Nghiên cứu tác động quy mô hội đồng quản trị đến giá trị trị doanh nghiệp

NGUY N THÙY VÂN GIÁ TR DOANH NGHI P Tp... Tác gi Nguy n Thùy Vân... Davis et al... Daily et al... Wheeler và Sillanpaa 1997 xác đ nh các bên liên quan khác nhau... Freeman et al... Cole

NGUY N THÙY VÂN

GIÁ TR DOANH NGHI P

Tp H Chí Minh ậ N m 2014

B GIÁO D CăVÀă ÀOăT O



NGUY N THÙY VÂN

GIÁ TR DOANH NGHI P

Chuyên ngành: Tài chính ậ ngân hàng

Tôi xin cam đoan công trình nghiên c u này là c a b n thân, các s li u và

n i dung trong nghiên c u này là trung th c K t qu c a nghiên c u ch a t ng

đ c công b trong b t k công trình khoa h c nào

Tác gi

Nguy n Thùy Vân

M C L C

TRANG BÌA PH

M C L C

DANH M C B NG

DANH M C T VI T T T

TÓM T T 1

1 T NG QUAN BÀI NGHIÊN C U 2

1.1 Lý do th c hi n đ tài 2

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.5 K t c u đ tài 4

2 CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY 5

2.1 H i đ ng qu n tr tác đ ng đ n giá tr doanh nghi p 5

2.1.1 Lý thuy t chi phí đ i di n 5

2.1.2 Lý thuy t qu n tr 9

2.1.3 Quan đi m ph thu c ngu n l c 10

2.1.4 Quan đi m các bên liên quan 11

2.2 Quy mô H i đ ng qu n tr nh h ng đ n giá tr doanh nghi p 14

2.2.1 nh h ng tích c c đ n giá tr doanh nghi p: 14

2.2.2 nh h ng tiêu c c đ n giá tr doanh nghi p: 14

2.2.3 nh h ng không đáng k lên giá tr doanh nghi p: 15

2.3 Thành viên H i đ ng qu n tr n i b vƠ đ c l p 16

3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 24

3.1 D li u m u 24

3.2 Mô hình nghiên c u chung: 24

3.3 o l ng các bi n trong mô hình 26

3.4 Ph ng pháp phơn tích 28

3.4.1 L p b ng th ng kê các bi n trong mô hình 28

3.4.2 L a ch n mô hình phù h p 28

3.4.3 Thay đ i cách đo l ng giá tr công ty 34

3.4.4 Phơn tích đ c đi m c a H i đ ng qu n tr 35

3.4.5 Phân tích khác bi t đ c đi m c a H i đ ng qu n tr 36

4 K T QU NGHIÊN C U 38

4.1 Phân tích th ng kê mô t 38

4.2 Phân tích m i quan h quy mô H i đ ng qu n tr và giá tr doanh nghi p 40 4.3 Phơn tích đ c đi m c a H i đ ng qu n tr 47

4.4 Phân tích s khác bi t đ c đi m c a H i đ ng qu n tr 52

5 K T LU N 57

TÀI LI U THAM KH O 58

B ng 4.3: Quy mô H i đ ng qu n tr tác đ ng đ n ROA ậ L a ch n mô hình 42

B ng 4.4: Quy mô H i đ ng qu n tr tác đ ng đ n ROA ậ Mô hình OLS t t nh t 43

B ng 4.5: Quy mô H i đ ng qu n tr tác đ ng đ n ROA ậ S d ng bi n công c

(IV) 48

B ng 4.6: Quy mô H i đ ng qu n tr tác đ ng đ n ROA ậ S d ng h i quy GMM

49

B ng 4.7: Hai th c đo khác đo l ng giá tr công ty 50

B ng 4.8: Thành viên H i đ ng qu n tr n i b vƠ đ c l p tác đ ng lên giá tr doanh

2SLS H i quy hai giai đo n bình ph ng t i thi u

FE Mô hình hi u ng c đ nh

H QT H i đ ng qu n tr

OLS Bình ph ng t i thi u

RE Mô hình hi u ng ng u nhiên

- 1-

TÓM T T

Ph n l n các bài nghiên c u là M , Anh và Nh t B n, đư xem xét m i quan h

gi a c ch qu n tr doanh nghi p, c c u s h u và giá tr doanh nghi p công ty

Nh ng nghiên c u này mang l i khác nhau k t qu do b nh h ng b i b n ch t

c a h th ng qu n lý hi n hành c a m i n c Vì th , bài nghiên này th c hi n

tìm hi u m i quan h gi a quy mô H i đ ng qu n tr và giá tr doanh nghi p

Bài nghiên c u s d ng d li u các công ty niêm y t t n m 2006 trên sƠn

ch ng khoán Vi t Nam B ng vi c s d ng d li u b ng cân b ng c a 145 công

ty, bài nghiên c u tìm th y m i quan h tiêu c c đáng k gi a quy mô H i đ ng

qu n tr v i giá tr doanh nghi p Bên c nh đó, thƠnh viên đ c l p n m vai trò

quan tr ng trong H i đ ng qu n tr vƠ tác đ ng l n đ n giá tr doanh nghi p Tuy

nhiên, bài nghiên c u không tìm th y b ng ch ng cho th y vi c Giám đ c đi u

hành kiêm Ch t ch H i đ ng qu n tr c ng nh s có m t c a thành viên n

trong H i đ ng qu n tr t o nên tác đ ng đáng k lên giá tr doanh nghi p

Theo quan đi m lý thuy t, t n t i v n đ n i sinh trong mô hình tìm hi u m i

quan h gi a H i đ ng qu n tr và giá tr doanh nghi p Do đó, bƠi nghiên c u s

d ng mô hình c l ng ph bi n GMM đ kh c ph c v n đ trên Mô hình này

đ c s d ng xuyên su t trong quá trình đánh giá m i quan h gi a c u trúc H i

đ ng qu n tr và giá tr doanh nghi p

1 T NG QUAN BÀI NGHIÊN C U

không t o nên t ng lai x u cho công ty, m t t ch c th ng chú tr ng đ n

qu n tr doanh nghi p, h n ch v n đ đ i di n phát sinh Và H i đ ng qu n tr là

khâu quan tr ng nh t trong mô hình qu n tr c a m t công ty N u nh ng i lưnh đ o quan tr ng cho công ty phát tri n thì H i đ ng qu n tr c ng quan tr ng

không kém cho s t n t i c a công ty H i đ ng qu n tr lƠ n i b o v l i ích và

tài s n c a công ty, đ m b o vi c đ u t thu lưi M i quy t đ nh chi n l c ho t

đ ng c a doanh nghi p ph i b t ngu n ho c đ c phê duy t b i H i đ ng qu n

tr Nh v y, m t công ty có thành công hay không ph thu c nhi u vào H i

đ ng qu n tr và quá trình qu n tr công ty

Theo đánh giá c a Hi p H i Các qu c gia ông Nam Á v qu n tr doanh nghi p

Vi t Nam, qu n tr doanh nghi p trong các công ty niêm y t t i Vi t Nam gi m

d i m c mong đ i, đ c bi t lƠ trong l nh v c trách nhi m c a ban giám đ c và

vai trò c a các bên liên quan Qu n tr doanh nghi p y u kém d n đ n m t mát

l n t chi phí đ i di n Bi u hi n c a s qu n tr doanh nghi p y u kém th hi n

trong t p đoàn Viettel T p đoàn Viettel xây d ng mô hình qu n tr không có H i

đ ng qu n tr hay h i đ ng thành viên Theo t t ng qu n tr c a ng i lãnh đ o

t p đoàn Viettel, H i đ ng qu n tr không mang l i l i ích gì cho t p đoàn Vai

trò quan tr ng c a H i đ ng qu n tr mà các nghiên c u khoa h c tr c đơy tìm

ra không t n t i

Nh v y, tr ng h p t p đoàn Viettel ch là m t cá bi t hay đ i di n trong các

công ty Vi t Nam? V i nh ng n l c và t m quan tr ng c a mình, H i đ ng

qu n tr Vi t Nam có t o nên giá tr công ty hay không? S l ng thành viên

- 3-

H i đ ng qu n tr có tác đ ng đ n giá tr doanh nghi p hay không? ó chính lƠ

lý do vƠ đ ng l c thúc đ y tôi nghiên c u v n đ ắNghiênăc uătácăđ ng c a

quy mô H iăđ ng qu n tr đ n giá tr doanh nghi p”

1.2 M c tiêu nghiên c u

M c tiêu chính c a nghiên c u này là tìm hi u s nh h ng c a quy mô H i

đ ng qu n tr lên giá tr c a công ty Vì v y, các câu h i nghiên c u đ t ra nh m

ki m đ nh m i quan h trên

 Quy mô H i đ ng qu n tr có tác đ ng đ n giá tr c a công ty? Quan h

này là tích c c hay tiêu c c?

 Thành viên H i đ ng qu n tr n i b và thành viên đ c l p tham gia vào

m i quan h gi a quy mô H i đ ng qu n tr v i giá tr công ty nh th ?

 Ch t ch h i đ ng kiêm nhi m t ng giám đ c đi u hƠnh có tác đ ng vào

giá tr công ty hay không?

 Vi c phân bi t gi i tính hay n giám đ c trong H i đ ng qu n tr có làm

thay đ i giá tr công ty hay không?

 Quy mô H i đ ng qu n tr t ng tác v i đ c đi m khác c a công ty có kéo

theo s thay đ i m i quan h gi a quy mô H i đ ng qu n tr và giá tr

công ty hay không?

 i t ng nghiên c u: Thành viên H i đ ng qu n tr trong báo cáo

th ng niên hay báo cáo tài chính c a 145 công ty phi tài chính

 Ph m vi nghiên c u: Các công ty phi tƠi chính đang niêm y t trên sàn

ch ng khoán Vi t Nam n m 2006 (bao g m HNX và HOSE)

 Th i gian nghiên c u: t n m 2007 đ n 2013

1.4 Ph ngăphápănghiênăc u

tài s d ng ph ng pháp th ng kê mô t và phân tích h i quy tuy n tính đa

bi n - c l ng theo ph ng pháp bình ph ng t i thi u và GMM ậ đ xác đ nh

s tác đ ng c a quy mô H i đ ng qu n tr lên giá tr doanh nghi p và kh n ng

c u trúc H i đ ng qu n tr lƠm thay đ i giá tr doanh nghi p

1.5 K t c uăđ tài

Bài nghiên c u đ c t ch c thành 5 ph n và ph l c Chi ti t các ph n nh sau:

 Ph n 1: T ng quan bài nghiên c u

 Ph n 2: C s lý thuy t và các nghiên c u tr c đơy

- 5-

2.1 H iăđ ng qu n tr tác đ ng đ n giá tr doanh nghi p

Qu n tr doanh nghi p đ c xác đ nh là t ch c chi ph i hành vi c a các nhà

qu n lý vƠ xác đ nh quy n h n c a h Qu n tr doanh nghi p có th c ng đ c

thu h p l i đ nh ngh a lƠ các công c đ đ m b o t l l i t c đ u t t i đa cho

các thành viên góp v n Theo quan đi m ph bi n, qu n tr doanh nghi p tr

thành công c bù đ p t n th t ti m tƠng do xung đ t l i ích gi a thành viên góp

v n và các nhà qu n lý Nh ng t n th t ti m n ng phát sinh do chi phí đ i di n

(lý thuy t đ i di n), chi phí giao d ch (lý thuy t chi phí giao d ch), và chi phí

quy n s h u (lý thuy t quy n s h u) Bozec (2005, trang 4)

Chính vì v y, vi c qu n tr doanh nghi p hi u qu là h t s c quan tr ng v i m t doanh nghi p Trong nhi u th p k qua, các nhà nghiêu c u xem xét k l ng

đ a v , các đ c đi m và cách th c ho t đ ng c a H i đ ng qu n tr B i l H i

đ ng qu n tr là công c qu n tr đ c quan tơm hƠng đ u H i đ ng qu n tr đ t

nhi u quan tâm vào các bi n pháp tinh gi n và nâng cao qu n tr doanh nghi p

M t s nghiên c u đư nêu lên quy n t ch l n h n cho các thƠnh viên H i đ ng

qu n tr Do đó, H i đ ng qu n tr đóng vai trò h t s c quan tr ng trong ti n trình

ra quy t đ nh c a m t công ty S nh h ng c a H i đ ng qu n tr đ n công ty

đ c lý gi i theo các quan đi m sau:

2.1.1 Lý thuy t chi phí đ i di n

Theo lý thuy t chi phí đ i di n, nhà qu n lý l y mình làm trung tâm và hành

đ ng theo l i ích cá nhơn Do đó, h ít chú ý đ n l i ích c đông Ví d , các nhà

qu n lý có th quan tâm nhi u trong vi c h ng th các đưi ng nh các v n

phòng sang tr ng, xe h i công ty vƠ l i ích khác Các nhà qu n lý có ki n th c chuyên môn cao đang trong m t v trí có th theo đu i l i ích riêng ch không

ph i là l i ích c đông (ch s h u) (Fama, 1980; Fama và Jensen, 1983) Các

quy t đ nh c a nhà qu n lý nh m theo đu i t l i lƠm t ng chi phí đ các công ty, trong đó có th bao g m các chi phí c c u l i các h p đ ng, chi phí giám sát và

ki m soát hành vi c a các đ i di n L i ích c đông rõ rƠng có th b t n h i n u

các nhà qu n lý t i đa hóa l i ích c a b n thân, t o các chi phí làm gi m l i

nhu n t ch c Nh v y, nhà qu n lý chi m đo t l i ích c đông V b n ch t,

các nhà qu n lý không th tin t ng và c n đ c theo dõi ch t ch t H i đ ng

qu n tr, đ b o v quy n l i c a c đông H n n a, trong công ty l n có s phân

tán r ng rãi quy n s h u, c đông nh không đ ngu n l c đ cho vi c giám sát

thi u, và giá tr doanh nghi p có th t ng

Theo l p lu n c a Fama và Jensen (1983, trang 306), chi phí đ i di n xu t hi n

trong các t ch c t r t s m Lý thuy t v ch u đ ng r i ro t i u cho chúng ta

bi t r ng các thành viên góp v n ch p nh n chia s r i ro không h n ch t o nên

l i th trong các t ch c nh c ng nh l n i u nƠy có ngh a lƠ, các thành viên

góp v n ch p nh n bù đ p ph n l t ho t đ ng c a công ty, v t qúa v n góp ban đ u Trong t ch c nh , các thông tin quan tr ng ch t p trung vào m t ho c

m t vài đ i di n M t vài đ i di n này th c hi n ki m soát quy t đ nh c ng nh

qu n lý quy t đ nh khá hi u qu Tuy nhiên, m t khi các đ i di n này th c hi n

quy t đ nh quan tr ng c a công ty nh ng l a ch n đ m b o quy n l i c a b n

thân Các thành viên góp v n s r t ít c h i b o v mình ch ng l i các hành vi

trên c a các đ i di n này, vƠ đi u này làm gi m giá tr và lòng tin c a các thành

viên góp v n ch u r i ro không h n ch

M t gi i pháp kh thi đ c đ a ra đ gi i quy t v n đ đ i di n phát sinh Các

thành viên góp v n h n ch ch u r i ro trong ph n v n góp c a mình Trong th c

t , s h n ch ch u r i ro là công c ki m soát hƠnh đ ng tùy ý c a các đ i di n

quy t đ nh Trong các t ch c l n thông th ng, s l ng thành viên góp v n

- 7-

l n Khi có nhi u thành viên góp v n, khá t n kém đ cho t t c h đ c tham

gia vào ki m soát quy t đ nh H y quy n ki m soát quy t đ nh m i hi u qu

Vi c ki m soát quy t đ nh đ c tách bi t hoàn toàn v i qu n lý quy t đ nh là

hi n t ng khá ph bi n trong các công ty l n và qu h t ng tƠi chính Các t

ch c này h u h t có các thành viên góp v n không đ đi u ki n đ m đ ng vai

trò c a mình trong quá trình ra quy t đ nh Do đó h y quy n cho các đ i di n

th c hi n vai trò ki m soát quy t đ nh

S tách bi t qu n lý quy t đ nh và ki m soát ra quy t đ nh nh m h n ch quy n

l c c a các cá nhân ra quy t đ nh, mu n chi m đo t các l i ích c a các thành

viên góp v n T ch c t n kém chi phí cho vi c ki m tra và cân b ng c a h

th ng ra quy t đ nh, nh ng nó c ng có nh ng l i ích quan tr ng S tách bi t

mang l i l i ích vì các ki n th c có giá tr đ c s d ng trong quy t đ nh ra quá

trình Các ki n th c này có liên quan và h tr ki m soát các v n đ đ i di n c a

các thành viên góp v n ph bi n Trong các t ch c có c c u góp v n ph c t p,

nh ng l i ích c a vi c tách bi t hai ch c n ng trong quá trình ra quy t đ nh mang

l i l i ích l n h n chi phí mà chúng t o ra

Gi i pháp t t đ tách r i qu n lý quy t đ nh v i ki m soát quy t đ nh là xây d ng

m t h th ng phân c p quy t đ nh đi n hình Trong h th ng này, các đ i di n

c p cao phê duy t và giám sát các sáng ki n c a c p d i vƠ đánh giá hi u qu

làm vi c c a h Các h th ng phân c p chính th c c a các t ch c l n c ng

đ c c ng c b i các thông tin không chính th c t vi c giám sát l n nhau gi a các đ i di n Khi các đ i di n t ng tác l n nhau, h có đ c thông tin v i chi

phí th p v đ ng nghi p, thông tin không tr c ti p có s n cho các đ i lý c p trên

H th ng giám sát l n nhau khai thác thông tin đ s d ng trong quá trình ki m

soát H th ng giám sát l n nhau t o ra đ ng l c nâng cao giá tr c a con ng i

thông qua l i ích c a các đ i di n trên th tr ng đ i di n n i b c a các t ch c Các đ i di n l a ch n gi a các t ch c trên c s l i ích đ c cung c p và ti m

n ng phát tri n ngu n nhân l c i lý đánh giá s t ng tác c nh tranh di n ra

trong th tr ng đ i di n n i b c a t ch c vì nó gia t ng s n ph m biên hi n t i

vƠ đóng góp vƠo phát tri n ngu n v n con ng i H n n a, n u các đ i di n nh n

th y r ng đánh giá hi u qu c a h là không thiên v (có ngh a lƠ, n u ng i ta

không th đánh l a s đánh giá có h th ng c a h ) Sau đó h xem xét vi c đi u

ch nh h th ng t ng th ng t thông tin giám sát l n nhau B i vì thông tin làm

gi m s đ không ch c ch n c a ph n th ng cho s n l c và k n ng K t khi c ch khuy n khích và h th ng ki m soát quy t đ nh ph bi n mang l i l i

ích cho các thành viên góp v n

Jensen và Meckling (1976) nh n đ nh v n đ đ i di n có th đ c gi i quy t

thông qua các h p đ ng thích h p Các h p đ ng xác đ nh các quy n thu c các

nhà qu n lý và c đông Fama vƠ Jensen (1983, trang 302) đ c p đ n h p đ ng ắquy đ nh quy n c a t ng nhà qu n lý trong t ch c, tiêu chu n hi u su t mà h

đ c đánh giá vƠ c u trúc ph n th ng cho nh ng gì h đ t đ c” H u h t nhà

qu n lý có toàn quy n quy t đ nh v v n đ này (Shleifer và Vishny, 1997) C đông không có kh n ng ho c ít tham gia trong h p đ ng hoàn h o Do đó, c đông gi m b t quy n qu n lý quy t đ nh dành cho nhà qu n lý H n n a, c đông

giám sát nhà qu n lý đ đ m b o h hƠnh đ ng vì l i ích t t nh t c a các c

đ ng Khi đó c đông ph i ch u chi phí giám sát, ti p t c làm gi m giá tr c a

công ty

C đông luôn mu n t i đa hóa l i nhu n, nh ng vi c gi m thi u chi phí đ i di n

không mang l i cho h l i ích mong mu n thông qua vi c s d ng h p đ ng Các

h c gi đư đ xu t c ch qu n lý khác nhau đ gi i quy t các v n đ v đ i di n

Do đó, lý thuy t chi phí đ i di n làm cho s cho vi c qu n tr công ty thông qua

vi c s d ng c ch n i b vƠ bên ngoƠi (Roberts et al, 2005) C ch qu n tr

đ c thi t k đ b o v l i ích c đông, gi m thi u chi phí đ i di n và g n k t s

quan tâm c a nhà qu n lý ậ c đông

Hai c ch qu n lý quan tr ng đ c s d ng cho m c đích nƠy lƠ H i đ ng qu n

tr và k ho ch khen th ng đ g n k t l i ích c a nhà qu n lý và c đông Fama

- 9-

(1980) cho r ng H i đ ng qu n tr m t c ch qu n lý v i chi phí th p Theo lý

lu n này, H i đ ng qu n tr là m t nhóm qu n tr , v i các đ c đi m nh quy mô,

thành viên n i b vƠ đ c l p, vi c tách bi t Giám đ c đi u hành và Ch t ch H i

đ ng qu n tr (Dalton et al, 1998; Coles & Hesterly, 2000; Daily et al, 2003) v i

m c tiêu nâng cao hi u qu giám sát Vi c khen th ng đi u hành ph thu c vào

m c đ mà các nhà qu n lý quan tơm đ n l i ích v i các c đông

2.1.2 Lý thuy t qu n tr

Lý thuy t chi phí đ i di n cho gi đ nh r ng c đông vƠ nhƠ qu n lý có l i ích

khác nhau Nhà qu n lý vì b n thơn, m u c u l i ích cá nhân Lý thuy t qu n tr

có quan đi m trái ng c, nhà qu n lý lƠ ng i đáng tin c y vƠ đ c trao phó các

ngu n l c x ng đáng vƠ t t (Donaldson 1990; Donaldson & Davis, 1991;

Donaldson & Davis, 1994; Davis et al., 1997) Donaldson and Davis (1991, trang 51) cho r ng nhà qu n lý có th tr thành c đông c a t ch c, s có nhu c u đ t

đ c thành tích t t Bi u hi n thành công c a công ty mang đ n cho nhà qu n lý

s hài lòng v i b n thân, b i l nó chính là thách th c c a công vi c H n n a,

h s đ t đ c s công nh n c a các đ ng nghi p và c đông

Quan đi m qu n tr xem các nhà qu n lý nh nhƠ qu n tr c a công ty LƠ ng i

qu n tr , các thành viên ph i t i đa hóa tƠi s n c đông Davis et al (1997) th a

nh n m t ng i qu n tr l y đ c l i ích l n t vi c đ t m c tiêu t ch c h n lƠ

m u c u l i ích cá nhân Davis et al (1997) l p lu n r ng s thành công c a t

ch c n u đ t đ c, t ch c c ng đáp ng các nhu c u cá nhân c a ng i qu n tr

Vì th , lý thuy t qu n tr cho r ng các nhà qu n lý nên đ c trao quy n t ch

d a trên s tin t ng, làm t i thi u chi phí giám sát và ki m soát hành vi c a các

nhà qu n lý Khi nào các nhà qu n lý làm vi c cho m t công ty trong kho ng th i

gian đáng k , s có s ắsát nh p c a cái tôi cá nhơn vƠo công ty” (Donaldson &

Davis, 1991, trang 51)

Lý thuy t qu n tr cho r ng các quy t đ nh c a ng i qu n lý c ng b nh h ng

b i đ ng c phi tƠi chính, ch ng h n nh nhu c u v thành tích và công nh n, s

hài lòng c a b n thân khi thành công, c ng v i s tôn tr ng quy n và nguyên t c làm vi c Nh ng khái ni m đư đ c ghi nh n trong các tài li u c a các h c gi

nh Argyris (1964), Herzberg (1966), McClelland (1961), vƠ Muth vƠ Donaldson

(1998) Daily et al (2003) l p lu n r ng nhà qu n lý quan tơm đ n danh ti ng c a

h nh các chuyên gia ra quy t đ nh Vì th , các nhà qu n lý đi u hành công ty

t i đa hoá hi u qu tài chính, bao g m l i nhu n c đông Khi đó, giá tr công ty

tr c ti p nh h ng đ n nh n th c v hi u su t làm vi c c a cá nhân nhà qu n lý

Shleifer và Vishny (1997) cho r ng các nhà qu n lý mang l i l i nhu n tài chính

t t cho các nhƠ đ u t , thi t l p m t danh ti ng t t i u đó cho phép h tái gia

nh p th tr ng tƠi chính đ i v i các nhu c u t ng lai c a công ty

2.1.3 Quan đi m ph thu c ngu n l c

Quan đi m ph thu c ngu n l c cung c p m t n n t ng v vai trò c a H i đ ng

qu n tr nh m t ngu n l c c a công ty (Johnson et al, 1996; Hillman et al,

2000) Penrose (1959) nh n m nh các ngu n tài nguyên mà công ty ki m soát là

r t quan tr ng cho s t ng tr ng c a nó Nh ng ngu n l c này bao g m t t c

tài s n, ngu n l c, quy trình t ch c, thông tin và ki n th c mà công ty có đ

nâng cao hi u qu và hi u su t (Barney, 1991; Daft, 2006) T quan đi m này, c

c u qu n tr công ty và thành ph n H i đ ng qu n tr đ c xem nh m t ngu n

l c làm gia t ng giá tr cho công ty

L p lu n quan tr ng c a quan đi m ph thu c ngu n l c là t ch c c g ng ki m soát môi tr ng thông qua l a ch n ngu n l c c n thi t (Pfeffer & Salancik, 1978) Theo đó, H i đ ng qu n tr xem xét liên k t gi a công ty và các ngu n l c

mà m t công ty c n t môi tr ng bên ngoài cho giá tr doanh nghi p cao Các thƠnh viên đ c l p trong H i đ ng qu n tr là c u n i giúp công ty ti p c n các

ngu n l c quan tr ng bên ngoài (Johnson et al., 1996, trang 410) Các thành viên này mang l i ngu n l c cho công ty, nh thông tin, k n ng, ti p c n các thành

ph n ch ch t (ví d , nhà cung c p, ng i mua, các nhà ho ch đ nh chính sách

công, các nhóm xã h i) (Hillman et al., 2000, trang 238)

- 11-

Vai trò ph thu c ngu n l c c a H i đ ng qu n tr c ng giúp công ty ti p c n các

ngu n tài chính (Thompson & McEwen, 1958; Pfeffer, 1972; Mizruchi & Stearns, 1988) Thompson và McEwen (1958) l p lu n r ng m t công ty có n ngân hàng cao thì có th b nhi m m t cán b c a ngân hàng làm thành viên H i

đ ng qu n tr đ đ m b o d dàng ti p c n qu c a ngơn hƠng T ng t nh

v y, Mizruchi và Stearns (1988) th y r ng các công ty g p v n đ kh n ng thanh

toán có kh n ng c đ i di n c a các t ch c tài chính cho h i đ ng c a h

Stearns và Mizruchi (1993) c ng tìm th y m i liên gi a các doanh nghi p vay

chi n l c và lo i đ i di n tài chính trong H i đ ng qu n tr M i quan h này

cung c p c hai bên v i m t c h i đ l a ch n cùng nhau phát tri n liên t c

2.1.4 Quan đi m các bên liên quan

Quan đi m chi phí đ i di n mong đ i H i đ ng qu n tr b o v quy n l i c a c đông Quan đi m các bên liên quan là m t ph n m r ng c a quan đi m chi phí

đ i di n Trong quan đi m này mong đ i H i đ ng qu n tr g n k t l i ích c a

nhi u nhóm liên quan khác nhau, bao g m các nhóm l i ích liên quan đ n cân

nh c v xã h i, môi tr ng vƠ đ o đ c (Freeman, 1984; Donaldson & Preston,

n m 1995; Freeman et al., 2004) Quan đi m các bên liên quan cho r ng, ắcác

công ty và xã h i ph thu c l n nhau và các công ty ph c v m t m c đích xư h i

r ng l n h n h n trách nhi m c a mình cho các c đông” (Kiel & Nicholson,

2003a, trang 31)

Các h c gi tranh lu n r t nhi u v vi c xác đ nh các bên liên quan c a m t công

ty nên hi u theo ngh a r ng hay ngh a h p nh ngh a c a Freeman (1984, trang 46) đ xu t m t quan đi m r ng, ắcác bên liên quan là b t k cá nhân hay nhóm

ng i có th nh h ng ho c b nh h ng trong vi c theo đu i m c tiêu c a t

ch c” Ng c l i, Clarkson (1994) cung c p m t cái nhìn h p, cho th y ắCác bên

liên quan t nguy n ch u m t s hình th c r i ro nh lƠ m t k t qu c a vi c đ u

t m t s hình th c v n, nhân l c, tài chính, ho c m t cái gì đó có giá tr , trong

m t công ty” Wheeler và Sillanpaa (1997) xác đ nh các bên liên quan khác nhau

nh các nhƠ đ u t , qu n lý, nhơn viên, khách hƠng, đ i tác kinh doanh, c ng

đ ng đ a ph ng, t ch c xã h i, môi tr ng t nhiên, th h t ng lai, vƠ các

loài không ph i con ng i

Mitchell, Agle và Wood (1997) l p lu n r ng các bên liên quan có th đ c xác

đ nh b i s h u c a m t, hai ho c c ba c a các thu c tính c a: (1) quy n l c có

nh h ng đ n công ty, (2) tính h p pháp c a m i quan h v i các công ty, và (3)

tính c p bách yêu c u c a h đ i v i công ty Phân lo i này cho phép các nhà

qu n lý ph i chú ý vƠ đáp ng t ng lo i liên quan khác nhau

Dù đ c xác đ nh th nào, các bên liên quan đ u ch u nh h ng t quy t đ nh

c a doanh nghi p Freeman et al (2004) cho r ng vi c gia t ng giá tr cho các

bên liên quan đ c k t n i m t thi t v i vi c t ng giá tr cho c đông NhƠ qu n

lý nên c g ng t o ra càng nhi u giá tr cho các bên liên quan càng t t B ng cách

gi i quy t mâu thu n hi n có trong đó đ các bên liên quan không thoát kh i th a

thu n

Sundaram và Inkpen (2004) l p lu n r ng t i đa hóa giá tr c đông lƠ m c tiêu

duy nh t d n đ n quy t đ nh t ng c ng giá tr cho t t c các bên liên quan Các

nhà qu n lý ph i phát tri n các m i quan h , truy n c m h ng cho h các bên liên quan, và t o ra các c ng đ ng n i mà t t c m i ng i ph n đ u đ cung c p cho

t t nh t c a h đ cung c p giá tr công ty h a h n

M i quan đi m đư nêu th hi n m t quan đi m đánh giá giá tr c a quy t đ nh

H i đ ng qu n tr Các quan đi m nƠy đ c th ng kê trong b ng 2.1 Lý thuy t

chi phí đ i di n t p trung vào nh ng xung đ t l i ích gi a c đông vƠ các qu n

lý Trong khi quan đi m c a lý thuy t qu n tr , các nhà qu n tr là nhà qu n lý và

đ xu t liên k t v l i ích gi a ng i qu n lý và m c tiêu c a t ch c M t khác,

quan đi m các bên liên quan tìm hi u v tình tr ng khó x liên quan đ n nhóm

l i ích c a các bên liên quan Quan đi m ph thu c ngu n l c nh n m nh t m

quan tr ng c a H i đ ng qu n tr nh m t ngu n tài nguyên và v ch ra m t vai

trò khác ngoài trách nhi m ki m soát truy n th ng

- 13-

Quan đi m Vai trò c aăH QT G i ý c aăH QT

Chi phí đ i di n Quy n qu n tr H i đ ng đ c l p là m t c

ch cho các c đông đ gi

quy n s h u quy n ki m soát

và theo dõi giá tr doanh nghi p

Qu n tr Trao quy n qu n tr H QT đ c trao quy n qu n

lý và có trách nhi m qu n lý tài s n công ty

Ph thu c ngu n l c H p tác H QT liên k t m nh m bên

ngoài là m t c ch ắH p tác”

v i các công ty truy c p các ngu n l c bên ngoài

Các bên liên quan Phát huy l i ích c a t t

c các bên liên quan

T i đa hoá l i nhu n c đông,

Trong s các quan đi m khác nhau th o lu n, quan đi m lý thuy t chi phí đ i

di n là nh t ph bi n vƠ đư nh n đ c s chú ý t i đa t các vi n nghiên c u

(Jensen và Meckling, 1976; Fama và Jensen, 1983) Nó cung c p tiêu chu n qu n

tr c s và nguyên t c phát tri n c a nhi u t ch c (Calpers, 1999; OECD, N m

1999, 2004; ICGN, 1999, 2005) H i đ ng qu n tr đ c thành l p t s ch đ nh

c a các c đông, nh m theo dõi và ki m soát vi c ra quy t đ nh qu n lý đ b o v

quy n l i c a c đông c bi t, vai trò giám sát này s đ c th c hi n hi u qu

thông qua thành viên đ c l p không đi u hành và các v trí Ch t ch H i đ ng

qu n tr vƠ Giám đ c đi u hành đ c n m gi b i nh ng ng i khác nhau (Cadbury n m 1992; OECD, n m 1999; ICGN, n m 1999, k t h p Mã, 2006)

2.2 Quy mô H iăđ ng qu n tr nh h ng đ n giá tr doanh nghi p

S l ng thành viên H i đ ng qu n tr đ c coi là m t trong nh ng y u t nh

h ng đ n giá tr công ty, nh ng không có m t quy mô t i u cho m t H i đ ng

qu n tr Jensen (1983) cho r ng m t H i đ ng qu n tr nên có t i đa lƠ b y hay

tám thành viên ho t đ ng hi u qu Các nghiên c u th c nghi m đánh giá s nh

h ng c a quy mô H i đ ng qu n tr lên giá tr doanh nghi p theo ba h ng

chính:

2.2.1 nh h ng tích c c đ n giá tr doanh nghi p:

Báo cáo c a Kiel và Nicholson (2003) cho th y s nh h ng tích c c c a quy

mô H i đ ng qu n tr các công ty t i Úc Nghiên c u Beiner et al (2006) các

công ty Th y S c ng tìm th y m i quan h tích c c Coles et al (2008) tìm th y

các công ty đa ngành có xu h ng m r ng quy mô H i đ ng qu n tr và có th

làm t ng giá tr doanh nghi p

Lý thuy t chi phí đ i di n và quan đi m ph thu c ngu n l c ng h k t qu th c

nghi m v m i quan h tích c c gi a quy mô H i đ ng qu n tr và giá tr doanh

nghi p T góc đ lý thuy t chi phí đ i di n, quy mô H i đ ng qu n tr l n cho

th y hi u qu giám sát t t h n S giám sát t t h n s gi m s đ c quy n c a giám đ c đi u hành c ng nh chi chí đ i di n gi m đi Do đó, d n đ n hi u qu

ho t đ ng nhi u h n và giá tr doanh nghi p t ng (Singh & Harianto, 1989)

Quan đi m ph thu c ngu n l c cho th y r ng các t ch c có th lƠm t ng quy

mô H i đ ng qu n tr đ t i đa hóa ngu n l c cho t ch c (Hillman & Dalziel,

2003)

2.2.2 nh h ng tiêu c c đ n giá tr doanh nghi p:

B t ngu n t quan đi m chi phí đ i di n, Lipton và Lorsch (1992) qua nghiên

c u th c nghi m l i g i ý r ng quy mô H i đ ng qu n tr t ng, lƠm gi m hi u

qu c a H i đ ng qu n tr Phù h p v i khái ni m này, Yermack (1996) và

- 15-

Eisenberg, Sundgren và Wells (1998) cung c p b ng ch ng cho th y H i đ ng

qu n tr nh h n đ c liên k t v i giá tr công ty cao h n

Khi m t H i đ ng qu n tr tr nên quá l n, v n đ đ i di n l i t ng Thành viên

H i đ ng qu n tr s giám sát ít hi u qu đ i v i nhà qu n lý K t qu th c

nghi m ng h rõ ràng m i quan h gi a quy mô c a H i đ ng qu n tr và giá tr

công ty lƠ t ng quan ngh ch bi n (Eisenberg và c ng s , 1998; Yermack,

1996)

M t s nghiên c u khác c ng xác nh n m i quan h tiêu c c gi a quy mô H i

đ ng qu n tr và giá tr công ty Conyon và Peck (1998) nghiên c u các công ty Anh, Pháp, HƠ Lan, an M ch và Ý; Mak và Yuanto (2001) t i Malaysia và

Singapore; Loderer và Peyer (2002) Th y S M i quan h này khá ph bi n

2.2.3 nh h ng không đáng k lên giá tr doanh nghi p:

Jong et al (2000) và Black et al (2004) tìm ra m i quan h khôngăđángăk gi a

quy mô H i đ ng qu n tr và giá tr công ty Hà Lan và Hàn Qu c

Mak and Li (2001) xem xét trong 147 công ty Singapo s d ng d li u n m

1995, m i quan h tiêu c căkhôngăđángăk gi a quy mô H i đ ng qu n tr và

giá tr công ty gi a quy mô H i đ ng qu n tr và giá tr công ty ậ đo l ng b ng

Tobin Q Mak and Kusnadi (2005) ti p t c nghiên c u m i quan h này v i d

li u n m 1999/2000 vƠ m u l n h n (230 công ty Singapo và 230 công ty

Malaixia) Tuy nhiên, h v n tìm th y m t k t qu : m i quan h tiêu c c không

đángăk gi a quy mô H i đ ng qu n tr và giá tr công ty

Lý thuy t qu n tr làm c s lý gi i cho k t qu th c nghi m này B i l , nhà

qu n tr c ng là nhà qu n lý, thành công c a t ch c là thành công c a cá nhân nhà qu n lý Theo lý thuy t này, nhà qu n lý t mình n l c cho vi c gia t ng giá

tr doanh nghi p mà không c n s đ c thúc c a H i đ ng qu n tr Do đó, H i

đ ng qu n tr ki m soát ch t hay l ng l o, thành viên có nhi u hay không c ng

đ u không nh h ng đáng k lên giá tr doanh nghi p

B ng 2.2 t ng h p các k t qu m t s nghiên c u th c nghi m tr c đơy Ph n

l n các tài li u tìm hi u v s nh h ng c a quy mô H i đ ng qu n tr đ n giá

tr công ty Ch y u d đoán cho r ng quy mô H i đ ng qu n tr có liên quan tiêu

c c v i giá tr công ty

Tácăgi N m tăn c s ăquană sát G Tobin iáătr ădoanhănghi p

Q Kh ăn ngăsinhăl i

Coles, Daniel and Naveen 2008 USA 8165 *

De Andres, Azofra and

Naveen Kumar, J.P Singh (2013) c ng cho r ng vi c t ng s l ng các thành

viên H i đ ng qu n tr trên m t gi i h n lý t ng có th có tác đ ng x u thêm v

giá tr công ty

Tuy nhiên, có m t s tác gi cho r ng quy mô H i đ ng qu n tr luôn tác đ ng

tiêu c c lên giá tr doanh nghi p t i các công ty công chúng l n xuyên qu c gia,

tr m t s tr ng h p nh đư nêu trên (Bennedsen, Kongsted và Nielsen,

2007)

2.3 Thành viên H iăđ ng qu n tr n i b vƠăđ c l p

T quan đi m lý thuy t qu n tr , giá tr doanh nghi p cao có liên quan đ n các

thành viên H i đ ng qu n tr bên trong (n i b ) Các thành viên này hi u rõ h n

v công vi c kinh doanh, và qu n lý t t h n so v i thành viên bên ngoƠi (đ c

l p), vƠ do đó các quy t đ nh t t có th đ a ra h n (Donaldson, 1990; Donaldson

& Davis, 1991) ki m soát hi u qu t ch c trao quy n qu n lý chuyên môn

- 17-

cho h đ t i đa hóa bi u hi n c a công ty và doanh nghi p l i nhu n Do đó,

thành viên n i b chi m u th vƠ đ c a chu ng do chi u sâu ki n th c c a h ,

ti p c n thông tin ho t đ ng hi n nay, chuyên môn k thu t và cam k t v i công

ty

M t s nghiên c u ng h quan đi m r ng các thành viên n i b s h u l ng

thông tin nhi u và có ch t l ng, có th đ a ra quy t đ nh t t h n (Baysinger & Hoskisson n m 1990; Baysinger, Kosnick & Turk, n m 1991 vƠ Boyd, 1994) Bhagat vƠ Black (1999) c ng đư phát hi n ra r ng các công ty có H i đ ng bao

g m m t s l ng l n thƠnh viên đ c l p (đ i di n cho quan đi m lý thuy t chi

phí đ i di n), bi u hi n t i t h n so v i các công ty có thành viên n i b v i s

l ng ít thƠnh viên đ c l p

Fama và Jensen (1983, trang 14) kh ng đ nh H i đ ng qu n tr bao g m các

thành viên là các chuyên gia quy t đ nh Các thành viên n i b có quy n n m b t

thông tin c th có giá tr v các ho t đ ng c a t ch c H th ng ki m soát quy t

đ nh n i b ho t đ ng t t, các thành viên bên ngoài b đi u hành b i các thành

viên n i b Qu n lý n i b có th s d ng ki n th c v t ch c đ c các thành

viên H i đ ng qu n tr bên ngoài nh ng ki n th c b sung có liên quan: ví d , có

chuyên môn v th tr ng v n, pháp lu t c a công ty, ho c công ngh có liên quan đư cung c p m t h tr quan tr ng ch c n ng đ các nhà qu n lý hƠng đ u

trong vi c gi i quy t v n đ quy t đ nh chuyên ngành

H i đ ng qu n tr có kh n ng s d ng thông tin t các h th ng giám sát n i b

H i đ ng qu n tr c ng tìm ki m thông tin t các nhà qu n lý c p d i v các

sáng ki n quy t đ nh và hi u su t c a các nhà qu n lý hƠng đ u Thông tin này

đ c s d ng đ thi t l p nh ng ph n th ng c a các nhà qu n lý hƠng đ u, x p

h ng h , vƠ đ l a ch n trong s các sáng ki n quy t đ nh c a h

Các h c gi c ng đư s d ng quanăđi m ph thu c ngu n l c đ gi i thích các

thành ph n c a H i đ ng qu n tr , đ c bi t trong thƠnh viên đ c l p Hermalin và Weishbach (1988) c ng tìm th y r ng các thành viên n i b đ c thay th b i

thƠnh viên đ c l p giàu kinh nghi m, khi giá tr công ty th p H n n a, Pearce và

Zahra (1992) th y r ng thƠnh viên đ c l p đ c b nhi m vào H i đ ng qu n tr ,

mang l i hy v ng cho các công ty đang có bi u hi n không t t Muth và

Donaldson (1998) l p lu n cho t m quan tr ng c a s liên k t, đ nâng cao hi u

su t công ty Nh v y, lý thuy t ph thu c ngu n l c xem H i đ ng qu n tr nh

m t ngu n tài nguyên mà không ch có th thay th nhu c u v các ngu n l c khác, mà còn nh h ng đ n môi tr ng làm vi c Cho nên, H i đ ng qu n tr h

tr c i thi n giá tr công ty

Fama vƠ Jensen (1983) c ng cho r ng thành viên đ c l p có đ ng l c đ phát

tri n danh ti ng - các chuyên gia ki m soát quy t đ nh H u h t các giám đ c bên

ngoài c a các t p đoƠn l n là nhà qu n lý c a các công ty khác ho c đ i di n

quy t đ nh quan tr ng trong các t ch c ph c t p khác Giá tr c a ngu n nhân

l c c a h ph thu c ch y u vào các ho t đ ng c a h v i t cách lƠ nhƠ qu n

lý các t ch c khác H s d ng ch c v c a mình đ báo hi u cho n i b công

ty và th tr ng bên ngoài (1) h là nh ng chuyên gia ra quy t đ nh, (2) h hi u

t m quan tr ng c a lan t a và vi c tách bi t s ki m soát quy t đ nh, và (3) h có

th làm vi c v i h th ng đi u khi n quy t đ nh Chính vì th , thành viên đ c l p

c ng s n l c gia t ng giá tr doanh nghi p

Thông qua b ng ch ng th c nghi m c a Guest (2009), thƠnh viên đ c l p luôn

tác đ ng tiêu c c lên giá tr doanh nghi p Thành viên n i b nh h ng không đáng k trên ch tiêu sinh l i ROA, nh ng nh h ng tiêu c c đáng k lên Tobin

Q và l i nhu n ch ng khoán Tobin Q và l i nhu n ch ng khoán ch u nh h ng

nh ănhau gi a các thành viên n i b vƠ thƠnh viên đ c l p

2.4 Hi năt ng kiêm nhi m

Các thƠnh viên đ c l p th ng đóng vai trò giám sát các thƠnh viên H i đ ng

qu n tr n i b Các thƠnh viên không tham gia đi u hƠnh đ m b o ch c n ng

giám sát c a h t t h n các thƠnh viên giam gia đi u hành B i h đ c l p và

quan tâm nhi u h n vƠo vi c duy trì danh ti ng c a h trong th tr ng lao đ ng

- 19-

bên ngoài (Fama và Jensen, 1983) Phù h p v i lý do này, m t m i quan h đ ng

bi n d ki n gi a t l giám đ c không đi u hành trong H i đ ng qu n tr v i giá

tr c a công ty Tuy nhiên, m t quan đi m khác cho r ng thành viên H i đ ng

qu n tr n i b l i có u th h n Chính xác h n, thƠnh viên n i b có đ c các

thông tin làm cho vi c qu n tr hi u qu (Baysinger và Hoskisson, 1990) M t

khác, các thƠnh viên đ c l p th ng ch làm vi c bán th i gian và có th đ m

nhi m nhà qu n tr n i khác K t qu là, h n m b t ho t đ ng ph c t p c a công ty khá khó kh n H có th không có t t c các thông tin c n thi t cho vi c

ra quy t đ nh Xem xét các l i ích ti m n ng c a thành viên n i b , s đ c l p

c a H i đ ng qu n tr mong đ i là nh h ng ngh ch bi n đ n bi u hi n giá tr

c a công ty

xem xét m i quan h gi a s đ c l p H i đ ng qu n tr và giá tr công ty, các

ch s khác nhau v đ c s d ng bao g m các bi n pháp ki m soát tài chính d a

trên h ch toán k toán (Bhagat và Black, 2000; Klein n m 1998; và Mehran, 1995), Tobin Q đ c đ nh ngh a lƠ v n hóa th tr ng c ng v i t ng s n chia

t ng tài s n (Hermalin và Weisbach, 1991 và Bhagat và Black, 2000) và l i nhu n theo giá th tr ng (Bhagat và Black, 2000)

M t cách khác đ xem xét tính đ c l p là xem xét s kiêm nhi m đ ng th i

(Duality) s kiêm nhi m đ ng th i đ c p đ n c u trúc lưnh đ o H i đ ng qu n

tr, trong đó m t ng i đ m nh n c hai vai trò giám đ c đi u hành và Ch t ch

H i đ ng qu n tr

Theo lý thuy t chi phí đ i di n, vi c kiêm nhi m làm suy y u tính đ c l p c a

H i đ ng qu n tr b i vì giám đ c đi u hành s có t m ki m soát r ng h n Vi c

kiêm nhi m c ng thúc đ y giám đ c đi u hành tham quy n c v M t m i quan

h ngh ch bi n lƠ đ c mong đ i gi a vi c kiêm nhi m và giá tr công ty M t

khác m t, có th l p lu n r ng vi c kiêm nhi m đ i di n cho m t l i th tích c c

đ i v i công ty vì ch có m t lưnh đ o th ng nh t trong toàn công ty (Finkelstein

và D'Aveni, 1 994) Vi c kiêm nhi m c ng s đ a ra m t s hi u bi t ki n th c

r ng h n v môi tr ng ho t đ ng c a công ty i u đó s tác đ ng tích c c vào

giá tr ho t đ ng công ty Tuy nhiên, nghiên c u v các m i quan h kiêm nhi m

ậ giá tr công ty ch aăđ aăra b ng ch ng đ h tr các lý lu n trên (Dalton et al.,

1998)

2.5 S phân bi t gi i tính

Thành viên n trong H i đ ng qu n tr đóng góp m t vai trò nh t đ nh và không

thua kém gì các thành viên nam M t s quan đi m lý thuy t có th đ c s d ng

đ gi i thích s đóng góp c a n giám đ c đ n ho t đ ng c a công ty

u tiên, quan đi m ph thu c ngu n l c xem công ty là m t h th ng m , ph

thu c vào môi tr ng bên ngoài (Pfeffer 1972; Pfeffer & Salancik 1978) Lý

thuy t này cho r ng H i đ ng qu n tr đ i di n cho m t ph ng ti n quan tr ng

đ qu n lý ngu n l c bên ngoài, làm gi m môi tr ng không ch c ch n và gi m

chi phí giao d ch liên quan Pfeffer & Salancik (1978) l p lu n r ng ba quan

tr ng nh t ngu n l c c n thi t t H i đ ng qu n tr bao g m nh ng l i khuyên và

t v n, tính h p pháp, và các kênh giao ti p thông tin gi a công ty và các t ch c bên ngoƠi Theo đó, s hi n di n c a ph n trong H i đ ng qu n tr đ c mong

đ i, b i vì h mang l i b sâu cho các ngu n tài nguyên, ch ng h n nh uy tín,

tính h p pháp, k n ng, ki n th c, k t n i v i các ngu n bên ngoài Mà các

ngu n này r t h u ích trong vi c giúp các t ch c gi m thi u r i ro xu t phát t

s ph thu c vƠo môi tr ng Th t v y, b ng ch ng th c nghi m đư ch ra r ng

ph n tham gia H i đ ng qu n tr d a trên các lo i tài nguyên mà h mang l i

(Peterson & Philpot 2007)

Lý thuy t chi phí đ i di n mô t m i quan h gi a v n (ví d , c đông) vƠ các đ i

di n c a v n (ví d , giám đ c và các nhà qu n lý), cung c p m t cái nhìn khác

Sau Fama và Jensen (1983), H i đ ng qu n tr c a công ty là t ch c quan tr ng

đ ki m soát và qu n lý quy t đ nh Nó nh m m c đích gi i quy t v n đ gi a

nhà qu n lý và c đông (ví d , t ng th ng ho c thay th Giám đ c đi u hành)

M t y u t trung tâm c a lý thuy t chi phí đ i di n là s phân bi t gi a thành

- 21-

viên n i b và thƠnh viên đ c l p ThƠnh viên đ c l p s không thông đ ng v i

thành viên n i b , vì h có đ ng l c đ b o v h danh ti ng nh chuyên gia H

có ngh a v ph i hƠnh đ ng vì l i ích t t nh t c a các c đông D a vào lý thuy t

này, có th l p lu n r ng ph n trong H i đ ng qu n tr có th t ng hi u qu c a

ki m soát H i đ ng qu n tr Ví d , n thành viên có th đ t câu h i nhi u h n

ho c thách th c nh n th c c a Giám đ c đi u hƠnh h n so v i nam thành viên

i u đó cho th y r ng m t H i đ ng qu n tr đa d ng h n có th ch đ ng h n

trong vi c theo dõi và qu n lý ki m soát N thành viên có th đ c xem xét là

"giám đ c cu i cùng" vì h có xu h ng ho t đ ng nhi u h n so v i giám đ c

truy n th ng bên ngoài (Carter et al 2003)

Thành ki n nh n th c khác nhau gi a nam và n (Hambrick & Mason 1984) và

ph n có th có ch tiêu, hành vi, ni m tin, vƠ quan đi m khác nhau d a trên

nh ng s khác bi t v nh n th c (Pelled et al 1999) Mô hình nh n th c này s cho phép H i đ ng qu n tr đ ý xem xét ph m vi r ng các l a ch n và các gi i pháp liên quan đ n các v n đ c a công ty (Konrad et al 2008) Dutton &

Duncan (1987) cho th y c u trúc ni m tin khác bi t trong m t t ch c lƠm t ng

t n s phát sinh v n đ và kh n ng thay đ i đ c Trong ph m vi mà h có nh n

th c khác nhau, n thành viên có th mang đ n mâu thu n quan đi m, ki n th c, quan đi m và các gi i pháp thay th nhi u h n đ i v i các v n đ (Dutton &

Duncan 1987; Watson et al 1993)

Các b ng ch ng th c nghi m ch ng minh vai trò c a n gi i nh h ng lên giá

tr công ty S hi n di n c a n thành viên là có l i cho vi c ra quy t đ nh Ví d ,

s tham gia c a ph n trong H i đ ng qu n tr có th giúp tránh các d án quá

m o hi m b i ph n e s r i ro h n nhi u so v i nam gi i và không quá t tin

nh nam gi i N thành viên có nh h ng đáng k trong H i đ ng qu n tr

(Adams & Ferreira 2009) Ph n có t l tham gia các cu c h p H i đ ng qu n

tr cao h n nam gi i và s hi n di n c a n gi i có nh h ng đáng k đ n s

tham d c a nam gi i Nghiên c u c a Adams & Ferreira (2009) cho th y ph n

t o nh h ng có ý ngh a th ng kê trong H i đ ng qu n tr B i vì h có nhi u

kh n ng yêu c u các giám đ c đi u hành ch u trách nhi m v hi u qu tài chính

kém Trong s hi n di n c a n thành viên, giám đ c trong H i đ ng qu n tr đa

d ng có nhi u kh n ng nh n đ c ph n th ng d a trên v n ch s h u H n

n a, hi u qu vi c ra quy t đ nh c a H i đ ng qu n tr và ch c n ng giám sát

đ c t ng c ng Hi u qu đ c nâng cao khi n giám đ c ít đ m nhi m v trí

c c đoan vƠ s n sàng tham gia vào các phân tích ch t l ng cao h n (Jackson

n m 1992; Fairfax 2005) Erhardt et al (2003) báo cáo quan h tích c c gi a hai

th c đo giá tr công ty (ROA và ROI) và s đa d ng gi i trong H i đ ng qu n

tr T ng t nh v y, Carter et al (2003) tìm th y m t m i quan h tích c c và

đáng k gi a t l n giám đ c và ho t đ ng tƠi chính công ty đ c đo b ng Q

Tobin Nghiên c u c a Farrell và Hersch (2005) cho th y s ph n đ c thêm

vào H i đ ng qu n tr c a 500 công ty, không t o nên nh h ng đ n ROA

H u h t các nghiên c u s d ng d li u c a M cho th y t l ph n trong ban

qu n tr c a 500 công ty có liên quan tiêu c c đ n giá tr k toán (ROE, ROA,

ROI, vƠ ROS), nh ng đ ng bi n (tích c c) v i t l c a ph n trong ban qu n

lý (Shrader et al 1997)

Trong m t nghiên c u c a 2.500 công ty an M ch, Smith et al (2006) báo cáo

không có liên k t quan tr ng gi a n thành viên H i đ ng qu n tr và giá tr k

toán c a công ty K t qu c ng t ng t v i nh ng phát hi n c a Rose (2007),

m i quan h không có ý ngh a th ng kê gi a thành viên n vƠ Tobin Q, nh ng

t ng ph n nh ng Bohren & Strom (2007), ng i tìm th y m t m i quan h tiêu

c c gi a t l ph n trong H i đ ng qu n tr c a công ty Na Uy và Tobin Q

Randoy et al (2006) xem xét tác đ ng c a n giám đ c lên giá tr công ty 500

doanh nghi p l n nh t t ba N c B c Âu ( an M ch, Na Uy và Th y i n) và

tìm th y nh h ng gi i tính không có ý ngh a th ng kê trên c th tr ng ch ng

khoán và ROA

Nhìn chung, m i liên h gi a n thành viên c a H i đ ng qu n tr và ho t đ ng

công ty t các nghiên c u th c nghi m tr c đó lƠ không có rõ ràng Các k t

- 23-

qu khác nhau gi a các nghiên c u đi t s khác bi t v n có v trí đ a lý và th i

gian nghiên c u, các khuôn kh pháp lý và t ch c, các ph ng pháp c l ng

đ c s d ng b i các nhà nghiên c u khác nhau, và các y u t không quan sát

đ c làm nh h ng đ n hi u su t công ty (Campbell & Mínguez- Vera, 2008)

ch ng khoán (HOSE ho c HNX) vƠo n m 2006 Các công ty nƠy lƠ công ty phi

tài chính Tác gi lo i b kh i m u các công ty ho t đ ng trong l nh v c tài

chính, ngân hàng, b o hi m, b t đ ng s n B i vì h u h t các công ty tài chính có

t l vay n cao h n 70% t ng tài s n, th m chí Ngân Hàng có th vay n g p

nhi u l n so v n t có Do đó ch tiêu n c a các công ty này s nh h ng r t

l n đ n các công ty ho t đ ng s n xu t kinh doanh thông th ng Vì v y, n u

không lo i b các công ty này kh i m u, s làm ch tiêu n trong nghiên c u không ph i ánh đúng nhu c u phân tích cán cân n h p lý

3.2 Mô hình nghiên c u chung:

Mô hình h i quy kinh t tác gi s d ng theo Guest (2009):

(*)

L i nhu n trên t ng tài s n (ROA) lƠ th c đo khá ph bi n đ đo l ng bi n

hi n giá tr công ty: Yermack (1996) Eisenberg, Sundgren và Wells (1998) Bhagat và Black (2002), Guest (2009) ROA đ c tính b ng l i nhu n ho t đ ng

tr c kh u hao chia t ng tài s n Vi t Nam, ROA th ng tính b ng l i nhu n

sau thu Tuy nhiên, l i nhu n sau thu b tác đ ng t s thay đ i thu thu nh p

doanh nghi p L i nhu n tr c thu không đ i gi a n m t và n m t - 1 nh ng t

l thu thu nh p doanh nghi p t ng, làm l i nhu n sau thu c a n m t nh h n

S thay đ i này không ph n ánh hi u qu làm vi c c a H i đ ng qu n tr Do đó,

tác gi l a ch n l i nhu n ho t đ ng tr c kh u hao hay l i nhu n tr c thu

- 25-

tr c kh u hao, và không bao g m l i nhu n khác L i nhu n khác là l i nhu n

b t th ng và không ch u s qu n lý c a H i đ ng qu n tr N u nh l i nhu n

b t th ng l n (nh n không th thu h i đư xóa s trong th i gian tr c, nh ng

b t ng thu đ c trong n m nay), ROA không ph n ánh chính xác nh h ng c a

H i đ ng qu n tr lên giá tr doanh nghi p Do đó, tác gi lo i tr kho n này kh i

t l ROA

Ln Boardsize: Yermack (1996), Guest (2009) và các nghiên c u v quy mô và

đ c đi m H i đ ng qu n tr đ u s d ng th c đo nƠy: logarit t nhiên c a s

thành viên trong H i đ ng qu n tr

Các nghiên c u tr c đơy Raheja (2005), Coles, Daniel và Naveen (2007),

Boone, Field, Karpoff, và Raheja (2007),Linck, Netter và Yang (2008) cho r ng

c u trúc H i đ ng qu n tr nh h ng đ n chi phí liên quan và l i ích t ch c c a

công ty C u trúc H i đ ng qu n tr tác đ ng đ n chi phí ki m soát và l i ích cá

nhân trong vi c ki m soát b m t c a công ty Do đó, nghiên c u c a tôi s d ng

các bi n ki m soát đ c đ ngh nh sau:

 Ln age: logarit t nhiên th i gian công ty niêm y t trên sàn

 Ln size: logarit t nhiên c a quy mô công ty Quy mô công ty (Firm size):

Yermack (1996) and Coles, Daniel and Naveen (2007) đư đ ngh s d ng

v n c ph n theo giá th tr ng đi u ch nh theo l m phát

 T l n (Debt): Nghiên c u c a Graham et al.(2004), Khanna & Tice

(2005), hay Bebchuk và các c ng s (2009), h tính t l n b ng t ng n (n ng n h n + n dài h n) chia cho t ng tài s n Có các th c đo khác đ

tính t l n nh : n dài h n trên t ng tài s n (Anderson et al 2000) hay

t l n trên v n ch s h u (Comment & Jarrell 1995) Guest (2009) tính

t l n trên t ng n và v n ch s h u Tôi s d ng cách tính c a Guest

 STDDEV: đ l ch chu n t su t sinh l i c a ch ng khoán qua 12 tháng trong n m nghiên c u

 DAS: s thay đ i tài s n c đ nh vô hình chia doanh thu

3.3 oăl ng các bi n trong mô hình

ROAit: t ng (l i nhu n ho t đ ng + kh u hao) chia t ng tài s n trong n m t c a

công ty i Trên báo cáo k t qu kinh doanh, l i nhu n ho t đ ng bao g m l i

nhu n t ho t đ ng kinh doanh (mã s 30) và l i nhu n t đ u t liên k t, liên

doanh (mã s 41) L i nhu n ho t đ ng còn có th tính b ng l i nhu n tr c thu

tr đi l i nhu n khác Kh u hao đ c tính là kh u hao tài s n c đ nh l y t b ng báo cáo l u chuy n ti n t

Boardsizeit: S thành viên H i đ ng qu n tr trong n m t c a công ty i

Trong n m n u H i đ ng qu n tr có s thay đ i, s thay đ i này ph i duy trì ít

nh t 6 tháng tr c th i đi m k t thúc n m t thì đ c tính cho n m t N u s thay

đ i nƠy không đ c 6 tháng thì tác gi l y c u trúc H i đ ng qu n tr tr c thay

đ i, đ xác đ nh s thành viên H i đ ng qu n tr , thành viên n i b , thành viên

đ c l p, có thành viên n hay s kiêm nhi m

Thành viên n i b (Insiders): s thành viên n m trong ban giám đ c, hay nhân

viên c a công ty, bao g m c các cán b ph trách oƠn, ng trong công ty ThƠnh viên đ c l p (Outsiders): s thành viên mà không ph i là thành viên n i

b

N u trong báo cáo th ng niên không th hi n s thành viên đ c l p, tác gi xem

chi ti t thông tin cá nhân c a các thành viên H i đ ng qu n tr đ xác đ nh s

thành viên đ c l p và thành viên n i b Tuy nhiên, m t s công ty nh niêm y t

trên sàn trong n m đ u tiên không có báo cáo th ng niên, tác gi xác đ nh s

thành viên đ c l p và thành viên n i b d a theo báo cáo tài chính Trong báo

cáo tài chính, danh sách thành viên Ban Giám c, H i đ ng qu n tr , Ban Ki m

Soát th hi n trong ph n báo cáo c a Ban Giám c Các thành viên H i đ ng

qu n tr không n m trong Ban Giám c, Ban Ki m Soát thì đ c xác đ nh là

thành viên đ c l p