Tăng trưởng kinh tế, tiêu thụ năng lượng, lượng phát thải CO2 và độ mở thương mại nghiên cứu thực nghiệm các nước asean

Trung Qu c, ài Loan, Singapore và Vi t Nam không b nh h ng.

M c l c

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các hình v và đ th

Danh m c các b ng

Danh m c ch vi t t t

CH NG 1 GI I THI U 1

1.1 t v n đ nghiên c u 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

1.4 C u trúc làm bài 4

CH NG 2 T NG QUAN CÁC N C ASEAN VÀ CÁC NGHIÊN C U TI N NGHI M 5

2.1 T ng quan tình hình 7 n c kh i Asean 5

2.1.1 Khái ni m t ng tr ng 11

2.1.2 m th ng m i 11

2.1.3 L ng phát th i CO2 12

2.2 Các nghiên c u ti n nghi m 12

2.2.1 M i quan h gi a t ng tr ng kinh t và m c tiêu th n ng l ng 12

2.2.2 M i quan h gi a t ng tr ng kinh t và l ng phát th i CO2 17

2.2.3 M i quan h gi a m c tiêu th n ng l ng, l ng phát th i CO2 và t ng

tr ng kinh t 22

2.2.4 M i quan h gi a m c tiêu th n ng l ng, l ng phát th i CO2 và t ng tr ng kinh t và các bi n khác 27

CH NG 3 S LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 32

3.1 D li u và ph ng pháp 32

3.1.1 S li u nghiên c u 32

3.1.2 Ph ng pháp nghiên c u 32

3.2 Khung phân tích kinh t l ng 33

3.2.1 Ki m đ nh nghi m đ n v 33

3.2.2 Ki m đ nh đ ng liên k t 37

3.2.3 Ki m tra m i quan h nhân qu d li u b ng 41

CH NG 4 K T QU NGHIÊN C U 44

4.1 K t qu th c nghi m 44

4.1.1 Ki m đ nh nghi m đ n v 44

4.1.2 Ki m đ nh đ ng liên k t 46

4.1.3 Ki m đ nh m i quan h nhân qu 49

4.1.4 K t qu c l ng OLS, c l ng FMOLS và c l ng DOLS 53

CH NG 5 K T LU N VÀ G I Ý CHÍNH SÁCH 56 Tài li u tham kh o

Ph l c

DANH M C CÁC HÌNH V VÀ TH

Hình 2 1: Xu h ng bi n đ ng giá tr trung bình c a 4 bi n trong 7 n c Asean 5

Hình 2.2: Bi n đ ng c a GDP th c t bình quân/ng i c a 7 n c Asean 7

Hình 2.3: Bi n đ ng c a đ m th ng m i c a 7 n c Asean 8

Hình 2.4: Bi n đ ng tiêu th n ng l ng bình quân/ng i c a 7 n c Asean 9

Hình 2.5: Bi n đ ng l ng phát th i CO2 bình quân/ng i 10

Hình 4.1: Tóm t t m i quan h gi a các bi n trong ng n h n v i d li u b ng 52

Hình 4.2: Tóm t t m i quan h gi a các bi n trong dài h n v i d li u b ng 53

DANH M C CÁC B NG

B ng 2.1: M i quan h nhân qu gi a t ng tr ng kinh t và tiêu th n ng l ng 15

B ng 2.2: M i quan h nhân qu gi a t ng tr ng kinh t và l ng phát th i CO2 20

B ng 2.3: M i quan h nhân qu gi a t ng tr ng kinh t , tiêu th n ng l ng và l ng l ng phát th i CO2 25

B ng 2.4: M i quan h nhân qu gi a t ng tr ng kinh t , tiêu th n ng l ng, l ng phát th i CO2 và các bi n khác 30

B ng 4.1: K t qu ki m đ nh tính d ng d li u b ng 44

B ng 4.2: K t qu ki m đ nh ph n d đ ng liên k t theo ki m đ nh Pedroni (2004) 46

B ng 4.3: K t qu ki m đ nh đ ng liên k t ph n d theo Kao (1λλλ) 47

B ng 4.4: k t qu ki m đ nh đ ng liên k theo ph ng pháp c a Johansen (1988) 47

B ng 4.5: K t qu ki m đ nh đi u ch nh quan h nhân qu 50

B ng 4.6: c l ng OLS, FMOLS và DOLS cho các qu c gia thu c kh i Asean 54

DANH M C CH VI T T T

ARDL Autoregressive Distributed Lag Mô hình phân ph i tr

ASEAN Association of Southeast Asian

quân/ng i ECM Error Correction Model C ch hi u ch nh sai s

EKC Environmental kuznets curve ng cong môi tr ng Kuznets FMOLS Fully Modified Ordinary Least

OECD Organization for Economic

Cooperation and Development

T ch c H p tác và Phát tri n Kinh t

TÓM L T LU N V N

Tiêu th n ng l ng đóng m t vai trò r t quan tr ng trong vi c phát tri n kinh t

nh m h ng đ n phát tri n kinh t b n v ng M c đích chính c a nghiên c u này là đ

tìm các m i quan h nhân qu gi a tiêu th n ng l ng bình quân/ng i (đ c s d ng

nh m t bi n ph thu c) (PCEC), GDP th c t bình quân/ng i (PCGDP), l ng phát

th i CO2 bình quân/ng i (PCCO2) và đ m th ng m i (PCOPEN) cho 7 qu c gia thu c kh i Asean t 1λ71 – 2012 Áp d ng ki m đ nh tính d ng d li u b ng, ki m

đ nh đ ng liên k t d li u b ng và ki m tra m i quan h nhân qu d li u b ng Phát

hi n c a nghiên c u này cho th y không có b ng ch ng v m i quan h trong ng n h n

t PCGDP, PCCO2 và PCOPEN đ n PCEC Nh ng tìm th y 3 m i quan h nhân qu

t PCGDP và PCEC đ n PCCO2; m i quan h m t chi u t PCGDP đ n PCOPEN Trong dài h n, tìm th y 3 m i quan h nhân qu hai chi u gi a các c p bi n bao g m

gi a PCEC và PCCO2; gi a PCCO2 và PCOPEN; gi a PCOPEN và PCEC ng th i,

c ng tìm th y 3 m i quan h nhân qu m t chi u t PCGDP đ n PCEC, PCCO2 và PCOPEN Ngoài ra, đ đ i phó v i tính không đ ng nh t các qu c gia và kh c ph c

bi n n i sinh trong h i quy, nghiên c u này áp d ng c l ng m i quan h dài h n

g m c l ng FMOLS và c l ng DOLS K t qu , c a nghiên c u này s giúp cho các nhà ho ch đ nh chính sách có thêm tài li u tham kh o và có nh ng đi u ch nh thích h p nh m gi m b t tác đ ng c a bi n đ i khí h u toàn c u cho kh i Asean nói chung và Vi t Nam nói riêng

CH NG 1 GI I THI U 1.1 t v n đ nghiên c u

Ngày nay, v i s phát tri n n n kinh t toàn c u vi c s d ng n ng l ng là m t ngu n tài nguyên c b n trong n n kinh t Do đó, t ng tr ng kinh t liên quan tr c

ti p đ n vi c tiêu th n ng l ng và b nh h ng b i tính kh d ng c a nó M t khác,

vi c s d ng n ng l ng t o ra nhi u tác đ ng tiêu c c, đ c bi t là v n đ môi tr ng

Hi n t ng nóng lên toàn c u (hi u ng nhà kính) là đ tài thu hút nhi u nhà nghiên

c u tìm hi u trong su t 30 n m tr l i đây, m t ch đ th o lu n trong các cu c h i

th o gi a các nhà khoa h c, nhà lưnh đ o trên th gi i và nó c ng là câu h i chi m u

th c v kinh t và chính tr ng tr c v n đ c n tìm ra gi i pháp kh c ph c này,

n m 1λλ7 hi p c Kyoto đ c thành l p v i m c tiêu gi m l ng phát th i nhà kính (GHG) gây ra bi n đ i khí h u b ng cách s a ch a, c t gi m phát th i khí nhà kính (Tính đ n tháng 6/2013 v i 192 thành viên g m 1λ1 n c thành viên m t t ch c h i

nh p kinh t ) đ c Công c khung Liên hi p Qu c v Bi n đ i khí h u (UNFCCC) phê chu n

M t trong nh ng nh h ng l n nh t đ i v i bi n đ i khí h u là s gia t ng

l ng phát th i CO2, kèm theo đó là quá trình đ t cháy nh ng nhiên li u hóa th ch (than, d u, khí t nhiên,…) đi u này đ c tin là n u không có nh ng hành đ ng m nh

m nh m gi m s nóng lên toàn c u thì th gi i có th s ph i đ i m t v i th m h a môi tr ng theo nghiên c u c a Apergis và c ng s (2010) L ng phát th i CO2 c ng

đ c xác đ nh là m t trong nh ng nguyên nhân chính gây nên hi u ng nhà kính trên

th gi i và trong n m 2010 là cao nh t trong l ch s theo (IEA, 2011) C ng theo báo cáo c a (IEC, 2013) ông Nam Á cùng v i Trung Qu c và n làm h th ng n ng

l ng toàn c u chuy n tr ng tâm sang châu Á D báo nhu c u n ng l ng c a ông Nam Á s t ng h n 80% trong giai đo n đ n n m 2035 Khám phá m i liên h gi a tiêu th n ng l ng, l ng phát th i CO2 và t ng tr ng kinh t tr thành nh ng thách

th c c a nghiên c u g n đây k t khi s d ng n ng l ng đang đ c xem nh là

thách th c h ng t i nh ng gi i pháp phát tri n b n v ng R t nhi u nghiên c u đư

đ c th c hi n nh các nghiên c u c a Lean và Smyth (2010); Tiwari (2011); Wang

và c ng s (2011); Niu và c ng s (2011); Alam và Javid (2012); Farhani và c ng s (2012); Alkhathla và Javid (2013); Farhani và c ng s (2014); Lim và c ng s (2014),…) Các nghiên c u đư đ c th c hi n t i nhi u khu v c khác nhau nh kh i OECD và ngoài OECD, các qu c gia thu c MENA, các qu c gia thu c kh i Asean, …

và nhi u nghiên c u đ c th c hi n v i t ng qu c gia g m: M , Tây Ban Nha, Trung

Qu c, n , Thái Lan, Indonesia, Philippines, … th ng là ki m tra m i quan h

gi a 2 ho c 3 bi n đ c đ c p trên G n đây, nhi u nghiên c u b t đ u quan tâm và

m r ng ki m tra m i quan h nhân qu đ a thêm nhi u bi n m i ngoài t ng tr ng kinh t , tiêu th n ng l ng, l ng phát th i CO2, còn có th ng m i, đ m kinh t ,

v n đ u t n c ngoài, dân s , vi c làm, n ng l ng tái t o,…

Qua quá trình t ng h p các nghiên c u ti n nghi m v m i quan h nhân qu

gi a các bi n liên quan đ n v n đ môi tr ng và kinh t ng th i, k t h p v i nghiên c u c a Tang và c ng s (2014) đư t ng h p nhi u nghiên c u1

v m i quan h nhân qu gi a t ng tr ng kinh t , tiêu th n ng l ng, l ng phát th i CO2, dân s ,

v n, lao đ ng và các bi n khác đ c bi t là cho các n c thu c kh i Asean Tuy nhiên,

hi n v n ch a có nghiên c u nào đánh giá v m i quan h nhân qu gi a tiêu th n ng

l ng, t ng tr ng kinh t , l ng phát th i CO2 và đ m th ng m i cho các n c thu c kh i Asean Nh n th y, đây là khe h ng nghiên c u c n đ c th c hi n

Vì th , nghiên c u này s th c hi n v i d li u b ng c a 7 qu c gia thu c kh i Asean bao g m: Vi t Nam, Thái Lan, Singapore, Philippines, Malaysia, Indonesia và Brunei trong giai đo n t 1971 – 2012 đ tìm ra các m i quan h nhân qu gi a tiêu

th n ng l ng bình quân/ng i, t ng tr ng kinh t (GDP th c t bình quân/ng i),

l ng phát th i CO2 bình quân/ng ivà đ m th ng m i (3 qu c gia còn l i g m Lào, Myanma và Campuchia do s h n ch v s li u nên nghiên c u này không đ

1 ính kèm ph l c

c p đ n) Ph ng pháp đ c s d ng trong nghiên c u này th c hi n l n l t v i ki m

đ nh nghi m đ n v ; ki m đ nh đ ng liên k t d li u b ng và áp d ng mô hình ECM theo 2 b c c a Engle và Granger (1987) v i d li u b ng đ ki m tra m i quan h

đ ng trong ng n và dài h n gi a các bi n ng th i, nghiên c u này c ng áp d ng

ph ng pháp c l ng m i quan h dài h n thông qua c l ng FMOLS và c

l ng DOLS v i 4 bi n đ c đ c p trong bài nghiên c u (trong đó, bi n tiêu th n ng

l ng bình quân/ng i đ c s d ng nh m t bi n ph thu c) nh m kh c ph c tính không đ ng nh t trong s li u d li u b ng và kh c ph c xu h ng n i sinh trong h i quy

1.2 M c tiêu nghiên c u

Thông qua mô hình ECM theo 2 b c c a Engle và Granger (1987) d li u b ng xem xét m i quan h nhân qu gi a 4 bi n bao g m tiêu th n ng l ng bình quân/ng i (EC), GDP th c t bình quân/ng i (GDP), l ng phát th i CO2 bình quân/ng i (CO2) và đ m th ng m i (OPEN) nh m tr l i 2 v n đ sau:

- Li u có m i quan h nhân qu gi a GDP th c t bình quân/ng i, tiêu th n ng

l ng, l ng phát th i CO2 và đ m th ng m i v i 7 n c kh i Asean hay không?

- Giúp các nhà chính sách tìm đ c chính sách h p lý cho m c tiêu phát tri n b n

CH NG 2 T NG QUAN CÁC N C ASEAN VÀ

CÁC NGHIÊN C U TI N NGHI M 2.1 T ng quan tình hình 7 n c kh i Asean

Hi p h i các Qu c gia ông Nam Á (Association of Southeast Asian Nations,

vi t t t là ASEAN) là m t liên minh v chính tr , kinh t , v n hóa và xã h i c a các

qu c gia trong khu v c ông Nam Á T ch c này đ c thành l p ngày 8 tháng 8

n m 1967 v i 5 thành viên đ u tiên là Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Singapore,

và Philippines Hi n nay, t ch c này g m 10 qu c g m có Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan, Brunei, Vi t Nam, Lào, Myanma và Campuchia (hi n có 1 quan sát viên là Papua New Guinea và 1 ng c viên là ông Timo)

Hình 2 1: Xu h ng bi n đ ng giá tr trung bình c a 4 bi n trong 7 n c Asean

Ngu n: k t qu tính toán t nghiên c u

Quan sát trong hình 2.1, xu h ng tiêu dùng n ng l ng liên t c t ng nhanh

trong su t giai đo n nghiên c u M c dù có nh ng đ t gi m nh nh ng không đáng k

Cùng chung xu h ng này đ m th ng m i các qu c gia Asean c ng ngày càng

đ c m r ng đây c ng là n n t ng cho s t ng tr ng c a kh i Asean

L ng phát th i CO2 tr c kh ng ho ng giá d u n m 1λ7λ m c cao và gi m

cho đ n n m 1λ81, sau đó t ng l i cho đ n n m 2012 nh ng m c th p h n giai đo n

tr c nh ng n m 1λ7λ

GDP th c t bình quân/ng i trong su t giai đo n t 1971-2012 có xu h ng

t ng m c dù có nhi u bi n đ ng trong su t giai đo n nghiên c u T n m 1λ71 kinh t

các n c t ng liên t c, nh y v t t n m 1λ73 đ n n m 1λ7λ tr c khi kh i kinh t

Asean di n ra đ t gi m liên t c và kéo dài đ n n m 1λ86 do cu c kh ng ho ng tài

chính Châu Á b t đ u vào tháng 7/1997 t i Thái Lan Các n c Indonesia, Hàn Qu c

và Thái Lan là nh ng n c b nh h ng m nh nh t b i cu c kh ng ho ng này H ng

Kông, Malaysia, Lào, Philippines c ng b nh h ng b i s s t giá b t thình lình

Trung Qu c, ài Loan, Singapore và Vi t Nam không b nh h ng Sau đó, gi t ng

liên t c đ n n m 2008 kinh t các n c có xu h ng gi m nh do nh h ng chung c a

kh ng ho ng tài chính toàn c u

th y rõ s bi n đ ng c a t ng bi n bao g m GDP th c t bình quân/ ng i,

tiêu th n ng l ng bình quân/ ng i, l ng phát th i CO2 bình quân/ ng i và đ m

th ng m i c a 7 n c Asean đ c th hi n thông qua các hình sau:

Hình 2.2: Bi n đ ng c a GDP th c t bình quân/ng i c a 7 n c Asean

(đ n v tính: giá c đ nh $ n m 2005)

Ngu n: k t qu tính toán t nghiên c u

S li u đ c l y t WDI cho th y ASEAN v n ch a đ ng nhi u b t n mà m t trong s đó là th c tr ng v kho ng cách phát tri n (thu nh p/ng i) gi a các vùng

mi n, nh t là gi a nhóm n c phát tri n g m Brunei, Indonesia, Malaysia, Singapore, Philippines và Thái Lan (ASEAN-6) và nhóm các n c gia nh p sau c a ASEAN, g m Campuchia, Lào, Myanma và Vi t Nam Chênh l ch kho ng cách phát tri n là nguyên nhân gây ra s b t bình đ ng, h n ch v c h i đ thu nh n l i ích t h i nh p m t cách hi u qu V lâu dài, s khác bi t v thu nh p, trình đ phát tri n c ng nh h ng

đ n nh ng u tiên chính sách c a m i thành viên Chênh l ch kho ng cách th hi n trên nhi u ph ng di n, t p trung m t s khía c nh nh : thu nh p bình quân/ng i

c a các n c ASEAN có s t ng ph n r t sâu s c

Ví d , m c thu nh p bình quân/ ng i (tính theo ngang giá) n m 200λ c a Brunei và Singapore đ t x p x 50 nghìn USD Ðây là nhóm n c có m c thu nh p bình quân/ng i không ch cao nh t trong khu v c, mà còn có th so sánh v i m t s

qu c gia phát tri n hàng đ u trên th gi i M c thu nh p này cao g p 17 l n so v i Vi t Nam (2.900 USD), và g p 50 l n so v i Myanma (1.100 USD) - n c nghèo nh t khu

v c Malaysia, Thái Lan có m c thu nh p cao h n nhi u so v i Vi t Nam nh ng c ng

ch b ng m t ph n ba c a Singapore hay Brunei (Nicolas, 2009)

Hình 2.3: Bi n đ ng c a đ m th ng m i c a 7 n c Asean

(đ n v tính: %)

Ngu n: k t qu tính toán t nghiên c u

Nhìn chung, đ m th ng m i c a kh i Asean t ng liên t c t n m 1λ71 đ n

n m 1λ8λ và b t đ u t ng nhanh cho đ n n m 2012 Cho th y m c đ giao th ng ngày càng đ c m r ng c a kh i Asean v i các qu c gia trong và ngoài khu v c

Hình 2.4: Bi n đ ng tiêu th n ng l ng bình quân/ng i c a 7 n c Asean

(đ n v tính: m c tiêu th n ng l ng/ng i)

Ngu n: k t qu tính toán t nghiên c u

Theo hình 2.4 tiêu th n ng l ng bình quân/ng i c a 7 n c Asean nghiên

c u chia làm 3 nhóm Nhìn chung, nhu c u tiêu dùng n ng l ng ngày càng t ng

kh i Asean

Nhóm 1 g m Bruinei và Singapore là hai n c có m c tiêu n ng l ng đáng k trong khu v c Asean, do Brunei bên c nh là m t nhà xu t kh u d u m và khí thiên nhiên v i s l ng l n c ng là m t qu c gia tiêu th n ng l ng nhi u nh t vì qu c gia này có l ng xe ô tô bình quân/ng i cao nh t khu v c i v i Singapore, tiêu th

n ng l ng bình quân/ng i cao ch y u là trong l nh v c s n xu t dùng nhi u n ng

l ng h n các ngành khác đ c bi t là trong l c d u, hóa d u và ngành công nghi p bán

d n

Nhóm 2 g m Malaysia và Thái Lan là hai qu c gia có ngành công nghi p xu t

kh u phát tri n r t m nh n i b c là công nghi p xe h i Thái Lan đ ng th 10 trên th

gi i; Malaysia đ c x p v trí th 22 do Malaysia đ nh h ng phát tri n ngành này ngay t nh ng th p niên 80 Ngành công nghi p đi n t c ng r t phát tri n Malaysia,

n c này hi n là nhà s n xu t c ng l n th hai th gi i, cung c p t i 40% th ph n trên th gi i, ch sau Trung Qu c Vi c phát tri n theo h ng phát tri n công nghi p

ph tr , s n xu t hàng xu t kh u làm tình hình tiêu th n ng l ng c a Thái Lan và Malaysia c ng t ng theo

Nhóm 3 g m Vi t Nam, Indonesia và Philippines xu h ng tiêu dùng n ng

l ng ngày càng t ng do nhu c u phát tri n kinh t nh ng m c đ tiêu th n ng l ng

ít h n Bruinei, Singapore, Malaysia và Thái Lan do quy mô kinh t còn h n ch

Hình 2.5: Bi n đ ng l ng phát th i CO2 bình quân/ng i ( n v tính: quy đ i kg d u bình quân/ng i)

Ngu n: k t qu tính toán t nghiên c u

T ng t nh m c tiêu th n ng l ng thì Singapore và Brunei c ng là nh ng

Theo đ nh ngh a c a Ngân hàng th gi i (WB) trong ―báo cáo v phát tri n th

gi i n m 1λλ1‖ cho r ng: T ng tr ng kinh t ch là s gia t ng v l ng c a nh ng

đ i l ng chính đ c tr ng cho m t tr ng thái kinh t , tr c h t là t ng s n ph m xã h i,

có tính đ n m i liên quan v i dân s

Theo nhà kinh t h c Nafziger, E.Wayne trong tác ph m ―kinh t h c c a các

n c phát tri n‖, cho r ng: ―T ng tr ng kinh t là s gia t ng v l ng ho c s gia

t ng lên v thu nh p bình quân đ u ng i c a m t n c.‖

Tóm l i, t ng tr ng kinh t ph n ánh quy mô t ng lên hay gi m xu ng c a n n kinh t n m này so v i nh ng n m tr c đó T ng tr ng kinh t th hi n thông qua quy mô t ng tr ng (m c đ t ng hay gi m) và t c đ t ng tr ng (dùng đ so sánh

t ng đ i và ph n ánh s gia t ng nhanh hay ch m c a c n n kinh t qua các n m, các giai đo n,…)

Có nhi u ch tiêu đo l ng s phát tri n th ng m i qu c t c a m t qu c gia Tuy nhiên, ch tiêu quan tr ng và th ng đ c s d ng nh t là đ m th ng m i c a

n n kinh t (Trade Openness) Ch tiêu đ m th ng m i đ c tính b ng cách l y giá

tr t ng kim ng ch xu t nh p kh u (Export and Import) c a m t th i k chia cho giá tr

c a t ng s n ph m trong n c c ng trong th i k đó: Openness = (Export + Import)/ GDP (Lê Thanh Tùng, 2014)

2.1.3 L ng phát th i CO 2

L ng phát th i CO2 đ c làm rõ thông qua khái ni m Carbon footprind [Trích

t : Tr ng Th Minh An và Ki u Th Hòa (2010)] Carbon footprind là m t đ i l ng

ch t ng l ng khí nhà kính phát th i tr c ti p và gián ti p t m t t ch c, cá nhân, s

ki n hay m t s n ph m đ c qui v l ng CO2

Tr c ti p: l ng CO2 phát th i tr c ti p t vi c đ t nhiên li u hóa th ch bao

g m c vi c tiêu th n ng l ng trong gia đình và v n chuy n

Gián ti p: l ng CO2 phát th i gián ti p t toàn b vòng đ i s n ph m

2.2 Các nghiên c u ti n nghi m

Theo Bruns và c ng s (2013) t ng h p h n 400 nghiên c u trong l nh v c này

có th đ c chia thành ba nhóm nghiên c u bao g m:

Nhóm 1: M i quan h gi a t ng tr ng kinh t và m c tiêu th n ng l ng; Nhóm 2: M i quan h gi a t ng tr ng kinh t và ô nhi m môi tr ng (bi n

v n …

2.2.1 M i quan h gi a t ng tr ng kinh t và m c tiêu th n ng l ng

(Chontanawat và c ng s 2006; 2008) nghiên c u v i 30 n c thu c kh i OECD và 78 n c ngoài kh i OECD s d ng d li u chu i th i gian cho các n c S

d ng ph ng pháp ki m đ nh đ ng liên k t thông qua Johansen - Juselius (1990) k t

h p v i ki m đ nh nhân qu Granger K t qu nghiên c u cho th y có m i quan h

nhân qu gi a t ng tr ng kinh t và tiêu th n ng l ng trong kh i OECD (có 21/30

n c) và ngoài kh i OECD (có 36/78 n c) Tuy nhiên, ki m đ nh đ ng liên k t ch

đ c phát hi n t i 4 qu c gia trong kh i OECD (Ph n Lan, Hà Lan, Na uy và Th y

i n) và 8 qu c gia ngoài kh i OECD (Chile, Oman, Brazil, Myanmar, Sudan, Trinidad – Todago, Tunisia và Yemen)

Nghiên c u c a (Ciarreta, A và Zarraga A, 2006) tìm th y m i quan h m t chi u t tiêu th n ng l ng đ n t ng tr ng kinh t trong ng n h n cho Tây Ban Nha Nghiên c u cho r ng c n t ng cung c p đi n đ duy trì t ng tr ng kinh t Hay nghiên

c u c a Binh (2011) v i ki m đ nh nhân qu Granger – VECM cho th y có m i quan

h m t chi u t t ng tr ng kinh t đ n tiêu th n ng l ng nh ng 2 bi n này không có

hi n t ng đ ng liên k t, k t qu nghiên c u này ng h lý thuy t Tân C i n v tiêu

th n ng l ng không ph i là m t y u t h n ch đ i v i t ng tr ng kinh t c a Vi t Nam i u này c ng hàm ý r ng vi c t ng giá n ng l ng có th là c h i t t cho n n kinh t thúc đ y thay th và đ i m i công ngh , k t qu t ng t v i nghiên c u c a (Chontanawat và c ng s 2006; 2008) v i tr ng h p c a Vi t Nam c ng không tìm

đ c m i quan h đ ng liên k t gi a hai bi n

Nghiên c u c a Ozturk và c ng s (2010) ki m đ nh tính đ ng liên k t và m i quan h nhân qu Granger gi a tiêu th n ng l ng và GDP bình quân/ng i v i d

li u b ng cho 51 qu c gia thu c nhóm thu nh p trung bình v i 3 m c đ (nhóm thu

nh p th p, nhóm thu nh p trung bình th p và các n c nhóm thu nh p trung bình cao) trong giai đo n 1971 – 2005 K t qu nghiên c u cho th y t n t i m i liên h đ ng liên

k t trong c ba nhóm thu nh p trung bình Qua ki m đ nh nhân qu Granger d li u

b ng cho th y có m i quan h dài h n m t chi u t GDP th c t bình quân/ng i đ n tiêu th n ng l ng cho n c có thu nh p th p, và hai m i quan h nhân qu hai chi u cho nhóm n c có thu nh p trung bình trong dài h n ng th i, nghiên c u c ng cung

c p b ng ch ng r ng không có m i quan h m nh m gi a vi c tiêu th n ng l ng và

t ng tr ng kinh t các n c này T ng t , c ng không tìm th y m i quan h nhân

qu gi a t ng tr ng kinh t và tiêu th n ng l ng trong ng n và dài h n trong nghiên

c u c a Kusuma và Muqorrobin (2013) áp d ng ki m đ nh đ ng liên k t Johansen và

c l ng m i quan h Granger gi a tiêu th n ng l ng và t ng tr ng kinh t v i Malaysia t 1980 – 2010 i u này có ngh a là t ng tr ng kinh t không ch ph thu c vào tiêu th n ng l ng

Nghiên c u c a Lau và c ng s (2011) s d ng k thu t phân tích quan h nhân

qu d li u b ng cho cho 17 n c Asian trong giai đo n 1980 – 2006 k t qu trong

ng n h n có m i quan h nhân qu t tiêu th n ng l ng đ n GDP th c t bình quân/ng i Trong dài h n, t n t i m i quan h nhân qu t GDP đ n EC cho th y

n ng l ng là m t đ ng l c cho t ng tr ng kinh t trong ng n h n và đóng vai trò quan tr ng cho s phát tri n kinh t trong dài h n Và nghiên c u c a Damatte & Seghir (2013) s d ng ki m đ nh đ ng liên k t và quan h nhân qu v i d li u b ng cho 12 n c xu t kh u d u trong giai đo n 1990 – 2010 K t qu hai nghiên c u này cho th y t n t i m i quan h m t chi u t tiêu th n ng l ng đ n t ng tr ng kinh t trong ng n và dài h n Hay nghiên c u c a Karanfil và Li (2013) th c hi n v i d li u

b ng c a 160 qu c gia t 1980-2010 l n l t ki m đ nh tính d ng, ki m đ nh đ ng liên

k t và áp d ng mô hình ECM theo 2 b c c a Engle và Granger (1987) K t qu nghiên c u tìm th y m i quan h gi a tiêu th n ng l ng đi n và t ng tr ng kinh t trong dài h n và trong ng n h n tìm th y m i quan h nhân qu m t chi u t t ng

tr ng kinh t đ n tiêu th n ng l ng đi n

Tóm l i, các k t qu nghiên c u v m i quan h nhân qu gi a tiêu th n ng

l ng và t ng tr ng kinh t có th là m i quan h nhân qu m t chi u t tiêu th n ng

l ng đ n t ng tr ng kinh t ho c ng c l i Th m chí k t qu là quan h nhân qu hai chi u ho c không có m i quan h nhân qu Nh ng khác bi t này tùy thu c vào không gian, th i gian, ph ng pháp x lý kinh t l ng hay c s thay đ i bi n ph thu c

B ng 2.1: M i quan h nhân qu gi a t ng tr ng kinh t và tiêu th n ng l ng

TT Tác gi Giai đo n Ph ng pháp Qu c gia Tên bi n

Chile, Oman (EC GDP)

Brazil, Myanmar, Sudan, Trinidad

– Todago, Tunisia và Yemen (EC

GDP)

2 Ciarreta, A và

Zarraga A (2006) 1971-2005

Toda và Yamamoto (1995), Granger

Tây Ban Nha EC, GDP EC GDP

EC, GDP 21/30 qu c gia thu c kh i OECD 36/78 qu c gia ngoài kh i OECD

4 Ozturk, Aslan &

Kalyoncu (2010) 1971-2005

Panel cointegration, ECM

51 n c thu

nh p th p và trung bình

17 n c Asian EC, GDP EC GDP GDP EC

6 (Binh, 2011) 1976-2010 VECM Vi t Nam EC, GDP GDP EC

7 Damatte & Seghir

(2013) 1990-2010

PGM, FMOLS, DOLS

Algeria, Angola, Iran, Nigeria, Saudi Arabia, The United Arab

EC, GDP EC GDP EC GDP

TT Tác gi Giai đo n Ph ng pháp Qu c gia Tên bi n

K t qu

Ng n h n Dài h n

Emirates and Venezuela, Brazil, Canada, Mexico, Norway and Russia

8 Karanfil và Li (2014) 1980-2010

Panel cointegration, ECM theo 2

b c c a Engle

và Granger (1987)

Malaysia EC, GDP - -

Ghi chú: PGM: pooled mean group ( ph ng phap c l ng nhóm trung bình g p); EC: tiêu th n ng l ng bình quân/ng i; GDP: GDP th c t bình

quân/ng i ho c thu nh p; FMOLS: bình ph ng bé nh t đư đ c hi u ch nh hoàn toàn; DOLS: Bình ph ng nh nh t tính đ ng : Tác đ ng m t c hi u; : tác đ ng hai chi u.

2.2.2 M i quan h gi a t ng tr ng kinh t và l ng phát th i CO 2

Nghiên c u m i quan h gi a t ng tr ng kinh t và ô nhi m môi tr ng th ng

d a trên lý thuy t đ ng cong môi tr ng Kuznets (EKC) i tiên phong trong nghiên

c u m i quan h này là nghiên c u c a Kuznet (1λ55) đ xu t m t m i quan h hình

ch U ng c gi a t ng tr ng kinh t (GDP th c t bình quân/ng i ho c thu nh p)

v i ch t l ng môi tr ng (th ng đ c s d ng nh bi n đ i di n là l ng phát th i

CO2) R t nhi u nghiên c u v sau nh m ki m đ nh s t n t i c a đ ng cong môi

tr ng Kuznets thông qua các nghiên c u th c nghi m v i nhi u k t qu trái chi u và

ch a có s th ng nh t trong m i quan h gi a t ng tr ng kinh t v i ch t l ng môi

tr ng C th :

Nhi u nghiên c u ng h s t n t i c a đ ng cong môi tr ng Kuznet nh nghiên c u c a Maddison và Rehdanz (2008) ki m tra m i quan h nhân qu gi a t ng

tr ng kinh t và l ng phát th i CO2 thông qua ki m đ nh nhân qu Granger v i d

li u b ng cho 134 qu c gia t 1990 – 2005 K t qu nghiên c u cho th y có m i quan

h nhân qu hai chi u gi a GDP và CO2, k t qu t ng t khi chia các qu c gia theo nhóm thu nh p, chia theo đ a lý c ng cho th y m i quan h hai chi u gi a GDP và CO2 cho t t c các vùng ngo i tr B c M và Châu M La Tinh; Nghiên c u c a Esteve và Tamarit (2012) nghiên c u m i liên h gi a l ng phát th i CO2 và thu nh p bình quân

đ u ng i cho Tây Ban Nha trong giai đo n 1857-2007 K t qu c ng tìm th y m i liên k t gi a hai bi n ch ra s t n t i c a đ ng cong môi tr ng Kuznets

G n đây, nghiên c u c a Mamun và c ng s (2014) c ng nghiên c u m i quan

h này kèm theo câu h i li u vi c chuy n đ i c a các n n kinh t khác nhau li u có mang l i tác đ ng tích c c đ n phát tri n kinh t b n v ng thông qua c t gi m l ng phát th i CO2 D li u v i 136 qu c gia t 1980-200λ đ c chia thành 5 nhóm chính

g m các n c thu nh p th p; trung bình th p; trung bình cao; thu nh p cao thu c kh i OECD và thu nh p cao ngoài kh i OECD K t qu th c nghi m cho th y ngo i tr

nhóm qu c gia có thu nh p cao, đ ng cong môi tr ng Kuznets Curve (EKC) là m t

hi n t ng chung trên th gi i, và s chuy n đ i c a các n n kinh t khác nhau đ i v i

m t n n kinh t có ph c v s n xu t thì ô nhi m nhi u h n các n c có thu nh p cao

và ít ô nhi m h n các n c có thu nh p th p, trung bình Nghiên c u c a Wang và

c ng s (2014) th c hi n v i λ4 n c thu c các khu v c Châu Phi, Châu M , Châu Á

và Châu Âu t 1972 – 2003 Ph ng pháp đ c ti n hành v i ki m đ nh tính d ng;

ki m đ nh đ ng liên k t d li u b ng và cu i cùng là c l ng EKC Nghiên c u tìm

th y m i quan h gi a l ng phát th i CO2 và GDP bình quân/ng i v n duy trì m t

đ ng cong hình ch U ng c t i khu v c Châu M , Châu Á và Châu Âu nh ng Châu Phi thì không K t qu này gi i thích t i sao ng i dân các vùng có thu nh p trung bình cao h n thì quan tâm các v n đ liên quan đ n gi m phát th i CO2 nhi u

h n Hay nghiên c u c a Uddin và Wadud (2014) nghiên c u v m i quan h gi a

l ng phát th i CO2 và t ng tr ng kinh t c a 7 n c thu c kh i SAARC v i d li u chu i th i gian t n m 1λ71 – 2012 S d ng mô hình vecto hi u ch nh sai s (VECM) K t qu nghiên c u có tác đ ng m t chi u tích c c và đáng k t l ng phát

th i CO2 đ n t ng tr ng kinh t trong ng n và dài h n ó là lý do t i sao tiêu th

n ng l ng l i có nh h ng quan tr ng cho s t ng tr ng kinh t , nh ng t c đ t ng nhanh chóng c a l ng phát th i CO2 đòi h i ph i áp d ng các công ngh phát tri n thân thi n v i môi tr ng ho c thay th các ngu n n ng l ng đ b o v môi tr ng

b y qu c gia thu c kh i SAARC C ng tìm th y m i quan h ch U ng c trong nghiên c u c a Nanthakumar và c ng s (2014) v i s li u c a Malaysia t 1974 –

2010 áp d ng ph ng pháp phân ph i tr ARDL và mô hình VECM

Tuy nhiên, m t s nghiên c u l i tìm th y đ ng cong môi tr ng Kuznets là

ch N thay vì là hình ch U ng c nh lý thuy t EKC đư đ c p nh nghiên c u c a Akpan và Chuku (2011) v i Nigeria b ng cách áp d ng mô hình phân ph i tr (ARDL)

d li u chu i th i gian t 1960 – 2008 K t qu nghiên c u cho th y t ng tr ng kinh

t liên quan đáng k v i t ng suy thoái môi tr ng Nigeria c trong ng n ch y và dài

h n Tr ng h p c a Nigeria là ch N đ o ng c h n là hình ch U ng c nh trong

gi thuy t c a lý thuy t đ ng cong môi tr ng Kuznets

Ng c l i, nhi u nghiên c u th c nghi m k t qu l i không ng h lý thuy t đ ng cong môi tr ng Kuznets (EKC) Trong đó, nghiên c u c a Galeotti và c ng s (2006) thông qua ki m đ nh tính d ng và đ ng liên k t d li u b ng v i s li u 24 n c OECD t 1960-2002 xác nh n r ng đ ng cong môi tr ng Kuznets (EKC) v n là m t khái ni m mong manh Nghiên c u c a Chebbi H.E và Boujelbene (2008) cho Tunisia

t 1971-2004 và nghiên c u c a Saboori và c ng s (2011) th c hi n v i s li u c a Iran t 1971 – 2007, c hai nghiên c u này s d ng ph ng pháp h i quy phân ph i tr ARDL đ ng th i d a vào lý thuy t c a đ ng cong môi tr ng Kuznets và k t qu nghiên c u không ng h gi thuy t EKC khi cho r ng t ng m c ô nhi m khi n t ng

tr ng kinh t đ c m r ng Nghiên c u c a Niu và Li (2014) th c hi n v i 19 qu c gia thu c nhóm G20 t 1995 – 2010 s d ng mô hình tuy n tính, nghiên c u này c ng không tìm th y b ng ch ng v s t n t i c a đ ng cong môi tr ng Kuznets Xác

nh n s t n t i c a đ ng cong ch U ng c đ c tìm th y trong nghiên c u c a Arouri và c ng s (2014) tr ng h p c a Thái Lan t n m 1λ71-2010 thông qua mô hình phân ph i tr ARDL

Tóm l i, m c dù có r t nhi u nghiên c u th c nghi m ch ng minh s t n t i c a

đ ng cong EKC, các nghiên c u c ng cho th y r ng không có s th ng nh t, hay

đ ng thu n chung đ h tr s t n t i đ ng cong môi tr ng Kuznets (hình ch U

ng c) vì th nghiên c u thêm cho m i quan h này là c n thi t

B ng 2.2: M i quan h nhân qu gi a t ng tr ng kinh t và l ng phát th i CO2

TT Tác gi Giai đo n Ph ng pháp Qu c gia Tên bi n K t qu

1 Getzner và c ng s

(2006) 1960-2002

Panel cointegration,

EKC 24 n c OECD GDP, CO2 ng cong EKC v n là m t

khái ni m r t mong manh

Châu M , Châu Phi và Châu Á

nh ng t i Châu Phi thì không

9 Niu và Li (2014) 1995-2010 Mô hình tuy n tính 19 qu c gia

G20 GDP, CO2 Không t n t i đ ng cong EKC

TT Tác gi Giai đo n Ph ng pháp Qu c gia Tên bi n K t qu

T n t i đ ng cong môi tr ng

Kuznets

Ghi chú: GDP: GDP th c t bình quân/ng i ho c thu nh p; CO 2 : l ng phát th i CO 2 bình quân/ng i EKC: ng cong môi tr ng Kuznets; ARDL: mô

hình phân ph i tr ; VECM: Mô hình Vector hi u ch nh sai s : Tác đ ng m t c hi u; : tác đ ng hai chi u

có xu h ng t ng nhanh h n t ng tr ng kinh t tìm th y trong ng n h n có m i quan

h nhân qu m t chi u t t ng tr ng kinh t đ n tiêu th n ng l ng k t qu này ng

h l p lu n r ng t ng tr ng kinh t là nguyên nhân nh h ng đ n t c đ tiêu th

n ng l ng và gi a các bi n có m i quan h trong dài h n nh ng ch a xác đ nh chi u tác đ ng Tiwari (2011) s d ng c 2 ph ng pháp g m VECM và DL cho n phát

hi n m i quan h hai chi u gi a EC và CO2 và quan h m t chi u t CO2 đ n GDP trong dài h n

Nghiên c u c a Lean và Smyth (2010) s d ng ki m đ nh nhân qu Granger và

k t h p v i c l ng m i quan h dài h n DOLS gi a các bi n đ đ i phó v i tính không đ ng nh t gi a các qu c gia cho 5 n c thu c kh i Asean tìm th y m i quan h

m t chi u t CO2 đ n EC trong ng n h n và m i quan h m t chi u t CO2 và EC đ n GDP trong dài h n K t qu cho th y suy thoái môi tr ng là nguyên nhân c a t ng

tr ng kinh t trong dài h n T ng t , nghiên c u c a Farhani và c ng s (2012) v i

13 qu c gia trong kh i MENA trong đó, dùng EC làm bi n ph thu c v i ki m đ nh

đ ng liên k t d li u b ng; c l ng mô hình ECM hai b c c a Engle và Granger (1987) Nghiên c u không tìm th y m i quan h nhân qu gi a GDP, EC và l ng phát

th i CO2 trong ng n h n Tuy nhiên, trong dài h n có m i quan h nhân qu m t chi u

t EC và l ng phát th i CO2 đ n GDP th c t bình quân/ng i Ngoài ra, nghiên c u này đ c áp d ng các c l ng FMOLS và c l ng DOLS đ c l ng m i quan

h dài h n gi a GDP, EC và l ng phát th i CO2 đ đ i phó v i tính không đ ng nh t

các qu c gia và xu h ng n i sinh trong h i quy Nghiên c u c a Dritsaki C và Dritsaki M (2014) áp d ng ph ng pháp kinh t l ng t ng t nghiên c u c a Farhani và c ng s (2012) nh ng đ c th c hi n v i 3 n c g m Hy L p, Tây Ban Nha, và B ào Nha t 1960 – 2009 k t qu cho th y trong ng n có m i quan h 2 chi u gi a t ng c p trong ba bi n v i nhau (tiêu th n ng l ng; l ng phát th i CO2

và t ng tr ng kinh t ) Trong dài h n, nghiên c u tìm th y m i quan h m t chi u t

l ng phát th i CO2 đ n tiêu th n ng l ng và t ng tr ng kinh t ; m i quan h hai chi u gi a tiêu th n ng l ng và t ng tr ng kinh t K t qu nghiên c u này cho th y

n ng l ng là đ ng l c cho t ng tr ng kinh t trong ng n và dài h n C ng áp d ng

c l ng FMOLS và c l ng DOLS, sau đó áp d ng VECM cho d li u b ng Hamit-Haggar (2012) th c hi n v i 21 ngành công nghi p c a Canada, k t qu nghiên

c u tìm th y 2 m i quan h m t chi u t GDP đ n EC và t CO2 đ n EC trong ng n

h n ng th i, trong dài h n t n t i hai m i quan h m t chi u t EC và GDP đ n

l ng phát th i CO2

Th c hi n ki m đ nh đ ng liên k t, ki m đ nh nhân qu d li u b ng nghiên c u

c a Wang và c ng s (2011) v i 28 t nh Trung Qu c t 1995-2007 tìm th y EC, GDP

và CO2 có m i quan h đ ng liên k t và m i quan h nhân qu hai chi u gi a CO2 và EC; gi a EC và GDP trong ng n h n, trong dài h n c ng tìm đ c m i quan h hai chi u gi a EC và CO2 bên c nh t n t i m i quan h m t chi u t GDP đ n EC và CO2

C ng nghiên c u v 28 t nh c a Trung Qu c t 1990-2008 Tang và c ng s (2012) s

d ng panel VAR, k t qu t n t i m i quan h m t chi u t GDP đ n EC và CO2; m i quan h m t chi u t GDP và EC đ n CO2 ng th i, nghiên c u c ng cho th y s đô

th hóa hay công nghi p hóa t ng s làm áp l c t ng EC và CO2

Cùng s d ng ph ng pháp ARDL Saboori và Soleymani (2011) xem xét m i quan h đ ng gi a CO2, GDP và tiêu th n ng l ng d a trên đ ng cong môi tr ng Kuznets (EKC) t i Iran t n t i m i quan h m t chi u t tiêu th n ng l ng đ n l ng phát th i CO2 trong dài h n Nghiên c u c a Alkhathla và Javid (2013) k t h p v i mô

hình VECM cho R p Saudi tìm th y m i quan h t EC đ n l ng phát th i CO2trong ng n và dài h n và m i quan h m t chi u t EC đ n GDP trong dài h n

Nghiên c u c a Lim và c ng s (2014) ki m đ nh m i quan h nhân qu gi a các bi n cho Philippines thông qua mô hình ECM t n t i 2 m i quan h hai chi u gi a

EC và CO2; gi a EC và GDP; 1 m i quan h m t chi u t CO2 đ n GDP trong ng n

h n Trong dài h n, nghiên c u tìm th y m i quan h nhân qu hai chi u gi a EC và GDP; 2 m i quan m t chi u t CO2 đ n EC và GDP Hay nghiên c u c a Xue và c ng

s (2014) ki m tra m i quan h nhân qu gi a 3 bi n thông qua ki m đ nh cho 9 qu c gia Châu Âu t 1970-2008 K t qu tìm th y m i quan h nhân qu m t chi u và hai chi u gi a các bi n trong 9 qu c gia Châu Âu

Tóm l i, các nghiên c u trong nhóm này nh m ki m đ nh m i quan h nhân qu

gi a các bi n g m t ng tr ng kinh t , tiêu th n ng l ng, l ng phát th i CO2 và đ

m th ng m i Nhi u k t lu n v m i quan h nhân qu khác nhau gi a các bi n, trong ng n và dài h n,… đ n t các nghiên c u th c nghi m v n do khác bi t v m u, giai đo n nghiên c u và các ph ng pháp x lý kinh t l ng

B ng 2.3: M i quan h nhân qu gi a t ng tr ng kinh t , tiêu th n ng l ng và l ng phát th i CO2

TT Tác gi Giai đo n Ph ng pháp Qu c gia Tên bi n

6 Farhani et al (2012) 1973-2008

Panel cointegration,

ECM 2 b c

c a Engle và Granger (1987), FMOLS, DOLS

21 ngành công nghi p c a Canada

TT Tác gi Giai đo n Ph ng pháp Qu c gia Tên bi n K t qu

ECM 2 b c

c a Engle và Granger (1987), FMOLS, DOLS

Hy L p, Tây Ba Nha và B ào

Kuznets; ARDL: mô hình phân ph i tr ; ECM: sai s hi u ch nh; VECM: Mô hình Vector hi u ch nh sai s ; FMOLS: bình ph ng bé nh t đư đ c hi u ch nh

hoàn toàn; DOLS: Bình ph ng nh nh t tính đ ng; PVAR: t h i quy vecto d li u b ng : Tác đ ng m t c hi u; : tác đ ng hai chi u

2.2.4 M i quan h gi a m c tiêu th n ng l ng, l ng phát th i CO 2 và t ng

tr ng kinh t và các bi n khác

Nghiên c u c a Apergis & Payne (2009) và Apergis & Payne (2010) th c hi n

v i s li u c a 6 n c Trung M đ tìm hi u m i quan h nhân qu gi a tiêu th n ng

l ng, t ng tr ng kinh t , lao đ ng và v n thông qua s d ng k thu t phân tích Panel cointegration, ECM K t qu c hai nghiên c u tìm cùng th y m i quan h m t chi u

t tiêu th n ng l ng đ n t ng tr ng kinh t trong ng n và dài h n

Nghiên c u c a Lee & Chiu (2011) phân tích d li u b ng VECM đ ki m tra

m i quan h ng n h n và dài h n gi a tiêu th n ng l ng h t nhân, giá d u, tiêu th

d u, và t ng tr ng kinh t các n c phát tri n (Canada, Pháp, c, Nh t B n, Anh và

M ) giai đo n t 1971-2006 K t qu nghiên c u cho th y không t n t i quan h nhân

qu gi a tiêu th n ng l ng h t nhân và t ng tr ng kinh t trong ng n h n Trong dài

h n, giá d u có tác đ ng tích c c đ n tiêu th n ng l ng h t nhân, cho th y s t n t i

c a m i quan h gi a thay th n ng l ng h t nhân và d u ng th i, tìm th y m i quan h nhân qu m t chi u t giá d u và t ng tr ng kinh t đ n tiêu th n ng l ng

h t nhân

Nghiên c u c a Eggoh và c ng s (2011) s d ng s li u t n m 1λ70 – 2006 cho 21 n c Châu Phi ki m đ nh m i quan h gi a tiêu th n ng l ng, t ng tr ng kinh t , giá n ng l ng, v n và lao đ ng thông qua s d ng Panel cointegration ki m tra tính đ ng liên k t gi a các bi n, k t h p v i c l ng h s dài h n v i DOLS và

cu i cùng là áp d ng ph ng pháp c l ng PGM (ph ng pháp c l ng nhóm trung bình g p) K t qu nghiên c u tìm th y m i quan h nhân qu hai chi u gi a tiêu

th n ng l ng và t ng tr ng kinh t

Boopen và Harris (2012) nghiên c u m i quan h gi a n ng l ng, l ng phát

th i CO2 và t ng tr ng kinh t t i Mauritius trong s hi n di n c a ho t đ ng th ng

m i, v n và lao đ ng nh bi n ki m soát t n m 1λ60-2011 K t qu nghiên c u cho

th y trong ng n và dài h n có tác đ ng tiêu c c t l ng phát th i CO2 đ n s n l ng,

nh ng không có nh h ng đáng k đ i v i th ng m i ng th i, tiêu th n ng

l ng có tác đ ng đáng k đ n l ng phát th i CO2

Nghiên c u c a Wahid và c ng s (2013) cho Malaysia, Indonesia và Singapore thông qua mô hình VECM tìm th y m i quan h nhân qu trong ng n và dài h n gi a các bi n cho Malaysia và Indonesia, không tìm th y m i quan h nào cho Singapore

Ng c l i, tìm th y tác đ ng t đ m th ng m i và công nghi p hóa đ n l ng phát

th i CO2 cho th y các nhà làm chính sách t ng c ng h n ch th ng m i qu c t thông qua thu , thu quan và h n ng ch đ gi m l ng phát th i CO2 h n là đ t ng

tr ng kinh t , đi u này ch có t i Singapore

Nghiên c u c a Shaari và c ng s (2014) tìm hi u nh h ng c a đ u t tr c

ti p n c ngoài và t ng tr ng kinh t đ n l ng phát th i CO2 b ng cách s d ng d

li u b ng cho 15 n c đang phát tri n giai đo n t 1992-2012 Thông qua ki m đ nh

đ ng liên k t cho th y có m i quan h tích h p gi a đ u t tr c ti p n c ngoài, t ng

tr ng kinh t v i l ng phát th i CO2 K t qu t ki m đ nh quan h nhân qu Granger d a trên VECM cho th y trong ng n h n không có m i quan h gi a đ u t

tr c ti p n c ngoài, t ng tr ng kinh t v i l ng phát th i CO2, nghiên c u c ng ti n hành c l ng FMOLS k t qu cho th y trong dài h n đ u t tr c ti p n c ngoài không nh h ng đ n l ng phát th i CO2 Vì v y, gia t ng v n đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI) không có m i quan h nhân qu v n đ v i môi tr ng

Farhani và c ng s (2014) cùng nghiên c u v m i quan h gi a GDP, GDP2,tiêu th n ng l ng, l ng phát th i CO2 và đ m th ng m i thông qua ki m đ nh

đ ng liên k t, s d ng mô hình ARDL v nhân qu Granger d a vào mô hình VECM cho Tunisia t 1971 – 2008 K t qu th c nghi m cho th y t n t i hai m i quan h dài

h n gi a các bi n Trong ng n h n, có ba m i quan h nhân qu m t chi u t GDP, GDP bình ph ng và n ng l ng tiêu th đ n l ng phát th i CO2 i u này cho th y

m t chính sách gi m phát th i và đ u t nhi u h n trong chi phí x lý ch t th i s không làm t n th ng t ng tr ng kinh t trong ng n h n và có th là chính sách kh thi cho Tunisia đ t t ng tr ng trong dài h n

Akin (2014) nghiên c u tác đ ng c a t ng tr ng kinh t , tiêu th n ng l ng

và đ m th ng m i đ n l ng phát th i CO2 cho 85 qu c gia t 1990-2011 K t qu nghiên c u tìm th y 3 m i quan h nhân qu m t chi u t l ng phát th i CO2 đ n đ

m th ng m i, t GDP bình quân/ng i đ n l ng phát th i CO2 và tiêu th n ng

l ng Nghiên c u c ng tìm th y m i quan h tích c c trong dài h n t GDP bình quân/ng i, tiêu th n ng l ng và đ m th ng m i đ n l ng phát th i CO2 i u này có ngh a là m r ng đ m th ng m i có th gi m l ng phát th i CO2 trong dài

h n

B ng 2.4: M i quan h nhân qu gi a t ng tr ng kinh t , tiêu th n ng l ng, l ng phát th i CO2 và các bi n khác

PCGDP, OC,

ON, OP -

OP OC PCGDP OC

4 Eggoh và c ng s (2011) 1970-2006

Panel cointegration and causality test, DOLS

21 n c Châu Phi EC, GDP, P, L, K EC GDP

5 Boopen và Harris (2012) 1960-2011 VECM Mauritius

GDP, EC, CO 2 ,

K, L và ch ng khoán

GDP, EC, CO 2 ,

T, VA i , CRE

EC GDP

(Malaysia, Indonesia)

8 Farhani, Chaibi và Rault

(2014) 1971-2008 ARDL, VECM Tunisia

PCGDP, PCGDP2, EC,

CO 2 , T

PCGDP, PCGDP2,

EC  CO 2

PCGDP, PCGDP2, EC,

T  CO 2

PCGDP, PCGDP2, CO 2 ,

TT Tác gi Giai đo n Ph ng pháp Qu c gia Tên bi n

g m (Malaysia, China, Bangladesh, Thailand, Philippines, Vietnam, Sri Lanka, Cambodia, Kazakhstan, Kyrgyz Republic, Mongolia, Pakistan và Tajikistan)

n ng l ng (điên); GDP: t ng s n ph m qu c n i ho c t ng tr ng kinh t ; T: th ng m i ho c đ m th ng m i; K: V n; L: lao đ ng AP: t l lao đ ng;

FDI: v n đ u t tr c ti p n c ngoài; bình ph ng c a bình quân đ u ng i GDP th c t Các ký hi u: : Tác đ ng m t c hi u; : tác đ ng hai chi u; : không có m i quan h nhân qu

CH NG 3 D LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U

3.1 D li u và ph ng pháp

3.1.1 D li u nghiên c u

S li u các bi n đ c s d ng trong nghiên c u này đ c l y t ch s Phát tri n

Th gi i (WDI) v i 7 n c thu c kh i Asean bao g m Vi t Nam, Thái Lan, Singapore,

Philippines, Malaysia, Indonesia và Brunei trong giai đo n 1971 – 2012

- N ng l ng tiêu th bình quân/ng i (kWh),

- GDP bình quân/ng i (giá c đ nh $USD n m 2005),

- L ng phát th i CO2bình quân/ng i (quy đ i kg d u bình quân/ng i)

- Cu i cùng dùng c l ng m i quan h dài h n thông qua c l ng FMOLS

và c l ng DOLS nh m đ i phó v i tính không đ ng nh t các qu c gia và

xu h ng n i sinh trong h i quy

3.2 Khung phân tích kinh t l ng

3.2.1 Ki m đ nh nghi m đ n v

 Ki m đ nh Augmented Dickey - Fuller m r ng (ADF) và ki m đ nh

Phillips - Perron (1988) (PP)

c tri n khai đ ki m đ nh chu i d ng cho t c c các bi n v i gi thi t sau:

H0: = 0 (chu i có nghi m đ n v ho c Ytlà chu i không d ng)

H1: < 0 (chu i không có nghi m đ n v ho c Ytlà chu i d ng)

Tiêu chí quan tr ng trong th ng kê t-stat (trong mô hình) v i có giá tr âm l n

h n 5% giá tr tra b ng DF trong ki m đ nh Augmented Dickey – Fuller gi thuy t Ho

b bác b ho c bi n có tính d ng ho c không có nghi m đ n v Ng c l i thì bi n có nghi m đ n v

Ki m đ nh ADF đ c thông qua 3ph ng trình sau:

ẤYt = yt-1+ iẤYt-i + ut (3.1)

ẤYt = yt-1+ iẤYt-i + ut (3.2)

ẤYt = yt-1+ iẤYt-i + ut (3.3)

Khác bi t gi a 3 ph ng trình h i quy là s hi n di n c a các y u t xác đ nh là

và

Trong các nghiên c u th c t , các nhà nghiên c u s d ng c ki m đ nh ADF và

ki m đ nh c a Phillips-Perron (PP) đ ki m tra Vì ki m đ nh Dickey-Fuller đ c d a trên gi đ nh v sai s ng u nhiên [iid (0, 2] Khi s d ng ph ng pháp ADF chúng ta

ph i đ m b o r ng các sai s không t ng quan và chúng có m t ph ng sai thay đ i Nghiên c u c a Phillips và Perron (1λ88) đư phát tri n m t s t ng quát c a ki m đ nh