NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CHÍNH SÁCH LẠM PHÁT MỤC TIÊU Ở VIỆT NAM.PDF

này theo th i gian.

L I C M N

Tr c h t tôi xin chân thành c m n Th y Nguy n Kh c Qu c B o đã t n tình

h ng d n, r t c m n nh ng ý ki n đóng góp quý báu c a Th y giúp tôi hoàn thành lu n

v n này

Chân thành c m n các Th y Cô Tr ng i h c Kinh t nói chung, các Th y

Cô khoa Tài chính doanh nghi p nói riêng đã nhi t tình gi ng d y tôi trong th i gian h c

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n “Nghiên c u kh n ng áp d ng chính sách l m phát m c tiêu Vi t Nam” là công trình nghiên c u c a riêng tôi, d i s h ng d n

c a Th y Nguy n Kh c Qu c B o S li u đ c s d ng trong lu n v n là trung th c và

có ngu n g c trích d n rõ ràng Lu n v n ch a t ng đ c công b trong b t k công trình nghiên c u nào

M C L C Trang ph bìa

L i c m n

M c l c

Danh m c các b ng bi u

Danh m c các hình v

TÓM T T 1

1 Gi i thi u 2

2 T ng quan các k t qu nghiên c u tr c đây 4

2.1 Khung lý thuy t 4

2.1.1 nh ngh a chính sách ti n t l m phát m c tiêu 4

2.1.2 c đi m c a c ch đi u hành chính sách ti n t l m phát m c tiêu 5

2.1.3 Các hình th c chính c a khuôn kh chính sách ti n t l m phát m c tiêu 7

2.1.4 Nh ng đi u ki n tiên quy t đ th c hi n thành công l m phát m c tiêu 8

2.2 Các nghiên c u đ nh l ng đánh giá kh n ng s n sàng th c hi n l m phát m c tiêu các n c 11

2.3 M c tiêu nghiên c u 12

3 Ph ng pháp nghiên c u, d li u và các ki m đ nh ban đ u 12

3.1 Ph ng pháp nghiên c u 12

3.2 C s d li u: 14

3.2.1 Các bi n c a mô hình 14

3.2.2 Ngu n d li u 14

3.3 Các ki m đinh ban đ u 15

3.3.1 Ki m đ nh tính d ng 15

3.3.2 Ki m đ nh đ tr t i u c a mô hình 15

4.1.1 Ki m đ nh nhân qu Granger 20

4.1.2 Mô hình Var hai bi n g m M2 và CPI 21

4.1.3 Mô hình Var ba bi n g m M2, CPI và IR 24

4.1.4 Mô hình Var ba bi n g m M2, CPI và ER 27

4.1.5 Mô hình Var n m bi n g m M2, CPI, IR, ER và OUTPUT 30

5 K t lu n 38

5.1 Tóm t t m t s k t qu nghiên c u chính 38

5.2 Nh ng h n ch c a lu n v n và h ng nghiên c u ti p theo 39

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 40

PH L C 43

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 3.3.1: K t qu ki m đ nh tính d ng ADF

B ng 3.3.2.1: K t qu ki m đ nh đ tr c a mô hình Var hai bi n g m M2 và CPI

B ng 3.3.2.2: K t qu ki m đ nh đ tr c a mô hình Var ba bi n g m M2, CPI và IR

B ng 3.3.2.3: K t qu ki m đ nh đ tr c a mô hình Var ba bi n g m M2, CPI và ER

B ng 3.3.2.4: K t qu ki m đ nh đ tr c a mô hình Var b n bi n g m M2, CPI, IR và OUTPUT

DANH M C HÌNH V - BI U

Hình 4.1.3: Hàm ph n ng xung trong mô hình Var ba bi n g m M2, CPI và IR

Hình 4.1.4: Hàm ph n ng xung trong mô hình Var ba bi n g m M2, CPI và ER

OUTPUT

TÓM T T

Vi t Nam L m phát m c tiêu là m t khuôn kh chính sách ti n t khá hi u qu

qua Bài nghiên c u xem xét nh ng đi u ki n đ c l a ch n đ th c hi n thành

trung vào m t đi u ki n tiên quy t c th là có s t n t i m t m i quan h n đ nh,

có th d đoán đ c gi a các công c chính sách ti n t và l m phát Mô hình Var

đ c áp d ng b ng cách l a ch n chính sách ti n t và các bi n v mô khác đ khám phá các kênh khác nhau có m i quan h nh th nào v i l m phát thông qua các hàm ph n ng xung và k t qu phân rã ph ng sai K t qu cho th y r ng, l m phát Vi t Nam t nh v i các bi n lan truy n ti n t trong mô hình C th , s

t ng quan tr c ti p gi a các công c chính sách ti n t và l m phát không đ c

m nh m , n đ nh, đ t bi t là không th d đoán đ c Do đó, Vi t Nam ch a th

th c hi n l m phát m c tiêu trong th i đi m hi n t i

T khóa: L m phát m c tiêu, chính sách ti n t , ki m đ nh nhân qu , Var, t giá, lãi

su t, hàm ph n ng xung, hàm phân rã ph ng sai

1 Gi i thi u

K t đ u nh ng n m 1990, l m phát m c tiêu ngày càng đ c xem nh là m t khuôn kh chính sách ti n t khá hi u qu và đ c hoan nghênh r ng rãi b i các nhà kinh t c ng nh các nhà ho ch đ nh chính sách Vì ti m n ng to l n là m t công c

qu n lý l m phát hi u qu , các qu c gia đã áp d ng l m phát m c tiêu không bao gi quay tr l i áp d ng công c c n a

L m phát m c tiêu là m t c ch chính sách ti n t , đ c đ c tr ng b i thông báo công khai ph m vi m c tiêu chính th c ho c các m c tiêu đ nh l ng cho s gia

t ng ch s giá và b i s th a nh n rõ ràng r ng l m phát th p là m c tiêu dài h n quan

tr ng nh t c a c quan ti n t Theo Savensson (1999), khuôn kh l m phát m c tiêu

đ t ra m c tiêu r t rõ ràng cho chính sách ti n t , xác đ nh trách nhi m và thi t l p các

bi n pháp đo l ng trách nhi m và s minh b ch Ngoài ra, theo Fischer (2000), l m phát m c tiêu còn đòi h i Ngân hàng Trung ng không ch đ t ra nh ng m c tiêu rõ ràng mà còn s d ng các công c thích h p đ đ t đ c m c tiêu

L m phát m c tiêu đã đ c công nh n là m t khuôn kh chính sách ti n t hi u

qu Tuy nhiên, đ th c hi n thành công l m phát m c tiêu, các qu c gia c n ph i đ t

đ c m t s đi u ki n tiên quy t

Cácđi u ki n tiên quy t xuyên qu c gia cho thành công c a l m phát m c tiêu

c n n kinh t đã phát tri n và m i n i bao g m nh ng không gi i h n, c th là: S

đ c l p c a Ngân hàng Trung ng; Không b chi ph i b i chính sách tài khóa; Ch duy nh t m c tiêu l m phát đ c xác đ nh; Ngân hàng Trung ng ho t đ ng minh

b ch cao và có trách nhi m gi i trình; M t mô hình d báo l m phát t t; th tr ng tài chính đ y đ n i l c c v chi u sâu l n chi u r ng; Có s hi n di n c a m t m i quan

h n đ nh và có th d đoán đ c gi a các công c chính sách ti n t và l m phát;…

Tuy nhiên, kinh nghi m các n c c ng cho th y, đ th c hi n thành công l m phát

m c tiêu không nh t thi t ph i đ t đ c t t c các đi u ki n tr c khi khuôn kh l m phát

m c tiêu đ a ra Hi n nay, t i nhi u n c có khuôn kh l m phát m c tiêu thành công,

m t s đi u ki n ch a có ngay t đ u, nh ng các c quan qu n lý đã thi t l p các đi u ki n

này theo th i gian Ngân hàng Trung ng đã có nh ng n l c t t nh t nh m thi t l p

nh ng đi u ki n c n thi t và làm vi c v i chính ph đ h ng t i m c tiêu

Ngoài ra, kinh nghi m các n c c ng cho th y, vi c áp d ng l m phát m c tiêu còn thúc đ y s phát tri n c a các y u t góp ph n th c hi n thành công l m phát m c tiêu, b i v y các y u t h tr cho khuôn kh l m phát m c tiêu thành công s ngày càng đ c c ng c Vi c thi t l p m t s y u t ch ch t có th thúc đ y vi c áp d ng

m t s hình th c c a l m phát m c tiêu, d n đ n thúc đ y vi c thi t l p các ti n đ cho

m t khuôn kh l m phát m c tiêu toàn ph n thành công

Nhìn l i n n kinh t Vi t Nam, l m phát liên t c t ng cao, kéo dài nhi u n m qua cùng v i h u qu c a cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u t n m 2008, cu c

kh ng ho ng n công Châu Âu v n ch a có d u hi u ch m d t, đã tác đ ng tiêu c c

đ n đ i s ng nhân dân, ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p, gây nhi u

b t n kinh t v mô, đe d a s n đ nh và kh n ng phát tri n b n v ng c a Vi t Nam

hi n t i và t ng lai

Xu t phát t tính u vi t c a chính sách l m phát m c tiêu c ng nh di n bi n

t ng đ i x u c a tình hình kinh t Vi t Nam th i gian qua, tác gi ch n đ tài lu n

mong mu n đ a ra nh ng c s lý lu n và th c ti n đ xem xét Vi t Nam có kh n ng

th c hi n l m phát m c tiêu đ c hay không, t đó góp ph n đ nh h ng m t chính sách ti n t hi u qu áp d ng cho n n kinh t Vi t Nam trong t ng lai, đem l i s n

đ nh kinh t v mô, đ a Vi t Nam phát tri n ngày càng nhanh và b n v ng

Lu n v n t p trung nghiên c u, xem xét m t đi u ki n tiên quy t, có th

đ nh l ng đ c đ th c hi n thành công l m phát m c tiêu, đó là c l ng m i quan h gi a l m phát, công c chính sách ti n t và bi n kinh t v mô khác đ

và có th gi i thích đ c hay không

Bài nghiên c u đ c th c hi n nh m tr l i các câu h i sau:

L m phát và các công c chính sách ti n t t i Vi t Nam có m i quan h

nh th nào?

Các công c chính sách ti n t và l m phát có m i t ng quan xác th c có là

đi u ki n đ th c hi n thành công l m phát m c tiêu hay không?

L m phát có nh h ng tiêu c c đ i v i n n kinh t nh giá c b bóp méo, phân

b sai các ngu n tài nguyên khan hi m và nh ng b t n xã h i Theo Krueger (2005),

ph n nghèo nh t c a xã h i m t cách không cân x ng; t o ra s không ch c ch n, phân

ph i l i thu nh p m t cách tùy ti n; làm suy y u s n đ nh kinh t v mô và làm cho

s t ng tr ng nhanh b n v ng không th đ t đ c Vì v y, s c n thi t ph i n đ nh giá c trong n n kinh t đã đ c ghi nh n c trong lý thuy t và th c nghi m

Vi c duy trì t l l m phát th p và n đ nh s góp ph n thúc đ y t ng tr ng kinh t , t ng t l vi c làm trong dài h n, kh c ph c đ c hi n t ng xung đ t gi a các

nhi m cao trong vi c l y ch tiêu l m phát th p và n đ nh làm m c tiêu duy nh t C

ch đi u hành chính sách ti n t l m phát m c tiêu tr thành s l a ch n có c s nh

m t công c qu n lý kinh t v mô đ i v i các qu c gia hi n nay, k c trong t ng lai

n nay, đã có h n 30 qu c gia và t i đây còn nhi u qu c gia khác áp d ng c

ch đi u hành chính sách ti n t l m phát m c tiêu, nh ng có th nói r ng c ch này

v n còn h t s c m i m Lý lu n và th c ti n đi u hành chính sách ti n t l m phát

m c tiêu v n đang đ c nhi u nhà lý lu n và qu n lý v mô quan tâm nghiên c u, đúc

k t kinh nghi m Chính vì v y, v ph ng di n kinh đi n, ch a có m t đ nh ngh a chính th c v khuôn kh chính sách ti n t l m phát m c tiêu

M c dù các đ nh ngh a có s khác nhau v chi ti t, nh ng có th nh n th y

đ c s t ng đ ng v m t s n i dung chính c a ch đ ti n t này, đó là: s t n

t i m t m c tiêu đ nh l ng rõ ràng mà Ngân hàng Trung ng là ch th chính trong n đ nh giá c ; không có áp ch tài chính và s c nh tranh nh ng m c tiêu danh ngh a; và m t c ch ti n t g n v i đ c l p công c , ho t đ ng m t cách minh

b ch, công khai tr c công chúng

nh ngh a sau đây c a Mishkin (2000, trang 1-2) v l m phát m c tiêu đã n m

b t h u h t các v n đ đ c nêu trong các tài li u: "L m phát m c tiêu là m t chi n

l m phát đ nh l ng trong trung h n; 2) M t cam k t th ch v n đ nh giá c là m c tiêu chính c a chính sách ti n t ; 3) Chi n l c thông tin bao g m nhi u bi n s (không ch có t ng cung ti n hay t giá h i đoái) đ c s d ng cho vi c thi t l p công

c chính sách; 4) T ng tính minh b ch c a chi n l c chính sách ti n t thông qua truy n thông v i công chúng và th tr ng v k ho ch, m c tiêu và quy t đ nh c a

đ t đ c m c tiêu l m phát"

2.1.2.1 u đi m c a chính sách ti n t l m phát m c tiêu:

tham m u, th m tra và giám sát chính sách kinh t v mô” c a y ban kinh t c a Qu c

h i (2011), sau khi đúc k t t các nghiên c u tr c đó, m t s đ c đi m khái quát nh t

c a chính sách ti n t l m phát m c tiêu đ c đ a ra, đó là:

So v i c ch đi u hành chính sách ti n t tr c nó, c ch đi u hành chính sách

ti n t l m phát m c tiêu có m t s u đi m chính sau:

Th nh t, cho phép xác l p m t khuôn kh chính sách ti n t minh b ch v i s

b o đ m b ng trách nhi m và uy tín tr c công chúng b i Ngân hàng Trung ng ó

là c s xác đ nh lòng tin c a công chúng v i c quan qu n lý ti n t và là c ch đánh giá m c đ hoàn thành s m nh c a Ngân hàng Trung ng;

Th hai, đây là c ch đi u hành chính sách ti n t v a t o cho Ngân hàng

nh t đ nh trong đi u hành chính sách ti n t ;

Th ba, tính đ c l p t ng đ i c a Ngân hàng Trung ng đ c duy trì nên có

th đ i phó hi u qu v i nh ng cú s c x y ra trong n c c ng nh b o v n n kinh t

tr c nh ng cú s c x y ra bên ngoài qu c gia;

Th t , do h ng vào m t m c tiêu duy nh t là l m phát nên chính sách ti n t

l m phát m c tiêu đã t o ti n đ cho các m c tiêu kinh t v mô khác phát tri n n đ nh trong dài h n nh t ng tr ng, vi c làm,.… i u này đ c minh ch ng rõ h n khi ti p

c n v i các n n kinh t đã áp d ng c ch đi u hành chính sách ti n t l m phát m c tiêu

Th hai, do các hi u ng c a chính sách lên l m phát có đ tr nên Ngân hàng

tiêu l m phát m t cách chính xác v th i gian th ng g p khó kh n và c ng vì th mà

vi c đánh giá m c đ thành công c a chính sách c ng th ng ch m tr

Th ba, vi c c g ng đ đ t đ c l m phát m c tiêu có th d n đ n m c t ng

tr ng không b n v ng c a công n vi c làm và s n l ng

Th t , do c ch ràng bu c thông tin gi a Ngân hàng Trung ng và công

tho i t t h n trong khi không ph i lúc nào h c ng có th đáp ng yêu c u này

Nhìn chung, có th mô t đ c đi m chung c a c ch l m phát m c tiêu nh sau:

l m phát m c tiêu có th đ c mô t nh m t c ch đi u hành chính sách ti n t d a trên n n t ng s d ng vi c d báo l m phát làm ch s m c tiêu trung gian Ngân hàng

h ng b ng m t ch s ho c m t kho ng biên đ ) cho n m k ho ch mà không có k

ho ch th c hi n b t c ch tiêu nào khác Trong gi i h n c a mình, Ngân hàng Trung

ng có th linh ho t l a ch n và s d ng các công c đ đ t m t m c tiêu duy nh t –

đó là ch s l m phát m c tiêu

Tuy nhiên, nh c đi m c a c ch l m phát m c tiêu là khi n ng l c đi u ti t

c a chính sách ti n t không cao s đ y Ngân hàng Trung ng vào vòng lu n qu n trong vi c l a ch n u tiên gi a các c ch đi u hành (t giá, lãi su t và kh i l ng

ti n) c a chính sách ti n t M t khác, khi áp d ng l m phát m c tiêu, Ngân hàng

chính sách ti n t đ đ t đ c ch s m c tiêu d a trên ch s d báo l m phát do chính

trung gian c a chính sách ti n t , vì v y, không ít ng i không đ c p đ n l m phát

m c tiêu mà ch nói đ n d báo l m phát m c tiêu

M t s khác bi t n a c a c ch đi u hành chính sách ti n t l m phát m c tiêu

so v i c ch đi u hành khác là nó t o cho Ngân hàng Trung ng s t do và linh

ho t trong vi c đi u hành chính sách ti n t , xác đ nh khung l m phát m c tiêu (m t

ch s ho c m t kho n biên đ ) Tuy nhiên, đ áp d ng l m phát m c tiêu thì tr c h t

cách minh b ch

2.1.3 Các hình th c chính c a khuôn kh chính sách ti n t l m phát m c tiêu

Theo Dellete Guy (1997), c ch l m phát m c tiêu có ba hình th c chính:

M t là c ch l m phát m c tiêu toàn ph n (Full Fledge Inflation Targeting), đó

là khi m t n c áp d ng l m phát m c tiêu nh m t neo danh ngh a duy nh t trong b i

c nh kinh t v mô n đ nh C ch này phù h p cho các qu c gia có môi tr ng tài chính lành m nh, Ngân hàng Trung ng ho t đ ng minh b ch, có trách nhi m gi i trình và m c đ cam k t m nh m đ i v i m c tiêu c a l m phát m c tiêu;

Hai là c ch l m phát m c tiêu chi t trung (Electic Inflation Targeting), khi

2.1.4 Nh ng đi u ki n tiên quy t đ th c hi n thành công l m phát m c tiêu

n nay, đã có nhi u nhà nghiên c u trên th gi i nghiên c u v các đi u ki n tiên quy t c n ph i đáp ng tr c khi đ a ra áp d ng l m phát m c tiêu Tuy nhiên,

gi a các tác gi ch a có s th ng nh t v các đi u ki n này khi đ c áp d ng vào các

n n kinh t m i n i

kinh nghi m áp d ng khuôn kh l m phát m c tiêu c a các n c công nghi p và các

toàn ph n đ c thi t l p thành công bao g m: M t v th tài chính v ng m nh và n

đ nh kinh t v mô v ng ch c; M t h th ng tài chính phát tri n t t; c l p v công c

ch truy n t i các ho t đ ng ti n t và l m phát; M t ph ng pháp lu n h p lý xây

d ng d báo l m phát; Tính minh b ch c a chính sách ti n t nh m thi t l p trách

nhi m gi i trình và s tín nhi m Nhi u y u t trên đây, đ c bi t là v th tài chính

v ng m nh là c n thi t cho m t chính sách ti n t phù h p Nghiên c u c ng ch ra

r ng, nh ng y u t này không c n ph i đ c thi t l p t t c tr c khi các n c b t đ u chuy n đ i sang khuôn kh l m phát m c tiêu hoàn toàn

Theo nghiên c u c a Tutar (2002), có ba đi u ki n tiên quy t đ th c hi n

thành công m t khuôn kh chính sách ti n t l m phát m c tiêu, đó là:

l m phát m c tiêu là các Ngân hàng Trung ng ph i đ c đ c l p đ có th ch đ ng

đi u ch nh công c chính sách ti n t nh m đ t đ c m c tiêu l m phát th p c l p đây không có ngh a là đ c l p hoàn toàn, nh ng ít nh t là ph i đ c l p v công c

ngh a nào khác ngoài m c tiêu l m phát

nh ng công c chính sách có hi u qu đ tác đ ng đ n nh ng bi n v mô trong đó có

l m phát, đi u này đ ng ngh a v i vi c ph i có s hi n di n c a m t m i quan h n

đ nh và có th d đoán đ c gi a các công c chính sách ti n t và l m phát

Theo nghiên c u th c nghi m c a Batini và c ng s (2005) đ i v i 31 n n

kinh t (21 n n kinh t áp d ng l m phát m c tiêu), có 4 nhóm đi u ki n đ theo đu i

l m phát m c tiêu thành công, bao g m:

(1) Nhóm đi u ki n đ u tiên là v h t ng k thu t C ch l m phát m c tiêu đòi h i ph i có b d li u s n có, tin c y và ch t l ng; mô hình d báo có kh n ng

d báo v i các gi đ nh khác nhau; vi c d báo ph i th c hi n đ nh k , h th ng và có

th th c hi n ngay

(2) Nhóm đi u ki n th hai là s lành m nh c a h th ng tài chính H th ng tài chính c n phát tri n m c nh t đ nh đ đ m b o chính sách ti n t s d ng hi u

qu các công c th tr ng tài chính, không b chi ph i b i các bi n đ ng c a th

tr ng tài chính

ph i cho vay chính ph khi ngân sách thi u h t; đ c ch đ ng s d ng công c chính sách ti n t đ ki m soát l m phát; đ m b o an toàn và t ch trong công vi c c a Ban lãnh đ o Ngân hàng Trung ng; có đ c s ng h v chính tr c ng nh ph i h p chính sách c n thi t t chính sách tài khóa

hóa, n n kinh t không đ c quá nh y v i di n bi n giá c và t giá (m c đ đô la hóa

n n kinh t ph i đ c h n ch ) đ tránh gây khó kh n cho v n d ng các công c chính sách ti n t

nh ng nghiên c u th c nghi m tr c đó, nghiên c u c a tác gi đã li t kê danh sách

m t s nhân t t o nên s thành công c a c ch l m phát m c tiêu Trong đó, có các nhân t sau: Ph i có s đ c l p c a Ngân hàng Trung ng; Ngân hàng Trung ng

ph i minh b ch và có trách nhi m gi i trình; M t th tr ng tài chính đ m nh c v chi u r ng và chi u sâu; M c tiêu l m phát rõ ràng và duy nh t; Mô hình kinh t m nh

m đ d báo l m phát; T n t i m i quan h n đ nh và có kh n ng d báo gi a công

c chính sách ti n t và l m phát; Không có áp ch tài chính; Không t n t i chính sách

đa m c tiêu

có m t con đ ng duy nh t hi u qu đ h ng t i áp d ng l m phát m c tiêu S là sai

l m khi cho r ng đ th c hi n thành công l m phát m c tiêu c n thi t l p t t c các

đi u ki n tr c khi khuôn kh l m phát m c tiêu đ c đ a ra Kinh nghi m các n c cho th y, t i nhi u n c hi n nay có khuôn kh l m phát m c tiêu thành công, m t s

đi u ki n ch a có ngay t đ u, tuy nhiên, các c quan qu n lý đã thi t l p các đi u ki n này theo th i gian B ng ch ng c ng cho th y, vi c áp d ng l m phát m c tiêu thúc

đ y s phát tri n c a các y u t góp ph n th c hi n thành công l m phát m c tiêu Vi c thi t l p các y u t h tr cho khuôn kh l m phát m c tiêu thành công b i v y c n

ph i đ ng th i đ c c ng c Vi c thi t l p m t s y u t ch ch t có th thúc đ y vi c

áp d ng m t s hình th c c a l m phát m c tiêu, v ph n mình, đi u này s thúc đ y

vi c thi t l p các ti n đ cho m t khuôn kh l m phát m c tiêu toàn ph n thành công

Tóm l i, m c dù có r t nhi u đi u ki n tiên quy t đ th c hi n thành công l m phát m c tiêu, nh ng không ít nhà nghiên c u kinh t cho r ng, không nh t thi t ph i đáp ng t t c các đi u ki n tr c khi b t đ u chuy n đ i sang l m phát m c tiêu Vi c

đ m b o đ y đ các đi u ki n tiên quy t đ th c hi n c ch l m phát m c tiêu không quan tr ng b ng vi c kiên đ nh theo đu i vi c c i thi n các đi u ki n trên m t khi đã áp

Var đ nghiên c u tác đ ng c a các lo i cú s c khác nhau lên n n kinh t Nam Phi K t

liên k t y u gi a chính sách ti n t và l m phát

Christofferson, Solk & Wescott (2001) cho th y r ng Ba Lan đ đi u ki n áp

d ng c ch l m phát m c tiêu b i vì ngoài hai đi u ki n tiên quy t khác đ c đáp

ng, phân tích th c nghi m n c này còn ch ra b ng ch ng v m i liên k t m nh m

gi a l m phát và các công c ti n t

Eser Tutar (2002) đã đánh giá kh n ng s n sàng th c hi n l m phát m c tiêu

Th Nh K b ng cách s d ng mô hình Var K t qu cho th y l m phát Th Nh K

là m t hi n t ng quán tính Cung ti n, lãi su t và t giá danh ngh a không có ý ngh a kinh t và th ng kê trong vi c quy t đ nh giá c , s thay đ i giá ch y u đ c gi i thích b i b n thân nó C ng theo k t qu ki m đ nh c a mô hình Var, m i liên k t tr c

ti p gi a các công c chính sách ti n t và giá c không đ c m nh m , n đ nh và d đoán đ c

d ng c ch l m phát m c tiêu Georgia H cho r ng, Georgia v n ch a đ đi u ki n

áp d ng thành công c ch l m phát m c tiêu b i vì Ngân hàng Qu c gia Georgia t n

t i m t s đi m y u th ch - theo đu i nhi u m c tiêu có nguy c xung đ t nhau H n

n a, quá trình ho ch đ nh chính sách ti n t Georgia đang b c n tr do thi u m t ch

s tin c y v quan đi m chính sách - lãi su t ng n h n, trong khi đó c ch lan truy n

ti n t l i nêu b t t m quan tr ng c a kênh t giá

k t qu đ t đ c sau khi th c hi n các ki m đ nh t mô hình Var, t n t i m i liên k t

y u gi a giá, kênh tín d ng và lãi su t, tuy nhiên có b ng ch ng v s lan truy n t giá lên ch s giá m t cách m nh m Do đó, nhóm tác gi đ ngh Nigeria nên theo đu i hình th c l m phát m c tiêu lai ghép

Nhìn chung, các nghiên c u tr c đã phân tích khá đ y đ c v lý thuy t và

th c ti n nh ng v n đ c b n nh t c a khuôn kh l m phát m c tiêu ây là n n t ng

c b n đ lu n v n đi sâu nghiên c u v kh n ng áp d ng khuôn kh đi u hành chính sách ti n t l m phát m c tiêu Vi t Nam

M t trong nh ng đi u ki n tiên quy t c a m t khuôn kh l m phát m c tiêu thành công nh đã đ c đ c p ph n trên là s t n t i m t m i quan h n đ nh và có th

d đoán đ c gi a các công c chính sách ti n t và t l l m phát (đ c đo b ng ch

s giá tiêu dùng) V n đ này đ c lý gi i nh sau, s t n t i m t m i quan h n đ nh

và có th d đoán đ c gi a các công c chính sách ti n t và t l l m phát s góp

ph n xây d ng m t mô hình l m phát n ng đ ng trong n c và d báo đ c l m phát

m c đ h p lý Ngoài ra, s t n t i m t m i quan h n đ nh và có th d đoán đ c

gi a các công c chính sách ti n t và t l l m phát c ng cho th y r ng qu c gia có th

tr ng tài chính và ti n t phát tri n hi u qu , có kh n ng s d ng các công c chính sách ti n t đ đi u hành l m phát

c l ng m i quan h gi a các công c chính sách ti n t và t l l m phát, bài nghiên c u s d ng mô hình t h i quy vector Var Mô hình đ c xây d ng d a trên nghiên

c u c a Gottschalk & Moore (2001), Tutar (2002), Bakradze & Billmeier (2007) và g n đây là nghiên c u c a Shehu Usman Rano Aliyu & Abwaku Englama (2009)

Mô hình Var đ c s d ng ph bi n đ d báo h th ng các chu i th i gian có liên quan v i nhau và phân tích tác đ ng ng u nhiên đ i v i h th ng các bi n s Hình

th c chung c a mô hình Var đ c th hi n nh sau:

Trong nghiên c u này, bài nghiên c u c l ng mô hình Var và xác đ nh nh ng

cú s c chính sách ti n t lên l m phát thông qua các kênh cung ti n, lãi su t ng n h n

và t giá

Do gi i h n v ngu n d li u nên các bi n n i sinh trong mô hình ch bao g m cung ti n, ch s giá tiêu dùng, t giá danh ngh a, s n l ng công nghi p và lãi su t

ti n g i k h n d i 12 tháng

B n mô hình Var khác nhau đ c c l ng b t đ u t mô hình Var hai bi n g m cung ti n và ch s giá, sau đó thêm m t s bi n tài chính nh t giá danh ngh a ho c lãi su t đ xem xét s đóng góp c a các bi n đó vào mô hình Var Vi t Nam

Nghiên c u th c nghi m đ c ti n hành b ng cách dùng ki m đ nh tính d ng,

ki m đ nh quan h nhân qu Granger và khung h ph ng trình c a Var Ch c n ng

ph n ng xung và phân rã ph ng sai đ c dùng đ khám phá k t c u c a h Hàm

ph n ng xung cho th y ph n ng d đoán c a m i bi n trong h v i cú s c x y ra t

m t trong các bi n còn l i K t qu phân rã ph ng sai cho th y s thay đ i d ki n

c a m t bi n đ c gi i thích b i bao nhiêu % t s thay đ i c a các bi n còn l i

3.2 C s d li u:

3.2.1 Các bi n c a mô hình

Bài nghiên c u s d ng mô hình Var g m t 2 đ n 5 bi n, các bi n g m cung ti n

r ng, ch s giá tiêu dùng, lãi su t huy đ ng k h n d i 12 tháng, s n l ng công nghi p c a Vi t Nam, t giá USD/VND Ký hi u l n l t là:

3.3 Các ki m đinh ban đ u

3.3.1 Ki m đ nh tính d ng

S d ng ki m đ nh AugmentedDickey - Fuller (ADF) xem xét tính d ng c a các

bi n đ u vào K t qu cho th y sau khi l y d i d ng log (tr lãi su t) các bi n đ u

K t qu ki m đ nh nh sau:

B ng 3.3.2.1: K t qu ki m đ nh đ tr c a mô hình Var hai bi n g m M2 và CPI

B ng 3.3.2.2: K t qu ki m đ nh đ tr c a mô hình Var ba bi n g m M2, CPI và IR

B ng 3.3.2.3: K t qu ki m đ nh đ tr c a mô hình Var ba bi n g m M2, CPI và ER

tr t i u đ c l a ch n cho mô hình Var ba bi n này là 1 đ i v i ki m đ nh

Tuy nhiên, đ đánh giá tác đ ng c a các cú s c đ c l ng hóa m t cách đ y

đ , bài nghiên c u s d ng ph ng pháp Portmanteau đ ki m đ nh tính t t ng quan

ph n d trong mô hình và đ a ra đ tr t i u

là phù h p

B ng 3.3.2.5: K t qu ki m đ nh Portmanteau

Sau khi th c hi n các ki m đ nh liên quan, bài nghiên c u ti n hành c l ng

ph n ng xung và phân rã ph ng sai đ ti n hành các phân tích

4 N i dung và k t qu nghiên c u

M c dù có r t nhi u đi u ki n tiên quy t đ th c hi n thành công l m phát m c tiêu, nh ng không ít nhà nghiên c u kinh t cho r ng, không nh t thi t ph i đáp ng t t

c các đi u ki n tr c khi b t đ u chuy n đ i sang l m phát m c tiêu Vi c đ m b o

đ y đ các đi u ki n tiên quy t đ th c hi n c ch l m phát m c tiêu không quan

tr ng b ng vi c kiên đ nh theo đu i vi c c i thi n các đi u ki n trên m t khi đã áp

d ng c ch l m phát m c tiêu

Nh n th y các đi u ki n sau đây: (1) S đ c l p c a Ngân hàng Trung ng; (2)

Có m t m c tiêu duy nh t; (3) Có s hi n di n c a m t m i quan h n đ nh và có th

H u h t Ngân hàng Trung ng các n c theo đu i chính sách ti n t l m phát

m c tiêu đ u có v th đ c l p trong vi c ho ch đ nh và th c thi chính sách ti n t V

th đ c l p đã t o đi u ki n cho Ngân hàng Trung ng ch đ ng trong vi c l a ch n

và quy t đ nh các chính sách, bi n pháp đi u hành chính sách ti n t , can thi p th

th Ngân hàng Trung ng c a Ngân hàng Nhà n c còn khá m h

V th ch chính tr hi n hành, Ngân hàng Nhà n c đ c c c u trong b máy hành pháp, ch c n ng nh m t B qu n lý ngành Ngân hàng Nhà n c là c quan có nhi m v xây d ng và đi u hành chính sách ti n t i u 1 Lu t Ngân hàng Nhà n c

n m 1997 và i u 2 Lu t Ngân hàng Nhà n c n m 2010 quy đ nh “Ngân hàng Nhà

n c Vi t Nam là c quan ngang B c a Chính ph , là Ngân hàng Trung ng c a

n c C ng hòa XHCN Vi t Nam” Trên th c t , Ngân hàng Nhà n c th ng đ c

hi u và đ i x nh m t c quan ngang B /m t c quan hành chính nhà n c, ch u s

qu n lý, đi u hành toàn di n c v t ch c và ho t đ ng c a Chính ph Theo Lu t Ngân hàng Nhà n c, có đ n 15 n i dung l n tr c ti p ho c gián ti p liên quan đ n

đi u hành chính sách ti n t do chính ph ho c Th t ng chính ph quy t đ nh M t khác, ngh a v và trách nhi m v hi u qu đi u hành chính sách ti n t c a Ngân hàng

V th ch kinh t hi n hành, Ngân hàng Trung ng ph thu c vào Chính ph

g n nh tuy t đ i v tài chính V n pháp đ nh c a Ngân hàng Trung ng do Th

t c th c hi n theo quy đ nh c a Lu t Ngân sách Nhà n c

Th hai, chính sách ti n t th c hi n m c tiêu duy nh t:

i u 2 Lu t Ngân hàng Nhà n c n m 1997 quy đ nh: “Chính sách ti n t qu c gia là m t b ph n c a chính sách kinh t - tài chính c a Nhà n c nh m n đ nh giá tr

đ ng ti n, ki m ch l m phát, góp ph n thúc đ y phát tri n kinh t xã h i, b o đ m

qu c phòng, an ninh và nâng cao đ i s ng c a nhân dân”

T i kho n 1, i u 4 Lu t Ngân hàng Nhà n c n m 2010 quy đ nh: “Ho t đ ng

c a Ngân hàng Nhà n c nh m n đ nh giá tr đ ng ti n; b o đ m an toàn ho t đ ng ngân hàng và h th ng các t ch c tín d ng; b o đ m s an toàn, hi u qu c a h th ng thanh toán qu c gia; góp ph n thúc đ y phát tri n kinh t - xã h i theo đ nh h ng xã

h i ch ngh a”

Có th th y r ng đây là m t chính sách ti n t có m c tiêu quá r ng và thi u c

th Vì v y, không nh ng gây áp l c và làm ph c t p cho vi c th c thi chính sách c a

trong t ng giai đo n c ng không chính xác Vi c th c thi m t chính sách ti n t có m c tiêu cu i cùng kép đã là ph c t p, trong khi chính sách ti n t c a Vi t Nam ph i đeo

đu i r t nhi u m c tiêu nh v y song l i không quy đ nh m c tiêu nào là m c tiêu cu i cùng Qu th c đó là m t khó kh n l n cho Ngân hàng Trung ng Vi t Nam

T khi th c hi n Lu t Ngân hàng Nhà n c đ n nay, v c b n, chính sách ti n

t luôn theo đu i m c tiêu n đ nh giá tr đ ng ti n, ki m ch l m phát và góp ph n thúc đ y phát tri n kinh t Tuy nhiên, Lu t Ngân hàng Nhà n c không quy đ nh rõ

m c tiêu hàng đ u c a chính sách ti n t Do v y, trên th c t vi c đi u hành chính sách ti n t có khó kh n nh t đ nh nh t là khi c n có s đánh đ i gi a các m c tiêu

ki m soát l m phát và t ng tr ng kinh t Bên c nh các m c tiêu đ c quy đ nh trong

Lu t Ngân hàng Nhà n c, trong t ng giai đo n c th , Ngân hàng Nhà n c còn theo

đu i các m c tiêu nh đ m b o n đ nh h th ng ngân hàng Vì v y, vi c Ngân hàng Nhà n c th ng ph i theo đu i nhi u m c tiêu đi u hành chính sách ti n t , ch a xác

đ nh rõ m c tiêu hàng đ u và m t s m c tiêu ch a đ c l ng hóa đ y đ là nh ng

b t c p, gây khó kh n trong vi c đi u hành chính sách ti n t

Nh v y, có th k t lu n r ng Vi t Nam v n ch a đáp ng đ c hai đi u ki n tiên quy t đ u tiên đ th c hi n thành công l m phát m c tiêu Sau đây, bài nghiên c u

ti p t c ki m đ nh đi u ki n tiên quy t th ba

ph n này, bài nghiên c u ti n hành tìm s nh h ng c a các bi n công c chính sách ti n t lên ch s giá tiêu dùng thông qua ki m đ nh nhân qu Granger Ti p theo, 4 mô hình Var khác nhau s đ c c l ng b t đ u t mô hình 2 bi n bao g m cung ti n và ch s giá tiêu dùng, sau đó s thêm l n l t m t s bi n nh lãi su t, t giá h i đoái danh ngh a và s n l ng công nghi p

4.1.1 Ki m đ nh nhân qu Granger

Ki m đ nh Granger đ c th c hi n trên các chu i th i gian d ng, l n l t qua các th i k 12; 24; 36; 48 tháng

∆M2 0.8833 0.5659 0.9243 0.5702 1.0751 0.4044 0.7416 0.7670

∆IR 0.7828 0.6672 1.2160 0.2537 1.0120 0.4799 0.3025 0.9975

∆ER 1.1104 0.3582 1.3601 0.1545 1.3013 0.1983 0.9129 0.6153

Ngu n: Tính toán t ph n m m Eview

K t qu ki m đ nh Granger cho th y v i m c ý ngh a 5%, qua 4 th i k đ c xem xét: S thay đ i c a cung ti n ch gi i thích cho s thay đ i c a CPI trong th i gian 24 tháng, các th i k còn l i, s thay đ i cung ti n không nh h ng đ n s thay

đ i c a CPI S thay đ i c a lãi su t ch tác đ ng đ n s thay đ i ch s giá trong th i gian 24 tháng và 36 tháng S thay đ i s n l ng và t giá h u nh không tác đ ng đ n

s thay đ i c a ch s giá t i t t c các th i k đ c ki m đ nh

m c ý ngh a 10%, s gi i thích cho thay đ i c a CPI c a s thay đ i cung

ti n và t giá t ng t m c ý ngh a 5% S thay đ i s n l ng và t giá ch tác đ ng

đ n s thay đ i ch s giá trong th i gian 36 tháng

Nh vây, có th nói, s nh h ng c a các bi n công c chính sách ti n t lên

ch s giá là không đáng k và không n đ nh

4.1.2 Mô hình Var hai bi n g m M2 và CPI

cung c p m t cái nhìn th c nghi m sâu s c v m i quan h gi a cung ti n và giá c , mô hình Var hai bi n đ c xem xét m t cách c th Mô hình g m có M2 và CPI v i d li u đ c l y d i d ng log và sai phân b c 1

Ngu n: Tính toán t ph n m m Eview

5 10 15 20 25 30 35 40 45

Response of D(LNM2) to D(LNM2)

Response to Cholesky One S.D Innovations ± 2 S.E.