TÁC ĐỘNG CỦA NỢ NƯỚC NGOÀI ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở VIỆT NAM.PDF

εô hình lý thuy t.

L I C M O N

Tôi xin cam đoan r ng lu n v n “Tác đ ng c a n n c ngoài đ n t ng tr ng

kinh t Vi t Nam” là công trình nghiên c u c a riêng tôi

Các thông tin d li u đ c s d ng trong lu n v n là trung th c và các k t qu trình bày trong lu n v n ch a đ c công b t i b t k công trình nghiên c u nào tr c đây N u phát hi n có b t k gian l n nào, tôi xin ch u toàn b trách nhi m tr c H i

đ ng

TP.HCε, tháng 10 n m 2013

Tác gi lu n v n

V ng Trí H ng

M C L C

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c b ng bi u

Danh m c đ th

Tóm t t 1

1 Gi i thi u 3

2 T ng quan nh ng nghiên c u tr c đơy 8

2.1.M t s nghiên c u trên th gi i 8

2.1.1 Nhóm tác đ ng tích c c 9

2.1.2 Nhóm tác đ ng tiêu c c 11

2.1.2 Nhóm tác đ ng phi tuy n 12

2.2.M t s nghiên c u Vi t Nam 14

3.Mô hình vƠ ph ng pháp nghiên c u 20

3.1 εô hình nghiên c u 20

3.2 D li u nghiên c u 22

3.3 Ph ng pháp nghiên c u 24

3.3.1 Ki m tra nghi m đ n v và đ tr t i u 24

3.3.2 Ki m đ nh m i quan h trong dài h n 25

3.3.3 Ki m đ nh m i quan h trong ng n h n 26

4 K t qu nghiên c u 28

4.1.K t qu ki m đ nh nghi m đ n v và đ tr t i u 28

4.1.1 Ki m đ nh nghi m đ n v 28

4.1.2 L a ch n đ tr t i u 42

4.2 K t qu ki m đ nh đ ng liên k t 43

3 t u ki m đ nh ng n h n 47

5 K t lu n 53

6 TƠi li u tham kh o

7 Ph l c

7.1.B ng k t qu đ tr t i u

7.2.B ng k t qu Trace statistic và εax-Eigen statistic

7.3.B ng k t qu ki m đ nh trong dài h n

7.4.B ng k t qu ki m đ nh trong ng n h n

7.5.B ng k t qu phân rã ph ng sai

7.6.D li u các bi n trong mô hình

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1: T c đ t ng c a n n c ngoài m t s n c ông Nam Á 4

B ng 2.1: B ng tóm t t các k t qu nghiên c u tr c đây 17

B ng 3.1: ý hi u các bi n trong mô hình 23

B ng 4.1: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v c a các bi n chu i g c 31

B ng 4.2: T ng h p k t qu ki m đ nh nghi m đ n v chu i g c 36

B ng 4.3: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v sau khi l y sai phân c a các bi n 37

B ng 4.4: T ng h p k t qu ki m đ nh nghi m đ n v sau khi l y sai phân 42

B ng 4.5: t u đ tr t i u 42

B ng 4.6: Ki m đ nh đ ng liên k t (Th ng kê Trace) 43

B ng 4.7: Ki m đ nh đ ng liên k t (Th ng kê εax-Eigen) 44

B ng 4.8: Ph ng trình cân b ng dài h n 45

B ng 4.9: ng l c trong ng n h n 48

B ng 4.10: D báo phân rã ph ng sai 51

B ng 4.11: K t qu ki m đ nh nhân u Granger 52

DANH M C TH Hình : N n c ngoài c a Vi t Nam trong giai đo n 1986-2011 5 Hình : th nghi m đ n v 29

Hình : Hàm ph n ng đ y 50

T óm t t

Nghiên c u ki m tra tác đ ng dài h n và ng n h n c a n n c ngoài đ i v i

t ng tr ng kinh t Vi t Nam trong giai đo n 1986-2011, nghiên c u này

xem T ng s n ph m qu c dân (GNP ) nh m t hàm c a chi phí giáo d c hàng n m (đ i di n cho ngu n nhân l c), v n, lao đ ng và n n c ngoài

nh ph n tr m c a t ng s n ph m qu c n i (GDP) Ph ng trình cân b ng dài h n đ c thi t l p b ng cách áp d ng ki m đ nh đ ng liên k t Johansen

trong khi k t qu ng n h n thu đ c thông ua Vector hi u ch nh sai s Nghiên c u c ng đo l ng h s hi u ch nh sai s đ n m b t t c đ đi u

ch nh trong ng n h n

K t qu th c nghi m cho th y n n c ngoài t o nên m t tác đ ng tiêu c c

r t nh đ n t ng tr ng kinh t trong ng n h n v i h s 0.03 nh ng không

có ý ngh a th ng kê Tuy nhiên trong dài h n l i cho th y m t h s tác đ ng tích c c kho ng 0.17 v i m c ý ngh a 1 ph n tr m , đi u này ch ra r ng trong tr ng h p c a Vi t Nam n n c ngoài đang đóng m t vai trò khá

quan tr ng và khuy n khích t ng tr ng kinh t N n c ngoài bên c nh

v n đang là hai nhân t đóng góp chính vào t c đ t ng tr ng kinh t K t

qu nghiên c u c ng đã cho th y rõ đi u này, v n có nh h ng r t đáng k

đ n t ng tr ng kinh t , cao nh t trong các bi n v i h s 0.84 trong dài

h n,t c 1 ph n tr m t ng v n d n đ n t ng GNP 0.84 ph n tr m, ý ngh a

m c 1 ph n tr m , trong ng n h n tác đ ng này c ng khá l n 11 ph n tr m ,tuy nhiên k t qu này không có ý ngh a th ng kê.Ngu n nhân l c có tác

đ ng tích c c đ n t ng tr ng kinh t trong ng n h n nh ng l i có nh

h ng tiêu c c tuy khá nh 0.006 trong dài h n nh ng c hai ch s này đ u không có ý ngh a th ng kê Ch s này th hi n m t l c l ng lao đ ng trình

đ h c v n và n ng su t cao có th d n đ n t ng t c đ uá trình t ng tr ng

trong ng n h n L c l ng lao đ ng cho th y tác đ ng tích c c trong ng n

h n nh ng l i có nh h ng tiêu c c l n đ n t ng tr ng kinh t trong dài

h n đi u này ch ra r ng lao đ ng không có tay ngh có n ng su t th p và không có kh n ng làm t ng m c s n l ng trong n c M t thông s đi u

ch nh đáng k thu đ c t ph ng trình đ ng liên k t kh ng đ nh m i quan

h lâu dài H s hi u ch nh sai s là 1.43 cho r ng 143 ph n tr m c a b t k

đ l ch kh i cân b ng dài h n s đ c đi u ch nh trong m t n m

1 Gi i thi u

Hi n nay, vi c vay n n c ngoài đang là m t hi n t ng ph bi n đa s các n c đang phát tri n và nó đã tr thành m t đ c tr ng ph bi n v m t tài chính c a h u h t các n n kinh t M t đ t n c v i t l ti t ki m th p

c n ph i vay thêm đ tài tr cho t l nh t đ nh c a t ng tr ng kinh t Do

v y n n c ngoài đã duy trì t c đ t ng tr ng n n kinh t trong khi ngu n

l c trong n c không th làm đ c

Theo Ngân hàng th gi i (World bank) thì t ng n n c ngoài có th đ c

đ nh ngh a nh là kho n n ng i không c trú hoàn tr b ng ngo i t , hàng hóa hay d ch v T ng s n n c ngoài bao g m n n c ngoài c a chính

ph , n n c ngoài đ c chính ph b o lãnh, n c a t nhân dài h n không

đ c b o lãnh, kho n tín d ng t IεF và n ng n h n N ng n h n bao g m

t t c các kho n n có th i gian đáo h n d i m t n m và lãi su t còn thi u trên n dài h n Vào đ u nh ng n m 1970 n n c ngoài c a các n c đang phát tri n ch y u là nh , ph n l n các ch n là chính ph n c ngoài và các t ch c tài chính u c t cung c p v n vay cho d án phát tri n

(Todaro,1988) Vào th i đi m này thì thâm h t tài kho n vãng lai là ph bi n

và làm t ng tình tr ng n n n c a các n c đang phát tri n, cho đ n khi

Mexico, m c dù là m t n c xu t kh u d u m , đã tuyên b vào tháng

8-1992 r ng h không th tr các kho n n và k t đó, v n đ n n c ngoài

và vi c tr n đã đ c th a nh n t m quan tr ng và đã d n đ n các cu c

tranh lu n v kh ng ho ng n (Were,2001)

Con s n n c ngoài c a Vi t Nam có xu h ng t ng liên t c t n m 2000

đ n nay: vào th i đi m cu i n m 2000, t ng d n n c ngoài u c gia (bao

g m n n c ngoài Chính ph và n n c ngoài đ c Chính ph b o lãnh)

ch là kho ng 13 t USD, đ n th i đi m cu i n m 2009 là 33 t USD, đ n

n m 2010 con s này t ng lên là 9 t USD, và n m 2011 là 57.8 t USD

(Ngu n: ADB, Key Indicators for Asia and the Pacific 2013)

B ng 1.1: T c đ t ng c a n n c ngoài m t s n c ông Nam Á

(Ngu n: Key Indicators for Asia and the Pacific 2013, ADB )

So v i các n c trong khu v c thì Vi t Nam có t c đ t ng c a n n c ngoài luôn đ ng nh t nhì trong nh ng n m g n đây δý do có th th y đ c

là do Vi t Nam đang trong uá trình phát tri n, vi c đ u t cho các d án l n

mang t m qu c gia c n huy đ ng m t ngu n v n l n và nhân l c trình đ

cao, trong khi đó ngu n l c trong n c không th đáp ng đ c Vì v y, ngu n l c mà Vi t Nam h ng t i là vay n t n c ngoài

(Ngu n: Key Indicators for Asia and the Pacific 2013, ADB ) VT: mUSD

Hình 1.1 N n c ngoài c a Vi t Nam trong giai đo n 1986-2011

Trong giai đo n 2011-2015, n n kinh t Vi t Nam đ t ra ch s t ng tr ng

kinh t GDP là kho ng 6.5% -7% (Ngh quy t s 10/2011/QH13) có th

đ t đ c t c đ t ng tr ng theo m c tiêu thì vi c huy đ ng ngu n l c xã h i

nh th nào là m t câu h i khó c n đ c gi i quy t.Vi t Nam s ti p t c vay

n n c ngoài hay c g ng huy đ ng ngu n v n trong n c? Huy đ ng

ngu n l c trong n c g p m t s khó kh n nh ngân sách Nhà n c còn h n

ch , huy đ ng t dân c khó kh n khi mà Nhà n c ch a t o đ c ni m tin,

t p uán c a ng i Vi t Nam, khó có th huy đ ng đ c nhi u v n t các

doanh nghi p trong tình c nh kinh t khó kh n.Cho nên ngu n v n t vay n

n c ngoài là ngu n c n thi t cho các ho t đ ng đ u t trong n c

Tuy nhiên đã đ n lúc c n xem xét l i nh h ng c a vi c vay n n c ngoài

đ i v i t ng tr ng kinh t là nh th nào N n c ngoài có th t s là m t đòn b y cho n n kinh t hay không? N u câu tr l i là có thì dòng v n này có tác đ ng nh th nào, dài h n hay ng n h n hay c hai, hay nó đang ti m n

nh ng b t n mà có th d n đ n nh ng h u qu khôn l ng? i u này luôn luôn là v n đ đ i v i các nhà ho ch đ nh chính sách và c ng nh các h c

gi hông có s đ ng thu n v vai trò c a n n c ngoài đ i v i t ng

tr ng ,có c hai khía c nh tích c c và tiêu c c Các chuyên gia có cùng uan đi m cho r ng n n c ngoài s có tác đ ng tích c c đ n t ng tr ng

kinh t vì n n c ngoài s làm t ng dòng v n vào và khi đ c s d ng cho các kho n chi liên uan đ n t ng tr ng có th t ng t c t c đ t ng tr ng

kinh t N n c ngoài s không ch cung c p v n cho phát tri n công nghi p

mà còn cung c p nh ng k n ng u n lý, công ngh , chuyên môn k thu t

c ng nh ti p c n th tr ng n c ngoài đ huy đ ng nhân l c, v t l c c a

m t qu c gia cho t ng tr ng kinh t M t khác khi n n c ngoài tích l y

v t uá m t gi i h n nh t đ nh, nó s gi m t c đ t ng tr ng kinh t b ng cách c n tr đ u t ε t cách gi i thích cho m i quan h tiêu c c này là cái

g i là lý thuy t v nhô n , trong đó nói r ng m c đ cao c a n không

khuy n khích đ u t và nh h ng tiêu c c đ n t c đ t ng tr ng nh

t ng lai thu cao h n đ c d ki n đ tr n

Bài nghiên c u này nh m gi i quy t 2 v n đ :

 Th nh t, xem xét n n c ngoài có nh h ng tích c c hay tiêu c c

đ n t ng tr ng kinh t c a Vi t Nam trong giai đo n nghiên c u?

 Th hai, nh h ng này có tác đ ng trong ng n h n hay dài h n, hay

c trong ng n h n và dài h n

V i nh ng m c tiêu nh trên bài nghiên c u đ c chia ra làm 5 ph n Ph n

th nh t: Gi i thi u Ph n th hai: trình bày các lý thuy t hi n có v nh

h ng c a n n c ngoài đ n t ng tr ng kinh t Ph n th ba: ph ng pháp nghiên c u Ph n th t : Các k t qu h i quy c a mô hình Ph n th n m:

K t lu n

2 T ng quan nh ng nghiên c u tr c đây

2.1 M t s nghiên c u trên th gi i

Nghiên c u truy n th ng v v n đ n n c ngoài đã t p trung ch y u vào

s phát tri n v đ l n và xu h ng c a các kho n n n c ngoài trong các

n c có thu nh p th p và sau đó b i các nghiên c u khác đã xem xét các ch

s gánh n ng n và m c đ nghiêm tr ng c a v n đ n (Ahmed, 2008) Nghiên c u h c thu t v n n c ngoài và tác đ ng c a nó đ i v i t ng

tr ng kinh t ch bùng n k t sau cu c kh ng ho ng n đã tác đ ng đ n

nhi u n c đang phát tri n vào đ u nh ng n m 1980 và g n đây nh t là

kh ng ho ng n công Châu Âu n m 2010 Bên c nh đó, nhi u nghiên c u

th c nghi m đã đ c ti n hành g n đây đ đánh giá tác đ ng c a n n c ngoài đ i v i t ng tr ng kinh t nh ng k t qu là không rõ ràng

Có nhi u lý thuy t khác nhau v nh h ng c a n n c ngoài lên t ng

tr ng kinh t Oleksandr (2003),chia các tài li u hi n có v ch đ này thành

ba nhóm.ε t nhóm đ u tiên bao g m các lý thuy t cho r ng vì các n c nghèo đang trong tr ng thái phát tri n nhanh.B t k vi c b m đ u t nào

d i hình th c n n c ngoài có th gia t ng t c đ t ng tr ng kinh t các

n c này thông ua tích l y v n và t ng tr ng n ng su t (Patillo và c ng

s , 2004).Do đó n n c ngoài có tác đ ng tích c c đ n t ng tr ng lên đ n

ng ng nh t đ nh.Nhóm th hai c a lý thuy t,nh n m nh r ng tích l y cao

ch ng khoán n có tác đ ng tiêu c c đ n t ng tr ng.M t gi i thích hàng

đ u cho m i quan h tiêu c c này đ c g i là gi thuy t nhô n c a

Krugman (1988) và Sach (1989), sau đó đ c ng h b i Cohen (1993) rguman (1988), đ nh ngh a nhô n nh m t tình tr ng trong đó s ti n d

ki n chi tr n n c ngoài s gi m d n khi dung l ng n t ng lên δý thuy t nhô n cho r ng n u nh n trong t ng lai v t uá kh n ng tr n c a

m t n c thì các chi phí d tính chi tr cho các kho n n s kìm hãm đ u t

trong n c và đ u t n c ngoài,t đó nh h ng x u đ n t ng tr ng

T ng t nh v y, Borensztein (1990) xác đ nh nhô n nh m t tình hu ng trong đó các u c gia con n có l i r t ít t l i nhu n v i b t k đ u t b

sung b i vì các ngh a v tr n Nhóm th ba c a lý thuy t k t h p hai hi u

ng và cho r ng tác đ ng c a n đ i v i t ng tr ng là phi tuy n

2.1.1 Nhóm tác đ ng tích c c :

Tr ng tâm c a nghiên c u c a Abu Bakar và Hassan (2008) là phân tích tác

đ ng c a n n c ngoài đ i v i t ng tr ng kinh t c a Malaysia D li u

đ c s d ng t n m 1970 đ n n m 2005 Bài vi t này đã ki m tra c u trúc,

đ l n và thành ph n n n c ngoài c a εalaysia εô hình s d ng các bi n

v n v t ch t ( ), lao đ ng (L), ngu n nhân l c (H ) và n n c ngoài (EDY) Phân tích đ c th c hi n c t ng h p và phân chia c p đ Các k t

qu th c nghi m đ c d a trên các c tính VAR t qu c l ng c p

đ t ng ch ra r ng t ng s n n c ngoài nh h ng tích c c đ n t ng

tr ng kinh t M t đi m ph n tr m gia t ng trong t ng s n n c ngoài t o

ra 1,29 đi m ph n tr m t ng tr ng kinh t trong dài h n Phân tích ph n ng

xung cung c p m t s t ng tác ng n h n đáng k gi a GDP và các bi n đ c

l p Trong khi đó, c l ng phân rã ph ng sai cho th y trong ng n h n

nh ng cú s c n t m th i đóng m t vai trò nh là đ ng l c c a t ng tr ng

kinh t εalaysia Các cú s c có th gi i thích đáng k 2.2 đi m ph n tr m

bi n đ ng trong t ng tr ng sau m t n m T nh ng k t qu này, rõ ràng là

n n c ngoài có tác đ ng tích c c đ n t ng tr ng kinh t c a εalaysia Nó

c ng cho th y r ng εalaysia không g p v n đ v nhô n , y u t t o ra tác

đ ng tiêu c c đ n t ng tr ng kinh t trong dài h n Qu n lý n th n tr ng

v n là m t l c đ y không th tách r i c a chính sách tài chính t i Malaysia

Clements và c ng s (2003), ki m tra các kênh mà ua đó n n c ngoài nh

h ng đ n t ng tr ng kinh t trong 55 LICs trong th i gian 1970-1999 K t

qu cho th y r ng vi c gi m đáng k trong n n c ngoài c a các n c nghèo m c n cao (HIPCs) s làm t ng tr c ti p t ng tr ng thu nh p bình uân đ u ng i kho ng 1 đi m ph n tr m m i n m Gi m trong ngh a v n

n c ngoài c ng có th cung c p m t s gia t ng gián ti p t i t ng tr ng thông ua tác đ ng c a chúng t i đ u t N u gi m m t n a s ngh a v n

đã đ c chuy n cho các m c đích nh v y mà không làm t ng thâm h t ngân sách thì t ng tr ng kinh t có th t ng t c đ trong m t s n c HIPCs thêm 0.5 đi m ph n tr m m i n m Bài nghiên c u c ng đã cho th y r ng

m c đ cao c a các kho n n có th làm gi m t ng tr ng kinh t các

n c có thu nh p th p N d ng nh nh h ng đ n s t ng tr ng thông

ua tác đ ng c a nó v hi u qu s d ng tài nguyên, ch không ph i thông

ua tác đ ng làm gi m c a đ u t t nhân Nh đ c ch ra b i các gi

thuy t nhô n , n có nh h ng b t l i lên t ng tr ng ch sau khi nó đ t đ n

m t m c ng ng nào đó ε c ng ng này đ c c tính vào kho ng 50

ph n tr m GDP cho giá tr c a n n c ngoài, và là kho ng 20-25 ph n tr m

c a GDP cho giá tr hi n t i ròng c tính c a nó Các k t qu v i các ch s

n n c ngoài nh là m t t l v i xu t kh u thì y u h n, nh ng ch ra m t

m c ng ng cho giá tr n hi n t i ròng kho ng 100-105 ph n tr m xu t

kh u K t qu này ng ý r ng gi m đáng k n n c ngoài d ki n cho các

n c HIPCs khi h đ t đi m hoàn thành vào n m 2005 s tr c ti p thêm

0.8-1.1 ph n tr m đ n t c đ t ng tr ng GDP bình uân c a h N n c ngoài

c ng có tác đ ng gián ti p t ng tr ng thông ua nh h ng c a nó trên đ u

t công Trong khi n công không làm gi m đ u t công, nh ng ngh a v n thì có ε i quan h này là phi tuy n, v i hi u ng l n át đang làm t ng t l

n trên GDP lên Trung bình c 1 đi m ph n tr m gia t ng trong ngh a v n trên GDP thì s làm gi m đ u t công kho ng 0.2 đi m ph n tr m i u này

có ngh a r ng vi c gi m ngh a v n kho ng 6 đi m ph n tr m trên GDP s

t ng đ u t c a 0.75-1 đi m ph n tr m trên GDP và s nâng cao t c đ t ng

tr ng kho ng 0.2 đi m ph n tr m

2.1.2 Nhóm tác đ ng tiêu c c:

Cholifihani (2008), đã phân tích m i quan h ng n h n và dài h n gi a n

n c ngoài và thu nh p Indonesia trong kho ng th i gian t n m 1980 đ n

n m 2005 b ng ph ng pháp VAR t qu cho th y t ng s n ph m trong

n c, d ch v n , v n, l c l ng lao đ ng và ngu n nhân l c có m t m i

quan h cân b ng trong dài h n N n c ngoài cho th y m t tác đ ng tiêu

c c v i GDP trong dài h n i u này có th đ c gi i thích là do gi thuy t

v nhô n đàn h i c a thu nh p và thanh toán n n c ngoài là 0.13 Nó

có ngh a là khi 1% t ng trong d ch v n , GDP s gi m 0.13 ph n tr m

Trong s các bi n gi i thích, lao đ ng có s đóng góp cao nh t đ n t ng

tr ng kinh t Trong khi đó, 1% t ng trong v n, GDP s t ng g n 0.47% Nghiên c u th y r ng Indonesia ngu n nhân l c góp ph n nh h ng khá

nh trên GDP 1% t ng c a ngu n nhân l c, GDP s t ng 0.08% Trong ng n

h n, k t qu cho th y r ng n n c ngoài có m t tác đ ng không có ý ngh a tích c c lên thu nh p Bi n v n, lao đ ng và ngu n nhân l c đã có d u phù

h p nh đã đ c d ki n Tuy nhiên, ch có bi n v n có ý ngh a th ng kê

Vi c t ng 1% trong v n d n đ n gia t ng trong GDP 0.31% Các k t qu

ng n h n đã kh ng đ nh t m quan tr ng c a ngu n v n đ u t đ t o ra s n

l ng qu c gia

Boopen và c ng s (2007) đã nghiên c u m i quan h gi a n n c ngoài và

hi u qu kinh t cho nhà n c c a εauritius trong giai đo n 1960-200 Các

bi n đ c s d ng trong mô hình là: PRISTOC và PUBSTOC là v n t nhân và công c ng t ng ng c a qu c gia và đã đ c tính toán b ng cách

s d ng ph ng pháp kê khai th ng xuyên (PIε) theo khuy n cáo c a OECD (2001a), XεGDP là t ng xu t kh u và nh p kh u chia cho GDP, là

th c đo c a s đ m , và SER là t l nh p h c trung h c và đ i di n cho

ch t l ng ngu n nhân l c và PDGDP là t l n n c ngoài Hai ch s khác, c th là giá tr hi n t i ròng (NPV) c a các ch ng khoán n n c

ngoài trên GDP (NPVEXGDP) và d ch v n nh m t ph n thu nh p th ng xuyên (DEBTSER ), c ng đ c s d ng đ c ng c các k t qu V n c

ph n c a đ t n c đã đ c tách ra thành hai thành ph n c a nó c th là t nhân và v n c ph n công c ng đ phân tích và hi u bi t sâu s c h n v tác

đ ng c a n trên t ng lo i ngu n v n εô hình vector hi u ch nh sai s (VECε) đ c s d ng đ gi i thích các bi n đ ng ng n h n và dài h n c a

m c s n l ng c a đ t n c K t qu t phân tích cho th y n n c ngoài có

nh h ng tiêu c c đ n m c s n l ng c a n n kinh t trong c ng n h n và dài h n Ngoài ra c ng có nh ng b ng ch ng cho th y n n c ngoài có tác

đ ng tiêu c c trên c hai v n c ph n t nhân và công c ng c a qu c gia do

đó xác nh n gi thuy t nhô n và gi thuy t l n át đ u t εô hình vector

hi u ch nh sai s xác nh n s t n t i c a m t m i quan h lâu dài n đ nh,

h n n a xác đ nh r ng m t đ l ch t cân b ng dài h n sau m t cú s c ng n

h n đ c đi u ch nh b ng kho ng 50 ph n tr m sau m i n m Các k t qu trên làm n i b t các hi u ng b t l i c a n n c ngoài lên ho t đ ng kinh

t

2.1.3 Nhóm tác đ ng phi tuy n :

WA Adosla (2009) xem xét hi u qu c a vi c thanh toán n n c ngoài lên

t ng tr ng kinh t Nigeria Nghiên c u này s d ng d li u thanh toán t i các ch n n c ngoài khác nhau nh là bi n gi i thích cho hai bi n c n

ki m đ nh đó là t ng s n ph m qu c n i (GDP) và bi n t ng v n c đ nh theo giá th tr ng hi n t i (GFCF) trong th i gian 2 n m t n m 1981 đ n

n m 200 B ng cách s d ng ph ng pháp h i uy bình ph ng nh nh t (OδS) tác gi đã phát hi n ra r ng các bi n gi i thích này có nh h ng đáng

k t i GDP và GFCF, trong đó thanh toán n t i câu l c b ch n Paris và

ch n n m gi l nh phi u có tác đ ng tích c c t i hai bi n GDP và GFCF, còn vi c thanh toán t i câu l c b ch n δondon và nh ng t ch c tín d ng khác có nh h ng tiêu c c t i GDP và GFCF M t h n ch c a nghiên c u

này là v m t ph ng pháp Do ph ng pháp OδS không h n ch đ c các

khi m khuy t có th có c a mô hình nh đa c ng tuy n, t t ng uan hay

ph ng sai thay đ i, so v i các lý thuy t ph ng pháp th ng kê toán hi n t i

Do đó đi u này g i ý r ng vi c s d ng các k thu t c l ng m nh h n

đ c s d ng trong t ng lai đ tìm ki m s hình thành c a nh ng uan h nhân u hai chi u và m i quan h tác đ ng gi a các bi n

T ng t nh v y Hasan và Butt (2008) khám phá m i liên h gi a n n c ngoài và t ng tr ng kinh t Pakistan trong giai đo n 1975-2005 s d ng

ph ng pháp Autoregressive Regressive Distributed δag (ARDδ) đ ki m tra tính đ ng liên k t M i quan h gi a t ng tr ng kinh t , th ng m i, n

n c ngoài, l c l ng lao đ ng và giáo d c đã đ c ki m đ nh trong dài h n

và ng n h n K t qu nghiên c u cho th y r ng l c l ng lao đ ng và th ng

m i có tác đ ng đáng k đ n t ng tr ng kinh t trong khi n n c ngoài không có nh h ng t i t ng tr ng kinh t trong dài h n hay c trong ng n

h n i u này ch ra r ng n n c ngoài đã không đ c s d ng hi u qu và

có n ng su t Pakistan

Patenio và Tan-Curz (2007), t p trung vào m i quan h gi a t ng tr ng

kinh t và n n c ngoài c a Philippines và xem xét các bi n gi i thích khác

nh ch ng khoán v n, lao đ ng, ngu n nhân l c, trong đó s d ng d li u

uý cho giai đo n 1981-2005 Bài nghiên c u s d ng mô hình VAR (p) v i

p=4 K t qu c a mô hình VAR (4) cho th y t ng tr ng kinh t không b

nh h ng nhi u b i d ch v n n c ngoài Thay vào đó, tác gi th y r ng

v n c ph n có m t m i quan h m nh v i t c đ t ng tr ng kinh t Trong

lý thuy t nhô n , tác gi đã đ c p r ng tr n s làm gi m t ng tr ng kinh

t b i vì các nhà đ u t s không đ c khuy n khích đ u t Bi n v n trong nghiên c u này đ i di n cho các kho n đ u t và vì nó đã đ c ch ng minh

r ng v n có nh h ng l n đ n t ng tr ng, n n c ngoài cao đ c cho là

có nh h ng đáng báo đ ng Tuy nhiên, d ch v n n c ngoài không cho

th y m t nh h ng l n đ n t ng tr ng kinh t ây có l là b i vì ngh a v

tr n n c ngoài Philippines là không đ cao đ nhô n x y ra Vì v y, ngh a v tr n v n ch a có m t m i đe d a t ng tr ng kinh t và do đó, Philippines không nên s tr i ua nhô n trong t ng lai g n Bài nghiên c u

c ng đ xu t nh ng h ng nghiên c u m i cho t ng lai nh s d ng chu i

th i gian dài h n và nhi u uan sát h n, s d ng mô hình khác đ gi i thích

t ng tr ng kinh t nh là mô hình ph ng trình kích thích n ng đ ng, vi c

s d ng nh ng đ i di n khác và bi n gi c ng đáng đ th , bi n cú s c c ng nên đ c cho vào mô hình đ có tính th c ti n h n

i u đáng nói là ph n l n các báo cáo nghiên c u th c nghi m hi n có thì

n n c ngoài nh h ng x u đ n t ng tr ng kinh t Cunningham (1993),

Afxentiou (1993), Deshpande (1997), Were (2001), Karagol (2002),

Colfihani (2008), Hameed và c ng s (2008), báo cáo r ng n n c ngoài

nh h ng tiêu c c đ n t ng tr ng kinh t Warner (1992), Cohen (1993), Afxentiou và Serletis (1996), Patenio và Tan-Curz (2007), đã k t lu n r ng

n n c ngoài không nh h ng đ n t ng tr ng kinh t Trong khi đó,

Omet và alaji (2003), và Abu Baker (2008), báo cáo tác đ ng tích c c c a

n n c ngoài đ i v i t ng tr ng kinh t

2.2 M t s nghiên c u Vi t Nam

oàn im Thành (2008) đã nghiên c u v v n vay ODA và kh n ng tr n

c a Vi t Nam trong giai đo n 1990-2005.Nghiên c u này thông qua vi c s

d ng mô hình h th ng d ng t nh l c c a Jame de Pines và mô hình h i quy

b i đ gi i thích tác đ ng c a n n c ngoài đ n t ng tr ng kinh t Vi t

Nam.M c đích c a nghiên c u nh m tìm hi u li u n n c ngoài Vi t

Nam có b n v ng hay không và đóng góp c a nó cho t ng tr ng kinh t

nh th nào Tác gi đã s d ng s li u t Ngân hàng Th gi i (WB), Ngân hàng Phát tri n Châu Á (ADB) và T ng C c th ng kê Vi t Nam (GSO), đ

phân tích th c nghi m.Theo đó n n c ngoài đ i v i Vi t Nam trong th i

đi m này ch y u là v n ODA v i lãi su t th p và th i gian cho vay dài, t l vay th ng m i là không đáng k Các ch s an toàn v n n c ngoài cho

th y Vi t Nam v n n m trong gi i h n an toàn và khó có kh n ng x y ra

kh ng ho ng v n Qua s li u t k t qu c a mô hình cho th y,đ u t trong

n c, đ u t n c ngoài và xu t kh u đóng góp vào t ng tr ng kinh t Vi t Nam 20 n m ua; Vi n tr có th không tr c ti p tác đ ng hay tác đ ng tiêu

c c đ n t ng tr ng, nh ng có th có tác đ ng đ n t ng tr ng phúc l i bình uân đ u ng i thông ua các d án công N có tác đ ng âm đ n t ng

tr ng, đi u này là do vay m n và s d ng không hi u qu ho c do đ u t vào các d án dài h n mà tác đ ng c a nó n m ngoài mô hình này.εô hình

h th ng d ng t nh l c c a Jame de Pines cho th y n Vi t Nam đ n n m

2020 v n b n v ng (n trên xu t kh u d i 200 ph n tr m) n u t c đ t ng

tr ng nh p kh u so v i t c đ t ng tr ng xu t kh u d i 2 ph n tr m hàng

n m N n c ngoài có tác đ ng âm đ n t ng tr ng Vi t Nam trong ng n

h n Cho nên vi c qu n lý và s d ng các kho n vay ph i tính toán đ n nhi u

y u t : Chênh l ch lãi su t và l m phát trong và ngoài n c, th i đi m vay

và th i gian vay, ràng bu c c a các kho n vay ,hi u qu kinh t và xã h i c a

vi c phân b và s d ng ngu n v n đi vay, th i đi m tr n

Nguy n Hoàng Ph ng (2007) đã c l ng hi u qu c a v n ODA đ i v i

t ng tr ng kinh t t i Vi t Nam giai đo n 1986-2007.Bài nghiên c u đã cho

th y v n ODA đóng m t vai trò ngày càng uan tr ng trong t ng v n tích

l y,t ng đ u t toàn xã h i c ng nh t ng tr ng kinh t : ODA đóng góp

0.73 ph n tr m vào t ng tr ng n m 1993 ,t ng lên 10 ph n tr m trong n m

1999 và sau đó n đ nh m c 8 ph n tr m cho đ n n m 2006,s đóng góp

c a ODA đ i v i t ng đ u t toàn xã h i và t ng v n tích l y chi m t l đáng k trong giai đo n nghiên c u,trung bình m c 15 ph n tr m và 11

ph n tr m , tuy nhiên k t qu s đóng góp c a ODA ch là c l ng ng n

h n và tác đ ng trong dài h n v n ch a đ c xác đ nh

Vi c xem xét các nghiên c u th c nghi m c a n n c ngoài và m i quan h

v i t ng tr ng kinh t ch ra r ng không đ đ th c hi n b t k khái uát v

m i quan h gi a t ng tr ng kinh t và n n c ngoài Vì v y, th t c n thi t

đ xem xét tr ng h p c a m i qu c gia hay m t nhóm riêng

Các nghiên c u này đ c tóm t t trong b ng bên d i :

B ng 2.1 : B ng tóm t t các k t qu nghiên c u tr c đây

N m Tác gi Th i gian M u Phát hi n

2008 Abu Bakar 1970-2005 Malaysia

N n c ngoài nh h ng tích c c t i t ng tr ng kinh t

2008 oàn im

Thành 1990-2005 Vi t Nam

Ngu n ODA có tác đ ng tiêu c c t i t ng tr ng kinh t trong ng n h n

2007 Patenio và

Tan-Curz 1981-2005 Philippine

T ng tr ng kinh t không b nh h ng b i

2005 Mohamad 1978-2001 Sudan N n c ngoài nh h ng

2003 Omet và

Kalaji 1970-2000 Jordan

N n c ngoài nh h ng tích c c d i m c ng ng

53% GDP

2002 Wijeweera

và c ng s 1952-2000 Sri Lanka V n đ nhô n không t n t i Srilanka

2002 Karagol 1956-1996 Th Nh D ch v n có uan h tiêu c c v i t ng tr ng

N n c ngoài không làm

gi m đ u t

3 Mô hình và ph ng pháp nghiên c u

3.1 Mô hình nghiên c u

Nghiên c u này s d ng mô hình m r ng c a hàm s n xu t ban đ u đ c áp

d ng b i Cunningham (1993), đ đi u tra nh h ng c a gánh n ng n n n lên t ng tr ng kinh t trong 16 qu c gia n ng n Cunningham (1993), gi

đ nh r ng hàm s n xu t ch bao g m v n v t ch t, lao đ ng và tr n εô hình này gi đ nh r ng không có ngu n nhân l c.Romer (1986), đi u tra r ng

ngu n v n v t ch t là uan tr ng đ i v i hàm s n xu t nh ng ngu n nhân

l c là c ng là m t y u t r t quan tr ng Vì v y, Karagol (2002), đã m r ng

mô hình c a Cunningham đ k t h p v i lý thuy t v ngu n nhân l c c a

Romer Karagol (2002), s d ng d li u c a Th Nh ;Wijeweera cùng

đ ng s (2005) s d ng d li u c a Sri Lanka; Rifa at Ali và Usman

Mustafa (2011) s d ng d li u c a Pakistan đã dùng chi phí giáo d c đ i

di n cho ngu n nhân l c trong mô hình Karagol cho r ng chi phí giáo d c

có th không là m t đ i di n thích h p cho ngu n nhân l c trong tr ng h p

Th Nh Ng c l i, trong tr ng h p c a Sri Lanka, và Pakistan k t qu

cho th y r ng chi phí giáo d c có th là m t đ i di n thích h p cho ngu n nhân l c.Ngu n nhân l c bao g m các k n ng, kh n ng và ki n th c c a

ng i t ng lao đ ng Do đó, đ đi u tra m i quan h gi a gánh n ng n n c ngoài và t ng tr ng kinh t , nghiên c u này đã thêm bi n ngu n nhân l c

đ c đ i di n b i chi tiêu giáo d c hàng n m c a chính ph

εô hình c a nghiên c u này có d ng :

Y = f(HK, K, L, EDY)

Hàm s n xu t đ c s d ng :

Yt = 0 + 1HK + 2K + 3L + 4EDY + 0 (I)

0 = sai s nhi u ng u nhiên

S d ng mô hình log t nhiên, mô hình tr th nh:

LYt= 0 + 1LHK + 2LK+ 3LLF + 4LEDY + 0 (II)

V n đ c đ nh ngh a nh là giá tr c a các ngu n cung c p hi n có c a hàng hóa v t ch t đ c s d ng trong uá trình s n xu t nh là nhà x ng, máy móc, thi t b và hàng t n kho Ghali (1998) đã nói r ng v n là r t quan tr ng,

nó không ch là m t ph n c a t ng c u mà còn nh h ng t i t ng tr ng

kinh t và vi c làm Do v y v n đ c d ki n là có nh h ng tích c c t i

t ng tr ng kinh t

L c l ng lao đ ng là m t y u t đóng góp tích c c vào uá trình s n

xu t,hàm s n xu t Cobb-Douglas đ c thi t l p đ xác đ nh đi u này do v y

l c l ng lao đ ng đ c ch đ i là c ng có nh h ng tích c c đ n t ng

tr ng kinh t

Ngu n nhân l c đ c mô t nh nh ng ki n th c và k n ng c a các cá nhân

và nó là m t ngu n đóng góp uan tr ng cho t ng tr ng kinh t Trong b i

c nh các n c kém phát tri n, lý thuy t kinh t cho r ng ngu n nhân l c là

m t y u t quy t đ nh quan tr ng c a t ng tr ng kinh t εô hình lý thuy t

khác nhau bao g m ngu n nhân l c là m t y u t c a s n xu t và xem xét tích l y ngu n nhân l c là m t y u t c a uá trình t ng tr ng B ng ch ng

th c nghi m cho m t s qu c gia c ng xác nh n m i quan h này δucas

đ n s có hi u qu h n trong công vi c, b ng cách yêu c u giám sát ít h n và

ch đ ng h n trong vi c x lý các v n đ liên uan đ n công vi c Nó đ c

đ i di n b i chi phí giáo d c hàng n m c a chính ph

N n c ngoài d ki n s có tác đ ng tích c c trong ng n h n nh ng tiêu

c c trong dài h n đ i v i t ng tr ng kinh t Khi m t qu c gia có gánh n ng

n n n l n, cách th c mà lao đ ng và v n s đ c khai thác trong uá trình

s n xu t b ràng bu c b i vi c tr n (Rockerbie n m 1996; Afxentious n m 1993; và Cunningham 1993).Nghiên c u này s d ng n n c ngoài nh là

m t t l ph n tr m c a GDP đ n m b t nh ng tác đ ng c a n n c ngoài

vì n n c ngoài nh là m t t l ph n tr m c a GDP t ng tr ng cho s

m c n liên uan đ n s c m nh kinh t c a đ t n c

3.2 D li u nghiên c u

Bài nghiên c u s d ng d li u chu i th i gian c a Vi t Nam t 1986 đ n

n m 2011 D li u đ c thu th p t Ngân hàng phát tri n Châu Á (Asian

Development Bank).D li u v các bi n t ng thu nh p, l c l ng lao đ ng

và n n c ngoài có s n trong các báo cáo v các ch s c a các n c châu Á

c a ADB , duy ch có d li u v ngu n nhân l c c a Vi t Nam b thi u trong giai đo n t 1986-1988, tác gi đã tính t c đ t ng tr ng trung bình trong giai đo n 1989-2011 đ tính ng c l i trong giai đo n b thi u.Bi n l c

l ng lao đ ng đ c tính nh t ng s ng i tham gia vào các ho t đ ng s n

xu t ,bi n t ng thu nh p đ c tính b ng cách l y t ng thu nh p qu c n i tr

đi chuy n nh ng ròng t n c ngoài ,bi n v n là bi n t ng v n c đ nh,và

bi n n n c ngoài là ph n tr m c a n n c ngoài trên t ng thu nh p qu c

δog nepe c a t l n n c ngoài trên GDP LEDY

d n đ n k t qu h i quy gi m o (cho ra R2 và th ng kê t cao), nh ng không

có b t k ý ngh a kinh t nào (Granger và Newbold, 197 )

Do v y đ phù h p v i các tiêu chu n th c hành, bài nghiên c u xem xét li u các bi n trong mô hình có d ng hay không Trong nghiên c u này ki m đ nh gia t ng Dicky-Fuller (ADF) đã đ c th c hi n đ ki m tra nghi m đ n v ADF có ba k thu t khác nhau, k thu t đ u tiên không bao g m c xu

h ng và h s ch n, k thu t th hai bao g m h s ch n nh ng không bao

g m các đi u ki n xu h ng và k thu t th ba bao g m c xu h ng và h

s ch n Nghiên c u này s d ng k thu t th ba Gi thuy t H0 c a k thu t ADF cho r ng chu i có ch a m t nghi m đ n v (t c là nó là không d ng) so

ki m đ nh), trong khi uá nhi u đ tr có th làm gi m s c m nh c a ki m

đ nh (Harris và Sollis, 2003) Nghiên c u s d ng các tiêu chu n Schwarz (SC) và tiêu chu n thông tin Hannan-Quinn (HQ) đ l a ch n đ tr thích

h p

3.3.2 Ki m đ nh m i quan h trong dài h n

Sau khi ki m tra đ n bi n c a t t c các bi n chu i th i gian, nghiên c u s

d ng ki m đ nh đ ng liên k t gi a các bi n s c a mô hình (GNP, ngu n nhân l c, v n, lao đ ng và n n c ngoài) Nh đã nói trên, h i uy các

chu i th i gian không d ng có kh n ng d n đ n h i quy gi m o Tuy nhiên

n u k t h p tuy n tính c a các chu i th i gian không d ng là m t chu i

d ng thì khi đó các chu i th i gian này đ c cho là đ ng liên k t và k t h p

tuy n tình d ng đ c g i là ph ng trình đ ng liên k t và có th gi i thích

nh m i quan h cân b ng dài h n gi a các bi n

Hai k thu t đ ng liên k t chính th ng đ c s d ng đó là k thu t Engle

và Granger (1987), và ph ng pháp Johansen (1988) Bài nghiên c u này áp

d ng k thu t đ ng liên k t Johansen

Yt = 1 Yt-1 + 2Yt-2+ ……… + kYt-k + t

đây Yt là nx1 vector c a ph ng trình I(1) bi n n i sinh (GNP và các y u

t c a nó) trong ph ng pháp VAR, t là m t vector c a sai s nhi u ng u nhiên

Ki m đ nh Johansen đ c thi t k đ xác đ nh s l ng vector đ ng liên k t trong VAR xác đ nh s l ng c a vector đ ng liên k t Johansen (1988),

cung c p hai ki m đ nh ch s kh n ng khác nhau đ xác đ nh giá tr c a vector đ ng liên k t Ki m đ nh Trace:

LR= T ni= r+1 ln( 1- i)

Và ki m đ nh t i đa Eigenvalue:

LR= T ln(1- r+1)

i v i th ng kê Trace gi thuy t H0 đây là s vect đ ng liên k t nh h n

ho c b ng r, ng c l i là có nhi u h n r i m đ nh t i đa Eigenvalue ti n hành ki m tra riêng bi t trên m i Eigenvalue và gi thuy t H0 c a nó là s vect đ ng liên k t là r, gi thuy t ng c l i là r+1 Gi thuy t H0 đã đ c

th nghi m tu n t t th p đ n cao giá tr c a r Các th t c ki m tra k t thúc

khi m t gi thuy t H0không b bác b l n đ u tiên (Rusike, 2007)

n c ngoài là lâu dài hay ch là t m th i N u câu tr l i là ch có trong ng n

h n, thì các tác đ ng c a s thay đ i trong n n c ngoài là t m th i M t khác, n u các tác đ ng có ý ngh a trong c ng n h n và dài h n, thì nó s có tác đ ng t m th i và lâu dài N u có m t tr ng thái cân b ng ho c m i quan

h đ ng liên k t gi a các bi n s không d ng s có m t hi u ch nh sai s (Engle và Granger, 1987) ε i quan h gi a Yt và Xt v i m t hi u ch nh sai

s :

∆Yt= 0+ 1∆Xt– êt-1+ t

t s có tác đ ng ng n h n, đo l ng tác đ ng ngay l p t c m t s thay đ i

trong Xt s có thay đ i trong Yt M t khác là các hi u ng đi u ch nh và cho

th y bao nhiêu c a s m t cân b ng đang đ c đi u ch nh, t c là m c đ mà

b t k s m t cân b ng trong k tr c tác đ ng b t k s đi u ch nh trong

th i gian Yt

C ch hi u ch nh sai s tích h p các đ ng l c ng n h n v i cân b ng dài

h n mà không làm m t các thông tin dài h n i u này n m b t đ c các m i

quan h ng n h n Nó c g ng đ đi u ch nh các sai l ch ra kh i s cân b ng dài h n và h s c a nó có th đ c hi u là t c đ đi u ch nh ho c m c đ

c a s m t cân b ng truy n t ng th i k t i t ng tr ng kinh t (Ndung'u,

1993)

Sau đó đ c ng c cho các k t qu này bài nghiên c u th c hi n các b c

ki m tra hàm ph n ng đ y (IRF) và phân rã ph ng sai

4.K t qu nghiên c u

Ph n này cung c p các k t qu c a vi c ki m đ nh mô hình Ki m tra s t n

t i c a nghi m đ n v c a t ng chu i b ng cách s d ng ki m đ nh gia t ng

Dickey Fuller (ADF) Vi c ch n đ tr t i u cho ki m đ nh nghi m đ n v

và ki m đ nh đ ng liên k t Johansen đ c quy t đ nh b i các tiêu chu n Schwartz (SC) và tiêu chu n thông tin Hannan-Quinn (HQ) Nghiên c u

ki m tra s l ng vector đ ng liên k t b ng cách s d ng s li u ki m đ nh

th ng kê Trace và giá tr t i đa Eigenvalue Sau đó phân tích đ ng liên k t

đ c s d ng b ng cách s d ng k thu t Johansen (1988), k thu t đ ng liên k t và tính toán các ph ng trình tr ng thái cân b ng dài h n bình

th ng Cu i cùng nghiên c u s d ng mô hình Vector đi u ch nh sai s

(VECM) cho ng n h n, các b c ki m tra hàm ph n ng đ y, phân rã

ph ng sai và nhân u Granger

4.1 K t qu ki m đ nh nghi m đ n v vƠ đ tr t i u

4.1.1 K t qu ki m đ nh nghi m đ n v

S không d ng c a d li u chu i th i gian th ng đ c coi là m t v n đ trong phân tích th c nghi m δàm vi c v i các bi n không d ng d n đ n k t

qu h i quy gi , t đó suy lu n xa h n là vô ngh a Vì v y, đi u quan tr ng là

ki m tra tính d ng c a t t c các chu i đ c đ a vào mô hình i m tra ADF

đã đ c s d ng đ ki m tra tính d ng c a t t c các chu i Gi thuy t H0 là các bi n đ c đi u tra có m t nghi m đ n v , bác b gi thi t nó không có Các k t qu th nghi m cho các bi n đ c trình bày trong b ng 4.1 cho t i

4.4.Ngoài các th nghi m ADF, nghiên c u này c ng đã c g ng đ ki m tra

xu h ng c a các bi n b ng bi u đ Các bi u đ c a các bi n th hi n đ c tính t ng t c a các bi n nh là th nghi m ADF

Hình 4.1: th cho nghi m đ n v