Kỳ vọng lạm phát và chính sách tiền tệ tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP... 1958, "The relationship between unemployment and the rate of change of money wages in the UK 1861-1957," Economica... 2 NH NG CÔNG TRÌ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH

Tp.H Chí Minh - n m 2013

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan r ng đâ là công trình nghiên c u c a tôi Các n i dung nghiên

c u và k t qu trong đ tài này là trung th c và ch a t ng đ c ai công b trong b t c

công trình nghiên c u nào tr c đâ ζh ng s li u trong các b ng bi u ph c v cho

vi c phân tích, nh n xét, đánh giá đ c chính tác gi thu th p t các ngu n khác nhau ζgoài ra, đ tài còn s d ng m t s nh n xét, đánh giá c ng nh s li u c a các tác gi ,

M C L C Trang

Trang ph ìa

δ i cam đoan

ε c l c

Danh m c các ng i u và hình Tóm t t……… 1

1 ậ Gi i thi u……… 3

1.1 ng cong Phillips và k v ng l m phát ……… 3

1.2 T ng quan v k v ng l m phát……… 8

2 ậ Nh ng công trình nghiên c u tr c đây……… 11

3 ậ D li u vƠ ph ng pháp nghiên c u……… 19

3.1 δỦ thu t c n……… 19

3.1.1 Ph ng pháp lu n……… 19

3.1.2 εô hình t h i qu trung ình tr t Rε ……… 19

3.1.2.1 Gi i thi u v mô hình……… 20

3.1.2.2 Nh n d ng mô hình……… 21

3.1.2.3 c l ng các thông s c a mô hình ……… 22

3.1.2.4 Ki m tra c l ng mô hình……… 22

3.1.2.5 Mô hình d báo ng n h n ……… 23

3.1.3 Các y u t tác đ ng đ n k v ng l m phát……… 24

3.1.3.1 Các y u t tác đ ng ……… 24

3.1.3.2 Mô hình h i qu đa i n……… 25

3.1.4 c tính Output gap b ng b l c HODRICK – PRESCOTT……… 26

3.2 Mô t d li u……… 27

3.2.1 Các đ c tính chu i d li u th i gian……… 27

3.2.1.1 Các thành ph n c a chu i d li u th i gian……… 28

3.2.1.2 Tính d ng……… 29

3.2.1.3 Tính mùa v ……… 30

3.2.2 D li u đ c đ a vào mô hình……… 30

3.3 Phân tích d li u và k t qu ……… 33

3.3.1 D báo k v ng l m phát……… 33

3.3.2 Phân tích các y u t tác đ ng đ n k v ng l m phát……… 39

3.3.2.1 Kiêm tra tính d ng c a các bi n……… 39

3.3.2.2 Ki m tra bi n d th a……… 41

3.3.2.3 Ki m tra tính đ ng liên k t ……… 41

4 ậ K t qu nghiên c u……… 43

5 ậ K t lu n và ki n ngh ……… ………… 46

Tài li u tham kh o……… 49

Ph l c ……… 51

Hình 3.4 Ki m đ nh nhi u tr ng c a ph n d 36 Hình 3.5 K t qu d áo quỦ 1 n m 2013 37 Hình 3.6 K t qu d áo quỦ 2 n m 2013 38 Hình 3.7 K t qu d báo quỦ 3 n m 2013 38 Hình 3.8 K t qu d áo quỦ 4 n m 2013 39

B ng 3.2 Ki m đ nh tính d ng 40 Hình 3.9 K t qu ki m đ nh bi n d th a 41

Hình 3.10 Ki m đ nh nhi u tr ng c a ph n d 43

B ng 4.1 Nh ng y u t tác đ ng đ n k v ng l m phát 43

TÓM T T

t v n đ :

Trong th i gian qua, l m phát cao luôn là m i đe d a ti m n đ i v i s n đ nh

kinh t v mô và t ng tr ng kinh t dài h n Vi t Nam Quá trình h i nh p qu c t và

t do hóa tài chính m nh m trong khi nh ng n n t ng kinh t v mô còn l ng l o khi n

nhi u ng i hoài nghi v kh n ng n đ nh và ki m soát l m phát trong nh ng n m t i,

d n t i tâm lý c a ng i dân k v ng l m phát trong t ng lai s t ng K v ng l m phát t ng s kéo theo l m phát t ng và chính sách ki m soát l m phát c a chính ph có

th g p nhi u khó kh n i u đó đòi h i chúng ta ph i th ng th n nhìn nh n l i c ch

đi u hành chính sách ti n t n c ta hi n nay M t câu h i đư và đang thu hút nhi u

s quan tâm là ph i ch ng c ch đi u hành chính sách ti n t hi n nay không th c s

mang l i hi u qu trong b i c nh kinh t trong n c di n bi n ph c t p và ngày càng

h i nh p sâu r ng h n vào n n kinh t th gi i đ y bi n đ ng Vi c nghiên c uμ “K

v ng l m phát và chính sách ti n t t i Vi t ζam” góp ph n vào vi c d báo v m c

l m phát k v ng trong t ng lai c a ng i dân và xem xét nh ng nhân t tác đ ng

đ n vi c hình thành k v ng l m phát

M c tiêu nghiên c u:

Tác gi ti n hành d báo v m c l m phát k v ng trong t ng lai t i Vi t Nam

Bên c nh đó, xác đ nh các y u t nh h ng t i k v ng l m phát, t đó có nh ng đóng góp trong vi c đ ra m t chính sách ti n t h p lỦ đ v n hành n n kinh t t t

h n

Câu h i nghiên c u:

Vi c d báo l m phát k v ng trong t ng lai Vi t ζam đ c th c hi n nh th

nào? Xem xét các nhân t nào tác đ ng đ n vi c hình thành k v ng l m phát, t đó có

nh ng đóng góp gì cho chính sách ti n t t i Vi t Nam hi n nay?

Ph m vi nghiên c u:

D a vào chu i d li u l m phát quá kh , xây d ng mô hình d báo l m phát ng n

h n trong t ng lai Xem xét các y u t tác đ ng đ n k v ng l m phát: l m phát trong

quá kh , ch nh l ch s n l ng output gap , lưi su t th c, t ng tr ng chi ti u chính

ph , t giá h i đoái th c, giá nhi n li u t i Vi t ζam, trong giai đo n t n m 2005 –

2012

Ph ng pháp nghiên c u:

S d ng mô hình t h i qu trung ình tr t RIε AutoRegressive Integrated

Moving Average đ c áp d ng cho d li u chu i th i gian đ d báo l m phát trong

t ng lai t các giá tr l m phát trong quá kh RIε đ c ch ng minh là m t mô

hình m nh m đ d đoán l m phát trong ng n h n

S d ng mô hình h i qu đa nhân t đ xem xét các y u t tác đ ng đ n k v ng

l m phát t i Vi t Nam Các bi n đ a vào mô hìnhμ δ m phát quá kh , chi tiêu chính

ph , t giá h i đoái th c, lãi su t th c, chên l ch s n l ng, nhiên li u x ng d u

1 GI I THI U

1.1 NG CONG PHILLIPS VÀ K V NG L M PHÁT

Phillips Alban W (1958), "The relationship between unemployment and the rate

of change of money wages in the UK 1861-1957," Economica Nhi u n m sau khi hình

thành các đ c đi m k thu t an đ u c a đ ng cong Phillips, mô hình chi ph i là k

v ng thích nghi ng cong Phillips bi u th quan h gi a t l th t nghi p và t l

l m phát đ ng cong Phillips phiên b n l m phát) ho c gi a t l th t nghi p và t c

đ t ng tr ng GDP đ ng cong Phillips phiên b n GDP ng nà đ c đ t theo

tên Alban William Phillips, ng i mà vào n m 1λ5κ đư ti n hành nghiên c u th c

nghi m d a trên d li u c a n c Anh t n m 1861 đ n n m 1957 và phát hi n ra

t ng quan âm gi a t l th t nghi p và t c đ t ng ti n l ng danh ngh a

Hình 1.1 Mô hình đ ng cong Phillip c a tr ng phái kinh t h c ố Ỉô t ng h p

(Ngu n: Kinh t h c v mô)

ng cong Phillips d c xu ng phía ph i trên m t đ th hai chi u v i tr c hoành

là các m c t l th t nghi p và tr c tung là các m c t l l m phát Tr n đ ng này là

các k t h p gi a t l l m phát và t l th t nghi p D c theo đ ng cong Phillips, h

t l th t nghi p gi m xu ng thì t l l m phát s t ng l n; và ng c l i

d c c a đ ng cong Phillips càng nhi u thì chi phí c a s hy sinh v m t s n

l ng và vi c làm đ đ t m c tiêu n đ nh v l m phát l i càng cao d c c a đ ng

cong Phillips ph thu c ph n l n vào đ c ng nh c c a l ng và giá c - hai y u t này

càng c ng nh c thì đ ng cong càng ph ng và t l hy sinh càng cao

Tr ng phái kinh t h c v mô t ng h p lý lu n r ng đ gi m t l th t nghi p

chính ph đư s d ng chính sách qu n lý t ng c u, song do t l th t nghi p có quan h

ng c chi u b n v ng v i t l l m phát, n n t ng tr ng kinh t cao đ ng nhi n gâ

ra l m phát L m phát là cái giá ph i tr đ gi m t l th t nghi p

δúc nà v n đ k v ng l m phát đ c đ t ra μ Có hai lỦ thu t v k v ng l m phátμ K v ng thích nghi adaptive expectation và k v ng h p lỦ Rational

expectation)

K v ng thích nghiμ k v ng đ c hình thành d a vào l m phát quá kh lỦ thu t quán tính

K v ng h p lý lúc đ u đ c đ a ra i John Muth, sau đó đ c ph bi n b i

Robert Emerson Lucas K v ng h p lý (Rational expectation): các k v ng đ c d

báo m t cách t t nh t c n c vào t t c các thông tin s n có bao g m các thông tin v

chính sách N u chính sách c t gi m l m phát đ c tin c y, các k v ng l m phát có

th đi u ch nh nhanh

Edmund S Phelps (1967 ậ 1970): Ba bài nghiên c u vi t t 1λ67 đ n 1970 c a

Phelps gây ch n đ ng trong gi i kinh t v i nh ng nghi v n c n n v s đánh đ i

gi a th t nghi p và l m phát qua đ ng cong Phillips C th , đ ng cong Phillips

(lúc y) thi u m t c n n lý thuy t v hành vi c a cá nhân ho c doanh nghi p, và c ng không nói gì đ n tính n đ nh c a th tr ng lao đ ng Theo Phelps, l m phát không

ch tu thu c vào m c th t nghi p, mà còn vào k v ng l m phát c a lao đ ng l n

doanh nghi p ζgh a là, l m phát s gây k v ng là l m phát s ti p t c, th m chí s cao h n, và chính k v ng thúc đ lao đ ng đòi t ng l ng, doanh nghi p t ng giá,

làm l m phát tr m tr ng h n δ ng đu i giá, giá đu i l ng, vòng trôn c ngày càng

gia t c

R t may, vòng trôn c l m phát đó s không ti n đ n vô c c b i vì, nh Phelps

phân tích trong mô hình c a ông, có m t su t th t nghi p mà l m phát s ng ng gia

t c Ban đ u, ông g i su t là “su t th t nghi p t nhi n”, nh ng sau khi có ng i ch

ra là ch “t nhi n” có th gây ng nh n là su t do th ng đ quy t đ nh, con ng i không làm gì đ c, thì ông đ i tên nó l i là “su t th t nghi p mà l m phát không gia

t c” ó là su t th t nghi p khi k v ng l m phát trùng v i l m phát th c t , và không

ai c n tha đ i gì n a Kinh t tr l i tr ng thái cân b ng, dù có th t nghi p Mô hình

này c a Phelps c ng i u hi n b ng m t đ ng Phillips, song đâ là “đ ng Phillips

có b sung k v ng”

M t s t ng gi m) trong t l l m phát k v ng s g n li n v i s d ch chuy n

lên (xu ng) c a đ ng cong Phillips Vì v y, m t s t ng gi m) trong t l l m phát

k v ng s d n t i s t ng gi m) c a t l l m phát th c t mà không ph thu c vào

kho ng cách s n l ng

T mô hình c a ông, Phelps k t lu n: vì m i n n kinh t có m t su t th t nghi p

“t nhi n”, nhà n c ch có th gi m th t nghi p d i m c y m t cách t m th i, b i l

s m mu n gì n n kinh t c ng tr v m c th t nghi p đó và gia t ng l m phát) Nói

cách khác, theo Phelps (và nhi u kinh t gia khác, nh Friedman , đ đ c a Keynes là

sai l m khi d a vào đ ng Phillips nguyên thu , cho r ng có th dùng công c ti n t

và thu khóa (l n chi ti u đ h su t th t nghi p đ n b t kì con s nào, và gi mãi

m c đó, mi n là ch p nh n t c đ l m phát t ng ng Phelps kh ng đ nh, th t nghi p

mà d i m c “t nhi n” thì l m phát s gia t c, và ti p t c gia t c Do đó, Phelps

khuy n ngh các nhà làm chính sách không n n nhìn vào các đánh đ i ng n h n gi a

th t nghi p và l m phát, song nên lèo lái n n kinh t đ n m c thu d ng lao đ ng t i

h o và b n v ng dài lâu

Friedman (1968): đư áp d ng Ủ t ng v hành vi h p lỦ Ông l p lu n r ng, sau

m t th i k l m phát kéo dài, ng i ta s đ a k v ng v l m phát trong t ng lai vào

qu t đ nh c a h , làm vô hi u hóa t k hi u qu tích c c nào c a l m phát đ i v i

vi c làm Ch ng h n, m t lỦ do l m phát có th d n đ n vi c làm cao h n là do thu nhi u công nhân s tr n n có l i h n khi giá t ng nhanh h n l ng lao đ ng ζh ng

m t khi ng i lao đ ng hi u r ng s c mua c a l ng h s gi m vì l m phát, h s đòi tr c nh ng th a thu n l ng cao h n, đ cho l ng t ng k p v i giá K t qu là, sau khi tình tr ng l m phát di n ra m t th i gian, nó s không còn đem l i s c t ng vi c làm nh an đ u n a Th c t , t l th t nghi p s t ng l n n u tình tr ng l m phát di n

ra không nh mong đ i

Hình 1.3 ng cong Phillips dài h n và đ ng cong Phillips ng n h n

(Ngu n: Kinh t h c v mô)

Trong ng n h n, khi giá c ho c l m phát k v ng không tha đ i, vi c gi m l m phát th ng đòi h i gi m s n l ng và vi c làm

Ch ngh a ti n t đư ác lý lu n c a tr ng phái kinh t h c v mô t ng h p

H cho r ng đ ng cong Phillips nh tr n ch là đ ng cong Phillips ng n h n

Friedman đư đ a ra khái ni m t l th t nghi p t nhiên, theo đó khi th tr ng lao

đ ng tr ng thái cân b ng v n có th t nghi p â là d ng th t nghi p t nhiên Vì

th , tr ng thái cân b ng, t l th t nghi p v n là m t s d ng Và khi n n kinh t cân

b ng, thì l m phát không x ra ng cong Phillips ng n h n d c xu ng phía ph i và

c t tr c hoành giá tr c a t l th t nghi p t nhiên H chính ph áp d ng các bi n pháp nh m đ a t l th t nghi p xu ng d i m c này, thì giá c s t ng l n l m phát),

và có s d ch chuy n lên phía trái d c theo đ ng cong Phillips ng n h n

Sau khi l m phát t ng t c, cá nhân v i hành vi kinh t đi n hình (hành vi duy lý)

s d tính l m phát ti p t c t ng t c Trong khi ti n công danh ngh a không đ i, l m phát t ng ngh a là ti n công th c t tr cho h gi m đi H s gi m cung c p lao đ ng,

th m chí t nguy n th t nghi p T l th t nghi p l i t ng l n đ n m c t l th t nghi p

t nhiên, trong khi t l l m phát v n gi m c cao

N u nhà n c v n c g ng gi m t l th t nghi p xu ng d i m c t nhi n, c

ch nh tr n l i x y ra H u qu là, trong dài h n, t l th t nghi p v n m c t nhiên

mà t l l m phát l i b nâng lên liên t c Chính sách c a nhà n c nh v y là ch có

tác d ng trong ng n h n, còn v dài h n là th t b i

T p h p các đi m t ng ng v i t l th t nghi p t nhiên và các m c t l l m

phát liên t c b đ y lên cao t o thành m t đ ng th ng đ ng ng nà đ c g i là

đ ng Phillips dài h n

1.2 T NG QUAN V K V NG L M PHÁT

L m phát k v ng là l m phát hình thành trên các giá tr trong quá kh c a l m

phát do các cú s c v cung và các bi n đ ng v c u gây ra (Theo Website T ng c c

th ng kê)

M t khái ni m khác, L m phát k v ng là t l l m phát mà ng i lao đ ng, các

doanh nghi p và các nhà đ u t ngh r ng s di n ra trong t ng lai, và do đó h s đ a

y u t k v ng v l m phát vào trong vi c ra quy t đ nh c a h (Theo lexicon)

sách ki m ch l m phát c a Chính ph nh con tàu xuôi dòng và ng c l i, n u không chú tâm đ n chuy n này thì có th m i s c l c c a Chính ph , cho dù đúng đ n, c ng

s thu k t qu h n ch

Vi c đ a nhân t k v ng vào phân tích hành vi c a con ng i là m t c quan

tr ng trong khoa h c kinh t ζó làm tha đ i c n n lý thuy t l n các quy t đ nh

chính sách t nh ng n m 1λ70 tr l i đâ

Trong m t bài vi t n m 1λ61, John εuth là ng i đ u ti n đ a v n đ k v ng vào

phân tích bi n đ ng giá c và sau đó, nh ng nhà kinh t nh εilton Friedman và

Robert Lucas, Thomas Sargent là nh ng ng i tiên phong đ a s k v ng vào h th ng

lý thuy t kinh t

Trong cu c s ng, doanh nghi p và ng i làm thuê s m c c ti n l ng c a giai

đo n làm vi c trong t ng lai ng cách hình dung giá c c a giai đo n đó s nh th

nào M t khi ng i làm thu ti n đoán r ng vào lúc mà mình nh n l ng giá c s t ng

g p đôi thì ch c ch n r ng ngà đ t bút ký h p đ ng lao đ ng hôm na là c h i t t

nh t đ h yêu c u doanh nghi p ph i t ng ti n l ng c a mình, ít nh t là g p đôi Và

n u ch doanh nghi p c ng đ ng ý chuy n nà , ngh a là s tr l ng t ng g p đôi, thì

không có lý do gì h không t ng giá án s n ph m đ bù vào ph n chi phí t ng l ng

(và c nh ng nguyên li u đ u vào mà h c ng ngh là t ng ζh v y, khi c hai b

ph n này trong dân chúng cùng có m t k v ng v giá c trong t ng lai t ng g p đôi

thì có th nó s t ng ít nh t là g p đôi Rõ ràng là, s t ng giá nà ch ng ph i b t ngu n

t t ng ti n quá m c, bi n đ ng giá t ng đ i nh t giá hay s tha đ i c u trúc c a

c ng nh kinh t h gia đình l i càng m t ni m tin r ng chính sách này s thành công

M i ng i ngh gì v l m phát và đi u gì khi n h ngh v nó theo cách c a h ?

Các tr ng h p c b n cho vi c hình thành k v ng l m phát

Khi l m phát m c th p trong su t m t kho ng th i gian dài, k v ng s “t nh” –

nói cách khác, các t ch c cá nhân (h kinh doanh và doanh nghi p) s không còn lo

l ng v l m phát và làm ng tr c s th t r ng m c l m phát có th tha đ i

Khi l m phát m c t ng đ i cao, ng i ta đư không th làm ng đ c n a N u

s tha đ i trong t l l m phát di n ra ch m, m c l m phát c a n m sau có th d tính

đ c tr n c s m c l m phát c a n m tr c – ha nói cách khác, khi đó k v ng có

kh n ng thích ng, t c là ph thu c vào các giá tr quá kh (lagged values) c a l m

phát

Khi nh ng đi u ki n c n và chính sách c a chính ph tha đ i nhanh chóng,

k v ng thích ng s d n t i nh ng sai l m to l n và đ t giá Trong nh ng tình hu ng

nh v y, các t ch c cá nhân s đi u ch nh k v ng không ph i d a vào quá kh , mà

d a tr n c s nhìn v phía tr c và c đoán i t các chính sách mà chính ph s ban hành trong t ng lai Ha theo cách khác, các t ch c cá nhân s b qua k v ng thích

ng và chuy n sang k v ng h p lý M t đi u thú v là, khi các chính sách c a chính

ph đ c ti n đoán m t cách hoàn h o thì chúng s ch ng còn tác d ng gì cho n n kinh

t th c khi k v ng đ c hình thành m t cách h p lý Vì v y, n u chính ph tuyên b

r ng s t ng chi ti u đ t ng t l vi c làm, các t ch c các nhân s ngay l p t c đi u

ch nh t ng t l l m phát k v ng đ ng cong Phillips d ch chuy n lên trên) và chính

sách s không có hi u qu gì ngoài vi c làm t l l m phát t ng cao h n

Tóm l i: ta th đ c có s t n t i m i li n h gi a k v ng l m phát và chính

sách ti n t Y u t k v ng l m phát đư nh h ng và đ a đ n s ra đ i c a đ ng cong Phillips m i – đ ng cong Phillips có sung k v ng l m phát Qua đó ta th

đ c nh ng tha đ i trong chính sách ti n t c ng s nh h ng t i k v ng v l m

phát c a ng i dân δ m phát k v ng t ng i dân l i nh h ng t i vi c đ a ra các chính sách ti n t thích h p đ ki m ch k v ng l m phát K v ng l m phát th c s

là m t u t quan tr ng mà các c quan đi u hành chính sách ti n t c n ph i quan

tâm và theo sát

2 NH NG CÔNG TRÌNH NGHIÊN C U TR C ỂY

Michael Debabrata Patra and Partha Ray, 2010, Inflation Expectations and Monetary Policy in India: An Empiricl Exploration Xem xét nh ng y u t tác đ ng

đ n k v ng l m phát trong t ng lai Tr n c s đó, xác đ nh các y u t quy t đ nh

Sau khi đ t đ c đ nh l ng m t chu i các k v ng l m phát trong th i k nghiên

c u, giai đo n ti p theo là đ đánh giá s hình thành c a nh ng k v ng và c ng là vai

trò c a nh ng k v ng l m phát trong vi c trong quá trình hình thành l m phát N u

l m phát k v ng có m t vai trò quan tr ng trong vi c thúc đ y quá trình l m phát

n , neo đ u k v ng là v n đ quan tr ng cho chính sách ti n t

Công th c c tính là :

Trong đóμ

t-i : đ tr l m phát

(yyyy *) : kho ng cách đ u ra đ nh ngh a là GDP th c t tr đi xu h ng GDP

g (EXPN): s t ng tr ng các kho n chi th c t c a Chính ph trung ng

g (REER μ % tha đ i c a t giá h i đoái th c

Fδ và PR: ph n tr m tha đ i trong giá nhiên li u và các s n ph m chính

K t qu nghiên c u:

L m phát trong quá kh (c th là m t tháng và m i hai tháng đóng góp g n

50% trong vi c gi i thích s hình thành c a k v ng l m phát i u nà th hi n tính

trì tr cao hay kéo dài

Nh ng thay đ i trong giá các hƠng hóa thi t y u: gi i thích đ c d i 1/3 l m

phát k v ng, ph n ánh t m quan tr ng c a giá th c ph m, đ c i t là đ i v i nh ng

ng i đang k v ng l m phát trong t ng lai Nhìn chung, S tha đ i trong giá th c

ph m và nhi n li uμ gi i thích 40% các i n s trong k v ng l m phát i u nà làm

n i t t m quan tr ng c a các h ng m c nà trong r hàng tiêu dùng bình quân c a

ph n l n dân s n , nh ng thành ph n đ c n đ nh giá và đóng góp c a chúng trong vi c hình thành n n tính trì tr

Chênh l ch s n l ng d ng vƠ có Ủ ngh a: gi i thích g n 14% trong l m phát

k v ng K t qu nà cho th ch nh l ch s n l ng có Ủ ngh th ng k v i đ tr 1 k ,

ám ch m c đ t i đó nhu c u có th chu n thành áp l c l m phát trong k v ng c a

m i ng i

M t phát hi n có Ủ ngh a t nghiên c u này là nh h ng c a lãi su t th c - đ i

di n cho l p tr ng c a chính sách ti n t S bãi b qu đ nh v lãi su t, v đ nh

h ng th tr ng và s phát tri n ra bên ngoài đư đem l i s đ c l p trong vi c s d ng

công c c a chính sách ti n t và vai trò l n h n trong vi c n đ nh l m phát t ng lai

D u âm tr c h s v lãi su t th c minh ch ng cho đ tin c y c a chính sách ti n t

trong vi c neo gi k v ng l m phát trong nh ng n m g n đâ – m t s gia t ng trong

lãi su t báo hi u k v ng l m phát th p h n trong giai đo n t i Các k t qu th c

nghi m c a bài nghiên c u này ch ra r ng t l lãi su t th c có nh h ng đáng k trên

nh ng d đoán c a ng i dân, làm nh h ng đ n chính sách tài khóa ho c th m chí tha đ i t giá h i đoái

Do đó, theo quan đi m c a nhóm tác gi , l p lu n r ng áp l c l m phát trong giai

đo n hi n nay c n là m t hi n t ng t phía cung và chính sách ti n t g n nh

không có tác d ng ho c có tác d ng r t ít, b l n át b i nguy c hi n h u và rõ ràng c a

k v ng l m phát v n đang làm m t cân b ng và ti p t c gia t ng trong dài h n

Michael J Lamla and Samad Sarferaz, March 2012, Updating Inflation Expectations- nghiên c u s hình thành c a k v ng l m phát B ng vi c phân tích đ c

tính c a th i gian đ c p nh t nh ng k v ng và y u t quy t đ nh ti m n ng c a nó

Thi t l p m t mô hình kinh t linh ho t theo dõi s hình thành c a k v ng l m phát

c a ng i tiêu dùng t i m i th i đi m trong chu i th i gian K t qu cho th y r ng xu

h ng c p nh t các k v ng l m phát tha đ i đáng k theo th i gian và có liên quan

đ n s l ng và ch t l ng c a tin t c

Nhóm tác gi d a vào lý thuy t tín hi u C th h n n a, nhóm tác gi s d ng

các khái ni m c p nh t c a Bayesian Gi đ nh r ng vào đ u tháng t, ng i đ i di n i

có m t ni m tin an đ u v l m phát trong t ng lai d áo tr c) Ni m tin v m c

l m phát trong t ng lai i,t đ c xây d ng m t cách thông th ng v i trung bình c a

i,tvà ph ng sai a2

Trong m i tháng, m i ng i đ i di n i h p th m t s l ng V c a tin t c Tác

gi gi đ nh r ng m i thông tin đ u có ch a đ ng m t thông tin nhi u (noisy) v l m phát trong t ng lai Do đó, nhóm tác gi nh n đ c m t tín hi u nhi u là:

và ph i đ i m t v i v n đ khai thác tín hi u Tin t c này có kh n ng là d báo l m

phát c a m t nhà d báo chuyên nghi p t có th đ c gi i thích nh là d báo l m

phát trung bình c a t t c các chuyên gia:

δamla and δein 200κ đư ch ra r ng khi thêm vào m t đ ch ch trong tin t c

truy n thông đi u đó s không làm nh h ng đ n c ch và Ủ ngh a c a nó

V i s d áo tr c v l m phát trong t ng lai và V đ n v c a nh ng báo cáo

truy n thông nhi u ng i đ i di n có th su ra ζg i đ i di n c p nh t v d báo

l m phát c a anh ta d a vào công th c c a Bayes

giá tr k v ng c a ng i ti u dùng a2 càng cao thì t tr ng ng i ta d a vào các d

khác nhau đâ là chúng ta cho phép nh ng thông s đ c c p nh t theo th i gian và

gi i thích m t cách rõ ràng quá trình c p nh t s d ng c s l ng tín hi u và đ chính

xác c a nó C ng chú Ủ r ng đ i di n nà c ng li n quan t i lý thuy t thông tin m t

ph n Gi ng nh trong Sims 2003 k t c u thi u h p lý c a s l ng tín hi u không

gi i h n có th d n t i vi c trích xu t các tín hi u đ đ

ζó c ng có th có liên k t v i mô hình h qu c a Mackowiak and Wiederholt 200λ T ng t nh mô hình ph ng sai c a các bi n quan tâm đ n kh n ng chú Ủ

c a m i ng i Trong ph n trình bày c a nhóm tác gi , đi u nà đúng đ i v i ph ng

sai d áo tr c c a ng i tiêu dùng N u nh ng d báo c a h ít đáng tin c y, h s

nghiêng nhi u h n v các tín hi u c a công chúng i u này có th đ t đ c không ch

b i đ phân tán trong nh ng d báo c a ng i tiêu dùng mà còn b i nh ng thành ph n mang đ c tính riêng, s bi n đ ng ng u nhi n, đ c tính toán vào các đ c đi m k

thu t th c nghi m

Do tính ch t th i gian khác nhau đòi h i chúng ta c n m t khuôn kh kinh t linh

ho t đ ki m tra k v ng l m phát có đ c c p nh t khác nhau qua t ng n m, s l ng

tin t c và m c đ chính xác c a thông tin có nh h ng t i t c đ c a vi c c p nh t

V i m c đích này, nhóm tác gi c tính m t mô hình không gian tr ng thái Bayes cho

phép các thông s th i gian khác nhau và bi n đ ng ng u nhiên

Blanchflower, David G., and Conall MacCoille, 2009: “the Formation of Inflation Expectations:An Empirical Analysis for the UK,”

Bài vi t này s d ng d li u vi mô t ba cu c đi u tra cho V ng qu c Anh đ

xem xét các y u t hình thành k v ng l m phát Nhìn chung, nhóm tác gi tìm th y sai

l ch không đáp ng đáng k trong t t c các cu c đi u tra, đ c bi t v i nh ng ng i

không tr l i nh là gi i tr , ph n , ít h c và có thu nh p th p M t s khái quát v

nhân kh u h c có th đ c th c hi n d a trên các cu c đi u tra

Nhóm tác gi đư tìm th y nh ng đ c đi m v tu i tác, gi i tính, thu nh p, tình

tham gia vào vi c đ nh giá và ti n l ng Ti n l ng đ c thi t l p tr n c s không

th ng xuyên, do đó nh ng ng i thi t l p ti n l ng ph i có m t cái nhìn v l m phát trong t ng lai N u l m phát đ c d ki n s đ c liên t c t ng cao trong t ng lai,

nh ng ng i lao đ ng có th tìm ki m m c l ng danh ngh a cao h n đ duy trì s c

mua c a h i u này s có th d n đ n áp l c t ng giá đ u ra c a các công ty, và t ng

giá c tiêu dùng Ngoài ra, n u các công ty k v ng l m phát chung s cao h n trong

t ng lai, h s có xu h ng t ng giá, và tin r ng h có th làm nh v y mà không b

Nhóm tác gi xác đ nh ba nhóm chính: d a tr n các đi u tra kh o sát, d a trên

th tr ng và các ch s kinh t Nhóm tác gi ki m tra chi ti t nh ng cu c đi u tra c a

công chúng mà có th có đ c t d li u vi mô

Stefania Albanesi và ctg, 2003: Expectation Traps and Monetary Policy

T i sao nói r ng l m phát liên t c cao trong m t s th i k và liên t c th p trong kho ng th i gian khác? Ph n l n đ l i cho chính sách ti n t K t qu cho th y, trong

m t mô hình cân b ng tiêu chu n, không có cam k t d n đ n cân b ng nhi u, ho c b y

k v ng Trong nh ng cái b y, k v ng l m phát cao hay th p d n d t công chúng đ

có nh ng hành đ ng t v mà sau đó h ng các nhà ho ch đ nh ti n t ra chính sách t i

u

Martin D Cerisola và Gaston Gelos: What Drives Inflation Expectations in Brazil? An Empirical Analysis (2005)

Nghiên c u này xem xét các y u t kinh t v mô có tác đ ng nh th nào đ n

các k v ng l m phát kh o sát t i Brazil k t khi n c này thông qua khung m c tiêu

l m phát n m 1λλλ K t qu nghiên c u cho th y khung l m phát m c ti u đư giúp neo

k v ng, v i s phát tán c a nh ng k v ng l m phát gi m đáng k , đ c bi t là trong

th i gian không ch c ch n cao Tác gi c ng cho th y r ng ngoài m c tiêu l m phát,

quan đi m c a chính sách ti n t , nh t l th ng d chính h p nh t so v i GDP, đư tr

thành công c trong vi c hình thành nên các k v ng nh h ng c a l m phát trong

Nghiên c u nà theo đu i ph ng pháp ti p c n tính toán chu n sâu đ đo l ng

l m phát trong t ng lai, theo sau đó là nghi n c u các y u t quy t đ nh c a k v ng

v l m phát thông qua c l ng đ ng cong Philips theo Keynes m i khi đ a vào

đ c đi m c th c a t ng qu c gia, l p tr ng v chính sách tài chính ti n t , chi phí

biên và các cú s c cung ngo i sinh K t qu th c nghi m ch ra r ng l m phát cao và leo thang có th d dàng nh h ng sâu r ng đ n d báo v m c l m phát và s kéo dài

c a nó trong t ng lai i u nà làm t ng đ tin c y cho chính sách ti n t nh m ki m

ch l m phát bây gi h n là chi n d ch gi m l m phát c p t c khi s c ép c a xã h i đ t

đ n c c đi m

đo k v ng l m phát, ài nghi n c u s d ng mô hình t h i qui trung ình

tr t RIε xác đ nh các u t tác đ ng đ n k v ng l m phát, ài nghi n c u

s d ng mô hình h i qui đa nhân t

3.1.2 MÔ HÌNH T H I QUY TRUNG BỊNH TR T ARIMA (AutoRegressive Integrated Moving Average)

AR: ph n t h i quy autoregressive

MA: ph n bình quân d ch chuy n moving average

Trong l nh v c kinh t l ng, vi c d áo th ng d a trên hai lo i mô hình chính

là mô hình nhân qu và mô hình chu i th i gian Trong mô hình nhân qu , k thu t phân tích h i qui đ c s d ng đ thi t l p m i quan h gi a bi n ph thu c và các

bi n nguyên nhân Giá tr c a bi n ph thu c s đ c d báo theo giá tr c a các bi n ngu n nhân i v i các chu i th i gian, mô hình RIε đ c s d ng đ d báo

các giá tr trong t ng lai Theo mô hình nà , giá tr d báo s ph thu c vào các giá tr

quá kh và t ng có tr ng s các nhi u ng u nhiên hi n hành và các nhi u ng u nhiên

có đ tr

Theo Box – Jenkin m i quá trình ng u nhiên có tính d ng đ u có th bi u di n

b ng mô hình T H i Qui K t H p Trung Bình Tr t ARIMA

Mô hình t h i quy b c p = AR(P)

Trong mô hình t h i qui, quá trình ph thu c vào t ng có tr ng s c a các giá

tr quá kh và s h ng nhi u ng u nhiên

Mô hình Trung bình tr t b c q ậ MA(q)

Trong mô hình trung ình tr t, quá trình đ c mô t hoàn toàn b ng t ng có tr ng s

c a các ng u nhiên hi n hành có đ tr

Mô hình H i quy k t h p trung bình tr t - ARIMA(p,d,q):

Ph ng trình t ng quát c a mô hình ARIMA là:

Mô hình g m 3 quá trình chính :

+ Xác đ nh mô hình: V i đ u vào là t p d li u chu i th i gian trong tài chính

giúp cho vi c xác đ nh an đ u các thành ph n trong mô hình p, d, q, S

+ c l ng, ki m tra : Mô hình RIε là ph ng pháp l p, sau khi xác đ nh

các thành ph n, mô hình s c l ng các tham s , sau đó thì ki m tra đ chính xác

c a mô hình: N u h p lý, ti p c sau, n u không h p lý, quay tr l i c xác đ nh

+ D áo μ Sau khi đư xác đ nh các tham s , mô hình s đ a ra d báo cho k

ti p theo

3.1.2.2 NH N D NG MÔ HÌNH

Nh n d ng mô hình ARIMA(p,d,q) là tìm các giá tr thích h p c a p, d, q V i d

là b c sai phân c a chu i th i gian đ c kh o sát, p là b c t h i qui và q là b c trung ình tr t Vi c xác đ nh p và q d a vào các đ th SPAC = f(t) và SAC = f(t) V i

SAC là T t ng quan m u và SPAC là T t ng quan ri ng t ng ph n c a m u

(Sample Partial Auto-Correlation ; ngh a là t ng quan gi a Yt và Yt-p sau khi đư lo i

b tác đ ng c a Y trung gian

- Ch n mô hình AR(p) n u đ th SPAC có giá tr cao t i đ tr 1, 2,…p và

gi m nhi u sau p và d ng hàm SAC gi m d n

- Ch n mô hình MA(q) n u đ th SAC có giá tr cao t i đ tr 1, 2,…q và

gi m nhi u sau q và d ng hàm SPAC gi m d n Tóm l i:

Các thông s i và j c a mô hình ARIMA s đ c xác đ nh theo ph ng pháp ình

ph ng t i thi u (OLS – Ordinary Least Square) sao cho:

3.1.2.4 KI M TRA C L NG MÔ HÌNH

Sau khi xác đ nh p, d, q và các i j; ngh a là đư xác đ nh đ c ph ng trình cho

mô hình RIε , đi u c n ph i làm là ti n hành ki m đ nh xem s h ng t c a mô hình

có ph i là m t nhi u tr ng (white noise, nhi u ng u nhiên thu n tú ha không â là

yêu c u c a m t mô hình t t

V m t lý thuy t, tđ c t o ra b i quá trình nhi u tr ng n u:

Vi c ki m đ nh đ nhi u tr ng ph thu c vào đ th SAC c a chu i t

Các tiêu chu n c a mô hình t t

AIC tiêu chu n thông tin Akaike: nh

BIC (tiêu chu n thông tin Bayes - schwarz criterion): nh

SEE (sai s c a h i qui - s.e of regression): nh

3.1.2.5 MÔ HÌNH D BÁO NG N H N

D a vào mô hình đ c ch n là t t nh t, v i d li u quá kh t i th i đi m t, ta s

d ng đ d báo cho th i đi m k ti p t+1

T ph ng trình c a mô hình ARIMA, ti n hành xác đ nh giá tr d áo đi m và

kho ng tin c y c a d báo

s d ng m t mô hình đ c nh n d ng cho d báo, c n ph i m r ng mô hình

t ng ng v i th i đo n d báo:

Ví d ta có mô hình d báo sau:

Yt = ø1Yt - 1 + ø12Yt - 12 - ø13Yt - 13+ t + t - 1t -1 - 12t -12 + 13t -13

Khi s d ng ph ng trình nà đ d báo m t th i đo n ti p theo - ngh a là, Yt+ 1

chúng ta t ng nh ng ch s lên m t, t đ u đ n cu i, nh trong ph ng trình sauμ

Yt+1 = ø1Yt + ø12Yt - 11 - ø13Yt - 12+ t+1 + t+1 - 1t - 12t -11 + 13t -12

S h ng t+1 s không bi t đ c vì giá tr k v ng c a nh ng sai s ng u nhiên

t ng lai ng 0, nh ng t mô hình đư thích h p, chúng ta có th thay th nh ng giá tr

t, t-11, và t-12 b ng nh ng giá tr đ c xác đ nh b ng th c nghi m c a chúng ta D

nhiên, vì chúng ta d áo xa h n n a trong t ng lai, chúng ta s không có nh ng giá

tr th c nghi m cho nh ng s h ng “” sau m t kho ng nào đó, và vì v y t t c nh ng

giá tr k v ng c a chúng s có giá tr là không

i v i nh ng giá tr Y ban đ u c a quá trình d báo, chúng ta s bi t nh ng giá

tr Yt, Yt-11, và Yt-12 Tuy nhiên, sau m t lúc, nh ng giá tr Y trong ph ng trình s là

nh ng giá tr đ c d báo ch không ph i là nh ng giá tr quá kh Vì v y các giá tr

th c t c n ph i đ c c p nh t liên t c đ c i thi n đ tin c y c a các giá tr d báo

3.1.3 CÁC Y U T TÁC NG N K V NG L M PHÁT

3.1.3.1 CÁC Y U T TÁC NG

Sau khi đ t đ c đ nh l ng m t chu i các k v ng l m phát trong th i k nghiên

c u, giai đo n ti p theo là đ đánh giá s hình thành c a nh ng k v ng và c ng là vai

trò c a nh ng k v ng l m phát trong quá trình hình thành l m phát N u l m phát k

v ng có m t vai trò quan tr ng trong vi c thúc đ y quá trình l m phát Vi t Nam, neo

đ u k v ng là v n đ quan tr ng cho chính sách ti n t εô hình c tính có xem xét

đ n nh ng đ c đi m c a tài kho n qu c gia c th , nh μ

L m phát trong quá kh (%): l m phát trong quá kh đ đánh giá s b n b ho c

quán tính c a l m phát

Chênh l ch s n l ng (Output gap %): th hi n t ng c u và đo đ l ch c a GDP

th c t t xu h ng c a nó

Lƣi su t th c ( ): th hi n quan đi m chính sách ti n t

T ng tr ng chi tiêu ch nh ph ( ): làm th c đo quan đi m c a tài khóa

T giá h i đoái th c ( thay đ i): đ i di n cho các chi phí c n biên

Giá nhiên li u ( thay đ i): nh ng cú s c ngo i sinh mà các n n kinh t th ng

xuyên ph i ch u và có m t nh h ng quy t đ nh v quá trình hình thành l m phát

GDPGAP: là chênh l ch s n l ng, đ nh ngh a là GDP th c t tr đi GDP ti m n ng

g(CTCP): là s t ng tr ng các kho n chi th c t c a Chính ph trung ng

g(TGHD): là ph n tr m tha đ i c a t giá h i đoái th c

g(LS): là ph n tr m tha đ i c a lãi su t th c

XANG: là tha đ i ph n tr m trong giá x ng

DAU: là tha đ i ph n tr m trong giá d u

Các ki m đ nh c a mô hình:

- Ki m tra tính d ng c a t ng chu i th i gian đ a vào

- Ki m tra tính đ ng liên k t: xem xét m i quan h cân b ng trong dài h n gi a

các bi n

- Ki m tra bi n d th a đa c ng tuy n - multicollinearity): đó các t ng quan

v i nhau m t cách r t m nh m N u hai bi n có đ bi n thiên cùng nhau, ta có