Luận văn thạc sĩ Thực trạng và giải pháp hoàn thiện trình bày và công bố báo cáo bộ phận của các công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán TPHCM

V iăđ tài này, tác gi Ph ngăThúyăđưăđoăl ng ch tăl ng báo cáo thông qua duy nh t s logarit các ch tiêu trên báo cáo b ph n c a các công ty... Quá trình hình thành... Choăphépăng iăs ăd n

- -TR N TH THÚY AN

TH C TR NG VÀ GI I PHÁP HOÀN THI N

TRÌNH BÀY VÀ CÔNG B BÁO CÁO B PH N

C A CÁC CÔNG TY NIÊM Y T TRÊN SÀN GIAO

D CH CH NG KHOÁN THÀNH PH H CHÍ MINH

Chuyên ngành: K toán

Mã s : 60.34.0301

TP H Chí Minh - N mă2013

L IăCAMă OAN



Tôi xinăcamăđoanălu năv năth c s kinh t ắTh c tr ng và gi i pháp hoàn thi n trình bày và công b báo cáo b ph n c a các công ty niêm y t trên sàn giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh ”ălà công trình nghiên c u khoa

h c c a riêng tôi Các s li u và k t qu nghiên c u nêu trong lu năv nălƠăhoƠnătoƠnă

trung th c Lu năv n nƠyăch aăt ngăđ c ai công b d i b t k hình th c nào

H c viên

TR N TH THÚY AN

M C L C

TRANG PH BÌA

L IăCAMă OAN

M C L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T

DANH M C CÁC B NG BI U, HÌNH V

PH N M U 1

1 TÍNH C P THI T C Aă TÀI 1

2 T NG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN C UăTR Că ÂY 2

3 M C TIÊU NGHIÊN C Uă TÀI 6

4 IăT NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U 6

5 PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 7

6 ụăNGH A KHOA H C VÀ TH C TI N C Aă TÀI 7

7 K T C U LU NăV N 8

CH NGă1 T NG QUAN BÁO CÁO B PH N THEOăQUYă NH C A CHU N M C K TOÁN 9

1.1.BÁO CÁO B PH N THEO CHU N M C K TOÁN QU C T .9

1.1.1 Khái ni m báo cáo b ph n 9

1.1.2 L ch s raăđ i các chu n m c k toán qu c t v báo cáo b ph n 10

1.1.3 L i ích và ch trích xung quanh báo cáo b ph n 13

1.2.BÁO CÁO B PH N THEO CHU N M C K TOÁN VI T NAM 14

1.2.1 Quá trình hình thành 14

1.2.2 Chu n m c chung 16

1.2.3 N i dung chu n m c VAS 28 17

1.3.SOăSỄNHăQUYă NH C A VAS 28 V I IFRS 8 20

1.3.1 M cătiêu,ăđ iăt ngăvƠăph ngăphápăth c hi n 20

1.3.2 K t qu đ i chi u 20

1.3.2.1 i m gi ng nhau 20

1.3.2.2 i m khác bi t 22

1.4.NGUYÊN NHÂN C A S KHÁC BI TăVẨăH NG RÚT G N GI A VI T NAM VÀ QU C T .26

K T LU NăCH NGă1 27

CH NGă2 TH C TR NG TRÌNH BÀY VÀ CÔNG B BÁO CÁO B PH N C A CÁC CÔNG TY NIÊM Y T TRÊN SÀN GIAO D CH CH NG KHOÁN THÀNH PH H CHÍ MINH 28

2.1.GI I THI U CÁC CÔNG TY NIÊM Y T TRÊN SÀN GIAO D CH CH NG KHOÁN THÀNH PH H CHÍ MINH 28

2.1.1 L ch s hình thành và phát tri n c a S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh 28

2.1.2 Phân ngành các công ty niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh 29

2.2.KH O SÁT VI C TRÌNH BÀY VÀ CÔNG B BÁO CÁO B PH N CÁC CÔNG TY NIÊM Y T TRÊN SÀN GIAO D CH CH NG KHOÁN THÀNH PH H CHÍ MINH 31

2.2.1 M c tiêu kh o sát 31

2.2.2 Xây d ng gi thuy t nghiên c u 32

2.2.2.1 Ch t l ng báo cáo b ph n 32

2.2.2.2 S l ng các b ph n báo cáo 35

2.2.3 Ph ngăphápănghiênăc u và thu th p s li u 36

2.2.3.1 M u 36

2.2.3.2 Bi n ph thu c 38

2.2.3.3 Bi n đ c l p 40

2.2.4 K t qu nghiên c u 41

2.2.4.1 Th ng kê mô t .41

2.2.4.2 Ki m đ nh s t ng quan 49

2.3 ỄNHăGIỄăTH C TR NG TRÌNH BÀY VÀ CÔNG B BÁO CÁO B PH N C A CÁC CÔNG TY NIÊM Y T TRÊN SÀN GIAO D CH CH NG KHOÁN THÀNH PH H CHÍ MINH 53

2.3.1 uăđi m 53

2.3.2 Nh căđi m 54

2.3.3 Nguyên nhân t n t i h n ch .56

2.3.3.1 Nguyên nhân thu c v c quan ban hành lu t 56

2.3.3.2 Nguyên nhân thu c v c quan qu n lý th tr ng ch ng khoán 57

2.3.3.3 Nguyên nhân thu c v nh ng nhà qu n lý t i công ty niêm y t 57

2.3.3.4 Nguyên nhân thu c v ng i hành ngh chuyên môn 58

2.3.3.5 Nguyên nhân thu c v các c đông 58

K T LU NăCH NGă2 59

CH NGă3 M T S GI I PHÁP HOÀN THI N TRÌNH BÀY BÁO CÁO B PH N C A CÁC CÔNG TY NIÊM Y T TRÊN SÀN GIAO D CH CH NG KHOÁN THÀNH PH H CHÍ MINH 60

3.1 NH H NG HOÀN THI N 60

3.2.GI I PHÁP HOÀN THI N KHUÔN KH PHÁP LÝ 61

3.2.1 V phíaăcácăc ăquanăbanăhƠnhălu t 61

3.2.2 V phía nh ng n iădungăđ căđi u ch nh trong chu n m c 63

3.3.M T S GI I PHÁP NÂNG CAO KH N NGă NG D NG VAS 28 65

3.3.1 V phíaăc ăquanăqu n lý th tr ng ch ng khoán 65

3.3.2 V phía nh ng nhà qu n lý t i công ty niêm y t 66

3.3.3 V phíaăng i hành ngh chuyên môn 66

3.3.4 V phía các c đông 67

K T LU NăCH NGă3 68

K T LU N 69 TÀI LI U THAM KH O

Ph l c 1 M c th iăgianăraăđ i các chu n m c k toán qu c t

Ph l c 2 Danh sách công ty trong m u

Ph l c 3 B ng mô t lý do công ty không l p báo cáo b ph n

Ph l c 4 Nh ng công ty ch công b m tăc ăs chính y u

Ph l c 5 D li u thông tin công b trong báo cáo b ph n

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T

AcSB H iăđ ng chu n m c k toán tài chính

AICPA Hi p h i k toán viên công ch ng M

AIMR Hi p h i qu nălỦăđ uăt ăvƠănghiênăc u

BCBP Báo cáo b ph n

BCCY Báo cáo chính y u

BCTY Báo cáo th y u

Big4 B n công ty ki mătoánăhƠngăđ u th gi i

EU Liên minh Châu Âu

FASB H iăđ ng Chu n m c k toán M

Frameword Khuôn m u cho vi c l p và trình bày báo cáo tài chính Frequency T n s

GAAP Các nguyên t c k toánăđ c th a nh n r ng rãi

GDCK Giao d ch ch ng khoán

HOSE S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh IASB H iăđ ng Chu n m c k toán qu c t

IAS Chu n m c k toán qu c t

IFRC Chu n m c l p và trình bày báo cáo tài chính qu c t

IOSCO T ch c qu c t các y ban ch ng khoán

SEC y ban ch ng khoán M

SFAC Khuôn m u lý thuy t k toán Hoa K SFAS Chu n m c k toán Hoa K

DANH M C CÁC B NG BI U, HÌNH V

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1: Báo cáo b ph nătheoăVASă28ăđ i chi u v i IFRS 8 22

B ng 2.1: Kh o sát s l ng công ty niêm y tătrênăsƠnăHOSEăquaăcácăn m 29

B ng 2.2: Kh o sát s l ng công ty trongăngƠnhăn mă2012ăsƠnăHOSE 31

B ng 2.3: Th ng kê th c tr ng l p báo cáo b ph n 2012 42

B ng 2.4: Th ng kê s l ng công ty công b lý do không có báo cáo b ph n 42

B ng 2.5: Th ngăkêăc ăs l p báo cáo b ph n 43

B ng 2.6: Th ng kê s l ng công ty công b lý do không có báo cáo th y u 44

B ng 2.7: Mô t bi n ph thu c 44

B ng 2.8: Mô t bi năđ nhăl ng 46

B ng 2.9: Mô t bi n gi 46

B ng 2.10: T l các m c b t bu c trong báo cáo chính y uăđ c công b 47

B ng 2.11: T l các m c b t bu c trong báo cáo th y uăđ c công b 48

B ng 2.12: T ngăquanăgi a các bi n 50

B ng 2.13: B ng kh oăsátăn mălênăsƠnăc a công ty niêm y t trên HOSE 2012 54

DANH M C HÌNH V Hình 2.1: Bi uăđ bi u di n s l ng báo cáo chính y u và th y u 45

Hình 2.2: C ăc u công ty công b báo cáo b ph năn mă2012ăsƠnăHOSE 55

PH N M U

1 TÍNH C P THI T C Aă TÀI

Vi t Nam hi năđưăgiaănh p vào n n kinh t th gi i, m iăl nhăv c và ngành

ngh không th thoát kh iăxuăh ng ti n b chung Tài chính k toán, v iăt ăcáchălƠă

m t công c h tr , cung c p s li u c n thi t v nh ng thông tin kinh t tài chính, góp ph n quan tr ng hình thành nên b c tranh khá toàn c nh v tình hình tài chính trong doanh nghi p,ălƠmăc ăs cho vi c ra quy tăđ nh cho nh ngă ng i s d ng

thông tin k toán,ăđ c bi t là nh ngănhƠăđ uăt V năđ v phân tích báo cáo tài

chính t lơuăđưăđ căđ c p khá ph bi n, thông qua s li u trình bày trên các báo

cáo c ngănh ănh ng y u t tácăđ ng liên quan,ăng i s d ng l a ch năcácăph ngă

pháp và k thu t phù h păđ phân tích nh măh ngăđ n m c tiêu cu i cùng c năđ t

đ n là đ uăt ăvƠoăđơuăđ đ ng v n là hi u qu nh t?

Th tr ng ch ngăkhoánăraăđ iăn mă2000ăđưăđ tăb c ngo t quan tr ng cho

vi căthúcăđ y th tr ng v n phát tri n S giao d ch ch ng khoán TP.HCM là m t

trong hai trung tâm giao d ch l n nh t c n c th c hi n vi c niêm y tăvƠăđi u hành

ho tăđ ng c a th tr ng Các công ty niêm y t t i S ph i tuân th nh ng yêu c u, quyăđ nhăchungătrongăđóăvi c trình bày và công b cácăbáoăcáoătƠiăchínhăđưăki m toánăđ c b t bu c th c hi n Choăđ n nay B tƠiăchínhăđưăbanăhƠnhăh th ng 26

chu n m c k toán nh măquyăđ nhăvƠăh ng d n các nguyên t c, yêu c uăc ăb n

c a k toán, t oăc ăs cho vi c trình bày các thông tin, s li u k toánăđ c th ng

nh t các doanh nghi p Nh ăv y, v iăvaiătròălƠăcôngătyăđ i chúng, các công ty

niêm y t trên th tr ng chúng khoán nói chung và t i S GDCK TP.HCM nói riêng

ph i tuân th các chu n m c k toánăđ c ban hành

Trong s các chu n m c trên, VAS s 28 ắBáoăcáoăb ph n”ăraăđ i t cu i

n mă2005 nh m giúpăng i s d ngăbáoăcáoăđánhăgiáăđúngăh năr i ro và l i ích

kinh t c a nh ng doanh nghi p ho tăđ ng trong nhi uăl nhăv c kinh doanh và

nhi u ph m vi, khu v căđ a lý khác nhau Theoăđó,ăbáoăcáoăb ph năđ c trình bày

d aătrênăVASănƠyăc ngăđ c công b trongăắThuy tăminhăbáoăcáoătƠiăchính”.ăTuyă

nhiên, không ph i doanh nghi p nào có niêm y tăc ngăs th c hi năđúngăquyăđ nh

v vi c công b thông tin báo cáo b ph n, các nghiên c u c a nhi u tác gi khác nhau trên th gi iăđưăcóănh ng phát hi n r t rõ ràng khi cho th y vi c ti t l thông

tin báo cáo b ph n các doanh nghi p còn t n t i nhi u b t c p Tuy nhiên, Vi t Nam, tìm hi u th c tr ng này v n là m t câu h i l n

V i nh ngălỦădoăđó, tôi quy tăđ nh ch năđ tƠi:ăắTh c tr ng và gi i pháp

hoàn thi n trình bày và công b báo cáo b ph n c a các công ty niêm y t trên sàn giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh.” Vi c xem xét đ c th c hi n t i

cùng m t S giao d ch (c th là S GDCK TP.HCM) nh m giúp cho vi c nghiên

c u các y u t đ căt ngăđ ngăh n.ă Mong r ng v i s h ng d n c a Ti n s

Nguy n Th KimăCúc,ăng i gi ngăviênăđángăkính,ăcùngăv i s n l c nghiên c u

c a b n thân,ăđ tài s góp ph n là ngu n d li u h u ích cho nh ngăaiăđangăquanătơmăđ n v năđ nƠy,ăc ngănh ălƠmăc ăs cho nh ng nghiên c uăchuyênăsơuăh n.ă

2 T NG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN C UăTR Că ỂY

Trên th gi i, các công trình nghiên c u v trình bày báo cáo b ph năđưă

đ că đ c th c hi n t khá s m, tiêu bi u là các công trình c a Herrmann và

Thomas (1996), Harris (1998), Herrmann và Thomas (2000), Street và Nichols (2002), Prather-Kinsey và Meek (2004), Botosan và Stanford (2005) T i Vi t Nam,

tínhăđ n th iăđi m nghiên c u hi n t i, tác gi ch tìm th y m t công trình nghiên

c uăd i góc nhìn c a k toánătƠiăchínhăđ căđ c păđ n vi c trình bày thông tin

báo cáo b ph nătheoăh ng ti p c n v i chu n m c k toán qu c t c a tác gi

Nguy n Th Ph ngăThúyă(lu năv năth c s kinh t n mă2010)

 Nghiên c uăngoƠiăn c

Nghiên c u c a Herrmann và Thomas (1996): Phân tích nh ngătácăđ ng

v lãnh th , quy mô, ngành công nghi păvƠăđaăniêmăy t, hai tác gi đưătìmăth y m i

liên h gi a ch tă l ng c a báo cáo b ph n và qu că giaă c ă trú,ă quyă môă doanhă

nghi p và vi căđaăniêmăy t trên nhi u th tr ng ch ng khoán (1996, [19]) c bi t

là các công ty PhápăvƠăV ngăqu c Anh s ti t l nhi u thông tin b ph năh n.ă

Quy mô doanh nghi p là m t y u t nhăh ng l năđ n s l ng các ch tiêuăđ c

ti t l cho m i b ph n Vi căđaăniêmă y t ch cóăỦăngh aăchoăcácăcôngătyăti t l

thông tin b ph n d a trên khu v căđ a lý Herrmann và Thomas k t lu n r ng các

công ty tìm ki m ngu n v n trên sàn giao d chă n c ngoài thông qua vi că t ngă

c ng công b các ch tiêu trong báo cáo b ph n theo khu v căđ aălỦăđ đápă ng

nhu c u thông tin c aăcácănhƠăđ uăt ăqu c t Không có b ng ch ng ch ng minh

cho vi c tìm th y nhăh ng c a y u t ngành công nghi p

Nghiên c u c a Herrmann và Thomas (2000): Hai ông so sánh vi c ti t l

báo cáo b ph n c a nh ng công ty làm theo SFAS s 14 v i theo SFAS s 131ăđ xácăđ nhătácăđ ng c a các quy t căphơnăđo n m i (2000, [20]) M t m u g m m t

tr m côngătyăđ c nghiên c u Theo SFAS s 14,ăm i ba côngătyăbáoăcáoătheoăl nhă

v căkinhădoanh,ăhaiăm i công ty theo khu v căđ aălỦ,ăn măm iăb y công ty k t

h p c haiăvƠăcóăm i công ty không báo cáo b ph n Theo SFAS s 131, b y

m iăm t công ty báo cáo b ph n chi ti t v các s n ph m và d ch v ,ăm i hai

công ty báo cáo v khu v căđ aălỦăvƠăm i b y công ty k t h p c hai Hai ông cho

th y bình quân có 5,5 ch tiêuăđưăđ c công b cho t ng b ph nătheoăl nhăv c kinh

doanh d a trên SFAS s 14ă,ătrongăkhiăđóăbìnhăquơnălƠă6,2ăch tiêuăđ c ti t l theo

SFAS s 131,ăcóăngh aălƠăđưăcóăs giaăt ngăs l ng các ch tiêuăđ c ti t l cho

m i b ph nătheoăl nhăv c kinh doanh khi các công ty thông qua chu n m c m i

Nh ngăv i vi căbáoăcáoăthôngătinătheoăđ a lý, s ch tiêuăđ c ti t l trong m i b

ph năđưăgi m t 3,3 xu ng còn 2,2 ch tiêuăđ c ti t l theoăc ăs đ aălỦ,ăcóăngh aălƠă

m t s m tămátăthôngătinătheoăđ aălỦăđưăx y ra khi áp d ng chu n m c m i

Nghiên c u c a Street và Nichols (2002): Liênăquanăđ n các chu n m c k

toán c a châu Âu v báo cáo b ph n, hai tác gi s d ng m t m u g m hai tram

m i côngătyăđ phân tích các b ph n d aătrênăl nhăv c kinh doanh và khu v căđ a

lý theo IAS 14 (đưăs aăđ i) H phát hi n ra r ngăcóăđ n 33% s công ty thu c trong

m t ngành công nghi p ho c trong cùng qu căgiaăđưăkhôngăđ c báo cáo thông tin

b ph n chính y u, 11% s công ty báo cáo b ph n chính y u theo khu v căđ a lý

và 56% báo cáo b ph n chính y uătheoăl nhăv c kinh doanh Nghiên c u cho th y

m t s ch tiêuăđángăchúăỦăđ c các qu c gia ti t l c th trong các b ph n báo cáoănh ăn , v n b sung, kh u hao, các m c không dùng ti n m tăkhácăvƠăph ngă

pháp thu nh p theo v n ch s h u Xem xét các báo cáo b ph n th y u, tám

m iătámătrongăm tătr măb yăm iăb y công ty báo cáo d a theo khu v căđ a lý,

haiăm iăchín công ty báo cáo d aătheoăl nhăv c kinh doanh (2002, [29])

Nghiên c u c a Prather-Kinsey và Meek (2004): Hai tác gi đưăđi u tra

tác đ ng c aăIASă14ă(đưăs aăđ i) trên báo cáo b ph n các công ty có báo cáo b

ph n theo IAS (2004, [25]) Nhìn chung, h đưătìmăth y m t s giaăt ngătrongăvi c

công b c a h u h t các ch tiêu cho m i b ph n,ăcóăngh aălƠăIASă14ă(đưăs aăđ i)

d năđ n nh ng k t qu m i.ăNóăc ngăgiúpăgiaăt ngăđángăk s l ng các b ph n báoăcáoătheoăk nhăv c kinh doanh ho c khu v căđ a lý so v iăbáoăcáoătheoăIASăc ă

tr căđó.ăM c dù s giaăt ngăđưăđ c ch ra, Prather-Kinsey và Meek v n còn tìm

th y m t s ti t l r t ít c a các kho n m c theo yêu c u c aăIASă(đưăs aăđ i) m t

s công ty Ngoài ra, PratherKinsey và Meek cho th y r ng lãnh th n iă c ă trú,ă

công ty ki m toán Big-Five (nay là Big Four), và y u t niêm y t đaăth tr ng

ch ng khoán có nhăh ngăđ n vi căgiaăt ngăcác kho n m c cho phù h p v i IAS

14R Cu i cùng, h tìm th y r ng vi c tuân th các yêu c u v báo cáo b ph n th

y uălƠăcaoăh nă các công ty l n và nh ng công ty trong ngành công nghi p thi t b

Nghiên c u c a Harris (1998) và Botosan và Stanford (2005): Harris th y

r ng các công ty ho tăđ ng trong nh ng ngành công nghi p ít c nh tranh thì có kh

n ngăh n ch vi c cung c p các thông tin trong báo cáo b ph n theo SFAS s 14

Bà k t lu n r ng nh ng công ty mu n gi bí m t v nh ng l i nhu n b tăth ng có

đ c c a h và không mu n chia s th tr ng trong ngành công nghi p c a mình

b ng cách không ti t l nhi u thông tin b ph nă(1998,ă[18]).ăC ngătheoăh ng báo

cáo c a Haris, Botosan và Stanford cho th y các nhà qu n lý gi l i thông tin theo

SFAS s 14 đ b o v l i nhu n trong ngành công nghi p ít c nh tranh c a mình

Theo SFAS s 131 h bu c ph i ti t l các b ph n,ănh ngăsauăđóăh v n c g ng

đ che gi u càng nhi u thông tin càng t t (2005, [11])

Nh ăv yăcácăđ tài mà các tác gi n c ngoài nghiên c uăđ n h uănh ăxoayă

quanh hai n i dung l n là xem xét th c tr ng trình bày báo cáo b ph n theo m t chu n m c k toán c th ho c là vi c so sánh vi c ng d ng chu n m c m i nh t

so v i các chu n m căc ăDoăv y,ătrongăđ tài c a mình, tác gi c ngănghiênăc u theoăh ng xem xét th c tr ng trình bày và công b báo cáo b ph n theo chu n

m c c th c a qu căgiaămình,ăđóălƠăVASă28.ăDoăvi c s aăđ iăVASănƠyăđ n nay

ch aăđ c th c hi n nên tác gi không so sánh s khác bi t v iăcácăVASăc ămƠăđ i

chi u v i chu n m c k toán qu c t IFRSă8ăđ tìm th y nh ngăđi măt ngăđ ng và

khác bi t, t đóăđ xu t nh ngăđi u ch nh phù h p n u có

 Nghiên c uătrongăn c

Nghiên c u c a Nguy n Th Ph ngă Thúyă (2010):ă Tác gi đưă xemă xétă

vi c công b thông tin b ph n c a m tătr măm i tám công ty có c phi u niêm

y t trên sàn ch ng khoán Vi tăNamătrongăn mă2010.ăB ngăph ngăphápăth ng kê

mô t và ki măđ nh các gi thuy tăđ aăra,ătácăgi ch ng minh r ng có m t m i liên

h gi a kh n ngăsinhăl i v i vi c cung c p báo cáo b ph n,ătheoăđóănh ng công ty

có kh n ngăsinhăl i th p s s n sàng cung c p thông tin b ph n nhi uăh n.ăBi n

ph thu c mà tác gi đoăl ng là s lôgarit c a các ch tiêu trình bày trên báo cáo

b ph n c a các công ty V i k t qu đi uătraătrongăn mănƠy,ătácăgi điăđ n k t lu n

vi c l p báo cáo b ph năđ n th iăđi m nghiên c u các doanh nghi p Vi t Nam

v n còn nhi u b t c p và h n ch ,ăđaăph n các công ty l pătheoăh ngăđ i phó v i

chu n m cămƠăch aăth t s mangăđúngăỦăngh aăvƠătínhăhi u qu c a báo cáo b

ph n Ngoài ra, tác gi đ xu t các gi i pháp nh m nâng cao ch tăl ng cung c p

thông tin b ph n cho các doanh nghi p Vi t Nam (2010, [6])

V iăđ tài này, tác gi Ph ngăThúyăđưăđoăl ng ch tăl ng báo cáo thông

qua duy nh t s logarit các ch tiêu trên báo cáo b ph n c a các công ty Còn v i

s li uă đ tài mà tác gi đangă trìnhă bƠy,ă vi că xemă xétă đ c nghiên c u trên c

ph ngădi n ch tăl ng và s l ngăbáoăcáo,ădoăđóăv năđ đ c xem xét trên các

khía c nh m r ngăh n,ăt đóănh ngăđánhăgiáăs khách quan và các gi i phápăđ c p

s đ căđ yăđ h n.ăNgoƠiăra,ăv i vi c tìm hi u s li uăn mă2012,ăcácănh năđ nh mà

tác gi đ c păc ngăs c p nh tăđ c s li u m i nh t, t đóăđánhăgiáănh ng thay

đ iăchoăđ n th iăđi m nghiên c u,ăsauăsáuăn măbanăhƠnhăthìăvi c ng d ng chu n

m c báo cáo b ph năđưăđ c th c hi nănh ăth nào

3 M C TIÊU NGHIÊN C Uă TÀI

tƠiăh ngăđ n m c tiêu tìm hi u th c tr ng trình bày báo cáo b ph n c a

các công ty niêm y t t i S GDCKăTP.HCM,ăquaăđóăd a theo các gi thuy tăđưă

đ c xây d ng và ki măđ nh t các nghiên c u th c nghi măliênăquanăđ xácăđ nh

nh ng y u t có nhăh ngăđ n vi c trình bày báo cáo b ph n theo VAS 28 c a

các công ty trên Vi căxemăxétăđ c th c hi n hai khía c nh là y u t ch tăl ng

và y u t s l ng T đóănh ng nh n xét phù h p v th c tr ng trình bày báo cáo

b ph n theo chu n m c c aăcácăcôngătyăđ cănêuăraăc ngănh ăm t s gi i pháp

nâng cao vi c công b thông tin trong báo cáo b ph n s đ căđ c păđ n

4 IăT NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U

 i t ng nghiên c u

Tác gi tìm hi u cách th c trình bày báo cáo b ph n theo chu n m c k

toánătrênăbáoăcáoătƠiăchính,ăkhôngăđiăvƠoăghiănh n k toán v báo cáo b ph năc ngă

nh ăkhôngăđ c păđ n k toán qu n tr và cácăl nhăv c k toán khác

iăt ng chính là nh ng lý lu n chung v báo cáo b ph n, thông tin v báo

cáo b ph năđ c trình bày và công b Ngoài ra, các y u t quy mô công ty, m c

phân tán quy n s h u, t su t sinh l i,ăđònăb y tài chính và công ty ki m toán thu

th p t cácăbáoăcáoătƠiăchínhăc ngăđ căxemăxétănh ălƠăcácăbi n đ c l păđoăl ng

cho các câu h i nghiên c u

 Ph m vi nghiên c u

S li u báo cáo tài chính cu iăniênăđ đưăđ c ki m toán t i các công ty có

niêm y t trên S GDCK Thành ph H ChíăMinhătrongăn mă2012

5 PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U

Tác gi s d ng ph ngăpháp phân tích,ăđ i chi u, so sánh các thông tin đ

tìm hi u nh ng v năđ thu c c ăs lý lu năc ngănh ăđ aăraăcácăđánhăgiá,ăgi i pháp

phù h p cho đ tài nghiên c u.ăNgoƠiăra,ăph ngăphápăth ng kê mô t , k t h păđ nh

l ngăvƠăđ nh tính cùng v i ki măđ nh gi thuy t nghiên c u, ki măđ nh s t ngă

quan gi a các bi năđ c l p và ph thu c thông qua vi c ng d ng ph n m m SPSS

phiên b nă20.0ăđ c s d ng cho ph n th c tr ng trình bày và công b thông tin

báo cáo b ph n

6 ụăNGH AăKHOAăH C VÀ TH C TI N C Aă TÀI

V m t khoa h c:

Thông qua nghiên c uăđ tài, tác gi đư h th ng hóa l ch s hình thành báo

cáo b ph n trên ph m vi qu c t và t i Vi t Nam, tìm hi uăđ c b n ch t c a báo

cáo b ph n, nh ngăquanăđi măđ ng thu năc ngănh ăm t s ch trích còn t n t i

xung quanh báo cáo b ph n và nh ngăc ăs pháp lý liên quan Tác gi c ngăxemă

xét vi c so sánh s gi ng và khác bi tăc ăb n trong n i dung mà hai chu n m c k

toán v báo cáo b ph nălƠăVASă28ăvƠăIFRSă8ăđ c păc ngănh ătómăl c m t s

nghiên c u th c nghi m trong và ngoàiăn c v báo cáo b ph n, t đóăđ aăraăđ c

nh ng bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam

V m t th c ti n:

Thông qua nghiên c uăđ tài, tác gi đưăh th ng hóa và xácăđ nhăđ c các

y u t có nhăh ng tr c ti păđ n vi c công b báo cáo b ph n và cho th y m i

quan h c a các y u t này trong vi c công b thông tin b ph n t i các công ty niêm y t S GDCK TP.HCM theo chu n m c k toán Vi t Nam T đó,ătácăgi đưăđ xu t các gi iăphápăvƠăph ngăh ng hoàn thi n v trình bày báo cáo b ph n

t i các công ty niêm y t trên

7 K T C U LU NăV N

Ngoài ph n m đ u, k t lu n và ph l c tham kh o, lu năv năđ c chia làm

ba ch ng v i n iădungănh ăsau:

Ch ngă1: T ng quan báo cáo b ph n theoăquyăđ nh c a chu n m c k toán

Ch ngă2: Th c tr ng trình bày và công b báo cáo b ph n c a các công ty niêm

y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh

Ch ngă3: M t s gi i pháp hoàn thi n trình bày báo cáo b ph n c a các công ty

niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh

TheoăIjiriă(1995,ă[21]),ăắBáo cáo b ph n có th đ căđ nhăngh aălƠăcácăs

li u tài chính riêng c aăcácăđ năv , công ty con, ho c nh ng b ph n khác nhau c a

m t công ty”.ăNg i s d ng báo cáo tài chính, c ngăđ ng chuyên gia phân tích và

các nhà nghiên c uă đ c h tr các thông tin b sung v chia tách các b ph n

thông qua vi c tìm hi u báo cáo b ph n T t c các công ty niêm y t ph i công b

l i nhu n và chi phí b ph n v i nh ng d li u và thông tin có liên quan, ch ng h n

nh ădoanhăthuăbênăngoƠiăvƠăn i b , tài li u v các kho n m c không dùng ti n m t,

thu nh păvƠăchiăphíầăBênăc nhăđó,ăcôngătyănƠyăc ngăđ c yêu c u ph i cung c p choăng iădùngăđ hi u s khác bi t gi a thông tin h p nh tăvƠăcácăthôngătinăđ c

cung c păd i báo cáo b ph n

Theo nh ng nguyên t c k toánăđ c ch p nh năchungă(GAAP),ăắBáo cáo

b ph n là báo cáo c a các b ph n ho tăđ ng m t công ty trong vi c trình bày

kèm theo báo cáo tài chính c a nó” Báo cáo b ph n c n thi tăchoăcácăcôngătyăđ i

chúng và không c n thi t cho nh ngăcôngătyăt ănhơn.ăBáoăcáoăb ph năđ c thi t k

đ cung c p thông tin cho nh ngănhƠăđ uăt ăvƠăch n mƠăcóăliênăquanăđ n các k t

qu tài chính c a công ty Qua thông tin v báo cáo b ph n, h có th s d ng làm

c ăs cho các quy tăđ nhăliênăquanăđ n công ty M t b ph n tham gia vào các ho t

đ ng kinh doanh c a công ty mà t đóăb ph n này có th ki m thu nh p và ph i

ch u chi phí phát sinh, có thông tin tài chính riêng bi t s năcó,ăđ ng th i k t qu

th ngăxuyênăđ c xem xét b iăgiámăđ căđi u hành c a t ch c thông qua vi c

đánhăgiáăho tăđ ng và phân b ngu n l c thì c n th c hi n theo các quy t căđ xác

đ nh các thông tin c n ph iăđ c báo cáo

Nh ăv y, các khái ni m báo cáo b ph n nhìn chung cho th y báo cáo này

đ c trình bày nh m nâng cao tính h u ích c aăthôngătinăđ căđ aăra,ălƠmăc ăs h

tr thêm cho vi căxemăxétăvƠăđ aăraăquy tăđ nh c a nh ngăng i s d ng báo cáo

tài chính c a doanh nghi p bên c nh vi c xem xét các s li u kinh t tài chính t ng quát Nh ng khái ni m trên h u h tăđ uăh ngăđ n vi c xem xét báo cáo b ph n

d a theo m căđíchămƠăbáoăcáoănƠyăh ngăđ n,ăriêngăquanăđi m c a mình, tác gi

cho r ng báo cáo b ph n là báo cáo trình bày chi ti t v nh ng thông tin kinh t tài chính c n thi t, mang tính tr ng y u, nhăh ngăđ n quy tăđ nh c aăng i s d ng báoăcáoătƠiăchínhămƠăđưăđ c công b s li u t ngăquátătr căđó.ă

1.1.2 L ch s raăđ i các chu n m c k toán qu c t v báo cáo b ph n

Trong ph n này, tác gi s t ng h p theo m t trình t th i gian nh ng s

ki n quan tr ngăđ c xem xét trong quá trình phát tri n c a báo cáo b ph n.ă rõ rƠngăh n,ănh ng s ki năđ c theo dõi trên c lãnh th M (FASB) và nh ng s

ki năđ c th c thi b iăIASB,ăsauăđóătácăgi tóm g n l i m c th iăđi m chính y u

m i t ch c (ph l că1)ămƠătrênăđóăcácăs ki năliênăquanăđ n vi căxácăđ nh thông tin

b ph năđ c hi n th

Theo Skousen (1970, [28]) l ch s c a báo cáo b ph năquayăng c l i tháng 9ăn mă1964.ă ơyălƠăth iăđi m Ti u ban ch ngăđ c quy năvƠăđ c quy n c a y ban

Th ng vi n Hoa K b tăđ u bu iăđi u tr n v t ăphápăliênăquanăđ n t p trung kinh

t trong ngành công nghi p M Trong su tăn mănƠy,ăcácăcu c h păđưădi n ra gi a SECăvƠăđ i di n các nhà phân tích tài chính và k toán trong các ngành công nghi p

M Vào cu iăn mă1966,ăm t d án mang tên FEI "Báo cáo tài chính c a nh ng côngătyăđaăd ng"ăđưăđ c thi t l p

Thángă12ăn mă1974 IASC ban hành E3, m t b n d th o ti p xúc c a chu n

m c v báo cáo tài chính h p nh t,ătrongăđóăng ý r ng các báo cáo tài chính c a

cácăcôngătyăconăkhácănhauănênăđ c trình bày kèm theo trong báo cáo tài chính h p

nh t.ăTuyănhiên,ăE3ădùăđ c b t bu c b iăIASCănh ngăl i ch aăđ ng nh ng yêu

c u phân chia b ph năđ c di năđ t khá l ng l o

N mă1976ăSFASă14:ăắBáoăcáoătƠiăchínhăchoăcácăb ph n c a doanh nghi p kinhădoanh”.ă ơyăth c s là chu n m c k toánăđ uătiênăliênăquanăđ n báo cáo v

thông tin b ph n,ăđưăđ c ban hành sau nh ng kêu g i c a các t ch căđ i di n cho

ng i s d ngăbáoăcáoătƠiăchínhănh ăLiênăđoƠnăchuyênăviênăphơnătíchătƠiăchính,ă

nhóm nghiên c u k toán qu c t , H iăđ ng ch ng khoán New York Chu n m c nƠyăđòiăh i công b thông tin c hai b ph nălƠătheoăl nhăv c kinh doanh và ph m viăđ a lý

Thángă03ăn mă1980ăIASCăban hành ED E15 "Báo cáo thông tin tài chính b i

b ph n"ăraăđ i, d th oănƠyăđưăđ c d a trên SFAS s 14 c a M ,ătheoăph ngă

pháp ti p c n r i ro và l iăíchăcóăđ c,ăcóăngh aălƠăvi căđ aăraăquy tăđ nh d a trên

c ăs chính là s phân chia,ăkhiăđóăs l a ch n theo cách phân chia d a trên các s n

ph m, d ch v liên quan ho c khu v căđ a lý s xácăđ nh h u h t các r i ro và l i ích

c a công ty

Thángă8ăn mă1981, m t s th ăt góp ý nh năđ c v vi c ban hành ED

E15-đ c g i là m tăđi u kho n trong chu n m c cho phép các công ty không tuân

theo chu n m c này, vì v i vi c ph i ti t l nh ngăthôngătinănh ăv y có th gây

thi t h i v i các công ty ti t l thôngătin.ăIASCăđưăbácăb nh ng yêu c u này và

quy tăđ nh ban hành chu n m c m i IAS 14 mƠăkhôngăcóăthayăđ i l n t E15

N mă1992ăV năb năđ nh v c aăAIMRăraăđ i li t kê nh ng thi u sót l păđiă

l p l i trong các báo cáo b ph n hi n nay h u h tăcácăbáoăcáoătƠiăchínhăđ c

công b M N mă1994ăAICPAăt ch c m t yăbanăđ c bi t v báo cáo tài chính yăbanănƠyăđưăđ c thành l pănh ăm t câu tr l iăchoăv năb năđ nh v n mă1992ă

c a AIMR nh măđ đi u tra nhu c u thông tin c aăcácănhƠăđ uăt ăvƠăcácăch n

Thángă12ăn mă1995ăIASCăđưăcôngăb d th o ti păxúcăE51ăắBáoăcáoăthôngă

tin tài chính b i b ph n” mƠăquaăđưăchoăth y có s thayăđ iătrongăcáchăxácăđ nh b

ph năđ c công b D th o này cho th y nh ngăthayăđ iăđángăk v vi c công b

thông tin tài chính c a các s n ph m và d ch v mà công ty cung c p,ăc ngănh ă

thông tin v các ho tăđ ng trên toàn th gi i c a h

N mă1996ăSFASă14ăraăđ i.ă ơyălƠăl năđ u tiên có s h p tác gi a FASB và

AcSB,ăắBáoăcáoăthôngătinăphơnătáchăc a các doanh nghi p”ăđ c phát hành

N mă1997 FASB thay th SFAS 14 thành SFAS s 131ăắCôngăb v các b

ph n c a m t doanh nghi p vƠăthôngătinăliênăquan”ăvìăthôngăquaăm t nghiên c u

đ c th c hi n, FASB phát hi n th y nhi uăcôngătyăđưăkhôngăcôngăb thông tin b

ph năđ că mongăđ i H l m d ng s khôngărõărƠngătrongăcácăđ nhăngh aătrongă

SFASă14ăđ báo cáo mình là m t công ty ch có m t b ph n duy nh t

Thángă8ăn mă1997ăIASCăs aăđ iăIASă14ăthƠnhăIASă14R.ăIASă14ăắBáoăcáoă

b ph n”ă th ng b các ch trích v ngôn ng m m m i và yêu c u quá chung

chung Nó cho phép quá nhi u gi iăthíchăkhácănhauăc ngănh ăkhôngăcungăc păđ y

đ h ng d n vƠăđ nhăngh aăchiăti t,ăđ ng th i không yêu c u ti t l d li u mô t

v các b ph n.ăDoăđóăIASBăđưăquy tăđ nh s aăđ i chu n m c này đ i v i m t s

v năđ g măquyăđ nhăng ngăđ nhăl ngărõărƠngăđ xácăđ nh các ph năđ c báo cáo,ăthayăđ iăđ nhăngh aăr ng thƠnhăcácăđ nhăngh aărõărƠngăv t t c các thuy t minh

và cung c p nh ngăh ng d n c th h n.ăNgƠyă01ăthángă07ăn mă1998ălƠăngƠyăhi u

l c c a IAS 14R

VƠoăthángă09ăn mă2002,ăFASBăvƠăIASBăđưăth c hi n m t th a thu năđ lo i

b nhi u s khác bi t gi a US GAAP vƠăIFRS.ăN mă2005ăd án h i t gi a IFRS

và US GAAP di n ra Vi căgiaăt ngăm nh trong d án h i t đưăx y ra b i vì Ngh

vi n châu Âu b phi uăvƠoăn mă2002ăch p thu n m tăquyăđ nh yêu c u t t c các

công ty EU niêm y t ph i chu n b báo cáo h p nh t theo quyăđ nh c a IAS b ng

cách m i nh tătrongăn mă2005.ă

Ngày 19ăthángă01ăn mă2006ăIASBăbanăhƠnhăD th o ti p xúc s 8 ắB ph n

ho tăđ ng” Theoăđ ngh c a IFRS, nó s thay th cho IAS 14R hi n có S khác

bi t l n gi a d th o này và IAS 14R là s thay th ph ngăphápăti p c n r i ro và

l i ích b ng cách ti p c nătheoăph ngăphápăqu nălỦ.ăChoădùănóăđ c s d ng b i

nh ng nhà qu n lý trong vi c ra quy tăđ nh, chu n m căc ngăđòiăh iăđ năv ph i

báo cáo thông tin v doanhăthuăcóăđ c t các s n ph m d ch v c a mình, các qu c

gia mà nó ki măđ c doanh thu, tài s năđangăn m gi và nh ng khách hàng l n

NgƠyă30ăthángă11ăn mă2006ăraăđ iăIFRSă8ăắB ph n ho tăđ ng” Trong ED

8,ăIASBăđưăđ ngh m r ng ph m vi c a IFRS cho t t c cácăđ năv có trách nhi m

công khai (hi u là công ty có phát hành c phi u) và không ch cácăđ năv có ch ng khoánăđ c giao d chăcôngăkhai.ăNgƠyă01ăthángă01ăn mă2009ălà ngày có hi u l c

IFRS 8

1.1.3 L i ích và ch trích xung quanh báo cáo b ph n

Các t ch c v i tính ch tăđaăd ngătrongăl nhăv c kinhădoanhăvƠăđ a bàn ho t

đ ng s ph i gánh ch u m căđ khác bi t v c a r i ro và l iăích.ăTrongătr ng h p

này, báo cáo b ph n thi t l p các nguyên t căđ báo cáo thông tin tài chính v các

lo i s n ph m, d ch v khác nhau và các khu v căđ a lý khác nhau mà m t doanh

nghi păđangăho tăđ ng Nh ng yêu c u ti t l thông tin tách bi t, báo cáo b ph n

cung c păchoăng i s d ng báo cáo tài chính m t cái nhìn t tăh năv hi u su t và

tri n v ng c a các b ph n trong công ty thay vì c a toàn b t ch c (2004, [25]) Các tiêu chu n báo cáo b ph n cung c p s cho các thông tin n i b quan tr ng, r t

c n thi t v i các bên liên quan Dù là m t công ty nh hay m t công ty l n, các thông tin theo yêu c u c aăng i s d ngăd ngănh ăgi ng nhau ắVà s là công

b ng khi t t c các công ty c nhătranhăđ u ti t l nh ngăthôngătinăt ngăt v s

ph n này là có liên quan và ph thu c vào các ho tăđ ngăkinhădoanhăkhác”(2007,ă

[22] N uăng i dùng ch có th xem các b ph n riêng l h có th b l m t s

m i quan h quan tr ng c a doanh nghi păvƠăđ aăraăquy tăđ nh kinh t sai l măđ i

v i công ty Tuy nhiên, thông tin b ph năchoăphépăng iădùngăxácăđ nh các b

ph năđ c th c hi n t tăh năb ng cách so sánh k t qu c a t ng b ph n Ví d , nó choăcácănhƠăđ uăt ăth y ph n nào c a công ty t tăh năvƠăph n nào s có giá tr đ đángăđ uăt ăh n.ăVìăv y h s hi uărõăđ c các ho tăđ ng kinh doanh trong th c t ,

d năđ n s thành công c aăđ năv

ắNgoài ra, vi c cung c p thông tin b ph n có th d năđ n phát sinh chi phí

cao cho doanh nghi p” (2007, [24]) M c dù v y, vi c cung c p thông tin b ph n

c ngăcóăgiáătr cho chính công ty Nó có th nâng cao hình nh công ty b ng cách

cung c p nh ng trình bày chi ti t và t tăh năv tình hình kinh t chung c aăđ năv

Trình bày hi u su t t tăh năs ch ng minh có s ph i h p và t ch c t t trong các

ho tăđ ng kinh doanh gi a các b ph n.ăDoăđóăthôngătinănƠyăs h uăíchăchoăng i

s d ng vì nó làm gi m s không ch c ch n v côngăty.ăNg i s d ng có th th y trìnhăđ qu n lý trong vi c đ aăraăquy tăđ nh và làm th nào mà các doanh nghi p

s phát tri n Nói cách khác, nó cho th y k t qu c a vi c qu n lý c a các nhà qu n

lý và tránh thi t h iăchoănhƠăđ uăt ăd a trên các thông tin tài chính

Nh ă v y, m c dù m t s quană đi m trái chi u,ă uă nh că đi mă c ngă nh ă

nh ng ch trích và h n ch c a báo cáo b ph n v n t n t i, song ta không th ph

nh n l i ích khá rõ mà lo i báo cáo này mang l i.ăDoăđó,ăng i s d ng báo cáo b

ph n c n có nh ng nhìn nh năđúngăđ n v vai trò c aăc ngănh ăl i ích mà báo cáo

b ph nămangăđ n nh măđ aăraăquy tăđ nh t t nh t trong vi c xem xét báo cáo tài

chính t iăđ năv ,ălƠmăc ăs cho nh ng nh năđ nh sâu s căh năt iăđ năv báo cáo

1.2 BÁO CÁO B PH N THEO CHU N M C K TOÁN VI T NAM 1.2.1 Quá trình hình thành

T nh ngăn mă1957,ăNhƠăn căđưăbanăhƠnhăch đ k toán cho các ngành

công nghi p và xây d ngăc ăb n.ăN mă1961,ăChínhăph banăhƠnhă i u l t ch c

k toánăNhƠăn c.ăN mă1988,ăPhápăl nh k toán th ngăkêăraăđ iălƠăv năb n pháp

lu t cao nh tătrongăl nhăv c k toán (2008, [3]) T n mă1996,ăngoƠiăvi c ban hành

Ch đ k toán cho các doanh nghi p nói chung, B TƠiăchínhăđưăbanăhƠnhăCh đ

k toán riêng cho doanh nghi p nh và v a.ăNh ăv y, c th i k này, Vi t Nam

không có chu n m c k toán mà ch có ch đ k toán g m nh ng quy đ nh và

h ng d n v k toán cho các doanh nghi p

năn mă2000,ăcácăchu n m c k toánăđ uătiênăđ c so n th o Vi t Nam

c ngălƠăth iăđi m ch ng ki n nhi u bi năđ ng có nhăh ng l n t i ho tăđ ng k

toán c trên th gi i và t i Vi tăNam.ăN mă2000ăc ngăđ căxemălƠăn măđánhăd u

m c son cho nhi uăthƠnhăcôngăsauăh năbaăm i n măn l c không ng ng ngh c a

IASC trong vi căthúcăđ y s ti p nh n c a c ngăđ ng qu c t đ i v i các chu n

m c k toán qu c t ăIASCăđưănh năđ c s h u thu n t IOSCOăc ngănh ăt Cao

y Châu Âu v i tuyên b s d ng các chu n m c k toán qu c t lƠmăđi u ki n cho

vi c niêm y t ch ng khoán t t c cácăn c thành viên c aăEU.ăN mă2000ăc ngălƠă

n măch ng ki n s raăđ i c a th tr ng ch ng khoán Vi tăNam,ăđánhăd u b ng s

ki năkhaiătr ngăTrung tâm Giao d ch ch ng khoán TP HCM vào ngày 20 tháng 7

n mă2000

S raăđ i c a th tr ng ch ng khoán t oăraăc ăh i cho các doanh nghi p

Vi t Nam có thêm m t kênh thu hút v n b ng vi c niêm y t trên t i các trung tâm

mà sau này thành các s giao d ch ch ngăkhoán.ăTuyănhiên,ăđ có th thu v năđ c

thì các doanh nghi p ph i có nh ng báo cáo tài chính ph n ánh trung th c và h p lý tình hình tài chính c a doanh nghi păc ngănh ăcóăkh n ngăsoăsánhăđ c gi a các

doanh nghi p Nhu c uăđóăđòiăh i s raăđ i c a các chu n m c k toán Vi t Nam

đ th ng nh t cách h ch toán k toán c a các doanh nghi p

T n mă2001ăđ n cu iăn mă2005,ăB Tài chính b tăđ u ban hành l năl t hai

m iăsáuăVASăsauăn m đ tăvƠăcácăthôngăt ăh ng d năđiăkèm.ăCácăchu n m c k

toánă nƠyă đ c nghiên c u và so n th o b i Ban ch đ o nghiên c u, so n th o

chu n m c k toán Vi t Nam g mă m i ba thƠnhă viênă đ n t cácă c ă quană tr c

thu c B TƠiăchính,ăcácătr ngă i h c và H i k toán Vi t Nam V ch đ k toánălƠăđ năv th ng tr c c a các Ban ch đ o và các t so n th o chu n m c, có

nhi m v t ch c, tri n khai vi c so n th o, ti p thu ý ki n và hoàn ch nh trình B

ký ban hành Các chu n m c k toán c a Vi tăNamăc ngăđưăđ c d ch ra ti ng anh

nh măđápă ng nhu c u c aăcácănhƠăđ uăt ăn c ngoài trong vi c tìm hi u h th ng

chu n m c k toán Vi t Nam Vi c xây d ng các các VAS d a trên vi c k th a và

đi u ch nh các chu n m c k toán qu c t C th ,ăcácăVASăđưăđ c d a theo n i

dung các IAS/IFRS nh ngăđưăđ c so n th o l i nh m phù h p v iăđ căđi m và

tình hình th c t c a Vi t Nam

NgƠyă 15ă thángă 2ă n mă 2005ă B Tài chính ban hành Quy tă đ nh s 12/2005/Q -BTC bao g m sáu chu n m c k toán Vi tăNamă(banăhƠnhătrongăđ t

b n),ătheoăđóăchu n m c k toán Vi t Nam s 28ă(VASă28)ăắBáoăcáoăb ph n”ăraă

đ i.ăSauăđó,ăthôngăt ăs 20ăđ c B Tài chính ban hành ngày 20/03/2006 nh m

h ng d n chi ti t vi c th c hi n sáu chu n m c này

1.2.2 Chu n m c chung

Trong chu n m c k toán s 01 ắChu n m căchung”,ăcácăyêuăc uăc ăb năđ t raăđ i v i k toánăđ đ m b o thông tin là h u ích khi th c hi n g m trung th c, kháchăquan,ăđ yăđ , k p th i, d hi u và có th so sánh Xem xét v iăc ăs c a b n

ch t báo cáo cáo b ph năđưăđ căđ c p ph n trên ta th y r ngăkhôngăcóăđ căđi m

thích h păđ căđ c păđ n

Các chu n m c k toán trên th gi i h uă nh ă đ c gi i thích thông qua

khuôn m u lý thuy t k toánă nh ngă Vi t Nam, khuôn m u lý thuy t k toán khôngăđ c xây d ngămƠăthayăvƠoăđó,ăvi c xem xét chu n m căchungăđ căcoiănh ă

thay th cho khuôn m u lý thuy t k toán,ăđi uănƠyăđưăd năđ n nh ng hoài nghi v

VAS 01 r ng li u nó có th lƠmăc ăs cho các chu n m c khác không khi b n thân

c ngălƠăm t chu n m c k toán,ăđưăcóăr t nh ng nghiên c uăđ c păđ n vi c c p

nh t, b sung nh ng chu n m c k toánănóiăchungăc ngănh ăVASă01ănóiăriêngătheoă

h ng phù h p v i thông l k toán qu c t

Qua vi c xem xét thay th trên, ta th y y u t ch tăl ng thích h păđưăb b

qua trong VAS 01 Lý gi i cho h n ch này, ta xem xét v c ăs hình thành các

khuôn m u lý thuy t k toán qu c t vƠăVASă01ă(xemănh ăt ngă ng cho khuôn

m u lý thuy t k toán Vi tăNam).ăIASăframewordăraăđ iăn mă1989ăc ngănh ăSFACăraăđ iăn mă1987ăkhiămƠăcácăIASăc ngănh ăcácăSFASăđưăđ c ban hành khá nhi u (đưăcóăhaiăm iăsáu IASăraăđ i ho căđưăbanăhƠnhăđ n SFAS s 24),ăđi u này cho

th y các chu n m c k toán qu c t đ c xây d ngă sauă quáă trìnhă tíchă l yă kinhă

nghi măđ xem xét l iăc ăs lý lu n.ă i chi u v i Vi tăNam,ăVASă01ăraăđ i trong giaiăđo n các chu n m c k toán c a qu c gia v n ti p t căđ c xem xét và hoàn

thi n,ădùătrênăc ăs ti p c n nh ng chu n m c k toán qu c t vƠăđi u ch nh l i cho

phù h p v iăđ c thù qu căgiaănh ngăkhóătránhăkh i nh ngăsaiăsót,ăc ngănh ăb qua

nh ngă đ că đi m ch tă l ng lý gi i cho vi c hình thành các chu n m c k toán, trongătr ng h p này là VAS 28 Vì v y, trong tr ng h p lý gi i cho cho VAS 28,

chu n m c chung v nă cònă ch aă đ yă đ đ giúp làm rõ b n ch t c a báo cáo b

ph n V năđ b sung tính thích h p là m t trong nh ng yêu c u c n thi t ph i quan tơmăkhiăchúngătaăh ngăđ n tính th ng nh t v i các chu n m c k toán qu c t

1.2.3 N i dung chu n m c VAS 28

 M căđíchăchu n m c

Chu n m c nh m h tr ng i s d ng báo cáo tài chính hi u rõ v tình hình

ho tăđ ngăcácăn mătr c c a doanh nghi p,ăđánhăgiáăđúngăv nh ng r i ro và l i

ích kinh t c a doanh nghi păvƠăđ aăraănh ngăđánhăgiáăh p lý v doanh nghi p

Chu n m c này áp d ng cho vi c l păvƠătrìnhăbƠyăđ yăđ h năbáoăcáoătƠiăchínhăn mă

phù h p v i các Chu n m c k toán Vi t Nam

 B ph n c n báo cáo

M t b ph nătheoăl nhăv c kinh doanh ho c m t b ph n theo khu v căđ a lý

đ c xem là m t b ph n c n báo cáo ph thu căvƠoăđánhăgiáăc aăBanăGiámăđ c

doanh nghi p d a trên vi c xem xét m c tiêu c a vi c l p báo cáo tài chính theo b

ph năquyăđ nh trong Chu n m c này và các chu n m c khác Hai hay nhi uăl nhă

v c kinh doanh ho c khu v căđ aălỦăt ngăđ ngăcóăth đ c k t h p thành m t

l nhăv c kinh doanh hay m t khu v căđ a lý R i ro và l i ích kinh t c a doanh

nghi p b nhăh ng b i khu v căđ a lý là v trí c a tài s n,ălƠăn iădoanhănghi p

ho tăđ ngă(n iăs n xu t s n ph m ho căn iăhìnhăthƠnhăd ch v c a doanh nghi p) và

c ngăb nhăh ng b i v trí c aăkháchăhƠngă(n iăs n ph m c a doanh nghi păđ c

bán ho căn iăd ch v c a doanh nghi păđ c cung c p)

M tăl nhăv c kinh doanh không bao g m các s n ph m, d ch v có r i ro và

l i ích kinh t khác bi tăđángăk Có nh ngăđi măkhôngăt ngăđ ng v i m t ho c

m t vài nhân t trongăđ nhăngh aăb ph nătheoăl nhăv căkinhădoanhănh ngăcácăs n

ph m, d ch v trong m tăl nhă v c kinh doanh ph iăt ngăđ ng v i ph n l n các

nhân t M t khu v căđ a lý không bao g m các ho tăđ ngătrongămôiătr ng kinh t

có r i ro và l i ích kinh t khác bi tăđángăk M t khu v căđ a lý có th là m t qu c

gia, hai hay nhi u qu c gia ho c m t, hai hay nhi u t nh, thành ph trong c n c

M tăl nhăv c kinh doanh hay khu v căđ a lý c năđ căxácăđ nh là m t b

ph n ph i báo cáo khi ph n l n doanh thu phát sinh t bánăhƠngăraăngoƠiăđ ng th i

tho mãn m tătrongăcácăđi u ki n là t ng doanh thu c a b ph n t vi c bán hàng ra

ngoài và t giao d ch v i các b ph n khác ph i chi m t 10% tr lên trên t ng doanh thu c a t t c b ph n, ho c k t qu kinh doanh c a b ph n này b t k lãi (hay l ) chi m t 10 % tr lên trên t ng lãi (hay l ) c a t t c các b ph n có lãi (ho c trên t ng l c a t t c các b ph n l ) n uăđ iăl ng nào có giá tr tuy tăđ i

l năh n,ăho c tài s n c a b ph n chi m t 10 % tr lên trên t ng tài s n c a t t c

các b ph n.ă i v i các b ph n có m căd iă10%ătheoăquyăđ nh trên thì b ph n đóăcóăth báoăcáoăđ cămƠăkhôngătínhăđ n y u t quy mô n u thông tin c a b ph n

đóălƠăc n thi tăchoăng i s d ng báo cáo tài chính ho c n u b ph năđóăcóăth

đ c k t h p v i các b ph năt ngăđ ngăkhác

 Báo cáo b ph n chính y u

Doanh nghi p ph i trình bày doanh thu b ph năđ i v i m i b ph n c n báo

cáo Doanh thu b ph n t vi c bán hàng và cung c p d ch v cho khách hàng bên ngoài và t các giao d ch v i các b ph n khác ph iăđ c báo cáo riêng bi t Ngoài

ra, doanh nghi p c n trình bày thêm k t qu b ph n, t ng giá tr còn l i c a tài s n

b ph n, n ph i tr b ph n, t ngăchiăphíăđưăphátăsinhătrongăniênăđ đ mua tài s n

c đ nh, t ng chi phí kh uăhaoăTSC ăvƠăphơnăb chi phí tr tr c dài h n c a b

ph n, t ng giá tr các kho n chi phí l n không b ng ti n, ngo i tr chi phí kh u hao

và chi phí phân b đưăđ c thuy t minh riêng r đ i v i m i b ph n c n báo cáo

N uătínhătoánăđ c lãi ho c l thu n c a b ph n ho c có các ch tiêu khác đánhăgiáăkh n ngăsinhăl i c a b ph n ngoài k t qu b ph n mà không có s phân

b tu ti n, thì khuy n khích doanh nghi p trình bày thêm các ch tiêuăđóăkèmătheoă

nh ng di n gi i phù h p.ăH năn a, doanh nghi p ph i trình bày b ngăđ i chi u gi a

s li u c a các b ph n và s li u t ng c ng trong báo cáo tài chính c a doanh nghi p ho c báo cáo tài chính h p nh t Trong b ngăđ i chi u này các s li u không

thu c các b ph n báo cáo ph iăđ c g p vào m t c t Doanh nghi p ph iăđ i chi u

doanh thu b ph n so v i t ngădoanhăthuăbánăhƠngăraăbênăngoƠiătrongăđóănêuărõăs doanhăthuăbánăhƠngăraăbênăngoƠiăch aăđ c báo cáo b t k b ph n nào; k t qu

kinh doanh c a b ph n v i t ng k t qu kinh doanh c a doanh nghi p và v i l i nhu n thu n c a doanh nghi p; tài s n b ph n ph iăđ căđ i chi u v i t ng tài s n

c a doanh nghi p; n ph i tr c a b ph n ph iăđ i chi u v i t ng n ph i tr c a

doanh nghi p

 Báo cáo b ph n th y u

Báo cáo b ph n th y u ph i thuy tăminhăcácăthôngătinăsauăđ i v iăl nhăv c

kinh doanh ho c khu v căđ a lý có doanh thu t vi c bán hàng ra bên ngoài chi m

t 10% tr lên trên t ng doanh thu t bán hàng ra bên ngoài c a doanh nghi p,

ho c tài s n b ph n chi m t 10% tr lên trên t ng tài s n c a các b ph n, bao

g m doanh thu b ph n bán hàng ra bên ngoài, t ng giá tr còn l i c a tài s n b

ph n và t ngăchiăphíăphátăsinhătrongăniênăđ đ mua tài s n c đ nh (tài s n b ph n

d ki n s s d ng nhi uăh năm tăniênăđ nh ăTSC ăh uăhình,ăTSC ăvôăhình,ătƠiă

s n dài h n khác.)

1.3 SOăSỄNHăQUYă NH C A VAS 28 V I IFRS 8

1.3.1 M cătiêu,ăđ iăt ngăvƠăph ngăphápăth c hi n

 M c tiêu:

Tìmăraăcácăđi măt ngăđ ngăc ngănh ănh ng khác bi t gi aăcácăquyăđ nh

trong trình bày báo cáo b ph nă theoă VASă 28ă (kèmă thôngă t ă h ng d n) so v i IFRSă8ăđ t đóăđ aăraăcácăbi n pháp nh m hoàn thi n khuôn kh pháp lý v trình

bày báo cáo b ph n t iăVi tăNam

 iăt ng:

Cácăquyăđ nhăđ c trình bày trong chu n m c k toán Vi t Nam VAS 28

(cùng v iăthôngăt ăh ng d năcóăliênăquan)ăvƠăcácăquyăđ nh trình bày trong chu n

m c k toán qu c t IFRS 8

 Ph ngăphápăth c hi n:

i chi u, so sánh t ng n i dung trong hai chu n m c VAS 28 và IFRS 8,

t đóăđ aăraănh n xét v s khác bi t gi aăcácăquyăđ nh theo chu n m c k toán

Vi t Nam v i qu c t

1.3.2 K t qu đ i chi u

1.3.2.1 i m gi ng nhau

 Ph m vi áp d ng

N u báo cáo tài chính bao g m báo cáo tài chính h p nh t c a t păđoƠnăcóă

ch ngăkhoánăđ cătraoăđ i công khai và báo cáo tài chính riêng c a công ty m và

c a m t ho c nhi u công ty con, thông tin theo b ph n ph i trình bày trong báo cáo tài chính h p nh t

 Tiêu chí t ng h p các b ph n

Hai hay nhi u b ph năt ngăđ ngăcóăth đ c k t h p thành m t b ph n

c năđ c báo cáo Hai hay nhi u b ph năđ căcoiălƠăt ngăđ ngăkhiăcácăb ph n

này có nh ngăđ căđi m kinh t t ngăt nhau,ăt ngăđ ngăv tình hình tài chính

ho c có chung ph n l n các nhân t v tính ch t c a hàng hóa và d ch v , tính ch t

c a quy trình s n xu t, ki u ho c nhóm khách hàng s d ng các s n ph m ho c d ch

v ,ăph ngăphápăđ c s d ngăđ phân ph i s n ph m ho c cung c p d ch v , đi u

ki n c aămôiătr ngăphápălỦănh ăho tăđ ng ngân hàng ho c d ch v công c ng

 Ng ngăđ nhăl ng

M t b ph năđ c báo cáo khi ph n l n doanh thu phát sinh t bán hàng ra ngoƠiăđ ng th i tho mãn m tătrongăcácăđi u ki n sau: t ng doanh thu c a b ph n

t vi c bán hàng ra ngoài và t giao d ch v i các b ph n khác ph i chi m t 10%

tr lên trên t ng doanh thu c a t t c b ph n, ho c k t qu kinh doanh c a b ph n này b t k lãi (hay l ) chi m t 10 % tr lên trên t ng lãi (hay l ) c a t t c các b

ph n có lãi (ho c trên t ng l c a t t c các b ph n l ) n uăđ iăl ng nào có giá tr

tuy tăđ i l năh n,ăho c tài s n c a b ph n chi m t 10 % tr lên trên t ng tài s n

c a t t c các b ph n i v i các b ph n có m căd iă10%ătheoăquyăđ nh trên thì

b ph năđóăcóăth báoăcáoăđ cămƠăkhôngătínhăđ n y u t quy mô n u thông tin c a

b ph năđóălƠăc n thi tăchoăng i s d ng báo cáo tài chính

Ngoài ra, n u t ng doanh thu bán hàng ra ngoài c a doanh nghi păđ c phân

b cho các b ph n có th đ c báo cáo th păh nă75%ăt ng s doanh thu c a doanh

nghi p ho c doanh thu c a t păđoƠnăthìăph iăxácăđ nh thêm b ph n c n báo cáo, k

c khi b ph năđóăkhông đápă ngăđ c tiêu chu n 10%, cho t iăkhiăđ tăđ c ít nh t

75% t ng s doanh thu c a doanh nghi p ho c t păđoƠnăđ c tính cho các b ph n báoăcáoăđ c

đ nhăh pălỦăv ădoanhănghi p

Choăphépăng iăs ăd ngăbáoăcáoătƠiăchínhăđánhăgiáăđ căb năch tăvƠă nh ngă tácă đ ngă tƠiă chínhă c aă

các ho tă đ ngă kinhă doanh mà doanhă nghi p tham gia và môi

tr ngădoanhănghi păho tăđ ng

N iădungăhaiăchu năm căđ uăh ngăđ nă

m că đíchă giúpă ng iă s ă d ngă báoă cáoă

b ăph năđánhăgiáăđúngăh năv ătìnhăhìnhă

ho tă đ ngă c aă doanhă nghi pă nh ngăVASănh năm nhăđ năthôngătinăb ăph nă

h ătr ăchoăvi căxemăxétăs ăli uăquáăkh

Doanhă nghi pă cóă ch ngă khoánă

trao đ iăcôngăkhaiăho căđangăphátăhƠnh,ă khuy nă khíchă c ă doanh nghi pă khôngă cóă ch ngă khoánătraoăđ iăcôngăkhaiăápăd ng

Chu năm căápăchoădoanhănghi păcóă ch ngă khoánă traoă đ iă côngăkhaiă vƠă doanhă nghi pă đangă phátăhƠnhăch ngăkhoánătrênăth ătr ngă

ch ng khoán

Ph măviăc aăVASăr ngăh n,ătuyăkhôngămangătínhăb tăbu cănh ngăVASăkhuy năkhíchă nhi uă doanhă nghi pă h nă trongă

vi că trìnhă bƠyă báoă cáoă b ă ph n t iădoanhănghi pămình

Ph măvi

ápăd ng

LƠă m tă b ă ph n đ că xácă đ nhă

theo l nhă v că kinhă doanhă ho căkhuă v că đ aă lỦ,ă t c b ă ph nă nƠy

tham giaă vƠoă quáă trìnhă s nă xu tăcungăc păs năph m,ăd chăv ăriêngă

l ă ho că trong ph mă viă m tă môiă

tr ngăkinhăt ăc ăth ămƠăb ăph nănƠyă cóă r iă roă vƠă l iă íchă kinhă t ăkhácăv iăcácăb ăph năkinhădoanhă

khác

LƠă m tă b ă ph nă ho tă đ ng.ă M tă

b ă ph nă ho tă đ ng lƠă m tă b ă

ph nă c aă m tă doanhă nghi pă mƠăcóăs ăthamăgiaăvƠoăcácăho tăđ ngăkinhădoanh,ăt ăđóănóăcóăth ăki mă

đ cădoanhăthuăvƠăph iăch uăchiă

phí M tă b ă ph nă ho tă đ ngă cóă

th ă thamă giaă vƠoă cácă ho tă đ ngăkinhădoanhămƠănóăv năch aăki mă

đ cădoanhăthu

Cácă yêuă c uă c aă IFRSă d aă trênă cácăthôngă tină v ă cácă thƠnhă ph nă mƠă doanhănghi păqu nălỦăs ăd ngăđ ăđ aăraăquy tă

đ nhăv ăcácăv năđ ăđi uăhƠnh.ăIFRSăyêuă

c uăxácăđ nhăcácăb ăph năho tăđ ngătrênă

c ăs ăcácăbáoăcáoăn iăb ăth ngăxuyênă

đ că xemă xétă b iă Giámă đ că raă quy tă

đ nh đi uă hƠnhă c aă đ nă v ă đ ă phơnă b ăngu năl căchoăb ăph năvƠăđánhăgiáăhi uă

qu ăc aănó.ă

M tăl nhăv căkinhădoanhăhayăkhuă

v că đ aă lỦă c nă đ că xácă đ nhă lƠă

m tă b ă ph nă ph iă báoă cáoă khiă

ph nă l nă doanhă thuă phátă sinhă t ăbánăhƠngăraăngoƠiăđ ngăth iătho ămưnă m tă trongă cácă đi uă ki nă

đ căquyăđ nh.ă

S ăl ngăv ăm tăch ătiêuăb ăph nă

đ căbáoăcáoăs ălƠăph ngăphápă

đ că báoă cáoă choă Giámă đ că raăquy tă đ nhă đi uă hƠnhă nh mă raăquy tăđ nhăv ăphơnăb ăngu năl căchoăb ăph năvƠăđánhăgiáăhi uăqu ă

c aănó.ă

B ă ph nă ho tă đ ngă c aă doanh nghi pătheoă IFRSă đ că xemă xétă g mă c ă vi cătíchăh păho tă đ ngătheoăchi uăd căn uădoanhă nghi pă đ că qu nă lỦă theoă cáchăđó.ăVASăgi i h nănh ngăb ăph năđ că

báo cáo, doă đóă khôngă đòiă h iă cácă giaiă

đo năkhácănhau

Chínhăsáchăk ătoánăđ căs ăd ngă

đ ă l pă vƠă trìnhă bƠyă báoă cáoă tƠiăchínhă c aă doanhă nghi pă c ngă lƠăchínhăsáchăk ătoánăc ăb năđ ăl păbáoăcáoăb ăph n.ăNgoƠiăra,ăchínhăsáchă k ă toánă đ ă l pă báoă cáoă b ă

ph năcònăbaoăg măcácăchínhăsáchăliênă quană tr că ti pă đ nă vi că l păbáoăcáoăb ăph n

Doanhănghi păs ăbáoăcáoăph ngăphápă đoă l ngă lưi ho că l ă c aă

m iăb ăph năđ căbáo cáo Ngoài ra,ă doanhă nghi pă s ă báoă cáoă

ph ngăphápăđoăl ngăv ăt ngătƠiă

s nă vƠă n ă ph iă tr ă choă t ngă b ă

ph nă báoă cáoă n uă đ că s ă d ngă

th ngă xuyênă b iă Giámă đ că raăquy tăđ nhăđi uăhƠnh

IFRSăyêuăc uăs ăl ngăt ngăkho năm că

đ că báoă cáoă choă m iă b ă ph nă ho tă

đ ngă gi ngă v iă ph ngă phápă báoă cáoă

cho Giámăđ căraăquy tăđ nhăđi uăhƠnhăchoă cácă m că đíchă c aă vi că phơnă b ăngu năl căđ iăv iăb ăph năc aănóătrongă

khi VASă yêuă c uă thôngă tină b ă ph nă

đ căchu năb ăphùăh păv iăchínhăsáchă

k ătoánăápăd ng

C ăbáoăcáoăchínhăy u vƠăth ăy uă

đ uă c n trình bày doanh thu b ă

ph n,ă t ngă giáă tr ă cònă l iă c aă tƠiă

s n b ă ph nă vƠ t ngă chiă phíă đưăphátă sinhă trongă niênă đ ă đ ă muaătƠiăs năc ăđ nh ậ tƠiăs năb ăph nă

d ă ki nă s ă d ngă nhi uă h nă m tăniênăđ

N uăGiámăđ căraăquy tăđ nhăch ă

s ă d ngă m tă ph ngă phápă đoă

l ngăv ălưi ho căl ăc aăb ăph n, tƠiă s nă ho că n ă ph iă tr ă c aă b ă

ph nă trongă vi că đánhă giáă hi uă

su tă b ă ph n,ă cácă ch ă tiêuă trênă

ph iă đ că báoă cáoă theoă cácă các

bi năphápăđoăl ngănƠy.ă

VASă xácă đ nhă doanhă thuă b ă ph n,ă tài

s năb ăph n,ăt ngăchiă phíăphátăsinhăđ ămuaăTSC ầc năb tăbu cătrìnhăbƠyăchoă

m iă b ă ph nă đ că báoă cáoă trongă khi IFRSă khôngă xácă đ nhă cácă đi uă kho nănƠy,ă nh ngă yêuă c uă m tă l iă gi iă thíchă

nh ăth ănƠoăv ăcácăch ătiêuănƠyăchoăm iă

b ăph năđ căbáoăcáo

l iăc aădoanhănghi păb ătácăđ ngă

ch ă y uă doă doanhă nghi pă ho tă

đ ngă t iă nhi uă khuă v că đ aă lỦăkhácănhauăthìăbáoăcáoăchínhă y uă

ph iăc năc ăvƠoăthôngătinăv ăkhuă

v căđ aălỦ

Ho tă đ ngă kinhă doanhă khôngă

đ că t ă ch că trênă c ă s ă c aă s ăkhácăbi tătrongăs năph măvƠăd chă

v ă liênă quană ho că s ă khácă bi tătrongăph măviăđ aăbƠnăho tăđ ng.ă

Ch ngăh nănh ăb ăph năđ căbáoăcáoăc aăđ năv ăcóăth ăbáoăcáoăcácăkho nădoanhăthuăt ăm tălo tăcácă

s năph măvƠăd chăv ăc ăb năkhácănhau,ă ho că nhi uă h nă m tă b ă

ph năbáoăcáoăc aămìnhămƠăcung

c păcácăs n ph măt ngăt ă

IFRSăyêuăc uăđ năv ăph iăti tăl ăthôngătinăv ăcácăs năph m,ăkhuăv căđ aălỦ,ăvƠăcácăkháchăhƠngăl n).ăYêuăc uănƠyăđ căápăd ng,ăkhôngăphơnăbi tăcáchăt ăch că

c aă đ nă v ,ă n uă thôngă tină khôngă đ căbaoă g mă vƠoă ph nă cácă thuy tă minhă v ăcácă b ă ph n.ă VASă yêuă c uă côngă b ăthôngă tină b ă ph nă chínhă y uă theoă l nhă

v căkinhădoanhăhayătheoăkhuăv căđ aălỦ,ăcònăthôngătinătrongăbáoăcáoăth ăy uăs ă

b ăsungăcácăthôngătinămƠăđưăđ căcungă

c păb iăcácăb ăph năchínhăy u

1.4 NGUYÊN NHÂN C A S KHÁC BI Tă VẨă H NG RÚT G N

GI A VI T NAM VÀ QU C T

Báo cáo b ph năđ c các qu c gia trên th gi i nghiên c u và áp d ng trên

vi c xem xét c chu n m c k toán qu căgiaăvƠăh ng theo s hòa h p v i qu c t

Theo th i gian, chu n m c k toán qu c t đưăcóănhi u s thayăđ i và c i ti n phù

h p Chu n m c k toán Vi tăNamăc ngăđưăd aătrênăc ăs hòa h p v i chu n m c

k toán qu c t nh ngăchoăđ n th iăđi m hi n t i,ăVASă28ăraăđ i là d a trên IAS 14,

mà chu n m c này hi năđưăđ c thay th b i IFRS 8 b i nh ng h n ch đưăđ c

nhi u nghiên c uăđ c p Vì th , nh ngăxemăxétăvƠăthayăđ iătheoăh ng phù h p

h năc a chu n m c qu c gia v i chu n m c qu c t m i nh t trong trình bày và

công b thông tin b ph n r t c năđ c quan tâm nghiên c u Ngoài ra, vi c so sánh

c ngănh ăxemăxétă ng d ng c a chu n m c k toán liên quan trong trình bày báo

cáo b ph năc ngăc n ph i ti n hành nh măđánhăgiáăđúngăv kh n ngă ng d ng

c ngănh ăvi c tuân th c a các doanh nghi p di năraănh ăth nào M t nghiên c u trongăn căđưănêuăraăchoăth y v năđ xem xét báo cáo b ph n v n là m t s b ngõ

l n Xét gócăđ l i ích mang l i, vi c áp d ng và th c thi chu n m c báo cáo b

ph n m t s qu căgiaăđưăgiúpăc i thi n ch tăl ng thông tin k toánăđ c cung

c p Vì v y, vi c hoàn thi n khuôn kh phápălỦăliênăquanăđ n báo cáo b ph n theo

h ng qu c t c ngănh ănơngăcaoăkh n ngă ng d ng báo cáo b ph n t i các doanh

nghi p Vi t Nam có liên quan là m t v năđ ph i chú tr ng nhi uăh n

K T LU NăCH NGă1

Báo cáo b ph n ch aăđ ng nh ng n i dung thông tin kinh t chi ti t, r t c n

thi tăchoăng i s d ng thông tin báo cáo tài chính L ch s raăđ i c a các chu n

m căliênăquanăđ n báo cáo b ph n c a các khu v c, lãnh th và các qu c gia trên

th gi iăđưăcho th y s đ ng thu n trong vi c xây d ng và phát tri n khuôn kh v nă

b năphápălỦăliênăquanăđ n báo cáo b ph n Vi tăNamăc ngăkhôngăn m ngoài xu th

ti n b chungăđó

M căđíchăcaoănh t mà báo cáo b ph năđ c thi t l p là nh m cung c p cho cácănhƠăđ uăt ăm t cái nhìn sâu s căh năv cách th c m tăcôngătyăđangăv n hành và

b t k v năđ nƠoăliênăquanăđ n nh ng khu v c ti măn ngăc a công ty T m quan

tr ng c a vi c cung c p báo cáo b ph n còn cho th y các công ty mu năthuăhútăđ u

t ănhi uăh năthìăkhôngăth che gi u các thông tin b ph n Do v y, báo cáo b ph n

luôn là m t ch đ đ căquanătơmăhƠngăđ u b i nhi uăđ iăt ng s d ng khác nhau

c ngănh ăquaăđóăgópăph năgiaăt ngăhìnhă nh mà công ty mu n th hi n

Nhi u nghiên c u th c nghi m c a các tác gi khác nhau trên th gi iăđưătìmă

th y t n t i m i quan h gi a m t s y u t lên vi c công b thông tin b ph n theo

m t chu n m c c th v báo cáo b ph n ho c các nghiên c u sơuăh năv s tác

đ ng c a nh ngăthayăđ i trong vi c trình bày thông tin b ph n theo chu n m căc ă

so v i chu n m c m i Nh ng s li u th ngă kêă đưă đ că đ a raă đ minh ch ng

thuy t ph căh năchoănh ng v năđ nghiên c u Riêng t i Vi t Nam, v năđ tìm hi u

thông tin b ph n và vi c ng d ng các công ty v chu n m c báo cáo b ph n còn khá m i m ă Doă đó,ăv i nh ng n n t ngăc ăs lý lu năđưăxemă xétăcùngăv i

nh ng s li uăđ c tìm hi uătrongăch ngăti p theo s ph n nào h u ích nhi uăh nă

cho vi căt ngăc ng tìm ki m nh ng d n ch ng cho vi c kh o sát v th c tr ng áp

d ng chu n m c k toán v báo cáo b ph n t i các công ty Vi t Nam c ngănh ăcóă

nh ngăh ng ti p c n m i nh m hoàn thi năh n khuôn kh v năb n pháp lý liên quanăđ n vi c xem xét và áp d ng báo cáo b ph n

CH NGă2

TH C TR NG TRÌNH BÀY VÀ CÔNG B BÁO CÁO B

PH N C A CÁC CÔNG TY NIÊM Y T TRÊN SÀN GIAO

Vi t Nam Ngày 11/07/1998, v i Ngh đ nh s 48/CP, th tr ng ch ng khoán Vi t

Nam chính th căđ căkhaiăsinh.ăHaiăn măsau,ăvƠoăngƠyă28/07/2000,ăphiênăgiaoăd ch

đ uătiênăv iăhaiămưăc ăphi uăniêmăy tăđưăchínhăth căđ c t ch c t i trung tâm giao

d ch ch ngăkhoánăTp.HCM,ăđánhăd u m tăb c ngo t l ch s c a th tr ng ch ng

khoán Vi t Nam

N mă2005,ăc u trúc th tr ngăđưăđ c rõ ràng và chuyên bi tăh năv i s

tách ra ho tăđ ngăđ c l p c aăTrungătơmăl uăký ch ng khoán Vi tăNam.ăGiaiăđo n nƠyăc ngăch ng ki n nh ng cu c tri năkhaiăđ u giá các doanh nghi pănhƠăn c c

ph n hóa Trongăn mă2011,ăHOSEăđưănghiênăc u và xây d ng ch s VN30 bao

g m 30 c phi uăhƠngăđ u v giá tr v n hóa và tính thanh kho n cao giúpănhƠăđ u

t ăcóăthêmăkênhăthôngătinăđ tham kh oăxuăh ng th tr ng.ăN mă2012,ăvi c chính

th c tri n khai giao d ch bu i chi u t tháng 06/2012ăđưăgiúpănhƠăđ uăt ăcóăc ăh i

giao d ch nhi uăh n,ătheoăsátăcácăthôngătinătrongăn căc ngănh ădi n bi n th tr ng

qu c t v các ho tăđ ngăđ uăt ăc a mình

Sauăh năm iăbaăn măho tăđ ng,ăđ năn mă2012ăđưăcóăbaătr măl tám công ty

niêm y tăvƠăchínăm iătám công ty ch ng khoán thành viên (so v i nh ngăngƠyăđ u

m iă điă vƠoă ho tă đ ng ch có hai công ty niêm y tă vƠă n m công ty ch ng khoán

thành viên) B ng t ng h p v t ng s l ngăcôngătyălênăsƠnăHOSEăquaăcácăn mă(t

khi th tr ng m i b tăđ u ho tăđ ngătínhăđ năquỦăIIIăn mă2013)ăsauăđơyăchoăth y

m t s giaăt ngăđángăk v s l ng các công ty niêm y t m iăn m

B ng 2.1 - Kh o sát s l ng công ty niêm y tătrênăsƠnăHOSEăquaăcácăn m

V iă ph ngă chơmă ho tă đ ng c aă HOSEă ắS giao d ch ch ng khoán

Tp.HCM là ni m tin c aăcácănhƠăđ uăt ”,ăcácăcôngătyăniêmăy t trên sàn giao d ch

ch ng khoán ph i tuân th nh ngăquyăđ nh trong vi c công b thông tin nh m h

tr t t nh t cho vi c ra quy tăđ nh c a nh ngănhƠăđ uăt ,ăquaăđóăh ngăđ n vi c

phát tri n HOSE tr thành th tr ng ch ng khoán mang t m qu c t

2.1.2 Phân ngành các công ty niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành

ph H Chí Minh

Vi c l a ch n và phân ngành các công ty niêm y t t i HOSE là d a theo tiêu chí phân ngành kinh t c a Vi t Nam 2007 (VSIC 2007) H th ngănƠyăđ c T ng

c c th ng kê xây d ngătrênăc ăs phân ngành chu n qu c t (phiên b n 4.0) chi ti t

đ n 4 ch s (ISIC Rev.4) và khung phân ngành chung c a ASEAN chi ti tăđ n 3

ch s (ACIC),ăđ ng th iăc năc trên tình hình th c t s d ng h th ng ngành kinh

t qu c dân và nhu c uăđi u tra th ng kê, h th ng ngành kinh t c a Vi t Nam

đ c chi ti tăđ n 5 ch s ăQuyăđ nh v n i dung các ngành kinh t thu c H th ng

ngành kinh t c a Vi tăNamăđưăđ c B tr ng B k ho chăvƠăđ uăt ăphêăduy t và

ban hành t i Quy tăđ nh s 337/Q -BKHăngƠyă10ăthángă4ăn mă2007

S giao d ch ch ng khoán Tp.HCM ti n hành phân ngành cho m t công ty niêm y t t i S d a trên ho tăđ ng kinh doanh chính c aăcôngătyăđó.ăDoanhăthuălƠătiêuă chíă đ c S GDCKă Tp.HCMă xemă xétă đ quy tă đ nh ho tă đ ng kinh doanh

chính c a công ty niêm y t.ăTheoăđó,ăho tăđ ng kinh doanh nào mang l i doanh thu

l n nh t trong t ng doanh thu c a m t công ty niêm y t t i S s đ c xem là ho t

đ ng kinh doanh chính c aăcôngătyăđó,ăthôngătinăthuăth p d a trên s li uăcóăđ c

t phi u thu th p thông tin v doanh nghi p, b n cáo b ch và các báo cáo tài chính

h ngă n mă c a công ty niêm y t.ă i v i các công ty m i niêm y t, S GDCK Tp.HCM s ti n hành thu th păthôngătinătrongăbaăn mătr căđóăđ cóăc ăs phân

ngành Ngoài ra, khi phân ngành, S GDCK Tp.HCM s áp d ng m t s quyăđ nh

chung trong vi c phân ngành các công ty niêm y t có ho tăđ ng h n h p theo chi u

d c và h n h p theo chi uăngangăđ c th ng nh t cho các qu c gia s d ng ISIC Rev.4ăc ngănh ăápăd ngăcácăquyă c phân ngành m t s ho tăđ ng kinh t c th

c a Vi tă Namă theoă VSICă 2007.ă Nh ă v y,ă theoă cáchă phơnă ngƠnhă trên,ă trongă n mă

2012 s l ngă baă tr mă l tám công ty niêm y tă trênă sƠnă HOSEă đ c chia thành

m iăl m mã ngành c pă1,ăđánhăth t alphabet t Aăđ n R

B ng 2.2 - Kh o sát s l ngăcôngătyătrongăngƠnhăn mă2012ăsƠnăHOSE

A - Nôngănghi p,ălơmănghi păvƠăth yăs n 6 1,95%

C - Côngănghi păch ăbi n,ăch ăt o 104 33,77%

E - Cungăc păn c;ăho tăđ ngăqu nălỦăvƠăx ălỦărácăth i,ăn căth i 3 0,97%

L - Ho tăđ ngăkinhădoanhăb tăđ ngăs n 35 11,36%

M - Ho tăđ ngăchuyênămônăkhoaăh căvƠăcôngăngh 2 0,65%

N - Ho tăđ ngăhƠnhăchínhăvƠăd chăv ăh ătr 2 0,65%

R - D chăv ăvuiăch iăvƠăgi iătrí 1 0,32%

(Ngu n t ng h p t s li u phân ngành theo tiêu chu n VSIC 2007)

2.2 KH O SÁT VI C TRÌNH BÀY VÀ CÔNG B BÁO CÁO B PH N

CÁC CÔNG TY NIÊM Y T TRÊN SÀN GIAO D CH CH NG KHOÁN THÀNH PH H CHÍ MINH

2.2.1 M c tiêu kh o sát

Nh măđánhăgiáăv th c tr ng có hay không vi c trình bày các báo cáo b

ph n t i các công ty HOSE, tác gi ti năhƠnhăđi u tra thông tin v báo cáo b

ph năchoăn mătƠiăchínhă2012.ăSauăđó,ătácăgi d a trên nh ng báo cáo b ph n c a

các công ty có công b nh m xem xét chi ti t các d li uăđ c ti t l ,ăđ i chi u v i VASă28.ăDoăđó,ătácăgi đưănghiênăc u nh ng tài li u hi năcóăliênăquanăđ năđ tài nƠyăvƠăđưăt o ra m tăc ăs d li u thu th p b ng tay v thông tin b ph n c a các