Luận văn thạc sĩ Lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất tại Tổng Công ty du lịch Sài Gòn - TNHH một thành viên - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện

Preliminary Views on An Improved Conceptual Framework for Financial Reporting 9/2008, đo n 12-13... Sau khi mua l i công ty mua tr thành công ty m và công ty b mua là công ty con... Ngoà

LU N V N TH C S KINH T

TR NG I H C KINH T Tp.HCM

NH T T I T NG CÔNG TY DU L CH SÀI TNHH M T THÀNH VIÊN - TH C TR NG VÀ

“L p và trình bày Báo cáo tài chính h p nh t t i T ng Công ty Du l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên - Th c tr ng và gi i pháp hoàn thi n” là đ tài lu n v n Th c s kinh t , chuyên ngành K toán-Ki m toán ây là công trình nghiên c u khoa h c đ c

l p c a tôi Lu n v n ch a đ c ai công b d i b t k hình th c nào

Tác gi : Nguy n Th V Nhân

Trang

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các kỦ hi u, ch vi t t t

M U

1 S c n thi t c a đ tài 1

2 T ng quan lý thuy t 2

3 M c tiêu nghiên c u 3

4 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

5 Ph ng pháp nghiên c u 4

6 Ý ngh a c a lu n v n 4

7 K t c u c a đ tài 5

CH NG 1: T NG QUAN LÝ THUY T V L P VÀ TRỊNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH H P NH T 1.1 Các khái ni m liên quan đ n Báo cáo tài chính h p nh t 6

1.1.1 Th c th báo cáo, Báo cáo tài chính và Báo cáo tài chính h p nh t 6

1.1.1.1 Th c th báo cáo 6

1.1.1.2 Báo cáo tài chính và B áo cáo tài chính h p nh t 7

1.1.1.2.1 Khái ni m 7

1.1.1.2.2 M c đích c a Báo cáo tài chính và Báo cáo tài chính h p nh t 8 1.1.2 Nhóm công ty m - công ty con 8

1.1.2.1 Khái ni m nhóm công ty m - công ty con 8

1.1.2.2 Các d ng liên k t trong nhóm công ty m - công ty con 9

1.1.2.3 C u trúc t ch c c a nhóm công ty m - công ty con 10

1.1.3 H p nh t kinh doanh 11

1.1.4 Ki m soát 12

1.1.5 C quy n thi u s 14

1.1.6 L i th th ng m i 15

1.2.1 LỦ thuy t th c th 17

1.2.2 LỦ thuy t công ty m 18

1.2.3 LỦ thuy t l i ích ch s h u 18

1.3 Vai trò và h th ng Báo cáo tài chính h p nh t 19

1.3.1 Vai trò c a Báo cáo tài chính h p nh t 19

1.3.2 H th ng Báo cáo tài chính h p nh t 21

1.4 L p và trình bày Báo cáo tài chính h p nh t 26

1.4.1 Các nguyên t c l p và trình bày Báo cáo tài chính h p nh t 26

1.4.1.1 Các nguyên t c chung khi l p và trình bày Báo cáo tài chính và Báo cáo tài chính h p nh t 26

1.4.1.2 Các nguyên t c riêng khi l p và trình bày Báo cáo tài chính h p nh t 27

1.4.2 Ph ng pháp l p Báo cáo tài chính h p nh t 28

1.4.2.1 Ph ng pháp chung đ l p Báo cáo tài chính h p nh t 28

1.4.2.2 nh h ng c a Lý thuy t h p nh t đ i v i k toán l p và trình bày B áo cáo tài chính h p nh t 30

1.4.2.3 Các bút toán lo i tr trong giao d ch n i b nhóm Công ty m – Công ty con ch u nh h ng c a các lỦ thuy t h p nh t 32

1.4.2.4 K toán h p nh t kinh doanh theo ph ng pháp mua 33

1.4.2.5 K toán các kho n đ u t vào công ty liên k t, liên doanh trên Báo cáo tài chính riêng và B áo cáo tài chính h p nh t 33

1.4.2.6 Chuy n đ i Báo cáo tài chính c a các c s n c ngoài 35

K t lu n Ch ng 1 36

CH NG 2: TH C TR NG L P VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHệNH H P NH T T I T NG CÔNG TY DU L CH SÀI GÒN – TNHH M T THÀNH VIÊN 2.1 T ng quan v T ng Công ty Du l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên 37

2.1.1 L ch s hình thành và phát tri n 37

2.1.2.Các l nh v c h o t đ ng kinh doanh chính 38

2.1.3.T ch c nhân s 40

Sài Gòn – TNHH M t thành viên 41

2.1.4.1 B máy k toán 41

2.1.4.2 c đi m công tác k toán 42

2.2 Nguyên t c và ph ng pháp l p Báo cáo tài chính h p nh t theo Chu n m c K toán Vi t Nam và các thông t h ng d n có liên quan 43

2.2.1.Ph m vi các công ty ph i l p và trình bày Báo cáo tài chính h p nh t 43

2.2.2.Ph m vi h p nh t Báo cáo tài chính 44

2.2.3.Lý thuy t h p nh t áp d ng 45

2.2.4.Cá c b c l p Báo cáo tài chính h p nh t 46

2.3 Th c tr ng l p Báo cáo tài chính h p nh t t i T ng Công ty Du l ch Sài gòn – TNHH M t thành viên 53

2.3.1 Ph ng pháp l p Báo cáo tài chính h p nh t t i T ng Công ty Du l ch Sài gòn – TNHH M t thành viên 53

2.3.2.Cá c b c l p Báo cáo tài chính h p nh t t i T ng Công ty Du l ch Sài gòn – TNHH M t thành viên 53

2.4 M t s u đi m và nh c đi m trong quá trình l p Báo cáo tài chính h p nh t t i T ng Công ty Du l ch Sài gòn – TNHH M t thành viên 68

2.4.1 u đi m 68

2.4.2 Nh c đi m 68

K t lu n Ch ng 2 71

CH NG 3: HOÀN THI N VI C L P BÁO CÁO TÀI CHÍNH H P NH T T I T NG CÔNG TY DU L CH SÀI GÒN- TNHH M T THÀNH VIÊN 3.1 Quan đi m và nguyên t c l p Báo cáo tài chính h p nh t t i T ng Công ty Du

l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên………72

3.1.1 Quan đi m v vi c l p Báo cáo tài chính h p nh t t i T ng công ty Du l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên 72

3.1.2 Nguyên t c l p Báo cáo tài chính h p nh t t i T ng công ty Du l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên 73

3.2 Gi i pháp hoàn thi n vi c l p Báo cáo tài chính h p nh t t i T ng Công ty Du l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên 74

3.2.2 Hoàn thi n các bút toán đi u ch nh tr c h p nh t 74 3.2.3 Hoàn thi n k thu t l p báo cáo l u chuy n ti n t h p nh t 77 3.2.4 Hoàn thi n các b ng bi u 78 3.2.5 Hoàn thi n c c u t ch c ph c v cho vi c l p Báo cáo tài chính h p

nh t 79 3.2.6 Hoàn thi n c c u t ch c nhân s 80 3.3 M t s ki n ngh hoàn thi n vi c l p và trình bày Báo cáo tài chính h p nh t t i

T ng Công ty Du l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên theo mô hình Công ty m – Công ty con 81 3.3.1 i v i T ng Công ty Du l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên 81 3.3.2 M t s ki n ngh hoàn thi n vi c l p và trình bày báo cáo tài chính h p

nh t đ i v i B Tài Chính 82

K t lu n ch ng 3 86

K T LU N 87 Tài li u tham kh o

Ph l c

 Ph l c 1: Báo cáo tài chính

 Ph l c 11: T l v n trong v n ch s h u trong các liên doanh liên k t

 Ph l c 12: u t ra ngoài doanh nghi p

 Ph l c 13: B ng h p c ng các ch tiêu tr c và sau đi u ch nh

VAS : Chu n m c K toán Vi t Nam

IAS : Chu n m c K toán Qu c t

IFRS : Chu n m c Báo cáo tài chính Qu c t

CMKT : Chu n m c K toán

CMBCTC : Chu n m c Báo cáo tài chính

BCTC : Báo cáo tài chính

BCTCHN : Báo cáo tài chính h p nh t

BC KT : B ng cân đ i k toán

BC KTHN : B ng cân đ i k toán h p nh t

BCLCTT : B áo cáo l u chuy n ti n t

BCKQKD : Báo cáo k t qu kinh doanh

LTTM : L i th th ng m i

CQTS : C quy n thi u s

C TS : C đông thi u s

TSC : Tài s n c đ nh

TNDN : Thu nh p doanh nghi p

T ng Công ty : T ng Công ty Du l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên

PH N M U

1 S c n thi t c a đ tài

V i quá trình toàn c u hóa ngày càng m nh, ngày càng có nhi u doanh nghi p, t ch c n c ngoài gia t ng đ u t làm n v i các doanh nghi p Vi t Nam, phát sinh nhi u ho t đ ng nghi p v m i, yêu c u tuân th các chu n m c m i theo thông l qu c t Quá trình tái c c u n n kinh t Vi t Nam th i gian qua c ng đư khai sinh nhi u doanh nghi p ho t đ ng theo mô hình Công ty m – Công ty con, c trong khu v c nhà n c và khu v c t nhân khu v c nhà n c, đi n hình nh t là

vi c chuy n đ i các T ng công ty Nhà n c ho t đ ng theo mô hình c sang mô hình Công ty m – Công ty con nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh đư và đang đ c đ y m nh đ thích ng v i tình hình m i khu v c t nhân, vi c hình thành các “T p đoàn kinh t ” c ng đang d n đ nh hình đa ngành, đa

l nh v c

Mô hình t ch c s n xu t kinh doanh thay đ i d n đ n các ho t đ ng nghi p

v tài chính c ng có nhi u bi n đ i, đ c bi t là công tác xây d ng BCTCHN, tuân

th theo các CMKT Vi t Nam, đư thay th cho công tác l p BCTC t ng h p tr c đây

Tuy nhiên, k t khi 26 Chu n m c K toán Vi t Nam (VAS) đ c ban hành

t cu i n m 2005 đ n nay, vi c áp d ng các CMKT Vi t Nam v n còn là v n đ ít nhi u ph c t p khi tri n khai trong th c ti n H n n a, khi xem xét s t ng đ ng

gi a vi c áp d ng h th ng CMKT Vi t Nam vào công tác l p BCTCHN c a doanh nghi p và công tác t ng t , khi l p BCTCHN theo các Chu n m c K toán Qu c t (IAS) và Chu n m c Báo cáo Tài chính Qu c t (IFRS), th c t cho th y v n còn ít nhi u kho ng cách

Nguyên nhân do CMKT Vi t Nam đ c ban hành t cu i n m 2005 đ n nay

ch a đ c đi u ch nh, bi n đ i t ng ng v i s phát tri n chung, cho dù Vi t Nam

đư có khá nhi u v n b n qui ph m pháp lu t đ đi u ch nh Trong th i gian này, r t nhi u thay đ i, c p nh t đư đ c công b t i CMKT Qu c t và CMBCTC Qu c t Chính vì v y, th c t là các doanh nghi p Vi t Nam v n l p và trình bày BCTCHN

theo CMKT Vi t Nam và, d nhiên, v n ti p t c có m t kho ng cách nh t đ nh v i CMKT Qu c t và CMBCTC Qu c t Nói cách khác, s h i nh p c a các doanh nghi p Vi t Nam vào sân ch i qu c t v n còn b t c p

S n sàng cho công cu c h i nh p vào sân ch i m i này chính là đi u mà các doanh nghi p l n c a Vi t Nam c n ph i ch đ ng ti p c n, thích ng đ t n t i và phát tri n

nh n di n rõ h n v nh ng kho ng cách gi a các h th ng CMKT Vi t Nam, CMKT Qu c t và CMBCTC Qu c t , tôi ch n đ tài “Hoàn thi n h th ng Báo cáo tài chính h p nh t theo mô hình Công ty m - Công ty con t i T ng Công ty

Du l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên” đ tìm hi u, phân tích các đi m khác bi t

và t ng đ ng c a các h th ng CMKT đư nêu t m t tr ng h p c th trong th c

ti n Q ua đó, đ xu t các n i dung c n th c hi n đ T ng Công ty Du l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên nói riêng và các doanh nghi p l n c a Vi t Nam nói chung

có thêm đi u ki n đ hòa nh p t t v i các ho t đ ng k toán đang đ c ch p nh n

ph bi n theo thông l trên tr ng qu c t

2 T ng quan lý thuy t

H p nh t báo cáo tài chính c a công ty m và các công ty con nh m c i thi n tính minh b ch và trách nhi m gi i trình k t qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p trong m t niên đ k toán, qua đó cung c p các thông tin h u ích, h tr h u

hi u cho vi c ra quy t đ nh c a các nhà qu n lý M c đích h p nh t cung c p m t toàn b thông tin v các ngu n tài s n và ngh a v v báo cáo tài chính c a c t p đoàn kinh t , m t b c tranh t ng th c a c nhóm công ty trong niên đ báo cáo

M t s lu n v n tr c đây c ng có đ c p đ n quá trình l p báo cáo tài chính h p

nh t t i m t s doanh nghi p nh : Hoàn thi n h th ng báo cáo tài chính h p nh t theo mô hình công ty m công ty con t i T ng công ty Khánh Vi t (Cao Thanh

Hi n, 2006), T ch c l p báo cáo tài chính h p nh t t i t p đoàn COTEC (Ph m Th Huy n, 2010), M t s gi i pháp ph c v cho vi c l p và trình bày báo cáo tài chính

h p nh t t i T ng công ty i n l c Mi n Nam (Võ Thu Ph ng, 2010)

V i các s li u c th t i T ng Công ty Du l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên, c ng nh các lu n v n đư đ c p, tác gi nêu lên các u nh c đi m trong quá trình l p BCTCHN , qua đó đ a ra gi i pháp hoàn thi n h n trong quá trình l p BCTCHN t i T ng công ty Tuy nhiên, t i đ tài này, tác gi đư phân tích rõ v lý thuy t h p nh t và nh h ng c a lý thuy t này đ n vi c l p và trình bày BCTCHN

t i T ng công ty, t đó đ a ra nh ng ki n ngh cho quá trình s a đ i chu n m c k toán theo xu h ng h i nh p v i th gi i trong tình hình hi n nay

3 M c tiêu nghiên c u

H th ng hóa các ph ng pháp l p và trình bày BCTCHN đ c th c hi n theo CMKT Qu c t , CMBCTC Qu c t và CMKT Vi t Nam

Phân tích m i t ng quan gi a l p và trình bày BCTCHN đ c th c hi n theo CMKT Qu c t , CMBCTC Qu c t và CMKT Vi t Nam t i m t đ n v c th

Gi i h n trong vi c l p, trình bày, phân tích BCTCHN c a T ng Công ty Du

l ch Sài gòn – TNHH M t thành viên theo CMKT Vi t Nam và CMKT Qu c t , CMBCTC Qu c t s d ng các s li u tài chính trong n m 2011

T p trung nghiên c u các n i dung: k t c u c a BCTCHN; trình t và

ph ng pháp l p BCTCHN; k toán h p nh t kinh doanh c a công ty m - công ty con; k toán đ u t vào công ty liên k t, liên doanh trên BCTCHN; k toán chuy n

đ i BCTC c a công ty con, công ty liên k t,… tr c khi h p nh t vào BCTCHN

5 Ph ng pháp nghiên c u

Ph ng pháp nghiên c u đ nh tính đ c tác gi s d ng trong quá trình thu

th p, phân tích, t ng h p lý thuy t t các bài gi ng c a Th y Cô, các giáo trình, các bài báo, các lu n v n tr c đây, CMKT Vi t Nam, CMKT Qu c t và các s tài li u quan tr ng khác đ h th ng hóa và đ ra các gi i pháp hoàn thi n Tác gi s d ng

s li u th c p, quan sát và t ng h p s li u đ l p BCTC t i T ng Công ty Du l ch Sài Gòn – TNHH M t thành viên n m 2011 đ phân tích và mô t quá trình l p báo cáo, t đó ki n ngh gi i pháp t i u h n cho T ng Công ty trong vi c l p báo cáo hàng n m

Ph ng pháp quan sát: quan sát và thu th p thông tin và s li u t các b ng BCTC t ng h p và BCTC riêng c a các đ n v ph thu c, các công ty con, liên doanh, liên k t g i v T ng Công ty

Ph ng pháp phân tích so sánh: ph ng pháp này s d ng đ phân tích th c

tr ng l p BCTCHN t i T ng Công ty t đó so sánh v i CMKT và đ a ra gi i pháp hoàn thi n trong quá trình l p BCTCHN t i T ng Công ty

Ph ng pháp t ng h p: T ng h p và đánh giá nh h ng c a lý thuy t h p

nh t đ n quá trình l p BCTCHN trong CMKT Qu c t và CMKT Vi t Nam t đó

ki n ngh m t s thay đ i m i trong xu th hi n nay

6 Ý ngh a c a lu n v n

C th hóa ph ng pháp xây d ng BCTCHN theo các h th ng CMKT Vi t Nam và CMKT Qu c t t i m t đ n v xác đ nh, T ng công ty Du l ch Sài gòn – TNHH M t thành viên, cung c p m t ví d tr c quan, sinh đ ng cho nh ng ng i

quan tâm đ n vi c xây d ng BCTCHN theo các h th ng CMKT, các góc nhìn toàn di n và chi ti t

7 K t c u c a đ tài

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, m c l c, danh m c các ch vi t t t, ph l c, tài

li u tham kh o đ tài đ c b c c theo ba ch ng nh sau:

Ch ng 1: T ng quan lý thuy t v l p và trình bày Báo cáo tài chính h p

Ch ng 1: T NG QUAN LÝ THUY T V L P VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO

TÀI CHÍNH H P NH T

1.1 Các khái ni m liên quan đ n Báo cáo tài chính h p nh t

1.1.1 Th c th báo cáo, Báo cáo tài chính và Báo cáo tài chính h p nh t

1.1.1.1 Th c th báo cáo

"Th c th " là b t k c c u t ch c có tính pháp lý, hành chính, ho c y thác,

ho c bên đ i tác (có t i thi u m t ng i) có kh n ng tri n khai các ngu n l c khan

hi m đ đ t đ c m c tiêu (Definition of the Reporting Entity, Australian Accounting Research Foundation, 8/1990, trang 5)

“Th c th báo cáo” là th c th có trách nhi m th c hi n các BCTC, cung c p thông tin v các ngu n l c kinh k (tài s n) c a th c th , yêu sách đ i v i các ngu n này (các kho n n và c phi u) (Preliminary Views on An Improved Conceptual Framework for Financial Reporting 9/2008, đo n 12-13)

- Thông tin tài chính v các ho t đ ng kinh t này h u ích cho các nhà đ u t ,

ch s h u v n, ch n hi n t i và t ng lai Nh ng đ i t ng này không tr c ti p

có đ c các thông tin c n thi t khi ra các quy t đ nh phân b ngu n l c cho th c

th , c ng nh khi đánh giá hi u qu kinh t c a quá trình qu n lý và s d ng ngu n

l c đ c cung c p cho th c th

Ti p c n theo góc đ h p nh t, th c th báo cáo đ c hi u là:

- M t cu c h p nh t kinh doanh đư đ a hai công ty riêng r cùng đ t d i s

ki m soát c a m t ban qu n lý chung (là H i đ ng qu n tr c a công ty m ) M c dù

c hai công ty v n t n t i nh nh ng đ n v pháp lý riêng l , nh ng vi c mua bán đư

t o ra m t th c th báo cáo m i ch u s ki m soát c a bên mua

- Khi vi c mua bán c phi u t o ra m i quan h Công ty m – Công ty con thì

th c th mua (là công ty m ) và th c th bán (là công ty con) v n t n t i nh các

th c th riêng l v i t cách pháp nhân riêng, có h th ng s sách riêng BCTC riêng

c a công ty m và công ty con đ c chuy n đ i sang BCTCHN, ph n ánh tình hình tài chính và k t qu ho t đ ng kinh doanh c a th c th h p nh t (bao g m c công

ty m và công ty con) Công ty m chính là th c th m i, có trách nhi m l p báo cáo

Tóm l i, các khái ni m v th c th báo cáo đư đ c công b chính th c đ u

th ng nh t hai đi m sau:

- Th c th báo cáo không đ ng ngh a v i th c th pháp lý;

- M t th c th đ c xem là th c th báo cáo n u trong th c th t n t i các nhà đ u t , ch n , và các đ i t ng khác c n có BCTC đ ra quy t đ nh

1.1.1.2 Báo cáo tài chính và Báo cáo tài chính h p nh t

1.1.1.2.1 Khái ni m

BCTC là ph ng pháp k toán t ng h p s li u t các s k toán theo các ch tiêu kinh t tài chính t ng h p, ph n ánh tình hình tài s n, công n , ngu n v n t i

m t th i đi m, tình hình s d ng v n và k t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a

m t th c th trong m t th i k nh t đ nh, theo h th ng các bi u m u báo cáo đư quy đ nh

BCTCHN đ c xem nh BCTC c a m t nhóm th c th kinh t duy nh t (IAS 27, 2008) M c đích c a BCTCHN là trình bày v k t qu ho t đ ng và tình hình tài chính c a công ty m và t t c công ty con nh m t đ n v kinh t duy nh t,

ph c v cho l i ích chính y u c a các ch s h u và ch n c a công ty m Có ý

ki n cho r ng BCTCHN có Ủ ngh a quan tr ng h n các BCTC riêng bi t c a t ng

đ n v và th ng chúng r t c n khi có m t đ n v trong nhóm h p nh t có quy n

ki m soát tr c ti p ho c gián ti p l i ích tài chính các đ n v còn l i Báo cáo h p

nh t đ c l p nh m ph c v ch y u cho nhà đ u t và ch n c a công ty m h n

là cho c đông không ki m soát và ch n c a công ty con Công ty con, nh m t

đ n v pháp nhân riêng, ti p t c báo cáo k t qu các ho t đ ng c a nó cho các c đông không ki m soát

BCTCHN là BCTC c a m t nhóm công ty trong đó tài s n n ph i tr ,v n

ch s h u, doanh thu, chi phí và các dòng ti n c a công ty m và các công ty con

đ c trình bày nh là m t th c th kinh t duy nh t (IFRS 10, 5/2011, Ph l c A, Các thu t ng , trang 13)

T t c các đ nh ngh a trên đ u cho th y BCTCHN là BCTC, ph n ánh tình hình tài chính, k t qu ho t đ ng kinh doanh, nh ng bi n đ i trong tình hình tài chính c a công ty m và các công ty con nh là m t th c th báo cáo duy nh t

1.1.1.2.2 M c đích c a Báo cáo tài chính và Báo cáo tài chính h p nh t

Tùy theo đ i t ng s d ng mà BCTC và BCTCHN có các m c đích khác nhau:

- Theo IASB và FASB thì đ i t ng s d ng BCTC và BCTCHN là các nhà

đ u t , ng i cho vay và các ch n khác (c hi n t i l n t ng lai) do đó m c đích

c a BCTC và BCTCHN là cung c p các thông tin tài chính v th c th báo cáo m t cách h u ích cho các đ i t ng trên, giúp h đ a ra các quy t đ nh cung c p ngu n

l c cho th c th (ví d nh quy t đ nh mua, bán hay n m gi c phi u, các công c

n , cung c p hay thu h i các kho n vay, cho vay, )

- T i Vi t Nam, đ i t ng s d ng là ch doanh nghi p, c quan nhà n c và

nh ng ng i s d ng khác Do đó, m c đích c a BCTC và BCTCHN là cung c p các thông tin v tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các dòng ti n c a doanh nghi p nh m đáp ng nhu c u h u ích cho các đ i t ng nêu trên

1.1.2 Nhóm Công ty m - Công ty con

1.1.2.1 Khái ni m nhóm Công ty m - Công ty con

Theo đ nh ngh a t i IFRS 10 “Công ty m là m t th c th mà th c th này

ki m soát m t ho c nhi u th c th khác; Công ty con là m t th c th ch u s ki m soát c a m t th c th khác; Nhóm công ty bao g m công ty m và các công ty con

c a nó” V y, nhóm công ty chính là s liên k t gi a nhi u công ty có t cách pháp nhân riêng l trong cùng m t ngành ho c nhi u ngành khác nhau, trong đó công ty

n m quy n ki m soát là công ty m và công ty b ki m soát là công ty con, và liên

k t này đ c hình thành vì m t m c đích chung là l i ích kinh t

i u 146 Lu t Doanh nghi p Vi t Nam n m 2005 có đ nh ngh a: “Nhóm công ty là t p h p các công ty có m i quan h g n bó lâu dài v i nhau v l i ích kinh t , công ngh , th tr ng và các d ch v kinh doanh khác Nhóm công ty bao

g m các hình th c: Công ty m - công ty con; T p đoàn kinh t ; và Các hình th c khác.”

Công ty m – Công ty con là m t hình th c liên k t và chi ph i l n nhau b ng

vi c đ u t , góp v n, bí quy t công ngh , th ng hi u ho c th tr ng gi a các công

ty có t cách pháp nhân, trong đó có m t công ty gi quy n chi ph i các công ty thành viên khác g i là công ty m và các công ty thành viên khác b công ty m chi

ph i g i là công ty con ho c có m t ph n v n góp c a công ty m g i là công ty liên

k t ho c liên doanh (Tr n Qu nh H ng, 2010, trang 15)

1.1.2.2 Các d ng liên k t trong nhóm Công ty m - Công ty con

- Liên k t theo chi u ngang: là liên k t các công ty trong nhóm ho t đ ng cùng m t c p c a cùng m t ngành

- Liên k t theo chi u d c: là liên k t các công ty trong nhóm ho t đ ng nhi u c p c a cùng m t ngành

- Liên k t h n h p: là liên k t các công ty trong nhóm ho t đ ng nhi u c p

c a nhi u lãnh v c ngành ngh khác nhau, liên k t này là đa d ng hóa ngành ngh

ho t đ ng nh m h n ch r i ro

1.1.2.3 C u trúc t ch c c a nhóm Công ty m - Công ty con

Công ty con B Công ty con C

Công ty con B Công ty con C

Công ty m A

Công ty cháu D Công ty cháu E

Công ty con B Công ty con C

Công ty m A

Công ty Liên k t Công ty liên doanh

1.1.3 H p nh t kinh doanh

H p nh t kinh doanh là m t giao d ch ho c m t s ki n khi m t bên mua đ t

đ c quy n ki m soát m t ho c nhi u đ n v khác (bên b mua), ho c tài s n thu n

c a các đ n v trong giao d ch đ c đ a v thành m t th c th báo cáo ch u s ki m soát chung c a H i đ ng Qu n tr bên mua

M t doanh nghi p có th l a ch n đ m r ng t bên trong (xây d ng nhà máy riêng) ho c t bên ngoài (mua l i quy n ki m soát c a các doanh nghi p khác qua hình th c h p nh t kinh doanh) nh m m c tiêu mong mu n gia t ng l i nhu n cho c đông Hình th c h p nh t là ph ng th c đúng đ n, đ t hi u qu kinh t cao

m i, khi m c tiêu là đa d ng hóa s n ph m;

- L i th v th i gian: mua l i doanh nghi p đang ho t đ ng trong h p nh t giúp th a mãn yêu c u v môi tr ng, nh ng yêu c u, th t c phê duy t c a chính quy n; tránh đ c các ch m tr th ng g p trong tr ng h p xây d ng m i, do đó rút ng n đ c th i gian tung s n ph m ra th tr ng;

- Tránh đ c s thôn tính: nhi u công ty có quy mô nh h p nh t l i nh m tránh s thâu tóm c a các t p đoàn l n;

- L i ích v tài s n vô hình: bên c nh tài s n h u hình, h p nh t kinh doanh còn mang l i c tài s n vô hình Do đó, đ ng c thúc đ y doanh nghi p h p nh t là

vi c s h u các b ng sáng ch , quy n khai thác tài nguyên, công trình nghiên c u, các chuyên gia qu n lỦ hàng đ u, ;

Công ty cháu D Công ty cháu E

- L i ích khác: nhi u doanh nghi p l a ch n ph ng th c h p nh t kinh doanh h n nh ng ph ng th c m r ng kinh doanh khác vì có l i v thu thu nh p doanh nghi p, thu thu nh p cá nhân, thu b t đ ng s n, qu h u trí,…

- Ngoài ra h p nh t c ng có th đ a đ n k t qu :

+ Sáp nh p khi m t doanh nghi p (công ty sáp nh p) ti p qu n toàn b quy n, ngh a v , l i ích h p pháp, tài s n c a doanh nghi p khác (công ty b sáp nh p),

đ ng th i công ty b sáp nh p này gi i th ;

+ H p nh t khi m t pháp nhân m i đ c thành l p, ti p qu n toàn b tài s n,

ho t đ ng kinh doanh c a hai hay nhi u công ty riêng bi t và ch m d t s t n t i

c a các công ty này H p nh t kinh doanh th ng di n ra theo hai ph ng pháp:

ph ng pháp h p lưi và ph ng pháp mua Hi n nay, theo yêu c u t i IFRS 3, h p

nh t kinh doanh s d ng ph ng pháp mua và đ c bi t c m s d ng ph ng pháp

h p lãi;

H p nh t kinh doanh theo ph ng pháp mua là m t công ty mua l i đa s c phi u đang l u hành (t 50% tr lên) c a m t công ty khác Sau khi mua l i công ty mua tr thành công ty m và công ty b mua là công ty con Vi c mua bán có th

th c hi n b ng vi c phát hành c phi u, thanh toán b ng ti n…

1.1.4 Ki m soát

Ki m soát là quy n hay kh n ng c a m t th c th , có th đ u khi n ho c chi

ph i ho t đ ng c a m t th c th khác theo ý mu n, s thích, nhu c u c a chính

th c th đó Vì v y, vi c ki m soát chính là quy n chi m h u, quy n chi ph i m t

th c th nào đó

IFRS 10 đ a ra đ nh ngh a v ki m soát: “Bên đ u t ki m soát bên nh n đ u

t , ch u r i ro ho c có quy n đ i v i các thu nh p bi n đ i t vi c tham gia c a bên

đ u t vào bên nh n đ u t , và có kh n ng chi ph i đ n thu nh p, làm cho nó thay

đ i thông qua quy n c a mình đ i v i bên nh n đ u t ” Ba y u t c n có đ nh n

bi t bên đ u t có kh n ng ki m soát đ i v i bên nh n đ u t là:

- Có quy n l c đ i v i bên nh n đ u t : t c là có quy n, có kh n ng chi

ph i, đi u khi n các ho t đ ng tr ng y u, có nh h ng đáng k đ i v i bên nh n

đ u t , làm thay đ i thu nh p theo h ng có l i cho bên đ u t ;

- Ch u r i ro ho c có quy n đ i v i các thu nh p bi n đ i t vi c tham gia

đ u t vào bên nh n đ u t , thu nh p c a bên đ u t t vi c tham gia đ u t vào bên

bi u quy t tr c ti p ho c gián ti p t i th c th b ki m soát (công ty con) (theo IFRS

3 và IAS 27)

Trong k toán, khi l p và trình bày BCTCHN, công ty m ph i h p nh t BCTC riêng c a công ty m v i t t c BCTC riêng c a các công ty con, ngo i tr

m t s tr ng h p công ty con không đ c h p nh t nh sau:

- Khi quy n ki m soát không thu c v ch s h u đa s ;

- Thành l p theo hình th c liên doanh;

- Mua l i m t tài s n ho c m t nhóm tài s n mà không hình thành m t doanh nghi p;

- M t s h p nh t gi a các công ty d i s ki m soát chung; và

- H p nh t gi a các đ n v phi l i nhu n ho c mua l i m t đ n v kinh doanh

kinh doanh tham gia h p nh t ch u s ki m soát c a m t bên ho c m t nhóm các bên c tr c và sau khi h p nh t kinh doanh và s ki m soát đó là lâu dài

1.1.5 C quy n thi u s

CQTS là quy n s h u m t ph n v n c ph n trong doanh nghi p và ph n s

h u này là không đáng k so v i t ng s c phi u c a doanh nghi p đang l u hành bên ngoài Nhà đ u t s h u ph n v n này đ c g i là C TS và không có quy n

ki m soát công ty Trong BCTC HN, CQTS là ph n v n ch c a C TS trong công

ty con, không nh h ng đ n quy n ki m soát c a công ty m

Công ty m ph i trình bày CQTS trên BCTC HN trong ph n v n ch s h u

và tách bi t v i v n ch c a công ty m Lãi, l và các thu nh p khác c a công ty con đ c phân chia cho công ty m và C TS theo t l ph n tr m n m gi t ng

ng

Theo lý thuy t h p nh t, vi c ghi nh n l i ích C TS nh m t kho n n ph i

tr , m t kho n chi phí trên BC KT HN thì không phù h p vì l i ích C TS th hi n

v n đ u t ch s h u trong tài s n thu n c a công ty con K toán nên ghi nh n:

- L i ích C TS trong m t công ty con nên đ c trình bày và li t kê vào

BC KT HN nh là m t kho n m c riêng c a v n ch s h u;

- Thu nh p cho l i ích C TS không ph i là m t kho n chi phí ho c m t kho n l nh ng là m t kho n kh u tr vào thu nh p thu n h p nh t đ tính toán thu

nh p quy cho l i ích c đông;

- Các kho n m c c a thu nh p thu n h p nh t (thu nh p tính cho l i ích c a

C TS và thu nh p thu n tính cho l i ích c đông) nên đ c trình bày trên ph n Báo cáo thu nh p h p nh t

Theo quan đi m c a IAS 27 (2008): CQTS là l i ích (quy n) c a công ty con trên t l v n góp, không b s h u tr c ti p ho c gián ti p b i công ty m thông qua công ty con CQTS đ c trình bày trên BCTC HN, ghi nh n m c v n ch s h u

thành m t dòng, tách bi t v i v n ch s h u thu c v các ch s h u c a công ty

m

Theo quan đi m c a IFRS 10: CQTS là v n c đông trong công ty con, không quy tr c ti p ho c gián ti p v cho công ty m , và đ c công ty m trình bày trên BCTC HN, ph n v n ch và tách bi t so v i v n ch c a công ty m

T i Vi t Nam, VAS 11 đ nh ngh a: “L i ích c a C TS là m t ph n c a k t

qu ho t đ ng thu n và giá tr tài s n thu n c a công ty con, đ c xác đ nh t ng

ng v i các kho n l i ích không do công ty m s h u m t cách tr c ti p ho c gián

ti p thông qua các công ty con”

1.1.6 L i th th ng m i

LTTM hình thành t h p nh t kinh doanh Trong quá trình thâu tóm các doanh nghi p v i nhau s phát sinh LTTM IAS 22(1998) và IFRS 3(2004) xem LTTM nh ph n chênh l ch gi a giá mua đư thanh toán (cho vi c thu mua doanh nghi p) so v i giá tr h p lỦ c a tài s n thu n nh n đ c (t ho t đ ng mua doanh nghi p đó) và ch p nh n LTTM là tài s n, đ c ghi nh n trong k toán nh là tài

s n Giá tr ghi nh n ban đ u đ c tính b ng cách l y chi phí mua trong h p nh t kinh doanh tr đi ph n giá tr h p lỦ thu c v bên mua n m trong tài s n, n ph i

tr , n ti m tàng có th xác đ nh đ c

n ngày 10 tháng 01 n m 2008, IFRS 3 đ c s a đ i (g i là IFRS 3R), cho

r ng khi ph n chênh l ch gi a t ng các giá tr : (i) Giá tr h p lý t i các ngày mua

c a các tài s n mang trao đ i + (ii) giá tr thu c v C TS + (iii) giá tr h p lý t i ngày mua các c quy n trong doanh nghi p b mua t i ngày mua tr c đó (n u quá trình h p nh t x y ra trong nhi u giai đo n) tr đi t ng giá tr thu n t i ngày mua (giá mua) c a các tài s n nh n đ c và n ph i tr xác đ nh đ c là m t s d ng,

đ c g i là LTTM, khi ph n chênh l ch này là s âm thì g i là b t l i th ng m i (thua l )

Vi t Nam, LTTM đ c đ nh ngh a trong VAS 11 nh sau: “LTTM là

nh ng l i ích kinh t trong t ng lai, phát sinh t các tài s n không xác đ nh đ c

và không ghi nh n đ c m t cách riêng bi t T i ngày mua, bên mua s ghi nh n LTTM phát sinh khi h p nh t kinh doanh là tài s n và xác đ nh giá tr ban đ u, c LTTM theo giá g c, là ph n chênh l ch c a giá chi phí h p nh t so v i ph n s h u

c a bên mua trong giá tr h p lỦ thu n c a tài s n, n ph i tr có th xác đ nh đ c

và các kho n n ti m tàng” Theo quan đi m c a chu n m c này thì LTTM phát sinh trong quá trình h p nh t kinh doanh và th hi n kho n thanh toán c a bên mua cho nh ng l i ích kinh t thu đ c trong t ng lai t nh ng tài s n không đ tiêu chu n ghi nh n và không xác đ nh đ c m t cách riêng bi t

Ngoài nh ng quan đi m nêu trên, còn có m t s quan đi m cho r ng LTTM

đ c xem nh là m t kho n v t c a chi phí đ u t trên giá tr h p lý c a tài s n thu n nh n đ c V lý thuy t, nó là s đo l ng hi n giá các dòng ti n v t (kho n

v t c a chi phí đ u t ) trong t ng lai c a công ty h p nh t chi cho thu nh p thông

th ng c a m t doanh nghi p thu n túy c tính nó, c n ph i cân nh c v n đ mua bán Vì v y, giá tr này chúng ta th ng ghi nh n l i nh là LTTM, là m t ph n

c a giá mua còn l i sau khi t t c các tài s n h u hình và tài s n vô hình khác xác

đ nh đ c và các kho n n ph i tr đư đ c đ nh giá Các sai l ch trong vi c đ nh giá các tài s n khác s tác đ ng đ n kho n ti n đ u t nh LTTM LTTM không

đ c phân b C ng có nhi u tranh lu n v thu thu nh p có liên quan đ n LTTM Trong m t vài tr ng h p, các công ty có th kh u tr LTTM đ tr thu trong vòng

15 n m

LTTM đ c xác đ nh là ph n chênh l ch gi a t ng các giá tr : (i) Giá tr h p

lý t i các ngày mua c a các tài s n mang trao đ i + (ii) giá tr thu c v C TS + (iii) giá tr h p lý t i ngày mua các c quy n trong doanh nghi p đ c mua t i ngày mua

tr c đó (n u quá trình h p nh t x y ra trong nhi u giai đo n) tr đi t ng giá tr thu n t i ngày mua (giá mua) c a các tài s n nh n đ c và n ph i tr xác đ nh

đ c

Trên quan đi m CMKT Qu c t hay CMKT Vi t Nam s d n đ n LTTM phát sinh thông qua quá trình h p nh t kinh doanh, có tính ch t mua l i và có 3 đ c đi m

đ c tr ng c a tài s n đ c mua l i:

- Tài s n đ c chuy n giao và n ph i tr ph i có tính xác đ nh đ c;

- Bên mua có quy n ki m soát;

- Thu đ c l i ích trong t ng lai

1.2 Lý thuy t ti p c n Báo cáo tài chính h p nh t

H p nh t BCTC gi a nhóm Công ty m – Công ty con nh m t th c th kinh

t duy nh t cung c p nhi u thông tin có Ủ ngh a cho c đông công ty m và các đ i

t ng s d ng khác h n là BCTC riêng l c a t ng công ty BCTC HN trình bày các giao d ch gi a nhóm Công ty m – Công ty con v i các đ i tác bên ngoài, vì th các giao d ch liên công ty (giao d ch gi a công ty m v i công ty con và gi a các công

ty con v i nhau) đ c lo i b

Có nhi u lý thuy t và nhi u ph ng pháp khác nhau đ h p nh t BCTC l i

v i nhau Lý thuy t h p nh t là c s n n t ng cho vi c l p BCTCHN Trên th gi i

hi n nay t n t i ba lo i lý thuy t h p nh t khác nhau:

- Lý thuy t th c th

- Lý thuy t công ty m

- Lý thuy t l i ích ch s h u

S khác nhau gi a ba lý thuy t này ch t n t i khi th c th là công ty m ch

s h u ít h n 100% quy n s h u c a th c th là công ty con (Alfredson, Leo, Picker, Loftus, Clark & Wise, 2009)

1.2.1 Lý thuy t th c th

Lý thuy t th c th t p trung vào c đông công ty m và c đông không ki m soát c a công ty con, hoàn thi n và h u d ng h n lỦ thuy t công ty m (Aceituno, Valeriano, Bolivar & Pedro, 2006) Nhóm Công ty m – Công ty con ki m soát toàn

b tài s n thu n c a công ty con và l i ích c đông không ki m soát c a công ty con

là m t ph n v n ch s h u c a nhóm công ty m - công ty con L i ích c đông

không ki m soát không là m t kho n chi phí c a nhóm nh ng là m t ph n c a v n

ch s h u đ c tách r i

T đó, lý thuy t th c th cho r ng BCTCHN là báo cáo c b n, phù h p nh t

cho vi c cung c p thông tin v tình hình tài chính c a nhóm các th c th pháp lý công ty m - công ty con, nh m t th c th k toán đ n nh t, và toàn b giá tr h p

lý c a tài s n, n ph i tr có th xác đ nh đ c đ u thu c v th c th đ n nh t (c đông công ty m và c đông không ki m soát công ty con) Do đó, theo lý thuy t

th c th , l i ích c đông không ki m soát c a công ty con đ c trình bày thành m t dòng riêng bi t t i ph n v n ch s h u c a BC KTHN và trên Báo cáo l i nhu n

h p nh t trình bày l i ích c đông không ki m soát trong thu nh p thu n c a công ty con nh là m t ti u m c trong t ng thu nh p h p nh t

1.2.2 Lý thuy t công ty m

Lý thuy t công ty m ch t p trung vào c đông công ty m và BCTC HN

đ c l p vì l i ích các c đông c a công ty m i u đó có ngh a r ng các C TS

đ c xem là l i ích bên ngoài V m t lý thuy t, ph ng pháp h p nh t t t nh t cho

Lý thuy t công ty m là ph ng pháp h p nh t theo t l

Trên th c t , ph ng pháp h p nh t toàn b th ng đ c s d ng Ph n l i ích c a c đông không ki m soát c a công ty con đ c xem nh là m t kho n chi phí trong các ho t đ ng tài chính H n n a, v n ch s h u thu c v c đông không

ki m soát c a công ty con đ c xem nh m t kho n n ph i tr trong Lý thuy t công ty m Lý thuy t công ty m đ c s d ng nhi u h n lỦ thuy t th c th

Tóm l i, trái ng c v i lý thuy t th c th , lý thuy t công ty m cho r ng

BCTCHN có ch c n ng b sung thông tin riêng cho BCTC c a công ty m nh m

ph c v cho l i ích c đông công ty m L i ích c đông không ki m soát là n ph i

tr đ i v i c đông công ty m và thu nh p thu n h p nh t đ c báo cáo ch trình bày ph n thu nh p thu n c a công ty m trong công ty con

1.2.3 Lý thuy t l i ích ch s h u

Lý thuy t l i ích ch s h u quan ni m xem công ty nh m t ph n m r ng

c a ch s h u c a nó, xem công ty nh là c đông c a công ty m , tài s n và n

ph i tr c a công ty chính là tài s n và n ph i tr c a chính các ch s h u

Theo lý thuy t này, BCTCHN đ c l p vì l i ích c a các ch s h u và t quan đi m c a ch s h u Tài s n c a công ty đ c xem là tài s n c a các c đông

ki m soát và trách nhi m c a các công ty đ c xem là trách nhi m c a các c đông

ki m soát Ngoài ra, doanh thu c a công ty đ c xem nh gia t ng s giàu có c a

ch s h u, trong khi chi phí làm gi m s giàu có c a ch s h u

Trên BCTC HN không trình bày ph n l i ích thu c v c đông không ki m soát mà ch trình bày ph n tài s n, n ph i tr , doanh thu, chi phí c a công ty thu c

v c đông công ty m Ph ng pháp h p nh t theo quan đi m c a Lý thuy t l i ích

ch s h u là h p nh t theo t l Ngoài ra, các kho n đ u t vào công ty con còn có

th đ c k toán theo ph ng pháp v n ch

Tóm l i, t m c đích s d ng c b n c a BCTCHN, nhi u lý thuy t h p nh t

đ c đ c p: quan đi m cho r ng BCTCHN ch ph c v cho l i ích c đông công ty

m đ c c ng c b i Lý thuy t công ty m Trái l i, Lý thuy t th c th th a nh n

ki m soát c a công ty con

1.3 Vai trò và h th ng Báo cáo tài chính h p nh t

1.3.1 Vai trò c a Báo cáo tài chính h p nh t

- BCTC HN có vai trò cung c p thông tin cho nhi u đ i t ng s d ng, đ c

bi t là cung c p thông tin cho c đông c a công ty m BCTC HN ph n ánh toàn

di n quá trình ho t đ ng c a toàn th th c th báo cáo Ngoài ra, BCTCHN còn

ph c v cho các c quan qu n lỦ nhà n c, các nhà đ u t hi n t i và ti m n ng, các

ch n , các nhà qu n lý, ki m toán viên đ c l p và các đ i t ng khác có liên quan

+ i v i nhà n c: BCTCHN cung c p nh ng thông tin c n thi t giúp cho

vi c th c hi n ch c n ng qu n lỦ v mô c a n n kinh t , giúp thanh tra ki m tra các

ho t đ ng c a nhóm các công ty, đ ng th i làm c s cho vi c tính thu và các kho n n khác đ i v i ngân sách nhà n c

+ i v i các nhà qu n lý: các nhà qu n lỦ th ng c nh tranh v i nhau và c

g ng thuy t ph c các nhà đ u t , các ch n là nhóm công ty c a h có kh n ng đem l i m c l i nhu n cao nh t v i đ r i ro th p nh t Và, đ làm đ c đi u này, các nhà qu n lý ph i công b công khai các thông tin v ho t đ ng c a nhóm công

ty thông qua BCTC HN, đ ng th i h s d ng BCTC HN đ ti n hành qu n lý, đi u hành t t c các ho t đ ng s n xu t, kinh doanh c a nhóm công ty

+ i v i các nhà đ u t , các ch n : c n thông tin tài chính t ng h p đ giám sát và yêu c u c u các nhà qu n lý ph i tuân th đúng giao kèo đư kỦ k t và các thông tin đ y đ , trung th c đ có th th c hi n các quy t đ nh đ u t , ho c cho vay nh m đ m b o ngu n v n h đang cung c p là có th thu h i đ c

+ i v i các ki m toán viên đ c l p: các nhà đ u t và ch n th ng không tin t ng vào BCTC HN mà nhà qu n lý cung c p nh m thu hút ngu n v n ho t

đ ng, do đó, đòi h i các nhà qu n lý ph i thuê các ki m toán viên đ c l p đ ki m toán các BCTC HN Lúc này, BCTC HN là đ i t ng c a ki m toán đ c l p

V i vai trò cung c p thông tin thì đ c đi m ch t l ng là thu c tính giúp cho các thông tin trên BCTC HN tr nên h u ích v i ng i s d ng Quan đi m v đ c

đi m ch t l ng c a thông tin k toán đ c công b b i IASB và FASB t tháng 9

n m 2010 đ n nay có n i dung “các đ c đi m ch t l ng c b n c a thông tin là thích h p và ph n ánh trung th c:

+ Thích h p: thông tin tài chính thích h p khi thông tin đó có kh n ng t o ra

s khác nhau trong các quy t đ nh đ c đ a ra b i ng i s d ng đ t đ c đi u này, thông tin ph i có giá tr d đoán, giá tr xác th c ho c c hai

+ Trình bày trung th c: thông tin tài chính đ c trình bày trung th c khi h i

đ ba đ c tính: đ y đ , trung l p và không có sai sót

Ngoài hai đ c đi m ch t l ng c b n, đ t ng tính h u ích, thông tin còn c n

1.3.2 H th ng Báo cáo tài chính h p nh t

C ng nh h th ng BCTC c a nh ng th c th là các pháp nhân đ c l p, h

th ng BCTC HN c a nhóm Công ty m – Công ty con c ng bao g m:

- B ng cân đ i k toán h p nh t

- Báo cáo k t qu kinh doanh h p nh t

- Báo cáo l u chuy n ti n t h p nh t

- Báo cáo thay đ i v n ch s h u h p nh t

- Thuy t minh Báo cáo tài chính h p nh t

N i dung c a BC KT HN theo quan đi m c a IASB, IAS1 (2007) đư đ c

s a đ i và b sung đ n ngày 30/21/2010, đo n 54 có ghi nh n: BC KT ph n ánh tình hình tài chính, t i thi u ph i có đ y đ nh ng n i dung, nh ng m c sau:

(a)- Nhà x ng máy móc thi t b ;

(h)- Các kho n ph i thu th ng m i và các kho n ph i thu khác;

h u và d ng cân đ i Cho dù l p d ng nào v n ph i đ m b o t i thi u n i dung c a

BC KT HN ph i ch a đ y đ nh ng đ i t ng đư nêu trên

N i dung c a BCKQKD h p nh t theo quan đi m c a IASB, IAS1 (2007),

đo n 81 có ghi nh n “M i th c th báo cáo ph i ph n ánh t t c các kho n m c doanh thu và chi phí trong m t k :

- Trên Báo cáo l i nhu n t ng h p, ho c

- Trên hai báo cáo: m t báo cáo ph n ánh các b ph n c u thành lãi ho c l (Báo cáo l i nhu n riêng-separate income statement) và m t báo cáo b t đ u v i lãi,

l và ph n ánh t t c các n i dung liên quan đ n l i nhu n t ng h p khác (Báo cáo

l i nhu n t ng h p)

Các dòng kho n m c t i thi u yêu c u ph i đ c trình bày trên Báo cáo l i nhu n t ng h p bao g m:

(a)- Doanh thu;

+ Lãi ho c l sau thu c a các tr ng h p ng ng ho t đ ng và;

+ Lãi ho c l sau thu đ c ghi nh n b ng cách l y giá tr h p lý tr chi phí

đ bán ho c thanh lý tài s n ho c nhóm tài s n c u thành nên các tr ng h p ng ng

- Lãi ho c l c a k phân b cho:

+ C đông không ki m soát; và

+ Ch s h u c a công ty m

- T ng l i nhu n t ng h p c a k phân b cho:

+ C đông không ki m soát; và

+ Ch s h u c a công ty m

N i dung c a BCLCTT h p nh t theo quan đi m c a IASB, IAS 7 ban hành

n m 1992 và v n còn áp d ng đ n ngày nay

M c đích c a BCLCTT h p nh t là cung c p thông tin v các dòng ti n vào,

ra trong nhóm công ty m - công ty con Vi c l p BCLCTT h p nh t t Báo cáo thu

ho c chi phí liên quan đ n các dòng ti n t ho t đ ng đ u t ho c tài chính

- Ho t đ ng đ u t : là vi c mua và bán các tài s n dài h n và các kho n đ u

t khác, không bao g m các n i dung t ng đ ng ti n Các dòng ti n này ph n ánh

m c đ chi phí đư th c hi n đ có đ c các ngu n l c, nh m t o ra l i nhu n và các dòng ti n t ng lai

- Ho t đ ng tài chính: là các ho t đ ng d n đ n s thay đ i v quy mô và k t

c u v n ch s h u và n ph i tr c a doanh nghi p Vi c tách riêng ho t đ ng tài chính giúp d đoán đ c quy n c a các đ i t ng cung c p tài chính cho doanh nghi p đ i v i các dòng ti n t ng lai

N i dung c a B áo cáo thay đ i v n ch s h u h p nh t theo quan đi m c a IASB, IAS 1 (1997) đư đ c s a đ i qua các n m 2003 và 2005 nh ng n i dung v

B áo cáo thay đ i v n ch s h u v n đ c gi nguyên n i dung c a IAS 1 (1997),

đ n n m 2007 IAS 1(2005) ti p t c đ c s a đ i Theo IAS 1 (2007), b BCTC đ y

đ ph i bao g m Báo cáo thay đ i v n ch v i các n i dung (IAS 1, đo n 106, trang 17):

- T ng l i nhu n t ng h p c a k k toán, trình bày riêng trên ph n phân b cho ch s h u công ty m và ph n phân b cho c đông không ki m soát

- Các tác đ ng c a vi c áp d ng h i t ho c trình bày l i đ c ghi nh n theo IAS 8 đ i v i t ng kho n m c thu c v n ch s h u

- Trong t ng m c thu c v n ch s h u, h p c ng có đi u ch nh gi a giá tr ghi s đ u k và cu i k , tách riêng thay đ i t :

N i dung c a thuy t minh BCTCHN t heo quan đi m c a IASB, IAS1 (1997),

tr i qua các s a đ i cho đ n nay, duy nh t có IAS1 s a đ i n m 2003 có các đi m

m i trong thuy t minh BCTCHN, còn các s a đ i khác h u nh là thông qua Các

đi m m i trong IAS1 (2003) nh sau:

- Công b v các quy t đ nh: trong ph n tóm t t các thay đ i v chính sách k toán ho c nh ng thuy t minh khác, th c th báo cáo ph i công b nh ng quy t đ nh

mà nhà qu n tr đư đ a ra trong quá trình áp d ng chính sách k toán đ i v i nh ng chính sách có tác đ ng rõ r t nh t đ i v i nh ng kho n đ c ghi nh n trong BCTCHN, ngo i tr nh ng quy t đ nh không mang tính c tính (đo n 113, trang 18)

Ví d , trong IAS1 (2003) đo n 123, các nh n đ nh c a nhà qu n tr trong vi c xác đ nh:

+ Tài s n tài chính có ph i là các kho n đ u t đ c gi đ n khi đáo h n hay không;

+ Khi ph n l n r i ro và l i ích ch s h u c a tài s n tài chính và tài s n thuê tài chính đ c chuy n giao cho m t th c th khác;

+ V m t b n ch t, s ti n bán hàng c th nào là th a thu n tài chính và vì

th không ghi nh n t ng doanh thu; và

+ V b n ch t m i quan h gi a th c th và m t th c th có m c đích đ c

bi t đ ki m soát

- Công b v c s c a các c đoán không ch c ch n: Th c th báo cáo ph i công b thông tin v các gi đ nh quan tr ng có liên quan đ n t ng lai, và các c s quan tr ng khác c a các c đoán không ch c ch n t i ngày l p B ng cân đ i mà các c tính này có r i ro cao, có th gây ra các thay đ i tr ng y u đ i v i giá tr ghi

s c a tài s n và n ph i tr trong n m tài chính ti p theo

1.4 L p và trình bày Báo cáo tài chính h p nh t

1.4.1 Các nguyên t c l p và trình bày Báo cáo tài chính h p nh t

1.4.1.1 Các nguyên t c chung khi l p và trình bày Báo cáo tài chính và Báo cáo tài chính h p nh t

- Ho t đ ng liên t c: BCTCHN đ c l p trên c s gi đ nh là doanh nghi p

đang ho t đ ng liên t c và v n ti p t c trong t ng lai g n, tr khi doanh nghi p có

Ủ đ nh ho c b bu c ph i ng ng ho t đ ng ho c ph i thu h p đáng k quy mô ho t

đ ng

- C s d n tích: BCTCHN đ c l p theo c s d n tích, ngo i tr các thông

tin liên quan đ n dòng ti n

- Nh t quán: trình bày và phân lo i các kho n m c trong BCTCHN ph i nh t

quán qua các niên đ tr khi:

+ Có s thay đ i đáng k v b n ch t ho t đ ng c a doanh nghi p ho c c n

ph i thay đ i đ có th trình bày m t cách trung th c h n các giao d ch;

+ CMKT khác yêu c u có s thay đ i trong trình bày

- Tr ng y u và t p h p: Nh ng kho n m c tr ng y u ph i đ c trình bày riêng bi t Các kho n m c không tr ng y u đ c t p h p chung vào nh ng kho n

m c có cùng tính ch t ho c ch c n ng

- Bù tr : các kho n tài s n và n ph i tr không đ c bù tr , tr khi CMKT khác qui đ nh ho c cho phép Các kho n m c doanh thu, thu nh p khác và chi phí

ch đ c bù tr khi:

+ c quy đ nh t i m t CMKT khác; ho c

+ Các kho n lãi, l và các chi phí liên quan phát sinh t các giao d ch gi ng nhau và không có tính tr ng y u

- Có th so sánh: các thông tin b ng s li u trong báo cáo nh m đ so sánh

gi a các k ph i đ c trình bày t ng ng v i các thông tin và s li u trong báo cáo

c a k tr c Các thông tin c n so sánh ph i bao g m các thông tin di n gi i b ng

l i n u là c n thi t Khi thay đ i cách trình bày ho c cách phân lo i các kho n m c trong báo cáo thì ph i phân lo i s li u so sánh (tr khi vi c này không th th c hi n

đ c) nh m đ m b o kh n ng so sánh v i hi n t i, trình bày tính ch t, s li u, lý do phân lo i N u không th c hi n đ c vi c phân lo i thì doanh nghi p ph i trình bày

lý do và tính ch t c a nh ng thay đ i n u vi c phân lo i th c hi n đ c

1.4.1.2 Các nguyên t c riêng khi l p và trình bày Báo cáo tài chính h p nh t

Khi m t th c th ki m soát m t th c th khác thì th c th ki m soát ph i s

h u trên 50% quy n bi u quy t tr c ti p ho c gián ti p c a th c th b ki m soát Do

đó, khi l p BCTCHN (n u có), th c th ki m soát s h p nh t BCTC c a t t c

nh ng th c th b ki m soát và BCTC riêng c a th c th ki m soát, ngo i tr nh ng

tr ng h p không ph i h p nh t theo quy đ nh

Tuy nhiên trong th c t v n có m t s tr ng h p không s h u t i 50% quy n bi u quy t v n n m gi quy n ki m soát Th c th ki m soát ch đ c th a

nh n có quy n ki m soát khi th a mưn hai đi u ki n sau:

- Có quy n chi ph i các quy t đ nh tài chính và ho t đ ng c a th c th b

ki m soát Nói cách khác, nh ng quy n (quy n b phi u, quy n ch đ nh, ho c bãi

mi n các thành viên trong H i đ ng Qu n tr ho c c p qu n tr t ng đ ng) giúp

th c th ki m soát có kh n ng nh h ng đáng k đ n thu nh p c a th c th b

ki m soát Trong m t s tr ng h p, quy n chi ph i có đ c t m t ho c nhi u h p

đ ng th a thu n ban đ u

- Ngoài vi c th c th ki m soát ph i có thu nh p t vi c tham gia vào th c

th b ki m soát nh m i th c th khác, th c th ki m soát ph i có thêm các đ c

đi m:

+ Thu nh p nh n đ c t vi c tham gia vào th c th b ki m soát có th là lãi

c ng có th là l do thu nh p này b bi n đ i theo k t qu ho t đ ng c a th c th b

ki m soát

+ Th c th ki m soát ph i có kh n ng s d ng quy n l c c a mình đ i v i

th c th b ki m soát, s d ng quy n l c đó tác đ ng lên đ n thu nh p nh n đ c theo mong mu n c a mình t vi c tham gia vào th c th b ki m soát

Theo quan đi m c a IAS 27 (2003), trong m t s tr ng h p, công ty m

không c n ph i l p và trình bày BCTCHN n u th a mưn các đi u ki n sau:

- B n thân công ty m là công ty con b n m gi toàn b ho c m t ph n quy n s h u b i m t công ty khác và các ch s h u khác (bao g m các cá nhân và

t ch c không có quy n bi u quy t), không yêu c u ph i trình bày BCTCHN

- Các công c n và công c v n c a công ty m không đ c giao d ch trên

th tr ng ch ng khoán ho c th tr ng OTC (th tr ng phi t p trung) trong và ngoài n c

- Công ty m không ph i n p BCTCHN, ho c c ng không ph i trong giai

đo n chu n b n p BCTCHN cho y ban Ch ng khoán ho c các t ch c chính

quy n khác nh m m c đích phát hành các công c tài chính ra th tr ng, và

- Công ty m c a công ty m đư l p BCTCHN đ cung c p cho công chúng,

tuân th theo các chu n m c qu c t v BCTC

1.4.2 Ph ng pháp l p Báo cáo tài chính h p nh t

1.4.2.1 Ph ng pháp chung đ l p Báo cáo tài chính h p nh t

Lý thuy t h p nh t là c s nên t ng cho vi c xây d ng nh ng quy đ nh,

nh ng k thu t v vi c l p BCTCHN Các lý thuy t h p nh t đ u gi đ nh Công ty

m – Công ty con đ c xem nh là m t th c th báo cáo duy nh t, do đó dù áp d ng

lý thuy t h p nh t nào thì ph ng pháp chung đ l p BCTCHN c ng là:

- Th c hi n các bút toán đi u ch nh ho c lo i tr c n thi t,

- Sau khi th c hi n các bút toán đi u ch nh ho c lo i tr c n thi t, các kho n

m c trên BCTC riêng đ c h p c ng tr c ti p đ xác đ nh kho n m c t ng đ ng

c a các BCTC HN.

các BCTC HN đ c l p b ng cách h p c ng t ng dòng , t ng kho n m c

t ng ng trên BCTC riêng c a công ty m và các công ty con c n h p nh t, đ m

b o ph n ánh đ y đ tình hình tài chính, k t qu ho t đ ng kinh doanh và s thay

đ i trong tình hình tài chính c a nhóm công ty thì các BCTC riêng đ c s d ng đ

h p nh t c n ph i th a mưn các đi u ki n:

- K k toán: BCTC riêng c a công ty m và các công ty con h p nh t ph i

đ c l p cho m t k k toán Công ty m và công ty con có th có n m tài chính khác nhau, nh ng công ty con v n ph i h p nh t S khác nhau v n m tài chính

gi a công ty m và công ty con không quá ba tháng thì BCTC c a công ty con c ng

đ c ch p nh n s d ng cho m c đích h p nh t, nh ng ph i đ c đi u ch nh, thuy t minh các nh h ng tr ng y u đ n tình hình tài chính và k t qu ho t đ ng kinh doanh c a công ty con, đ dài c a k báo cáo và s khác nhau v th i đi m l p báo cáo ph i th ng nh t qua các k N u s khác bi t v n m tài chính gi a công ty m

và công ty con trên 3 tháng thì công ty con ph i l p thêm m t b n BCTC cho m c đích h p nh t, có n m tài chính cùng v i n m tài chính c a công ty m

- Chính sách k toán: BCTC HN đ c l p ph i áp d ng chính sách k toán

m t cách th ng nh t cho các giao d ch và s ki n cùng lo i trong nh ng hoàn c nh

t ng t N u không th s d ng chính sách k toán m t cách th ng nh t trong khi

h p nh t BCTC, công ty m ph i gi i trình v n đ này cùng v i các kho n m c đư

đ c h ch toán theo các chính sách k toán khác nhau trong BCTC HN Trong nhi u

tr ng h p, n u m t công ty con c a nhóm s d ng các chính sách k toán khác v i

chính sách k toán áp d ng trong các BCTC HN cho các giao d ch và s ki n cùng

lo i trong hoàn c nh t ng t , thì nh ng đi u ch nh thích h p v i các BCTC c a công ty con đó ph i đ c th c hi n tr c khi dùng cho vi c l p BCTC HN

1.4.2.2 nh h ng c a Lý thuy t h p nh t đ i v i k toán l p và trình bày BCTCHN

K toán l p và trình bày BC KT HN t i ngày mua ch u nh h ng c a Lý thuy t h p nh t và ph ng pháp k toán h p nh t Trong ph n này ch đ c p đ n

h p nh t kinh doanh t i ngày mua hình thành nên m i quan h công ty m - công ty con, đ c th c hi n theo ph ng pháp mua Theo Lý thuy t h p nh t:

- nh h ng c a Lý thuy t h p nh t đ i v i k toán l p và trình bày

BC KTHN t i ngày mua: tr ng h p quy n ki m soát đ t đ c thông qua m t l n giao d ch:

+ Theo Lý thuy t l i ích ch s h u: M t công ty con đ c mua l i qua m t

l n giao d ch, ph n tài s n và n ph i tr thu c s h u công ty m đ c h p nh t

vào BCTC HN theo giá tr h p lý t i ngày mua; không ghi nh n ph n thu c v c

đông không ki m soát; LTTM (n u có) là ph n chênh l ch gi a giá công ty m đ u

t vào công ty con so v i giá tr h p lý c a tài s n thu n thu c v công ty m trong công ty con

+ Theo Lý thuy t công ty m : ph n tài s n thu n c a công ty con đ c h p

nh t bao g m:

(i) Ph n thu c công ty m đ c ghi nh n theo giá h p lý t i ngày mua;

(ii) Ph n thu c v c đông không ki m soát đ c ghi nh n theo giá tr ghi s ; (iii) LTTM phát sinh (n u có) là ph n chênh l ch gi a giá công ty m đ u t vào công ty con so v i giá tr h p lý c a tài s n thu n thu c v công ty m trong công ty con

+ Theo Lý thuy t th c th : toàn b tài s n và n ph i tr c a công ty con

đ c h p nh t thu c v c đông công ty m và c đông không ki m soát đ u đ c ghi nh n theo giá tr h p lý t i ngày mua; LTTM đ c tính: