kinh doanh vàng t i Vi t Nam Tuy nhiên, th c t

l i cho th y d i tác đ ng c a các chính sách đi u ti t này, giá vàng v n ti p t c bi n

đ ng, t o nên chênh l ch không n đ nh gi a giá vàng trong n c và th gi i, gây hoang mang cho nhi u nhà đ u t Nh v y, vi c ban hành thông tin chính sách nh

h ng nh th nào đ n s bi n đ ng giá vàng trên th tr ng hay th tr ng vàng Vi t Nam có hi u qu không khi Nhà n c ban hành chính sách qu n lý th tr ng vàng?

Và li u r ng chính sách đ u th u vàng c a Ngân hàng Nhà n c trong th i gian g n đây có th c s mang l i s bình n cho th tr ng vàng Vi t Nam, đ a giá vàng Vi t Nam ngày càng ti m c n v i giá vàng th gi i không hay ngày càng bó h p khi n th

tr ng không th v n đ ng theo quy lu t c a nó? Làm th nào đ Nhà n c th c hi n chính sách bình n th tr ng vàng, đ m b o s thông su t trong ph m vi n n kinh t

và liên thông v i th tr ng qu c t , h n ch các tác đ ng tiêu c c và t ng c ng đóng góp c a th tr ng vàng vào s phát tri n c a đ t n c?

- 2 -

ó là lý do tác gi mong mu n th c hi n đ tài KI M NH HI U QU BAN HÀNH THÔNG TIN CHÍNH SÁCH C A NHÀ N C I V I S BI N

NG GIÁ VÀNG T I TH TR NG VI T NAM nh m phân tích ph n ng c a

giá vàng tr c nh ng thông tin công b liên quan đ n chính sách đi u ti t th tr ng vàng c a Nhà n c T đó tác gi đ a ra m t s nh n đ nh v tính hi u qu v m t thông tin c a th tr ng vàng c ng nh đ xu t m t s ki n ngh nh m nâng cao tính

hi u qu c a th tr ng vàng Vi t Nam trong th i gian t i

 M c tiêu nghiên c u:

 Nghiên c u nh h ng c a vi c công b thông tin các chính sách v qu n lý

th tr ng vàng đ n s bi n đ ng giá vàng t i th tr ng Vi t Nam trong giai đo n t tháng 11 n m 2009 đ n tháng 9 n m 2013, t đó đ a ra k t

lu n ki m đ nh gi thuy t hi u qu b c trung bình (Semi-Strong Form of

Efficient Market Hypothesis) c a th tr ng vàng Vi t Nam trong th i gian qua

 Nghiên c u bi n đ ng chênh l ch giá vàng Vi t Nam và giá vàng th gi i

d i tác đ ng c a chính sách đ u th u vàng c a Ngân hàng Nhà n c trong

th i gian g n đây

 i t ng, ph ng pháp và ph m vi nghiên c u:

- i t ng nghiên c u:

 Bài nghiên c u t p trung quan sát và phân tích ph n ng c a th tr ng vàng

đ c ph n ánh qua bi n đ ng giá vàng trong n c tr c hàng lo t các s ki n công b thông tin c a Nhà n c liên quan đ n th tr ng vàng Chu i s ki n

đ c tác gi ch n l c quan sát bao g m 40 s ki n công b chính sách nh quy

đ nh v qu n lý ho t đ ng kinh doanh vàng, l u thông vàng mi ng; quy đ nh v

xu t nh p kh u vàng; quy đ nh đ c quy n s n xu t và đ c quy n th ng hi u kinh doanh vàng mi ng,… trong giai đo n t tháng 11/2009 đ n tháng 9/2013

- 3 -

và 60 s ki n đ u th u vàng mi ng c a Ngân hàng Nhà n c trong th i gian t tháng 3/2013 đ n tháng 9/2013

 Bài nghiên c u t p trung vào 60 s ki n đ u th u đ nghiên c u r i ro bi n

đ ng chênh l ch giá vàng Vi t Nam và giá vàng th gi i d i tác đ ng c a chính sách can thi p tr c ti p c a Nhà n c vào th tr ng vàng

- Ph ng pháp nghiên c u:

 Ph ng pháp nghiên c u th ng kê, mô t , so sánh, t ng h p

 Ph ng pháp nghiên c u s ki n (Event Study) đ c phát tri n b i Campbell

và c ng s (1997) k t h p c l ng, ki m đ nh th c nghi m đ ki m đ nh

su t sinh l i b t th ng trung bình (AAR) và su t sinh l i b t th ng trung bình tích l y (CAR) nh m nghiên c u ph n ng giá vàng trong khung th i gian [-2;+2] v i ngày 0 là ngày s ki n đ c công b ho c ngày đ u th u

 Ph ng pháp ki m đ nh th ng kê nh m xác đ nh xu h ng bi n đ ng chênh

l ch giá vàng Vi t Nam và giá vàng th gi i qua chu i s ki n đ u th u vàng

- Ph m vi nghiên c u: Bài nghiên c u t p trung vào giai đo n t tháng 11 n m 2009

đ n tháng 9 n m 2013 đ i di n cho giai đo n Nhà n c b t đ u th c hi n hàng lo t chính sách can thi p vào th tr ng vàng Vi t Nam

- Ngu n d li u: Tác gi s d ng d li u th c p đ c t ng h p t các ngu n: H i

ng Vàng Th Gi i (World Gold Council - WGC), Công ty Vàng B c á Quý Sài Gòn (Saigon Jewelry Company Limited - SJC), Ngân hàng Ngo i Th ng Vi t Nam (Vietcombank), các website trong và ngoài n c

- Gi i h n nghiên c u: Bài nghiên c u ch t p trung nghiên c u tính hi u qu v m t

thông tin c a th tr ng vàng trong ng n h n, t c m c đ ph n ánh thông tin chính sách vào trong giá vàng v i gi đ nh giá th gi i tham chi u trong khung c a s s

ki n là n đ nh và không ch u tác đ ng b i các s ki n t i Vi t Nam

Tính hi u qu v m t t ch c t c hi u qu chính sách đ i v i vi c bình n th tr ng vàng, làm gi m đ bi n đ ng c a giá vàng và gi m chênh l ch giá vàng trong và ngoài

b thông tin chính sách c a Nhà n c đ h n ch t i đa v n đ “b t cân

x ng thông tin” và góp ph n giúp th tr ng vàng ngày càng minh b ch và

s thông su t trong ph m vi n n kinh t và liên thông v i th tr ng qu c t

 i m m i c a đ tài: S d ng ph ng pháp nghiên c u s ki n (Event Study

Methodology) c a Campbell và c ng s (1997) đ nghiên c u tính hi u qu c a th

tr ng vàng Vi t Nam thông qua vi c tính toán su t sinh l i b t th ng (AR) c a giá vàng Vi t Nam v i đ i l ng tham chi u chu n là su t sinh l i c a giá vàng

th gi i Ph ng pháp này ban đ u h ng đ n đ nh giá c phi u th ng trong b i

c nh nh ng s ki n công ty nh phát hành b sung, chi tr c t c ti n m t, thay

đ i h i đ ng qu n tr , d n d n đ c tri n khai sang các l nh v c tài s n khác nh

t giá, b t đ ng s n, vàng… và h u nh ch a t ng đ c áp d ng đ nghiên c u cho th tr ng vàng t i Vi t Nam

 Câu h i nghiên c u:

 Th tr ng vàng Vi t Nam có hi u qu hay không đ c bi t là khi Nhà

n c ban hành các thông tin công b v chính sách liên quan đ n th

tr ng vàng và t ch c đ u th u vàng?

- 5 -

 Chênh l ch gi a giá vàng Vi t Nam và giá vàng th gi i đã bi n đ ng

nh th nào k t khi Ngân hàng nhà n c ti n hành các phiên đ u th u vàng?

Trong b i c nh suy thoái kinh t đang lan r ng trên toàn c u, các qu c gia có khuynh

h ng gia t ng d tr vàng L ch s kinh t th gi i cho th y có nhi u qu c gia đã liên

t c s d ng vàng nh m t lo i tài s n thay cho n khi h g p khó kh n trong cán cân

thanh toán và khi h c n vay v n t các th tr ng v n qu c t Theo Mani và

Vuyyuri (2002), m c dù ch đ b n v vàng đã không còn đ c duy trì, v n còn nhi u

nguyên nhân khi n cho nhu c u vàng không h b suy gi m Theo s li u c a Qu

Ti n T Qu c T n m 2001, g n 58% s n c trên th gi i v n đang n m gi vàng

nh m t ph n d tr qu c gia

 Vàng giúp đa d ng hóa danh m c đ u t

Chua và c ng s (1990) đã ch ng minh r ng vàng cung c p l i ích cho vi c đa d ng

hóa T i các th tr ng phát tri n, vàng mang đ n các c h i đ u t và c ng đ c xem

nh m t ph n c ng thêm vào trong danh m c Nh ng n không có các qu đ u

t t ng h vàng c ng nh ch ng khoán c a các công ty khai thác vàng Do v y, các

- 7 -

nh m t công c phòng ng a (ho c đa d ng hóa) cho danh m c đ u t c a mình hay

mu n đ u c giá vàng thì đ u có th t n d ng các qu t ng h Blose c ng tranh lu n

r ng c phi u c a công ty vàng và các qu h t ng vàng không th thay th t t h n cho vi c đ u t b ng vàng th i b i l n , ng i ta không có qu t ng h hay

t t N u vàng là hàng rào hoàn h o trong n i b m t qu c gia thì giá vàng tính theo

đ ng ti n trong n c đó nên t ng m c t ng t nh ch s giá trong n c N u vàng

là hàng rào hoàn h o bên ngoài m t qu c gia thì giá vàng tính theo đ ng ti n n c đó nên t ng cùng m t t l t ng t nh t giá c a n c đó Vàng đ c coi là m t hàng rào ch ng l i l m phát n u nh ng thay đ i trong l i nhu n trên đ u t vàng có th bù

đ p đ c nh ng thay đ i trong m c giá chung c a m t qu c gia c th

M t trong nh ng qu đ c nghiên c u b i Blose (1996) là Qu Vàng và Chính Ph (“The Gold and Government Fund”), đ u t vào c trái phi u chính ph và vàng Vàng có khuynh h ng di chuy n cùng h ng v i l m phát và trái phi u thì có khuynh h ng ng c chi u v i ch ng khoán Do v y, r i ro l m phát đ i v i vàng có

th đ c phòng ng a b i m t qu đ u t nào đó

Theo Ghura (1990) và Chirstie và c ng s (2000), giá vàng có xu h ng gia t ng n u

l m phát và t ng s n l ng đ u ra c a M gia t ng đ t bi n hay n u th tr ng lao

đ ng b thu h p l i h n so v i d ki n c a th tr ng

- 8 -

Hình 1.1 cho th y trong su t th i k t tháng 1/1975 đ n tháng 3/2012, giá vàng có xu

h ng ngày càng gia t ng khi ch s tiêu dùng c a M t ng theo th i gian ng màu đ cho th y giá vàng dao đ ng xoay quanh ch s CPI c a M Do v y, vàng

đ c xem là m t công c phòng ng a l m phát h u hi u

 Vàng là công c đ u t thay th đ ng USD

Vàng th ng đ c s d ng nh m t công c đ u t hi u qu thay th đ ng USD –

đ ng ti n đ c giao d ch ph bi n trên th gi i Thông th ng, n u đ ng USD t ng giá thì vàng s gi m giá và ng c l i Hi n t i, đ ng USD đang b đ nh giá th p do

l m phát và nh ng kho n tài tr cho thâm h t ngân sách chính ph , nh ng kho n n

cá nhân c ng nh kho n n công khác ng th i, l m phát đã làm gi m s c mua c a USD theo th i gian Do v y, ngày càng có nhi u ng i quay tr l i v i vàng nh là

m t lo i tài s n đ c a chu ng h n và đ u t vào vàng đ c xem là m t trong nh ng cách đ u t hi u qu trong vi c phòng ch ng r i ro gi m giá c a đ ng USD c bi t

- 9 -

trong th i bu i suy thoái kinh t , khi đ ng USD b s t gi m giá tr thì vàng l i đóng

vai trò là m t tài s n thay th h u hi u Eeden (2000) k t lu n r ng vàng là ti n và h n

n a nó luôn luôn không h b s t gi m vai trò c t gi giá tr N u đ ng USD gi m giá thì theo nh bài nghiên c u, giá vàng s t ng v t lên

1.1.2 Các y u t tác đ ng đ n giá vàng

1.1.2.1 Cung – c u trên th tr ng vàng

Theo Roache và Rossi (2009), vàng c ng có khuynh h ng nh y c m v i nh ng thông tin liên quan đ n cung và c u C th , m t vài nghiên c u đã ch ra r ng nh ng công b c a ngân hàng trung ng liên quan đ n vi c bán ra l ng vàng d tr có khuynh h ng gây ra s s t gi m giá vàng – Cai, Cheung và Wong (2001)

- Tình hình cung vàng trên th gi i

C ng nh các lo i hàng hóa khác, giá vàng v n ho t đ ng thông qua quy lu t cung c u Tuy nhiên, s l ng vàng trên th gi i là h u h n và ngày nay, s n l ng khai thác vàng đang có khuynh h ng s t gi m

N m 2013 đ c cho là m t n m tiêu th vàng ít nh t trong vòng 5 n m k t n m

2008 sau khi vàng r i vào tình tr ng đi xu ng Ngu n cung vàng đã qua s d ng chi m kho ng 1/3 ngu n cung vàng toàn c u Theo nh n đ nh c a các chuyên gia phân tích và đ u t , xu h ng gi m l ng vàng khai thác s ti p t c cho đ n h t n m 2013.1

Theo H i đ ng vàng th gi i – WGC (2013) vàng đ c cung c p ch y u thông qua các hình th c: khai thác m , tái ch vàng Trong đó, l ng vàng khai thác t các m khá n đ nh và chi m ph n l n t tr ng trong t ng l ng cung, đ t trung bình x p x 2.547 t n vàng m i n m t ng đ ng 61.4% t ng l ng cung vàng trên toàn th gi i tính trong quãng th i gian 2008 – 2012 Ph n l n còn l i là vàng tái ch mang ý ngha

- 10 -

- Nhu c u vàng trên th gi i

Theo báo cáo m i đây nh t c a WGC v nhu c u vàng trong quý 2 n m 2013, Trung

Qu c và n v n ti p t c d n đ u v c u tiêu dùng trên th tr ng vàng toàn c u trong đó 2 qu c gia này chi m t i 60% nhu c u vàng trang s c th gi i và kho ng ½ nhu c u vàng mi ng và xu Tuy nhiên báo cáo c ng cho th y, t ng nhu c u tiêu th vàng (trang s c, th i và xu) c a m i qu c gia ch b ng 50% so v i cùng k n m 2012 Theo WGC (2013), nhu c u vàng th hi n qua các hình th c: nhu c u vàng trang s c, nhu c u đ u t , nhu c u s d ng công ngh , công nghi p, nhu c u d tr vàng c a các Ngân hàng trung ng Trong đó, nhu c u s d ng vàng làm đ trang s c chi m ph n

l n trong nhu c u tiêu th vàng nói chung (kho ng 49% t ng nhu c u vàng) N m

2012, nhu c u tiêu th vàng trang s c lên t i 2,002 t n, t ng đ ng giá tr 101.8 t USD, chi m g n m t n a t ng nhu c u toàn c u c bi t, n tiêu th nhi u vàng trang s c nh t, chi m 28% t ng nhu c u vàng trang s c trong n m 2012, xu t phát t

nh ng y u t v n hóa truy n th ng tín ng ng Ngoài ra, nhu c u vàng cho đ u t

c ng t ng tr ng m nh m và x p th hai trong c c u nhu c u tiêu th vàng nói chung, chi m 36.3% t ng c u vàng trên th gi i Trong giai đo n 2008 – 2012, giá tr

- 11 -

vàng đ u t t ng tr ng g n 435% Vi c s d ng vàng trong các ngành đi n t , công nghi p, y t và nha khoa chi m kho ng 10.8% t ng nhu c u, trung bình hàng n m tiêu

th kho ng 439 t n vàng giai đo n n m 2008-2012 Ph n nhu c u vàng còn l i thu c

v các Ngân hàng trung ng và các t ch c đa qu c gia (nh Qu Ti n T Qu c T )

đ làm tài s n d tr Hi n nay, các n n kinh t m i n i phát tri n nhanh chóng và có nhu c u đ i v i vàng ngày càng cao nh m cân đ i v i l ng ngo i t n m gi và tr thành ph ng ti n d tr an toàn Ngoài ra, các ngân hàng trung ng châu Âu c ng

t ng c ng tích tr vàng sau kh ng ho ng tài chính nghiêm tr ng, đ ng Euro m t giá

1.1.2.2 Tác đ ng c a đ ng USD lên giá vàng

Sjaastad và Scacciallani (1996) đã tìm hi u m i quan h gi a vàng và th tr ng ngo i

h i trong giai đo n 1982 – 1990 và phát hi n r ng giá vàng th ng đ c tính b ng USD nh ng vi c t ng hay gi m giá c a đ ng ti n chung Châu Âu l i m i th c s nh

h ng lên giá vàng và đ ng USD ch có nh h ng r t nh đ n giá vàng Các nhà nghiên c u c ng cho r ng t giá th n i c ng góp ph n gây nên s b t n c a giá vàng

* Nhu c u đ u t không bao g m đ u t trên th tr ng phi chính th c và các lo i ch ng khoán khác

- 12 -

trong k nghiên c u Bi n đ ng t giá th c c a h u h t các đ ng ti n m nh đ u tác

đ ng g n nh là m t n a đ n s bi n đ ng c a giá vàng

m t nghiên c u khác sau đó, Capie và c ng s (2005) đã s d ng d li u t n m

1971 đ n n m 2002 áp d ng các k thu t th ng kê đ nghiên c u m i quan h gi a vàng và t giá c a nhi u đ ng ti n so v i đ ng ôla M c bi t tác gi chú tr ng

đ n đ c tính phòng ng a c a vàng trong nh ng th i k kh ng ho ng kinh t ho c chính tr Nhóm tác gi đã ch ra r ng giá c a vàng tính b ng đ ng ôla M di chuy n

ng c chi u v i đ ng ôla M và do v y vàng đ c xem nh m t công c phòng

ng a r i ro bi n đ ng t giá ngo i t so v i đ ng ôla M Tuy nhiên m c đ đ i l p

gi a vàng và ôla M ph thu c vào t ng th i k , m nh nh t là vào nh ng th i đi m

có nhi u b t n v kinh t , chính tr

1.1.2.3 S can thi p c a Nhà n c - Ngân hàng trung ng đ i v i th tr ng vàng

ng thái c a Ngân hàng trung ng c ng nh các khu v c công khác có th có

nh ng tác đ ng quan tr ng lên giá vàng M t trong nh ng lý do là vì Ngân hàng trung

Vì sao các N gân hàng trung ng can thi p vào th tr ng vàng?

i v i nhi u qu c gia, vàng đ c xem là th c đo dùng đ đo l ng li u đ ng ti n

c a qu c gia đó có đ c qu n lý t t hay không Vì v y vi c can thi p vào th tr ng vàng c ng khá phù h p v i quan ni m c a m t s chính ph V i ch c n ng là c quan th c thi chính sách ti n t qu c gia, h u h t Ngân hàng trung ng các n c đ u

có chính sách qu n lý đ i v i ho t đ ng kinh doanh vàng thông qua vi c qu n lý vàng thu c d tr ngo i h i qu c gia và qu n lý th tr ng vàng trong n c

- 13 -

Theo Mani và Vuyyuri (2002), m t s nguyên nhân khi n cho các ngân hàng trung

ng, các t ch c tài chính và cá nhân trên th gi i v n đang n m gi vàng đó là:

- S an toàn: Vàng v n luôn mang l i s an toàn tuy t đ i t i ch ng nào mà các ngân hàng trung ng v n còn n m gi chúng Không h có m t s r i ro tín d ng nào liên quan đ n vàng

- Kh n ng thanh kho n: Vàng v n có th duy trì tính thanh kho n ngay c trong

th i k kh ng ho ng ch ng h n nh l m phát toàn c u gia t ng hay có h n lo n v chính tr Vàng có th không ph i là m t tài s n có tính thanh kho n cao nh t nh ng

nó hoàn toàn gi v th cao h n các m t hàng khác v ph ng di n này N m gi vàng

có th không mang l i l i nhu n tuy nhiên đó là chi phí c h i mà ng i ta s n sàng

tr đ n m gi vàng b i vì các nhà qu n lý qu luôn ph i đa d ng hóa r i ro c a mình

- T o d ng m t danh m c đa d ng hóa: Trong dài h n, vàng th hi n m i t ng

quan ngh ch v i đ ng USD và v i trái phi u kho b c M - T-bills i v i b t k m t

qu c gia nào, vàng không b nh h ng b i các quy t đ nh chính tr và c ng không b đóng b ng hay b kh c t nh tr ng h p c a các lo i ch ng khoán ngo i b n khác

M t s bi n pháp Nhà n c s d ng đ can thi p vào th tr ng vàng?

Salant và Henderson (1978) nghiên c u tác đ ng c a các d báo v chính sách kinh doanh c a chính ph đ i v i giá vàng th c M c dù r i ro nh ng cu c đ u th u vàng

c a chính ph s gây áp l c lên giá vàng, vi c này c ng s gây ra s t ng giá vàng nhanh h n t c đ t ng c a lãi su t th c Ngay c nh ng nhà đ u t bàng quan v i r i

ro c ng đòi h i m c l i nhu n này nh m t kho n đ n bù cho vi c n m gi vàng và

ph i đ i m t v i r i ro h th ng c a vi c s t gi m giá Các công b đã khi n cho vi c

đ u th u vàng c a chính ph càng là nguyên nhân rõ ràng cho vi c s t gi m đ t ng t trong giá vàng Chính ph c g ng kìm gi giá vàng m t m c giá tr n thông qua

vi c tung bán vàng s t t y u d n đ n s ph n ng c a các nhà đ u c

Trong th p niên 1950 và 1960, th i hoàng kim c a ch đ Bretton Woods – h th ng

t giá c đ nh thì Ngân hàng trung ng đóng vai trò là ng i mua vàng ch y u và

- 14 -

tích l y vàng nh m t ph n thi t y u trong d tr qu c gia (Oxford Economics, 2011)

Th a thu n v vàng c a các ngân hàng trung ng đ c ký k t l n đ u tiên vào ngày 26/09/1999 b i Ngân hàng trung ng EU và Th y S (không bao g m an M ch và

Hy L p) theo đó nh n m nh vai trò c a vàng nh m t tài s n d tr qu c gia và các

n c cam k t duy trì l ng vàng d tr m t m c đ th a thu n (Ngân hàng trung

ng Châu Âu, 1999) Hoa K , Qu Ti n T Qu c T - IMF và Ngân Hàng Thanh Toán Qu c T - BIS c ng đã cam k t tôn tr ng th a thu n này và không bán hay mua vàng trong khi th a thu n còn có hi u l c Theo sau cam k t này, th a thu n trên đã bao trùm toàn b 85% t ng l ng vàng d tr trên th gi i ng th i th a thu n này

c ng đã nh h ng lên giá vàng b i vì ng i ta tin r ng m t l ng vàng kh ng l

đ c Ngân hàng trung ng d tr là m t ngu n cho vay vô t n N u giá vàng t ng cao, l ng vàng d tr s đ c tung ra nhi u h n trên th tr ng vàng và giá vàng s

gi m tr l i (Cross, 2000)

1.1.3 T ng quan th tr ng vàng Vi t Nam trong th i gian qua

Th tr ng vàng Vi t Nam hi n nay là m t th tr ng nh v i các hình th c giao d ch

v n còn l c h u so v i th gi i N m 2006, Ngân hàng Nhà n c đã ban hành quy t

đ nh 03/2006/Q -NHNN ngày 18/01/2006 cho phép các doanh nghi p và t ch c tín

d ng (TCTD) có đ đi u ki n đ c kinh doanh vàng trên tài kho n n c ngoài ây

là b c đi tích c c c a C quan qu n lý Nhà n c trong vi c đ y m nh ho t đ ng kinh doanh vàng theo h ng h i nh p qu c t , góp ph n g n k t th tr ng vàng Vi t Nam v i th tr ng vàng qu c t

T n m 2006 đ n 2010, kinh doanh vàng qua tài kho n di n ra r t sôi đ ng trên các sàn giao dch đ n l trong n c, do m t s ngân hàng, công ty ho c t ch c kinh doanh vàng thành l p, qu n lý Tuy nhiên, do thi u khung pháp lý qu n lý ch t ch nên th tr ng vàng đã tr nên ph c t p và ti m n nhi u r i ro đ c bi t là trong giai

đo n 2008-2009, th tr ng có h n 20 sàn giao d ch tr c khi Chính ph ban hành

l nh c m vào cu i n m 2009 T n m 2010 đ n nay, Chính ph đã ra quy đ nh c m sàn giao d ch và kinh doanh vàng qua tài kho n kèm theo nhi u quy đ nh khác v

- 15 -

qu n lý xu t nh p kh u vàng, huy đ ng v n b ng vàng c a các t ch c tín d ng nh m

qu n lý th tr ng vàng t p trung và th ng nh t h n Và đ c bi t là sau khi Ngh đ nh 24/2012/ N -CP ra đ i, Ngân hàng Nhà n c đã chính th c gom vàng v m t m i, và

m c dù ch p nh n quy n s h u và các giao d ch mua bán vàng mi ng c a m i t

ch c cá nhân nh ng ch mua bán đ i v i th ng hi u vàng mi ng qu c gia SJC n nay, sau h n 1 n m t khi Ngh đ nh 24/2012/N -CP đ c ban hành, th tr ng vàng

đã có nhi u di n bi n m i theo h ng tích c c h n trong ng n h n nh giá vàng đã

b t bi n đ ng m nh và không còn nh ng c n s t giá nh tr c nh ng v dài h n thì

v n r t khó đ có th d báo chính xác li u th tr ng vàng có th phát tri n n đ nh

và hi u qu hay không

Nhu c u vàng t i Vi t Nam

Trong b i c nh n n kinh t th gi i v n ch a th c s b c qua giai đo n kh ng ho ng

c ng v i chi n tranh và nh ng di n bi n ph c t p v tình hình kinh t - chính tr - xã

h i nhi u qu c gia, Vi t Nam không tránh kh i chu tác đ ng t nh ng nhân t bên ngoài C th t c đ t ng tr ng GDP trong 6 tháng đ u n m 2013 v n n m m c 4.9% - th p nh t trong th i k t n m 2007 đ n n a đ u n m 2013 (theo s li u T ng

c c th ng kê Vi t Nam) Trong th i bu i khó kh n này, vàng v n đ c xem là m t

ph ng ti n “trú n an toàn” và c ng chính vì th nhu c u vàng c a Vi t Nam theo báo cáo c a H i đ ng vàng th gi i v n ngày m t t ng cao

V nhu c u c a th tr ng, báo cáo v a công b c a H i đ ng Vàng th gi i (WGC) - Quý 2 n m 2013 đã cho th y, t ng nhu c u vàng c tính t i Vi t Nam n m 2013 đ t 77,4 t n cao h n so v i c n m 2012 là 0,4 t n c bi t, th tr ng không có ngu n cung m i k t khi chính ph ng ng h n vi c c p phép nh p kh u t cu i n m 2011

và do v y k t đ u n m 2012 tr đi, chính ph là ng i duy nh t th c hi n vi c nh p

kh u vàng

- 16 -

(*) S li u c tính cho n m 2013

Hình 1.4: Nhu c u vàng t i Vi t Nam giai đo n 2003 – 2013

“Ngu n: H i đ ng vàng th gi i (2003 – Quý 2/2013)”

Hình 1.4 cho th y nhu c u vàng t i Vi t Nam có xu h ng gia t ng t n m 2003 đ n

n m 2008 đ c bi t t ng cao vào nh ng n m 2006, 2008 v i m c t ng kho ng 50% K

t n m 2008 tr đi, nhu c u vàng t i Vi t Nam có khuynh h ng gi m tuy nhiên đ n nay l ng c u c tính v vàng v n cao h n kho ng 30% so v i th i đi m 2003 Trong đó, nhu c u vàng th i (vàng mi ng) qua các n m v n chi m t tr ng l n chi m trung bình kho ng 75% t ng nhu c u vàng trên c n c

N m 2013, t ng nhu c u vàng c tính cho c n m là 77.4 t n trong khi con s kho ng h n 60 t n vàng mà Ngân hàng Nhà n c đã cung ra qua đ u th u tính đ n tháng 9/2013 đã cho th y l ng cung đ n nay v n còn ch a đ đáp ng c u, ch a nói nhu c u v n ti p t c phát sinh M t khi Nhà n c v n còn đ c quy n trong khâu cung

ng vàng ra th tr ng s d dàng gây nên nh ng h l y v sau v s m t cân đ i cung

- c u trên th tr ng

đ ng qua t ng giai đo n C th , n m 2011 ch ng ki n m t giai đo n dài giá vàng SJC th p h n giá vàng th gi i t tháng 4/2011 đ n gi a tháng 8/2011, tuy nhiên sau

đó chênh l ch này có khuynh h ng đ o chi u và ngày càng gia t ng khi giá Vi t Nam ngày càng cách xa giá th gi i

N m 2012, th tr ng vàng Vi t Nam ch ng ki n s chênh l ch b t th ng v giá

gi a vàng SJC v i giá vàng th gi i Tình tr ng đ c quy n và thi u s liên thông v i

th tr ng vàng th gi i đã t o ra hi n t ng giá vàng SJC có nh ng th i đi m cao

h n vàng th gi i t 4 đ n 5 tri u đ ng/l ng n cu i n m 2012, giá vàng SJC ti p

t c t o kho ng cách khi cao h n giá vàng th gi i x p x 5 tri u đ ng/l ng

- 18 -

B c sang n m 2013, chênh l ch gi a giá vàng SJC và giá th gi i ngày càng giãn

r ng b t ch p nh ng c g ng c a Nhà n c trong vi c ban hành hàng lo t các chính sách nh m bình n th tr ng vàng Vi t Nam Tuy nhiên, t gi a tháng 8/2013, giá vàng th gi i liên ti p t ng m nh trong khi đó s c t ng trong n c nh h n, qua đó giúp thu h p chênh l ch giá - xu h ng th hi n rõ t cu i tháng 7 n m 2013 Nh ng tính đ n th i đi m gi a tháng 9/2013, v i m c cao t i nhi u th i đi m, chênh l ch giá vàng trong n c so v i th gi i b t đ u t ng tr l i v i m c chênh l ch trung bình kho ng t 11-13% so v i đ u n m 2013 vào kho ng 6-8% D u v y, qua xu h ng

bi n đ ng chênh l ch giá vàng Vi t Nam và th gi i hình 1.5, r t khó đ có th k t

lu n trong dài h n s chênh l ch này s ti p t c giãn r ng hay thu h p l i d i nh ng tác đ ng t chính sách c a Nhà n c và t di n bi n ph c t p c a n n kinh t th gi i

M t s nguyên nhân d n đ n chênh l ch l n gi a giá vàng trong n c và th gi i:

 Giá vàng trong n c v i th gi i không đ c liên thông v i nhau, vì không

đ c nh p kh u m t cách t do;

 Vàng đã n sâu vào ti m th c ng i dân, đ n nay vàng không ch là ph ng

ti n c t tr mà còn đ đ u t , l t sóng;

 T i m t s th i đi m nh t đ nh xu t hi n nh ng l c c u, ví d c u thanh kho n,

c u tr vàng cho các kho n vay, v.v… Nh ng l c c u đó l n nh ng th i đi m

nh t đ nh và t o nh h ng lên giá vàng;

 Các chính sách đi u hành c a c quan nhà n c ch a th c s nh y bén, ch a theo k p th tr ng, chính vì v y càng làm cho các v n đ trên ngày càng tr m

tr ng.2

2

Theo “ dien-759-242495.htm ” - 11/10/2012

http://m.vietstock.vn/2012/10/doc-quyen-vang-mieng-khi-nha-nuoc-giu-cau-dao 19 http://m.vietstock.vn/2012/10/doc-quyen-vang-mieng-khi-nha-nuoc-giu-cau-dao

Tác đ ng t nh ng b t n c a giá vàng th gi i trong th i gian qua:

Giá vàng th gi i trong th i gian qua đã có nh ng di n bi n ph c t p gây không ít nh

h ng lên giá vàng Vi t Nam C th :

- Th tr ng ch ng khoán M đang trên đà h i ph c tuy nhiên t l lãi su t cho vay

m c c c th p c ng chính là y u t t o ra đà t ng này nh ng đ ng th i c ng mang đ n r i ro th tr ng ch ng khoán s h nhi t khi lãi su t t ng cao h n Tuy nhiên v i vai trò là n n kinh t l n nh t th gi i, t c đ t ng tr ng c a M v n

ti p t c nh h ng đ n n n kinh t toàn c u nói chung và do đó vàng v n ti p t c

ch y t M sang Châu Á cho đ n th i đi m hi n t i

- Chính sách lãi su t th p c a M và ch ng trình thu mua trái phi u cùng v i

nh ng thông tin v đ t n i l ng đ nh l ng m i c a C c D tr liên bang M (FED), mà th c ch t là M duy trì vi c b m thêm ti n vào h tr n n kinh t đ c cho là m t trong nh ng thông tin thúc đ y giá vàng đi lên

- Nhu c u v t ch t đã bùng n m nh m không ch t i khu v c châu Á mà còn nhi u n c phát tri n trên th gi i Trong b i c nh suy thoái châu Âu nh hi n nay,

r i ro ngày càng t ng cao Nh ng b t n m i c a kinh t châu Âu, bao g m nh ng

lo ng i v kh ng ho ng ngân hàng và suy thoái kinh t c ng góp ph n thúc đ y nhu c u đ u t vào vàng 3

1.1.4 Chính sách c a Nhà n c tác đ ng đ n th tr ng vàng Vi t Nam trong

th i gian qua

 Quy đ nh v xu t nh p kh u vàng c a NHNN

 Vi t Nam cho phép nh p kh u vàng t nh ng n m 90 B c sang n m 1997,

do khan hi m ngo i t nên Nhà n c l i c m nh p kh u vàng và cho đ n n m

2001 thì vàng l i đ c cho phép nh p kh u tr l i

3

Tham kh o t i: “ thoi-diem-hien-tai/ ” - 10/05/2013

http://www.giavang.net/gva-xem-xet-6-yeu-to-anh-huong-toi-gia-vang-tai 20 http://www.giavang.net/gva-xem-xet-6-yeu-to-anh-huong-toi-gia-vang-tai

 N m 2008, Vi t Nam v n lên tr thành m t trong nh ng n c đ ng đ u v

nh p kh u vàng c a th gi i i u này đã góp ph n không nh vào thâm h t cán cân th ng m i c a Vi t Nam, khi n Chính ph ph i c m nh p kh u vàng Tuy nhiên t gi a tháng 5/2008, Nhà n c phát đi thông tin đ h n ch l ng ngo i h i nh p vàng, gi m b t thâm h t th ng m i, NHNN s xem xét ng ng

t o liên thông gi a vàng trong n c và th gi i Quy t đ nh này d a trên th c

t nhu c u o phát sinh t nh ng ngày tr c đó đã đ y giá vàng t ng đ t bi n

 K t n m 2010 đ n tr c khi Ngh đ nh 24/2012/N -CP ngày 3/4/2012 ra đ i, NHNN qu n lý l ng vàng nh p kh u b ng cách c p quota nh p kh u vàng cho các doanh nghi p trong n c nh m đ m b o ngu n cung, tránh tình tr ng thi u h t ngu n cung trong n c đ y giá vàng lên cao

4

Theo “ http://tinnhanhchungkhoan.vn/charts/noidung.php?nid=17038 ” - “T ng quan th

tr ng vàng trong n m 2008” - 31/12/08

 Cu i n m 2009, Chính ph đã ban hành l nh đóng c a các sàn giao d ch vàng trong n c theo v n b n s 369/TB-VPCP ngày 30/12/2009 và đánh d u m t

ti n trình c i cách th tr ng vàng Vi t Nam

 Ngày 6/1/2010, NHNN ban hành thông t 01/2010/TT-NHNN quy đ nh các t

ch c tín d ng và doanh nghi p đang kinh doanh vàng trên tài kho n n c ngoài có trách nhi m t t toán, đóng các tài kho n kinh doanh vàng n c ngoài tr c ngày 30/3/2010 v i m c tiêu ng n ch n các c n s t vàng, n đ nh

th tr ng ti n t

 Ngày 29/4/2011, NHNN đã ban hành thông t s 11/2011/TT-NHNN quy đ nh

v vi c ch m d t huy đ ng và cho vay b ng vàng c a TCTD nh m lo i tr r i

ro liên quan đ n vàng trong ho t đ ng c a các TCTD, đ ng th i, x lý tri t đ

hi n t ng vàng hóa

 Ngày 3/4/2012, Chính ph ban hành Ngh đ nh 24/2012/N -CP chính th c quy

đ nh Nhà n c đ c quy n s n xu t vàng mi ng, xu t kh u vàng nguyên li u và

nh p kh u vàng nguyên li u đ s n xu t vàng mi ng Theo đó, NHNN là c quan thay m t Chính ph th ng nh t qu n lý các ho t đ ng kinh doanh vàng theo quy đ nh ng th i, các TCTD ph i d ng huy đ ng vàng k t ngày 25/11/2012 N u ng i dân có vàng mang g i ngân hàng gi h s ph i tr phí

và vàng mi ng SJC đ c ch n làm th ng hi u đ c quy n vàng qu c gia

- 22 -

 S ki n NHNN đ u th u vàng mi ng

T khi ban hành Ngh đ nh 24/2012/N -CP ngày 3/4/2012 v vi c Nhà n c đ c

quy n s n xu t vàng mi ng, xu t kh u vàng nguyên li u và nh p kh u vàng nguyên

li u đ s n xu t vàng mi ng NHNN là c quan thay m t Chính ph th ng nh t qu n

lý các ho t đ ng kinh doanh vàng theo quy đ nh, Nhà n c đã phát huy t i đa vai trò

c a mình trong vi c đ nh h ng và bình n th tr ng vàng Theo đó, ngu n cung vàng ra th tr ng đã đ c ki m soát m t cách ch t ch và ch có NHNN là đ u m i duy nh t t ng cung vàng d a theo nhu c u c a th tr ng thông qua ho t đ ng đ u

th u vàng mi ng “Th tr ng còn c n, còn ph i t ch c đ u th u đ tránh thi u cung

có th gây b t n” (Trích phát bi u c a Phó th ng đ c NHNN) M t khi cung – c u trên th tr ng đã đ c bình n thì k v ng c a Nhà n c là s đ a giá vàng v n đ ng

n đ nh theo quy lu t cung – c u c a th tr ng và ti n g n h n v i giá vàng th gi i

Phiên đ u th u vàng mi ng đ u tiên đã b t đ u di n ra t ngày 28/3/2013 v i l ng vàng đ c NHNN chào bán là 26,000 l ng t ng đ ng 1 t n vàng Tuy nhiên, trong phiên đ u th u đ u tiên này, do tâm lý dè d t c a nhi u nhà đ u t , doanh nghi p, l ng vàng bán đ c ch là 2,000 l ng Nh ng liên ti p các phiên sau đó và cho đ n phiên th 60 thì l ng vàng trúng th u g n b ng v i l ng vàng đ c NHNN bán ra T ng s vàng NHNN tung ra th tr ng cho đ n th i đi m gi a tháng 9 n m

th y nhu c u vàng t i th tr ng Vi t Nam v n còn khá l n Tuy nhiên, m t đi m đáng

l u ý là các phiên đ u th u vàng c a NHNN ngày càng th a d n cho th y NHNN đang có s th m dò ph n ng c a th tr ng đ đi u ch nh ngu n cung cho phù h p c

v m c cung c ng nh th i đi m cung NHNN th hi n rõ quan đi m v m c tiêu

- 23 -

tr c m t c a chính sách đ u th u vàng c ng nh các chính sách ki m soát th tr ng vàng khác c a Nhà n c là đ u nh m vào bình n th tr ng vàng, v dài h n s

h ng t i liên thông th tr ng vàng trong n c và th gi i, ngày càng thu h p kho ng cách gi a giá vàng Vi t Nam và giá vàng th gi i

1.2 M t s nghiên c u tr c đây trên th gi i liên quan đ n giá vàng

1.2.1 Nghiên c u giá vàng b ng ph ng pháp nghiên c u s ki n

Roache và Rossi (2009) s d ng ph ng pháp nghiên c u s ki n (Event Study

Methodology) đ phân tích s tác đ ng c a các thông tin kinh t v mô lên giá c hàng hóa bao g m vàng, d u thô, lúa mì, b p, đ ng, nhôm, đ ng ôla M K t qu nghiên

c u cho th y vàng là hàng hóa duy nh t có giá bi n đ ng ph n ng l i v i các thông tin kinh t M và khu v c châu Âu (ch ng h n các thông báo v quy t đ nh lãi su t) phù h p v i vai trò mang tính truy n th ng c a vàng là m t lo i tài s n “trú n an toàn” (safe-haven) và “tích tr giá tr ” (store of value) Các lo i hàng hóa khác ít nh y

c m v i thông tin h n các tài s n tài chính ch ng h n nh d u thô h u nh không có

s ph n ng đáng k nào đ i v i các thông tin kinh t v mô Các k t qu nghiên c u

đ c cho là quan tr ng đ i v i nh ng th ng nhân kinh doanh hàng hóa th ng xuyên trên th tr ng và đ i v i nh ng ng i tham gia th tr ng dài h n c n đ a ra quy t đ nh d a vào thông tin trên giá đ c ph n ánh t các công b v liên quan đ n các nhân t kinh t v mô đ c bi t trong b i c nh n n kinh t có nhi u b t n

Tác gi s d ng mô hình h i quy 1 ph ng trình GARCH đ nghiên c u đ nh y c m

c a các lo i hàng hóa đ i v i các thông tin v mô K t qu là có nhi u thông tin v mô

t M và khu v c châu Âu nh h ng đ n giá c c a các lo i hàng hóa M t s hàng hóa t ng giá khi có nh ng thông tin ph n ánh các ho t đ ng c a th tr ng đang t t

h n mong đ i Tuy nhiên k t qu không gi ng nhau đ i v i m i lo i hàng hóa khác nhau c bi t, giá vàng có khuynh h ng ph n chu k “counter-cyclical” t c là giá

s t ng khi các ch báo khác y u đi đ t bi n Giá vàng khá nh y c m v i m t s l n các thông tin v mô c a M và khu v c châu Âu – bao g m tin v doanh thu bán l ,

ti n l ng trong l nh v c phi nông nghi p, và l m phát nh y c m cao c a vàng

- 24 -

đ i v i lãi su t th c và vai trò duy nh t là tài s n trú n an toàn và tích tr giá tr c

b n d n đ n ph n ng ph n chu k v i các thông tin b t ng , ng c l i v i các lo i hàng hóa c a chúng

Các k t qu còn ch ra r ng có r t ít hàng hóa có s khác bi t rõ ràng đ i v i thông tin

t t và x u, ngo i tr vàng có giá chu tác đ ng b i tin x u nhi u h n là tin t t ng

th i nh h ng c a đ ng ôla M là cân x ng v i c thông tin t t và x u i u này

c ng phù h p v i quan đi m cho r ng vàng v a là ph ng ti n trú n an toàn và v a

là m t tài s n tài chính Trong nh ng th i k kinh t khó kh n thì giá vàng càng bi n

đ ng nhi u h n nh h ng c a tin t c đ i v i vàng m nh h n trong nh ng th i k có

bi n đ ng nh ng ch khi đ ng đôla M đ c ki m soát

Young Kim và đ ng s (2009) đã nghiên c u tìm hi u li u r ng các chi n l c qu n

tr r i ro c a các công ty khai thác vàng có th c s h u ích trên th tr ng v n hay không Bài nghiên c u tìm hi u cách th c mà m t cú s c tích c c (ho c tiêu c c) đ i

v i giá vàng có nh h ng tích c c (ho c tiêu c c) đ i v i su t sinh l i b t th ng

c a các công ty khai thác vàng hay không Tác gi đã s d ng ph ng pháp nghiên

c u s ki n k t h p v i mô hình “h i quy có v không quan h ” (Seemingly Unrelated Regression – SUR) v i 58 m u là các công ty khai thác vàng và đ c chia

ra làm hai nhóm là nhóm công ty không s d ng công c phái sinh vàng và nhóm các công ty có s d ng công c phái sinh là vàng K t qu nghiên c u cho th y các công

ty có s d ng công c phái sinh là vàng có l i nhu n ít bi n đ ng m t cách đáng k 1.2.2 K t qu nghiên c u giá vàng b ng m t s ph ng pháp khác

Mani và Vuyyuri (2002) nghiên c u phân tích vai trò c a vàng đ i v i đ t n c n

và các y u t nh h ng đ n nhu c u vàng c a đ t n c này Tác gi s d ng mô hình h i quy đa bi n đ c l ng s bi n đ ng giá vàng thông qua các bi n đ tr

c a giá vàng, l m phát k v ng, lãi su t, c u v nh p kh u vàng, t giá, l i nhu n

ch ng khoán và các bi n đ nh tính nh vi c tháo d các rào c n nh p kh u vàng Các

k t qu phát hi n đ c giúp gi i thích nguyên nhân bi n đ ng c a giá vàng n trong đó đ tr c a giá vàng là m t trong nh ng nguyên nhân vì vàng c ng đ c xem

- 25 -

nh m t kênh đ u t Ngoài ra, tài s n thay th khác nh giá b c c ng tác đ ng đ n giá vàng Các k t qu c ng cho th y ch ng khoán không đ c xem nh m t lo i tài

s n thay th cho vàng Ph n l n nguyên nhân nhà đ u t n m gi vàng là do nh n

đ nh cá nhân Ngoài ra, t i n , vàng v n đóng m t vai trò chính trong vi c phòng

ng a r i ro th t thoát tài s n trong th i bu i kh ng ho ng

Abken (1980), theo gi đ nh m t th tr ng vàng h p lý, nghiên c u th tr ng ph n

ng nhanh nh y nh th nào và theo h ng nào v i m t thông tin m i, và li u giá vàng có ph n ng v i thông tin hi n t i không hay c n th i gian đ nh n th y đ c

nh ng nh h ng t thông tin đó V i m c đích này, giá vàng đ c xem nh bi n n i sinh và đ tr c a giá vàng c ng nh lãi su t là các bi n ngo i sinh trong m t phân tích h i quy D li u theo tháng t tháng 1/1973 – tháng 12/1979 cho th y các kh

n ng gi i thích c a ph ng trình h i quy là khá th p Trong khi m i quan h t ng t nhau đ c tìm th y gi a giá t ng lai và giá giao ngay t ng lai, kh n ng gi i thích

có s c i thi n đáng k

Theo Abken (1980), giá vàng thay đ i theo th i gian do nh h ng c a các y u t kinh t và chính tr c a các th i k khác nhau Nhìn chung, nh ng nh h ng này đ u tác đ ng đ ng th i đ n th tr ng vàng, tuy nhiên v n có m t s th i đi m m t s nhân t tác đ ng đ n th tr ng vàng m nh h n các nhân t khác

Bài nghiên c u tìm hi u các nguyên nhân ch y u tác đ ng đ n giá vàng nh sau:

 S b t n v kinh t và chính tr

Vàng là m t lo i hàng hóa đ c bi t b i vì trong su t chi u dài l ch s , vàng luôn đ c xem là ph ng ti n c t gi giá tr , là công c gi gìn s giàu có đ c bi t trong th i k

b t n Th i k b t n kinh t và có nhi u thay đ i v chính tr làm gia t ng nhu c u

v vàng đ đ m b o an toàn cho s giàu có

 M c cung và c u vàng

C u vàng bao g m nh ng nhu c u đa d ng đ t o ra các s n ph m đ c ch tác t vàng và nhu c u vàng nh m t lo i tài s n Cung vàng bao g m ngu n cung vàng m i

- 26 -

khai thác đ c đ a vào th tr ng và l ng vàng đ c tung ra t vàng d tr Nh ng

bi n đ ng trên th tr ng vàng ph thu c vào s thay đ i l ng cung c u nói trên

 L m phát

Bài nghiên c u cho r ng khi l m phát t ng thì l ng ti n thu đ c t vàng c ng t ng

và do v y l i nhu n có đ c t vàng c ng s t ng theo Tuy nhiên m c t ng giá vàng

s ph thu c vào đ nh y c m c a giá vàng giao ngay v i m c l m phát d ki n N u

đ nh y c m này cao thì m c t ng c a giá vàng c ng s cao h n m c t ng c a l m phát d ki n

 Chính sách đ u th u c a chính ph tác đ ng lên cung vàng trên th tr ng

Qu Ti n T Qu c T (IMF) và Kho b c M đóng vai trò là ng i bán ch y u trên

th tr ng vàng thông qua vi c đ u th u trong su t th p niên 70 Bài nghiên c u đã phân tích các tác đ ng t nh ng đ t đ u th u vàng lên giá vàng d a trên mô hình bi n

đ ng c a giá vàng K t qu cho th y, sau khi chính ph M công b v m t đ t đ u

th u vàng bao g m c kh i l ng đ u th u và th i gian đ u th u thì s có r t ít nh

h ng lên giá vàng vào th i đi m phiên đ u th u di n ra n u th tr ng đã n m đ c thông tin v phiên đ u th u tr c đó Khi thông tin v a đ c công b , giá vàng trên

th tr ng s ph n ng b ng cách s t gi m và h u nh tác đ ng c a m i đ t đ u th u vàng lên giá vàng đ u đ c th hi n tr c khi phiên đ u th u th c s di n ra Theo bài nghiên c u, th tr ng vàng không d báo đ c m t cách hoàn h o nh h ng c a

m t phiên đ u th u vàng mà giá vàng s thay đ i khi các d báo đ c đi u ch nh Theo k t qu nghiên c u c a Eeden (2000):

- Giá vàng nh y c m v i nh ng thay đ i trong s n l ng khai thác và nhu c u vàng h n là đ i v i t giá;

- Giá vàng qu c t trung bình, đ c tính toán d a trên r ti n t không s t gi m trong su t 4 n m t 1996-1999 nh ng l i g n v i giá trung bình trong vòng 10

n m 1990 – 2000;

- 27 -

- Vi c đ ng USD s t gi m giá tr đ c cho là nh h ng đ n giá vàng do v n đ

v ti n t qu c t đã nh h ng đ n m t l ng đ u t n c ngoài b t th ng

M ;

- Vàng là ti n và h n n a nó luôn luôn không h b s t gi m vai trò c t gi giá

tr N u đ ng USD gi m giá thì theo nh bài nghiên c u giá vàng s t ng v t lên;

Các công ty khai thác vàng đ t t i M c ng đ a ra m t l c đòn b y v i đ ng USD

d a vào giá vàng và đây chính là th i đi m c c k t t đ đ u c vào vàng và c phi u

tr l i đây Ngoài ra ch ng này c ng trình bày m t s k t qu nghiên c u trên th

gi i v nh ng nhân t nh h ng lên giá vàng b ng ph ng pháp nghiên c u s ki n - Event Study và m t s ph ng pháp khác

 Bài lu n v n t p trung vào nghiên c u các s ki n công b chính sách ban hành

c a Nhà n c liên quan tr c ti p đ n th tr ng vàng bao g m các v n b n, thông t , ngh đ nh, v.v…và các s ki n chính sách khác c a Nhà n c đ c công b r ng rãi và có tác đ ng m nh m đ n th tr ng vàng Vi t Nam

 Ngày s ki n đ c l a ch n là ngày công b thông tin r ng rãi trên các ph ng

ti n thông tin đ i chúng

 Ph ng pháp thu th p s ki n là t ng h p, ch n l c các v n b n pháp lu t có liên quan đ n th tr ng vàng và các thông tin s ki n tác đ ng đ n th tr ng vàng t website chính th c c a Ngân hàng nhà n c c ng nh các trang báo

đi n t chuyên v tài chính và v th tr ng vàng

- D li u th c hi n nghiên c u:

 Giá vàng Vi t Nam theo ngày: giá bán SJC (giá đóng c a) (VN /l ng) đ c

t ng h p t website chính th c c a Công ty c ph n vàng b c đá quý SJC t ngày 22/7/2009 đ n ngày 21/9/2013.5

 Giá vàng th gi i theo ngày: d li u th ng kê t giá vàng (USD/ounce) đ c

công b t i website chính th c c a H i đ ng vàng th gi i t ngày 22/7/2009

5 D li u th c p theo ngày t ngày 22/7/2009 đ n ngày 21/9/2013 không k t t c các ngày

Ch nh t và ngày l t t vì đó là nh ng ngày không giao d ch vàng trên th tr ng chính th c

Vi t Nam

- 29 -

đ n ngày 21/9/2013.6

Trong bài nghiên c u, giá vàng th gi i đ c l a ch n làm giá tham chi u đ i di n cho giá th tr ng không ch u tác đ ng b i s ki n nghiên c u làm c s tính su t sinh l i b t th ng c a giá vàng

(*) Gi đ nh r ng giá vàng Vi t Nam b nh h ng b i giá vàng th gi i và giá vàng th gi i không b nh h ng b i giá t i Vi t Nam

 Chênh l ch gi a giá vàng Vi t Nam và giá vàng th gi i quy đ i 7

P t là chênh l ch gi a giá vàng Vi t Nam và giá vàng th gi i ngày t

P VN(t) là giá vàng Vi t Nam ngày t

Giá th gi i giao d ch 5 ngày/tu n t th Hai đ n th Sáu, giao d ch c a ngày th Sáu th

gi i t ng đ ng v i sáng th B y t i Vi t Nam Do v y giá vàng th gi i ngày th Sáu nh

Giá vàng th gi i ngày 2/1/2013 là 1,693.75USD/ounce

T giá ngân hàng Vietcombank ngày 2/1/2013 là: 20,860VN /USD

th ng b gi i đ u c thao túng và không theo quy lu t gây nên nhi u đ t s t giá khi n th tr ng b bóp méo và càng khi n Nhà n c khó qu n lý Ch v i m t thông tin v bi n đ ng giá vàng th gi i thì giá vàng trong n c l i đ c d p t ng cao th m chí còn m nh h n c m c t ng c a th gi i Ho t đ ng giao d ch vàng thì

di n ra c c k sôi đ ng qua hàng lo t các sàn vàng n r t i h u kh p các NHTM trên c n c Tr c th c tr ng đó, t cu i n m 2009 đ n nay, Nhà n c đã ban