Luận văn Kiểm định các nhân tố tác động đến khả năng khủng hoảng ngân hàng tại Việt Nam dựa trên kinh nghiệm của thế giới

Theo bài nghiên.

D A TRÊN KINH NGHI M C A TH GI I

MÃ S : 60340201

NG I H NG D N KHOA H C: PGS.TS LÊ PHAN TH DI U TH O

TP H CHÍ MINH - N M 2013

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan r ng đây là công trình nghiên c u c a tôi v i s h tr t

Gi ng viên h ng d n Các n i dung nghiên c u và k t qu trong đ tài này là trung

th c v ch a t ng đ c ai công b trong b t k công trình nghiên c u nào

Thành ph H Chí Minh, tháng 09 n m 2013

Tác gi

Nguy n Qu c Th ng

L I CÁM N

hoàn thành đ tài nghiên c u này, tôi đư nh n đ c s h tr t r t nhi u

ng i

Tr c h t, tôi xin c m n Gi ng viên h ng d n c a tôi, Phó Giáo S - Ti n

S Lê Phan Th Di u Th o, đư h ng d n t n tình và cho tôi nh ng nh n xét chân

thành, khuy n khích tôi trong quá trình hoàn thành lu n v n này

Bên c nh đó là l i cám n chân thành đ n Quý th y, cô nh ng ng i đư t n

tình truy n đ t ki n th c cho tôi trong su t nh ng n m cao h c v a qua Và đ c bi t

là b n L ng Duy Quang, Th c s ch ng trình Vi t Nam-Hà Lan Netherlands Program), đư h tr tích c c cho tôi nh ng tài li u r t h u ích trong quá

(Vietnam-trình hoàn thành lu n v n

Và cu i cùng tôi chân thành cám n Th y Nguy n T Hàn, Tr ng phòng

Tài chính – K toán, Tr ng i h c M Thành ph H Chí Minh, các anh ch t i

đ n v , đư h tr và khuy n khích tôi trong quá trình h c và hoàn thành lu n v n

Thành ph H Chí Minh, tháng 09 n m 2013

Tác gi

Nguy n Qu c Th ng

DANH M C T VI T T T

IADI (Internation Association of Deposit Insurance ) t ch c nghiên

c u v b o hi m ti n g i qu c t IFS (international Financial Statistic) Các ch s tài chính qu c t

DANH M C B NG

B ng 1: K t qu h i quy các nhân t tác đ ng đ n kh ng ho ng ngân hàng t i các

n c đang phát tri n, lo i b các quan sát ngay sau các n m k t thúc kh ng ho ng

……… 36

B ng 2: T giá h i đoái bình quân n m (1996-1997) khu v c NÁ ……….44

B ng 3: Tình hình thua l và phá s n c a h th ng ngân hàng, tài chính khu v c ông Nam Á(01/04/1997-31/03/1998) ……… ……… 44

B ng 4: T ng tr ng kinh t và th t nghi p n m 1997 t i khu v c NÁ

M C L C

L I M U ……….…… 1

CH NG 1: Lụ THUY T T NG QUAN V KH NG HO NG NGÂN HÀNG TRÊN TH GI I

1.1 Lý thuy t t ng quan ……….4

1.1.1 T khóa chính ……… ……….4

1.1.2 Lý thuy t v kh ng ho ng ngân hàng ….……… 6

1.2 Nghiên c u th c nghi m ……… …… 13

1.3 Tóm t t ch ng 1 ……… ……18

CH NG 2: MÔ HỊNH NGHIểN C U VÀ THU TH P D LI U 2.1 L a ch n mô hình nghiên c u ……… 20

2.2 Lý thuy t mô hình và mô hình chi ti t ……… 23

2.2.1 Lý thuy t mô hình ……….……… ………… 23

2.2.2 Mô hình chi ti t ……….……….… 24

2.2.2.1 Bi n T l t ng tr ng kinh t (Growth) ……… 24

2.2.2.2 Bi n lãi su t th c (real interest) ……….……… 25

2.2.2.3 Bi n t giá h i đoái (exchange rate) ……… … 25

2.2.2.4 Bi n l m phát (inflation) ……….……… 26

2.2.2.5 Bi n t l giá tr th ng m i xu t kh u (terms of trade) ……26

2.2.2.6 Bi n t n công ti n t (M2/Reserve) ……… … 27

2.2.2.7 Bi n b o hi m ti n g i (deposit) ……… 27

2.2.2.8 Bi n t do hóa tài chính (credit) ……… 28

2.3 c l ng và ki m đ nh mô hình đ ngh ……… 29

2.4 Ngu n d li u và trích l c d li u ….……… 31

2.5 K t qu h i quy và ki m đ nh các gi thuy t ……… 32

2.5.1 Xây d ng mô hình ……… ……….……… 32

2.5.2 Ý ngh a c a các bi n gi i thích …….……… 39

CH NG 3: GI I PHÁP XÂY D NG MÔ HÌNH C NH BÁO S M

KH NG HO NG NGÂN HÀNG T I VI T NAM

D A TRÊN KINH NGHI M TH GI I

3.1 Kh ng ho ng Thái Lan ………43

3.2 Kh ng ho ng t i Uruguay ……… 45

3.3 Áp d ng mô hình nghiên c u trong các tr ng h p t i Thái Lan và Uruguay ……… 46

3.4 Th c tr ng xây d ng mô hình c nh báo s m kh ng ho ng ngân hàng t i Vi t Nam ……….49

3.4.1 Th c tr ng h th ng ngân hàng t i Vi t Nam ….……….49

3.4.2 Nh ng thách th c đ i v i h th ng ngân hàng Vi t Nam……….52

3.4.3 Các bi n pháp phòng ng a kh ng ho ng c a Ngân hàng nhà n c trong th i gian qua ……… 54

3.4.4 Th c tr ng xây d ng mô hình c nh báo s m kh ng ho ng ngân hàng và s c n thi t c a vi c xây d ng mô hình c nh báo s m ……… … 55

3.4.5 Xây d ng mô hình …… ……… 57

CH NG 4: K T LU N VÀ KI N NGH 4.1 K t lu n ……… 61

4.2 Ki n ngh ………63

Tài li u tham kh o……….68

Ph l c ……… 70

TÓM T T TÀI

tài: ”Ki m đ nh các nhân t tác đ ng đ n kh n ng kh ng ho ng ngân hàng t i Vi t Nam d a trên kinh nghi m c a th gi i ” s g m b n ch ng:

Ch ng 1, trong ch ng này tôi u tiên t p trung làm rõ đ nh ngh a v kh ng

ho ng ngân hàng K đ n là đ c p đ n các khung lý thuy t khác nhau v kh ng

ho ng ngân hàng t đó có đ c các gi thuy t v vi c làm th nào các y u t quy t

đ nh nh h ng đ n kh n ng x y ra kh ng ho ng ngân hàng Bên c nh đó là xem

xét các nghiên c u th c nghi m v kh ng ho ng ngân hàng c a các nhà nghiên c u

tr c đây, nh m giúp ng i đ c hi u các nhà nghiên c u khác đư ti p c n v n đ

nghiên c u này nh th nào, nh ng s li u đư thu th p đ c c ng nh các mô hình

và ph ng pháp th ng kê mà h đư s d ng trong quá trình nghiên c u

Ch ng 2, Kinh nghi m xây d ng mô hình c nh báo s m kh ng ho ng ngân

hàng t i m t s qu c gia trên th gi i Các gi thuy t th hi n m i liên h gi a

kh ng ho ng ngân hàng và các y u t kinh t v mô đ c đ c p và th o lu n trong

lý thuy t v kh ng ho ng ngân hàng Trong ch ng này, trên c s xem xét l i các

nghiên c u th c nghi m v kh ng ho ng ngân hàng trên th gi i, ti p theo đ xu t

mô hình phù h p, thu th p d li u, ph ng pháp th ng kê và các ph n có liên quan

khác nh m làm rõ các câu h i nghiên c u Ch ng này s phác th o và s p x p

thành 3 ph n có liên quan: l a ch n mô hình nghiên c u, đ nh rõ mô hình và ngu n

thu th p d li u

Ch ng 3, v i m c tiêu xây d ng h th ng c nh báo s m cho h th ng ngân

hàng t i Vi t Nam d a trên kinh nghi m c a Thái Lan và Uruguay tài s d ng

mô hình t i u trong nghiên c u th c nghi m kh ng ho ng h th ng ngân hàng t i

Thái Lan và Uruguay T đó, bài vi t rút ra m t s kinh nghi m trong vi c xây d ng

mô hình c nh báo s m kh ng ho ng Bài vi t phân tích th c tr ng c a h th ng ngân hàng c a Vi t Nam c ng nh s c n thi t c a vi c xây d ng mô hình c nh báo

s m kh ng ho ng ngân hàng

Ch ng 4, K t lu n và ki n ngh m t s gi i pháp trong vi c xây d ng mô

hình c nh báo s m các tác nhân tác đ ng đ n ho t đ ng c a h th ng ngân hàng

Vi t Nam T đó tìm ra các gi i pháp kh c ph c và phòng ng a các tác đ ng x u

đ n h th ng ngân hàng Vi t Nam

L I M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Các cu c kh ng ho ng ngân hàng x y ra ngày càng th ng xuyên h n v i

h u qu ngày càng nghiêm tr ng h n T cu i nh ng n m 1970 đ n 2007 đư có 124

cu c kh ng ho ng h th ng ngân hàng Trong giai đo n này các cu c kh ng ho ng

ngân hàng vào nh ng n m 1980 và 1990 đ c coi là tr m tr ng nh t so v i b t k giai đo n nào tr c đây Theo th ng kê c a c a t ch c IMF, đư có kho ng 130

qu c gia tr i qua kh ng ho ng ngân hàng trong giai đo n t n m 1980-1996 Kh ng

ho ng ngân hàng x y ra có nh h ng nghiêm tr ng đ n h th ng thanh toán, suy

gi m m nh m lòng tin c a các nhà đ u t trong và ngoài n c, thu h p s n l ng

đ u ra c a khu v c s n xu t, t o s c ép n ng n v m t chính tr

Theo sau các cu c kh ng ho ng g n đây, v n đ nh ng y u t nào quy t đ nh

( nh h ng) đ n các cu c kh ng ho ng ngân hàng đư và đang là đ tài nóng b ng

cho các nhà nghiên c u kinh t t i c các n c đư và đang phát tri n trên th gi i

i u này có ý ngh a r t quan tr ng trong vi c tìm ra gi i pháp, qua đó giúp cho các

nhà ho ch đ nh chính sách có thêm c s trong vi c ban hành chính sách, bên c nh

đó h có th xây d ng h th ng c nh báo s m cu c kh ng ho ng Tuy nhiên, vi c

n m rõ các y u t quy t đ nh c a cu c kh ng ho ng ngân hàng là m t vi c không

th c s đ n gi n Ngày nay, n n kinh t c a m t qu c gia có s nh h ng qua l i

l n nhau, do đó, s lan truy n r ng c a các cu c kh ng ho ng, đ c bi t l nh v c

ngân hàng, v a rõ ràng v a khó n m b t, chính vì v y, m i th y đ c vai trò quan

trò quan tr ng c a vi c nghiên c u v các y u t quy t đ nh c a các cu c kh ng

ho ng M c dù đây không ph i là m t v n đ m i, nh ng c ng là m t đ tài x ng đáng đ quan tâm

Trong bài nghiên c u này, tôi s t p trung nghiên c u các nguyên nhân tác

đ ng đ n các cu c kh ng ho ng ngân hàng t i các n c đang phát tri n Xây d ng

mô hình c nh báo s m kh ng ho ng ngân hàng t i các n c đang phát tri n, áp

d ng mô hình này vào nghiên c u t i các qu c gia: Thái Lan và Uruguay trong giai

đo n t 1996 đ n 2003 Ti p đó, “Ki m đ nh các nhân t tác đ ng đ n kh n ng

kh ng ho ng ngân hàng t i Vi t Nam d a trên kinh nghi m c a th gi i”

2 M c đích nghiên c u, bài nghiên c u nh m

tài có k th a và s d ng k t qu nghiên c u c a các đ tài v mô hình

c nh báo s m kh ng ho ng ngân hàng n c ngoài đ làm c s lý lu n và tham

kh o

Do kh ng ho ng ngân hàng ch u tác đ ng c a nhi u y u t t ng h p bên

trong và bên ngoài h th ng ngân hàng, ph ng pháp phân tích đ c s d ng, đ ng

th i k t h p thu th p d li u, phân tích tình hu ng đ so sánh, đánh giá hi u qu

mô hình nghiên c u

Bài vi t s d ng mô hình logit và ph n m m Eviews trong vi c phân tích các

s li u c ng nh xem xét các nhân t chính tác đ ng đ n kh n ng x y ra kh ng

ho ng ngân hàng t i các qu c gia đang phát tri n và trong các tr ng h p c th c a

Thái Lan, Uruguay và Vi t Nam

5 i t ng và ph m vi nghiên c u

tài nghiên c u thu c chuyên ngành Tài Chính, t p trung chuyên sâu vào

nh ng v n đ v kh ng ho ng ngân hàng, đ tài ch y u nghiên c u h th ng ngân hàng t i Thái Lan, Uruguay, Vi t Nam Do gi i h n d li u, ph m vi nghiên c u

đ c thu h p các n c đang phát tri n trong giai đo n 1974-2010

6 C u trúc bài nghiên c u, bài vi t bao g m

Ch ng 1: Lý thuy t t ng quan v kh ng ho ng ngân hàng và xây d ng

mô hình c nh báo s m kh ng ho ng ngân hàng trên th gi i

Ch ng 2: Mô hình nghiên c u và thu th p d li u

Ch ng 3: Gi i pháp xây d ng mô hình c nh báo s m kh ng ho ng

ngân hàng t i Vi t Nam d a trên kinh nghi m c a các qu c gia là Thái Lan và Uruguay

Ch ng 4: K t lu n và đ xu t ki n ngh

7 ụ ngh a công trình nghiên c u

tài này giúp cho chúng ta có m t cái nhìn sâu h n v kh ng ho ng ngân

hàng t i các n c đang phát tri n thông qua các lý thuy t v kh ng ho ng ngân

hàng V m t lý lu n, đ tài này t p trung nghiên c u các nguyên nhân chính có kh

n ng tác đ ng đ n “s an toàn” c a h th ng ngân hàng c a m t s qu c gia đang

phát tri n trên th gi i V m t th c ti n, đ tài này hy v ng s đóng góp m t công

c c nh báo s m kh ng ho ng h th ng ngân hàng cho Vi t Nam (m c dù r t may

m n là đi u này đ c các chuyên gia đánh giá là ch a t ng x y ra đ i v i Vi t Nam), giúp cho các nhà đi u hành chính sách v mô có m t cái nhìn rõ h n v kh

n ng d t n th ng c a các b ph n trong th tr ng tài chính đ t đó có các gi i pháp đi u ch nh chính sách thích h p giúp cho n n kinh t phát tri n t t Cu i cùng, tôi c ng đ xu t nh ng chính sách cho h th ng ngân hàng Vi t Nam phát tri n n

đ nh và b n v ng trong c ng n h n và dài h n

CH NG 1: LÝ THUY T T NG QUAN V KH NG HO NG

NGÂN HÀNG TRÊN TH GI I

Trong ch ng này tôi u tiên t p trung làm rõ đ nh ngh a v kh ng ho ng

ngân hàng K đ n là đ c p đ n các khung lý thuy t khác nhau v kh ng ho ng

ngân hàng, t đó có đ c các gi thuy t v vi c làm th nào các y u t quy t đ nh

nh h ng đ n kh n ng x y ra kh ng ho ng ngân hàng Bên c nh đó, ch ng này

xem xét các nghiên c u th c nghi m v kh ng ho ng ngân hàng c a các nhà nghiên

c u tr c đây, nh m giúp ng i đ c hi u các nhà nghiên c u khác đư ti p c n v n

đ nghiên c u này nh th nào, nh ng s li u đư thu th p đ c c ng nh các mô

hình và ph ng pháp th ng kê mà h đư s d ng trong quá trình nghiên c u

1.1 Lý thuy t t ng quan

1.1.1 Khái ni m: Kh ng ho ng ngân hàng

Tác đ ng tiêu c c c a các cu c kh ng ho ng ngân hàng đ n s phát tri n

kinh t c a m t qu c gia là r t l n và chính ph các n c tiêu t n r t nhi u chi phí

cho vi c ph c h i n n kinh t M c dù các n n kinh t có th có các kinh nghi m khác nhau trong vi c ng phó đ i v i kh ng ho ng, nh ng có m t quy lu t chung là khi các tác đ ng x u nh h ng đ n th tr ng tài chính, có kh n ng làm s p đ

n n kinh t , chính ph bu c ph i n l c can thi p Vài th p k tr c, các nhà kinh t

h c theo tr ng phái tr ng ti n, kh i x ng là Friedman và Schwartz (1963), đư

g n các cu c kh ng ho ng tài chính v i kh ng ho ng ngân hàng H đư khai thác m t khái ni m h p v kh ng ho ng tài chính và cho r ng m t cu c kh ng ho ng tài chính

th ng g n li n v i m t cu c kh ng ho ng ngân hàng Khi s n đ nh c a h th ng ngân hàng b đe d a, h th ng tài chính đó có th b s p đ n u thi u s can thi p c a ngân hàng trung ng S đ v c a m t t p đoàn tài chính l n th ng là y u t thúc

đ y hi n t ng rút ti n hàng lo t t i các ngân hàng Ng i g i ti n th ng ho ng lo n

vì không phân bi t đ c ngân hàng đang ho t đ ng t t và ngân hàng có v n đ , vì v y

h đ xô rút h t ti n g i c a mình t i các ngân hàng Kho n d tr ti n m t c a các ngân hàng v n đư chi m t tr ng nh trong t ng tài s n càng tr nên “mu i b bi n”

khi xu t hi n đ t bi n rút ti n g i N u không có s can thi p c a ngân hàng trung

ng, th ng thông qua ho t đ ng h tr thanh kho n cho các ngân hàng có kh n ng thanh toán nh ng m t kh n ng thanh kho n, thì ngay c nh ng ngân hàng đang ho t

đ ng t t c ng có th đ v

i m i tài chính và gia t ng h i nh p th tr ng tài chính toàn c u đư làm

xu t hi n m t s y u t m i và nh ng quan ng i m i Do v y, m c dù có vài đi m

t ng đ ng, nh ng cu c kh ng ho ng trong nh ng n m g n đây đư khác so v i các

cu c kh ng ho ng tr c đây trên nhi u ph ng di n c bi t, h l y và s lan

truy n r ng c a các cu c kh ng ho ng d ng nh đư tr nên v a rõ ràng v a khó

n m b t Chính vì v y, ngày nay, kh ng ho ng ngân hàng ch còn đ c đ c p đ n

nh m t d ng c a kh ng ho ng tài chính, có th x y ra đ n l ho c x y ra đ ng th i cùng v i kh ng ho ng ti n t và kh ng ho ng n

Theo Ergungor và Thomson (2005), cho r ng n u v n c a h th ng ngân

hàng trong m t n c b xói mòn và chi phí ch ng kh ng ho ng quá cao thì xác su t

x y ra kh ng ho ng ngân hàng là r t cao Khi m t cú s c trong h th ng tài chính có

th lan truy n thành v n đ trong c h th ng kinh t , đ ng th i các nhà ho ch đ nh

chính sách ti n t b t đ u có nh ng hành đ ng ng phó, h th ng ngân hàng có th xem nh là kh ng ho ng Hay nói cách khác, kh ng ho ng ngân hàng có th đ c xác đ nh thông qua vi c xem xét các ho t đ ng c a ngân hàng nhà n c Kaminsky

và Reinhart (1996) chia s quan đi m này trong nghiên c u c a mình thông qua vi c

quan sát các chính sách c a ngân hàng trung ng trong th i k kh ng ho ng Theo quan đi m c a hai tác gi này, kh ng ho ng ngân hàng liên quan m t thi t đ n các

Trong bài nghiên c u vào n m 1998 c a 2 tác gi Demirguc-Kunt và Detragrache (1998) h đư đ xu t r ng m t giai đo n đ c coi là kh ng ho ng

ngân hàng khi: Các kho n n x u chi m ít nh t 10% t ng tài s n c a toàn h th ng

ngân hàng, qua đó chi phí đ gi i c u các ngân hàng l n h n 2% GDP và đi kèm

theo đó là nhi u v n đ khó kh n c a h th ng ngân hàng d n đ n c n đ c qu c

h u hóa trên di n r ng Bài vi t s d ng đ nh ngh a v kh ng ho ng ngân hàng c a

2 tác gi Ergungor và Thomson (2005)

1.1.2 Lý thuy t kh ng ho ng ngân hàng

R t nhi u nghiên c u liên quan đ n v n đ này trên th gi i đư cung c p

cho chúng ta m t cái nhìn sâu s c c ng nh qua đó gi i thích h p lý các v n đ bên

trong c a l nh v c ngân hàng Tuy nhiên, đi u thú v là r t khó hy v ng có th tìm

đ c lý thuy t nghiên c u nào đ s c gi i thích đ y đ các v n đ này Vì lý do đó,

đ có th n m b t toàn c nh c a các cu c kh ng ho ng ngân hàng, c n ph i xem xét

các nghiên c u th c nghi m khác nhau Trong bài vi t này, tôi s gi i thi u các khung lý thuy t chính v kh ng ho ng ngân hàng qua các bài nghiên c u c a Ergungor và Thomson (2005) và Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a) b i đây là

các bài nghiên c u c p nh t và d hi u Tôi b t đ u b ng vi c xem xét khung lý

thuy t c a các tác gi thu c tr ng phái c đi n, k ti p theo là quan đi m c a

Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a), và cu i cùng là quan đi m c a Ergungor

và Thomson (2005)

Theo quan đi m c đi n, kh ng ho ng h th ng ngân hàng là k t qu c a

m t chu i các s ki n b t n c a tình hình kinh t v mô Theo quan đi m này, tình

tr ng m t kh n ng chi tr t i m t ngân hàng có th là nguyên nhân khi n ng i g i

đ ng lo t rút ti n t i các ngân hàng khác trong h th ng tài chính M t lý gi i khác

cho hi n t ng này cho r ng nguyên nhân do k t qu c a s kích đ ng tâm lý c a đám đông (Kindleberger - 1978, Diamond, Dybvid - 1983) Các lý thuy t này cho

r ng tính không thanh kho n c a tài s n do ngân hàng n m gi s gây nên kh n ng

h th ng ngân hàng d b t n th ng b i vi c khách hàng rút ti n đ ng lo t Lý

thuy t này c ng gi i thích hi n t ng rút ti n đ ng lo t xu t phát t y u t tâm lý

b y đàn, các cá nhân và t ch c tham gia th tr ng hành đ ng theo xu h ng chung

c a th tr ng, gây nh h ng tiêu c c đ n h th ng tài chính, th m chí tác đ ng

đ n c các ngân hàng đang ho t đ ng t t N u không có đ c s b o lãnh ho c đ m

b o t các nhà ho ch đ nh chính sách ti n t , vi c m t kh n ng thanh toán c a m t

ngân hàng s lan r ng ra toàn h th ng ngân hàng và d i áp l c thanh kho n có th

d n đ n s s p đ c a c h th ng ngân hàng Cu c tháo ch y rút v n kh i h th ng

ngân hàng c a nh ng ng i g i ti n đ c th hi n theo các d u hi u sau: đ u tiên là

vi c không có đ y đ các thông tin (thông tin b t cân x ng) c a nh ng ng i g i

ti n làm cho h không th phân bi t các ngân hàng đang ho t đ ng t t, do đó, m t

cu c rút v n t i các ngân hàng đang ho t đ ng kém qua đó có th nh h ng dây

chuy n đ n các ngân hàng khác đang ho t đ ng bình th ng, ti p theo là vi c đ ng

lo t rút v n c a khách hàng bu c ngân hàng ph i chi tr cho t i khi bu c ph i tuyên

b phá s n i u ki n sau n a là do các nhà qu n tr ngân hàng thi u các k ho ch

đ phòng ng a trong vi c cung c p thanh kho n khi ngân hàng đ i m t v i vi c rút

v n hàng lo t Theo quan đi m này, kh ng ho ng h th ng ngân hàng xu t phát t

ph n ng c a khách hàng trong tr ng h p có nh ng thông tin x u, tác đ ng đ n

tâm lý c a ng i g i Hai tác gi Ergungor và Thomson (2005) c ng đ ng ý v i các quan đi m này và cho r ng quan đi m c đi n gi i thích t ng đ i h p lý các v n đ

bên trong c a cu c kh ng ho ng, nh ng lý thuy t này ch a th gi i thích đ c

ngu n g c c a các cu c kh ng ho ng ngân hàng trong th i gian 20 n m tr l i đây

ng th i t i các n c đang phát tri n, nh ng cú s c do lãi su t, t giá

h i đoái và giá c phi u ho c t ng tr ng ch m và suy thoái c ng có th góp ph n

t o ra kh ng ho ng c a cho h th ng ngân hàng S s p đ c a m t ngân hàng có

th gây nên nh ng h n ch v thanh kho n trong c h th ng ngân hàng, t đó có

th gây nên nh ng h n ch trong vi c thanh toán cho khách hàng c a các ngân hàng khác, qua đó d n đ n s suy s p c a c h th ng ngân hàng

Các y u t vi mô c ng có th tr thành nh ng y u t quan tr ng gây nên

s suy s p c a h th ng ngân hàng, c th là ch t l ng c a toàn b khuôn kh th

ch c a đ t n c Qui ch th tr ng y u kém do nh ng y u t v hành vi, công b

thông tin h n ch , qu n tr công ty y u kém, b o hi m ti n g i quan m c ho c h

th ng giám sát y u kém có th quy t đ nh t i m c đ l ch l c c a thông tin, ch t

l ng qu n lý ngân hàng và t o ra nh ng y u t d b t n th ng và cu i cùng là

gây nên kh ng ho ng h th ng ngân hàng

Lý thuy t ch ra r ng ngân hàng v i vai trò trung gian thanh toán và qu n

lý các ph ng ti n thanh toán, t p trung và cung c p v n cho n n kinh t , gi vai trò

là trung gian tài chính là các t ch c kinh doanh ti n t mà h at đ ng ch y u và

th ng xuyên là nh n ti n kí g i t khách hàng v i trách nhi m hoàn tr và s d ng

s ti n đó đ cho vay, th c hi n nghi p v chi t kh u và làm ph ng ti n thanh

toán Ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng truy n th ng th ng d a vào s chênh

l ch gi a các k h n, có ngh a là, ngân hàng huy đ ng ti n g i ng n h n và cho vay

dài h n Ph n l n l ng ti n g i huy đ ng s đ c đem đi cho vay đ u t l y lãi vào

nh ng d án dài h n, v i kh n ng thanh kho n th p [Heffernan, 2005, tr.105]

Trong tr ng thái kinh doanh thông th ng, khi ng i g i ti n tin t ng vào h th ng

ngân hàng, kh ng ho ng ngân hàng s không xu t hi n Nh ng khi ni m tin b “lung lay”, ví d khi m t ho c nhi u ngân hàng g p khó kh n v v n đ thanh toán do các

kho n n x u gia t ng, đ t bi n rút ti n g i có th x y ra Kh ng ho ng thanh kho n

có th bùng n và làm cho hi u qu c a h th ng ngân hàng gi m Tuy nhiên, v n

đ không ch d ng l i đây Vi c bán g p tài s n đ đ i phó v i vi c rút ti n g i

c a nh ng ngân hàng ho t đ ng t t khi nhu c u rút ti n g i t ng đư làm gi m giá tài

s n, ngh a là gi m giá tr c a tài s n ngân hàng H u qu , v n c s c a ngân hàng

gi m và d n t i nh ng v n đ v thanh toán V n đ thanh toán c a nh ng ngân

hàng này x y ra t i cao trào có th th i bùng thành m t cu c kh ng ho ng thanh kho n m i, cu i cùng s là kh ng ho ng ngân hàng Theo lý thuy t đư đ c h c thì

các ngân hàng có th phòng ng a r i ro tín d ng b ng nhi u cách bao g m c đa

d ng hóa danh m c đ u t , h có th cho vay đ i v i các l nh v c r i ro khác nhau,

ho c đòi h i tài s n th ch p vay nh ng trên th c t , đa d ng hóa danh m c đ u t

cho vay là không th lo i tr hoàn toàn r i ro tín d ng cho các ngân hàng, h n n a

vi c qu n lý tài s n th ch p khi cho vay là không hi u qu do vi c khó kh n trong đánh giá giá tr th c c a nó và t n kém ngu n l c đ theo dõi và th ng ph i ch u

s đ c đem đi cho vay đ u t l y lãi vào nh ng d án dài h n, v i kh n ng thanh

kho n th p Các ngân hàng này th ng k t h p ho t đ ng c a ngân hàng truy n

th ng và ngân hàng đ u t và b lôi cu n hoàn toàn vào ho t đ ng c a th tr ng tài

chính H th ng thu hút h u h t s v n c a h b ng cách bán nh ng ch ng khoán

n ng n h n có giá tr c đ nh (các kho n ti n g i) Trong s đó r t nhi u kho n ti n

g i bao g m quy n đòi hoàn tr c a ng i g i ti n theo nguyên t c ngang giá vào

b t k th i đi m nào (có tính thanh kho n cao) Ngân hàng l i đ u t s v n h huy

đ ng đ c vào các lo i ch ng khoán, th ng không có giá tr c đ nh và không bao

g m các quy n đòi hoàn tr c a ngân hàng theo nguyên t c ngang giá vào b t k

th i đi m nào (tính thanh kho n c a các kho n đ u t này không cao) Nh v y,

ngân hàng ph i gánh ch u r i ro khi giá tr th tr ng c a các tài s n c a h có th

gi m xu ng b ng ho c th p h n giá tr các kho n n ti n g i c a ngân hàng đ i v i

ng i g i ti n do nh ng thay đ i không mong đ i t t l lãi su t, v n , t giá h i đoái, thay đ i v quy ch , nh ng sai ph m …Do h u h t là các kho n đ u t dài

h n, nên khi có s gia t ng c a lãi su t ti n g i, ngân hàng bu c ph i t ng chi phí s

d ng v n, trong khi các kho n cho vay t các h p đ ng dài h n th ng c đ nh và

r t khó thay đ i Và khi ngân hàng yêu c u t l ti n vay cao h n s tác đ ng tiêu

c c đ n khách hàng, lúc này khách hàng khó ti p c n ngu n v n vay, đ ng th i các

kho n n x u gia t ng Vi c gia t ng lưi su t trong ng n h n có th xu t phát t vi c

các nhà ho ch đ nh chính sách ti n t trong n l c nh m th c ch t ti n t , hay ch ng

l i các ho t đ ng đ u c hay t các ho t đ ng nh m đ y m nh t do tài chính c a

chính ph

Ngoài ra tính an toàn c a h th ng ngân hàng còn ph thu c vào các nguy

c ti m n t ti n g i n c ngoài, y u t này c ng có các tác đ ng tiêu c c đ n các

ho t đ ng c a ngân hàng T do hóa tài chính mang l i không ít l i ích, xét v

ph ng di n dài h n, đ i v i nh ng n c đang phát tri n Nh ng nh ng cu c c i cách nh v y c ng s đ a đ n nh ng r i ro m i cho h th ng ngân hàng – có th

t ng nguy c c a kh ng ho ng ngân hàng Trong khi ngân hàng vay ngo i t cho

các kho n vay trong n c, đ ng th i NHNN th c hi n vi c phá giá m nh t giá h i đoái c ng có th làm gi m l i nhu n c a ngân hàng Trong tr ng h p này các ngân

hàng ch có th lo i b r i ro t giá b ng vi c ch y u huy đ ng ti n g i ti t ki m trong n c Tuy nhiên không có hy v ng r ng nguy c này bi n m t hoàn toàn, do

trong n n kinh t m , r i ro t giá có nh h ng không nh đ n k t qu ho t đ ng

c a ngân hàng V n đ là các nhà qu n tr ngân hàng ph i k p th i n m b t, phân

tích nguyên nhân bi n đ ng t giá, làm t t công tác d báo t giá, trên c s đó l a

ch n các gi i pháp qu n lý r i ro t giá phù h p, h n ch đ n m c th p nh t tác

đ ng t bi n đ ng t giá, ph c v cho m c tiêu t ng tr ng n đ nh, b n v ng c a mình, qua đó c ng tránh làm gia t ng các kho n n x u cho ngân hàng

M t cu c rút v n hàng lo t, đ t ng t c a nh ng ng i g i ti n n c ngoài

sau m t th i gian dài đ u t đ c xem nh ngu n v n đ u t vào trong n c c ng

đ c xem nh là ngu n g c c a nh ng b t n trong l nh v c ngân hàng(theo

Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a)), cho r ng dòng v n ch y vào trong n c

t ng cao là nh s tác đ ng k t h p c a hai ho t đ ng đó là t do hóa tài chính và

lãi su t đ ng n i t cao Khi các nhà đ u t n c ngoài m t lòng tin ho c lãi su t

ngo i t t ng cao, lúc đó h s đ ng lo t rút các kho n ti n g i c a mình, đi u đó làm cho các ngân hàng trong n c tr nên kém thanh kho n

các n c, khi mà các nhà đ u t tài chính trong n c l n tr n đ ng ti n

n i đ a nh m t k v ng vào s m t giá c a đ ng n i t s s m x y ra, hành đ ng này c ng góp ph n nguy c x y ra kh ng ho ng Quan đi m này l n đ u tiên đ c

đ c p đ n trong nghiên c u c a Krugman v mô hình kh ng ho ng cán cân thanh toán Theo quan đi m c a mình, ông cho r ng các nhà đ u t đ tránh vi c t n th t trong đ u t tài chính, h th ng có khuynh h ng s d ng đ ng n i t đ mua các

đ ng ngo i t c a các n c có n n kinh t phát tri n Theo Sach et al (1996), v n đ

c a các ngân hàng trong tr ng h p này là khách hàng s gi m b t các kho n ti n

g i t i các ngân hàng, và khi đó h th ng ngân hàng s g p v n đ v thanh kho n

khi hi n t ng rút v n đ ng lo t di n ra

Ngoài ra nguyên nhân có th xu t phát t quá trình th c hi n chính sách tài khóa và chính sách ti n t m r ng, các nhà ho ch đ nh chính sách thông th ng

th c hi n các bi n pháp t do hóa tài chính, đây l i đ c xem là m t trong nh ng

nguyên nhân chính gây ra kh ng ho ng (Ergungor và Thomson (2005) Vi c h

th ng tài chính ngày càng đ c qu c t hóa, bên c nh nh ng m t thu n l i còn là

nh ng thách th c không nh dành cho h th ng ngân hàng Giannetti (2006) đư

nh n xét, nh vi c t do hóa trong l nh v c tài chính, các công ty mà tr c đây ph

thu c vào ngu n v n vay ngân hàng, có th d dàng ti p c n th tr ng tài chính

thông qua các công c là trái phi u doanh nghi p ho c th ng phi u Xét v m t cung, các nhà đ u t qu c t s n lòng cung c p m t l ng v n l n v i m t chi phí

th p h n D i áp l c c nh tranh cao h n, th tr ng ti n g i b nh l i, bu c các

ngân hàng ph i tr thêm ti n đ thu hút ng i g i ti n t các đ i th c nh tranh Do

đó, l i nhu n ngân hàng s gi m, chi phí t ng, các t ch c ngân hàng y u kém s r i

vào thua l và đ i m t v i vi n c nh ph i s p đ ho c sát nh p

M t y u t khác liên quan đ n kh n ng x y ra kh ng ho ng ngân hàng là

vi c áp d ng chính sách ti n t n i l ng v i lãi su t th p trong th i gian dài Vi c

t ng tr ng ti n t quá m c th ng d n đ n vi c gia t ng trong giá tr tài s n: b t

đ ng s n, c phi u và các kho n vay tiêu dùng Các ngân hàng ng phó v i nh ng thay đ i này b ng vi c gia t ng th ph n c a h trên th tr ng do vi c t ng giá c a

tài s n là tín hi u t t cho th y vi c đ u t trên th tr ng đang t ng trong khi r i ro đang m c th p Xu h ng này c ti p t c nh th do nh ng ng i tham gia trên

th tr ng đ u tin t ng r ng giá tr các tài s n s ti p t c t ng trong th i gian t i

Tuy nhiên, ngay c khi các ngân hàng nh n ra r ng xu h ng này là th c s không

b n v ng, h v n có th ti p t c ph i cho vay v i hy v ng h có th t tháo g kh i các kho n n và đ u t x u tr c khi th tr ng s p đ (đây là cách ngh quá t

tin).Trong bài nghiên c u “Bubbles in Real Estate Markets” (Bong bóng trên các th

tr ng B t đ ng s n), Herring và Wachter (2002), ch ra r ng đ ng c đ cho vay và

đ u t vào các l nh v c nhi u r i ro làm giá c a th tr ng b t đ ng s n t ng nhanh

là b i các cú s c l n nh h ng đ n n n kinh t không th ng xuyên x y ra, do đó các ngân hàng th ng không c đoán đ c kh n ng tác đ ng Dù là cách ngh quá

t tin ho c đánh giá th p các cú s c không d đoán thì nh ng đi u này c ng đóng

vai trò quan tr ng trong kh n ng x y ra kh ng ho ng h th ng ngân hàng Dù là lý

do nào đi n a thì k t qu cu i cùng th ng là nh nhau

Ngoài ra, n n kinh t v i m c l m phát cao do s tác đ ng t vi c gia t ng

giá tài s n và s bùng n tín d ng trong th i gian dài, bu c chính ph ph i có nh ng chính sách can thi p m nh m (Ergungor và Thomson (2005), c ng đ c xem nh

m t trong nh ng nguyên nhân gây ra kh ng ho ng ngân hàng Trong tr ng h p

này, chính ph ban hành các chính sách quy đ nh lãi su t và h n ch các kho n vay

là m t trong các bi n pháp chính ph có th áp d ng đ làm ngu i n n kinh t K t

qu c a vi c này có th làm t ng tr ng kinh t ch m l i, kéo theo s suy gi m giá

tr c a tài s n c ng nh ng gi m kh n ng tr n c a ng i đi vay, l i nhu n c a

ngân hàng gi m xu ng và các kho n n x u gia t ng làm xói mòn ngu n v n c a

h , tác đ ng x u đ n h th ng ngân hàng

Công tác qu n lý, qu n tr t t trong h th ng ngân hàng đ c xem là m t

trong nh ng y u t quy t đ nh quan trong vi c làm gi m các thi t h i t cu c kh ng

ho ng, vai trò c a ng i qu n tr trong ngân hàng là ph i giám sát và duy trì h

th ng ngân hàng trong môi tr ng lành m nh, nh ng đôi khi m c tiêu đó không

đ c th c hi n đ y đ Trong m t vài tr ng h p, h n ch v ngân sách và trình đ

đ i ng qu n lý là nh ng rào c n, h n ch kh n ng ki m soát c a h M t kh n ng khác c ng th ng đ c đ c p nh là m t trong nh ng nguyên nhân gây nh h ng

đ n kh n ng ki m soát c a các ngân hàng đó là áp l c t ng tr ng, đ c bi t là trong

giai đo n phát tri n nóng c a n n kinh t Ví d : trong giai đo n chính ph th c hi n

chính sách t do hóa tài chính k t h p v i vi c thúc đ y t ng tr ng kinh t , nhà

qu n lý ngân hàng không hoàn toàn d dàng đóng c a các ngân hàng m t kh n ng thanh toán và đi u ch nh các m c tiêu đ u t c a ngân hàng đ h không quá lao

vào các d án có m c đ r i ro cao, m c dù đi u này có th đem l i cho ngân hàng

l i nhu n cao h n Các lý do k trên làm cho công tác qu n tr t i các ngân hàng tr

nên t h n và kh i đ u cho kh ng ho ng ngân hàng Trong bài nghiên c u v lý

thuy t kh ng ho ng ngân hàng, Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a) c ng tán

đ ng quan đi m này, t i các qu c gia mà l nh v c tài chính ngân hàng, h th ng

pháp lu t còn thi u và y u kém và ch t l ng ki m soát ho t đ ng m c th p là

nh ng đi u ki n t t cho kh ng ho ng ngân hàng x y ra Trong đi u ki n đó, các nhà

qu n lý ngân hàng có th đ u t vào các d án đ y r i ro, c ng nh h có th s

d ng ti n vào các m c đích cá nhân, gây t n th t cho ngân hàng, làm gia t ng kh

ho ng gi có vai trò nh m t bi n ph thu c và xây d ng các bi n gi i thích là các

bi n liên quan đ n l nh v c tài chính, kinh t v mô Theo Roberto et al (2005)

ph ng pháp này đ c s d ng r ng rưi h n các ph ng pháp khác do có l i th

hi u qu h n và còn có l i th trong vi c c l ng th ng kê tác đ ng c a các bi n

gi i thích khác nhau lên bi n ph thu c H n n a, ph ng pháp này còn có th dùng

trong vi c d đoán kh n ng x y ra kh ng ho ng trong t ng lai

Trong nghiên c u v các y u t tác đ ng đ n các cu c kh ng ho ng ngân

hàng, Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a) đư xây d ng lý thuy t v kh ng

ho ng ngân hàng b ng vi c t p trung nghiên c u v vai trò c a h th ng ngân hàng

trong n n kinh t c ng nh t p trung xem xét các v n đ tài chính các ngân hàng Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a) đư s d ng ph ng pháp này trong bài

nghiên c u v các nhân t quan tr ng tác đ ng đ n kh ng ho ng ngân hàng c a h

Cách ti p c n b ng mô hình logit cho phép các tác gi n i k t các bi n gi i thích đ

làm rõ có hay không kh n ng x y ra kh ng ho ng Bi n gi (bi n kh ng ho ng

ngân hàng) nh n các giá tr 1 (t ng ng v i kh ng ho ng x y ra), 0 (không có

kh ng ho ng) Các tham s khác c a hàm logit thu đ c b ng ph ng pháp c

l ng h p lý c c đ i

Gi ng nh quan đi m c a tr ng phái c đi n đư đ c đ c p trên,

Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a) c ng đ ng ý là nguyên nhân kh ng ho ng

là s ph n ng l i các thông tin b t đ i x ng gi a ng i g i ti n và ngân hàng

Trong tr ng thái kinh doanh thông th ng, khi ng i g i ti n tin t ng vào h th ng

ngân hàng, kh ng ho ng ngân hàng s không xu t hi n Nh ng khi ni m tin b “lung lay”, ví d khi m t ho c nhi u ngân hàng g p khó kh n v v n đ thanh toán do các

kho n n x u, đ t bi n rút ti n g i có th x y ra Kh ng ho ng thanh kho n có th

bùng n và làm cho hi u qu c a h th ng ngân hàng gi m Vi c đ ng lo t rút v n

kh i m t ngân hàng có th ch a d n đ n kh ng ho ng ngân hàng, nh ng trong đi u

ki n nh t đ nh, ng i g i ti n không phân bi t ngân hàng nào đang ho t đ ng t t,

lúc này s d n đ n vi c rút v n dây chuy n, gây khó kh n cho c h th ng ngân

hàng Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a) cho r ng thi t l p c ch b o hi m

ti n g i gi m nguy c gây ho ng lo n ngân hàng, Ho t đ ng b o hi m ti n g i góp

ph n c ng c ni m tin c a công chúng đ i v i h th ng ngân hàng, có th ng n

ng a và h n ch đ c các cu c rút ti n t gây nên h u qu r t nghiêm tr ng đ i

v i b n thân các ngân hàng x y ra đ t bi n rút ti n g i nói riêng và c h th ng nói

chung Ho t đ ng b o hi m ti n g i c ng giúp các ngân hàng ho t đ ng y u kém,

không th ti p t c duy trì ho t đ ng có th rút kh i l nh v c kinh doanh ngân hàng

m t cách có tr t t , không nh h ng đ n các ngân hàng khác và toàn h th ng Tuy

nhiên vi c này có khi l i đem đ n tác đ ng ng c, khi ti n g i đ c b o hi m thì

ng i g i ti n s không m n mà v i vi c giám sát ho t đ ng c a các ngân hàng,

ngân hàng có th cho vay m o hi m h n (liên quan đ n r i ro đ o đ c), l i nh

h ng đ n an toàn ho t đ ng c a h th ng ngân hàng Theo Kane (1989), t i nhi u

n c, vi c th c hi n b o hi m ti n g i nh ng ch a chu n b đ y đ cho t do hóa

tài chính l i là “đi u ki n t t” cho các cu c kh ng ho ng ngân hàng x y ra Có th

k ra đây m t s cu c kh ng ho ng ngân hàng g n li n v i vi c ch a chu n b đ y

đ cho t do hóa tài chính là kh ng ho ng ngân hàng t i Brazil, Chile, Mexico

Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a) d a vào lý thuy t kh ng ho ng

ngân hàng đ xác đ nh các y u t quy t đ nh nh h ng đ n kh n ng x y ra kh ng

ho ng bao g m các y u t thu c v kinh t v mô (t c đ t ng tr ng GDP th c,

thay đ i trong t giá th ng m i, t l thay đ i c a t giá h i đoái, lưi su t th c, t

l th ng d ngân sách c a chính ph so v i GDP), các bi n tài chính (t l cung

ti n M2 so v i d tr ngo i h i, t l tín d ng khu v c t nhân n i đ a so v i GDP,

t l d tr thanh kho n so v i tài s n c a ngân hàng, t c đ t ng tr ng tín d ng

th c trong n c) và các bi n thu c v th ch (b o hi m ti n g i, GDP th c bình

quân đ u ng i, ) H s d ng các d li u v mô c a các n c đư và đang phát

tri n trong giai đo n 1980-1994 cho bài nghiên c u c a mình, d li u ch y u đ c

trích xu t t IFS (international Financial Statistic) Bài nghiên c u b t đ u t danh

sách các thành viên thu c IMF M t vài qu c gia b lo i tr do vi c thi u các d li u

c n thi t cho bài nghiên c u, cu i cùng danh sách ch t l i là d li u c a 45 qu c gia

đ c s d ng vào mô hình nghiên c u c a h

K t qu h i quy h đ t đ c qua mô hình: t c đ t ng tr ng ch m, t l

l m phát cao và tình hình qu n lý kinh t v mô y u kém là nh ng nguyên nhân ch

y u gây ra kh ng ho ng, bên c nh đó lưi su t th c m c cao c ng có liên quan đ n

v n đ này Và vi c th c thi pháp lu t y u kém c ng có liên quan m t thi t đ n r i

ro kh ng ho ng

Các tác đ ng ng c l i, do ch u nh h ng t các cu c kh ng ho ng ngân hàng, đ n các y u t đ c đ i di n thông qua các bi n gi i thích, c ng đư đ c hai

ông Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a) đ c p đ n trong bài nghiên c u c a mình c ng v n còn h u d ng cho các nghiên c u ti p theo sau này Theo bài nghiên

c u c a mình, hai ông đư tranh lu n v quan đi m cho r ng các cu c kh ng ho ng

ngân hàng có th gây ra các tác đ ng lên chính các y u t , đ c đ i di n qua các

bi n gi i thích Minh ch ng cho vi c này là t l tín d ng trên GDP, t l này có xu

h ng đi xu ng sau khi các cu c kh ng ho ng ngân hàng di n ra, và vi c gi m sút

c a tín d ng kéo theo các tác đ ng x u đ n các bi n khác, ví d : s s t gi m c a

GDP Bi n lãi su t th c c ng là m t ví d khác cho v n đ này, theo các lý thuy t

tr c đó, kh ng ho ng ngân hàng có th gây nên t lãi su t th c th p, đó có th là

k t qu trong th i gian dài t các chính sách th t ch t ti n t ho c do các ho t đ ng

trong quá trình gi i c u các ngân hàng Theo tác gi , k t qu h i quy ph i lo i tr

t t c các quan sát sau giai đo n kh ng ho ng Hay nói cách khác, m t cách ti p c n

khác là thi t l p mô hình h i quy bao g m t t c các quan sát t i ngày k t thúc c a

cu c kh ng ho ng Tuy nhiên vi c này không d , đ xác đ nh ngày cu i cùng c a

các cu c kh ng ho ng ngân hàng có th quá tr ho c quá s m

Trong bài vi t c a mình, Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a) l i tìm

th y r ng kh n ng x y ra kh ng ho ng t i m t n c đư có kinh nghi m đ i phó v i

v n đ l i cao h n so v i nh ng n c ch a t ng có kinh nghi m Vì lý do đó, các ông đ xu t đ n vi c các mô hình c l ng nghiên c u khác có th thêm vào các

bi n: s l ng các cu c kh ng ho ng trong quá kh c ng nh kho ng th i gian tr i

qua kh ng ho ng l n cu i

M t k thu t khác c ng đ c s d ng trong ph ng pháp d báo kh ng

ho ng ngân hàng đ c xây d ng b i Roberto et al (2005) là ph ng pháp ti p c n

d a trên các d u hi u c nh báo Ph ng pháp này đòi h i c n ph i xây d ng m t giá

tr ng ng cho m i bi n gi i thích, t m g i là ng ng an toàn Kh n ng x y ra cu c

kh ng ho ng đ c cho là t ng lên khi các ch s c a các bi n v t quá ng ng an toàn và ng c l i Lý t ng nh t là giá tr ng ng ph i đ c ch n sao cho khi các

ch s c a các bi n v t qua ng ng này thì có ngh a là x y ra kh ng ho ng V n đ

c a ph ng pháp này là làm sao đ xây d ng đ c các giá tr ng ng này và l y nó

làm chu n cho vi c c nh báo s m kh ng ho ng Trong bài nghiên c u c a mình, Kaminsky và Reinhart (1996) đư ti p c n v n đ v kh ng ho ng ngân hàng b ng

v n d ng t l d u hi u c nh báo t i thi u (minizing signal-to-noise ratio) T l

này đ c xác đ nh nh là t l c a các d báo kh ng ho ng sai l m so v i t l c nh báo thành công Do đó, t l này càng nh , hi u qu d báo kh ng ho ng càng cao Theo cách này, Kaminsky and Reinhart (1996), đư ti p t c công vi c b ng vi c thay

th các giá tr ng ng khác nhau qua đó tìm đ c giá tr nh nh t c a t l c nh

báo Roberto et al (2005) l p lu n r ng v i ph ng pháp này r t d đ tìm ngu n

g c c a các cu c kh ng ho ng Tuy nhiên, bên c nh u đi m đó, ph ng pháp này không tính đ n các t ng tác gi a các bi n v i nhau và không cung c p m t khuôn

kh nào cho vi c th nghi m th ng kê và tính toán đ n các kh n ng kh ng ho ng trong t ng lai

Kaminsky và Reinhart (1996), trong nghiên c u c a mình v các nguyên

nhân có tác đ ng đ n hi u qu ho t đ ng c a ngành ngân hàng, các tác gi đư thông

qua vi c quan sát các chính sách c a ngân hàng trung ng trong th i k kh ng

ho ng Theo quan đi m c a hai tác gi này, kh ng ho ng ngân hàng liên quan m t

thi t đ n các ho t đ ng c a ngân hàng nhà n c nh : vi c ng i g i rút ti n g i

t ng đ t bi n, có th xu t hi n các ho t đ ng: đóng c a, sáp nh p, mua l i, ho c tr

giúp c a chính ph đ i v i m t ho c nhi u t ch c tài chính

Bài vi t c a Kaminsky và Reinhart (1996), không ph i không có m t h n

ch Bài vi t có th đ c p đ n các cu c kh ng ho ng quá mu n, b i vì các v n đ tài chính th ng b t đ u tr c khi m t ngân hàng bu c ph i đóng c a ho c sát nh p,

ho c c ng có th là quá s m do nh ng tác đ ng x u nh t c a cu c kh ng ho ng có

th ch đ n trong th i gian sau đó H n n a, bài nghiên c u này còn b h n ch

trong vi c thu th p d li u, Kaminsky và Reinhart (1996), ch li t kê danh sách

kh ng ho ng h th ng ngân hàng c a h n 20 qu c gia, vi c này gây khó kh n cho

các nhà nghiên c u ti p theo trong vi c m r ng ph m vi nghiên c u

Trong bài nghiên c u v kh ng ho ng ngân hàng c a hai tác gi Caprio và

Klingebiel (1996b), theo quan đi m c a mình, hai ông đư đ nh ngh a v kh ng

ho ng ngân hàng là tr ng h p mà giá tr th c c a h th ng ngân hàng đã g n nh

hoàn toàn b lo i b , đi u này khác bi t v i quan đi m c a nhi u nhà nghiên c u

khác: các ngân hàng t i nhi u n c v n có v n đ m c dù h th ng ngân hàng đang

có d u hi u l c quan Tuy nhiên, theo hai tác gi đ c p v n đ kh ng ho ng ngân

hàng s d dàng đ c xác đ nh h n n u k t h p kh ng ho ng ngân hàng cùng v i

vi c m t kh n ng thanh toán c a h th ng ngân hàng Khi các ngân hàng n m gi

quá nhi u các kho n n x u, các kho n n này đ s c th i bay v n c a h th ng

ngân hàng D a trên d li u c a khu v c ngân hàng t i các n c đang phát tri n

trong nh ng n m 1980, Caprio và Klingebiel (1996b), cho th y t l n x u t i thi u

chi m 5% t ng s n vay là đ đ gây khó kh n cho h th ng ngân hàng Trong bài nghiên c u c a mình, các tác gi Caprio và Klingebiel (1996b) đư xem xét h n 80

cu c kh ng ho ng ngân hàng trên th gi i thông qua vi c c p nh p d li u t các

cu c nghiên c u khác bao g m các nghiên c u c a Caprio và Klingebiel (1996c) và Honohan et al (2005), Trong d li u nghiên c u c a mình, hai nhà nghiên c u này

c ng đư ch ra đ c 75% các n c g p kh ng ho ng ngân hàng, t l giá tr th ng

m i xu t kh u gi m g n 10% trong nh ng n m tr c khi kh ng ho ng

1.3 Tóm t t ch ng 1

Tóm l i, các y u t quy t đ nh đ n các cu c kh ng ho ng ngân hàng có th

phân chia thành ba nhóm l n riêng bi t, bao g m nhóm các y u t v mô (các khó

kh n c a ng i đi vay, lưi su t danh ngh a, các chính sách m r ng ti n t ), nhóm các y u t tài chính (các cu c t n công đ u c , t do hóa tài chính) và cu i cùng là

nhóm các y u t do th ch (ch t l ng qu n tr c a h th ng ngân hàng, chính

sách b o hi m ti n g i) M c dù t các ngu n tài chính khác nhau, các y u t góp

ph n vào trong cu c kh ng ho ng theo nh ng cách khác nhau và đôi khi có th th y

hai gi i pháp (mô hình logit và mô hình s d ng t l d u hi u c nh báo t i thi u)

đ ti p c n m c tiêu chính c a bài nghiên c u này i u quan tr ng là m i ph ng pháp đ u có thu n l i c ng nh b t l i riêng c a nó Do đó, trong ch ng ti p theo

đ tài này c n xem xét m t cách c n tr ng trong vi c l a ch n mô hình cho bài

nghiên c u

CH NG 2: MÔ HÌNH NGHIÊN C U VÀ THU TH P D LI U

Trong ph n tr c, các gi thuy t th hi n m i liên h gi a kh ng ho ng ngân

hàng và các y u t kinh t v mô đư đ c đ c p và th o lu n trong lý thuy t v

kh ng ho ng ngân hàng Bên c nh đó, trong ch ng này tôi đư xem xét l i các

nghiên c u th c nghi m v kh ng ho ng ngân hàng trên th gi i

D a trên c s đư đ c p trong ph n tr c, b c ti p theo trong ch ng này

là vi c đ xu t mô hình phù h p, thu th p d li u, ph ng pháp th ng kê và các

ph n có liên quan khác nh m làm rõ các câu h i nghiên c u Ch ng này s đ c

phác th o và s p x p thành 3 ph n có liên quan: l a ch n mô hình nghiên c u, đ nh

rõ mô hình và ngu n thu th p d li u

2.1 L a ch n mô hình nghiên c u

Lý thuy t kh ng ho ng ngân hàng trong ch ng tr c đư hoàn thành m t v n

đ r t c b n c a bài nghiên c u này, đó là làm rõ kh n ng c a các bi n v mô khác nhau tác đ ng đ n các cu c kh ng ho ng i u này r t quan tr ng nh đó cung c p

khuôn kh cho vi c áp d ng các ph ng pháp th ng kê vào vi c d đoán kh n ng

x y ra kh ng ho ng

Xem xét các công trình nghiên c u th c nghi m đư đ c p đ n hai kh n ng

có th s d ng đ đ t đ c m c tiêu th hai c a bài nghiên c u này, đó là vi c xác

đ nh giá tr gi i h n cho m i bi n nh m t i thi u hóa kh n ng x y ra kh ng ho ng ngân hàng Ph ng pháp th nh t là d a trên t l d u hi u c nh báo t i thi u Nh

đư nói trên, vi c gi m đ n m c t i thi u t l d u hi u c nh báo b ng vi c thay th các ng ng khác nhau cho phép Kaminsky and Reinhart (1996) hi u đ c cách h n

ch t n su t c a các cu c kh ng ho ng Tuy nhiên, k t qu c a ph ng pháp này là

có th ch p nh n v m t t i thi u hóa đ c kh n ng x y ra kh ng ho ng Do đó, có

l cách ti p c n t t nh t cho tr ng h p này là s d ng mô hình logit đa bi n Mô

hình này cung c p n n t ng cho vi c đánh giá tác đ ng biên c a m i bi n lên kh

n ng gây ra kh ng ho ng và qua đó kh n ng kh ng ho ng có th gi m b t H n

e

z Zi

vi t này, mô hình logit đa bi n đ c ch n cho vi c x lý các câu h i nghiên c u

M c tiêu c a mô hình logit là nghiên c u m i t ng quan gi a m t (hay

nhi u) y u t nguy c và đ i t ng phân tích Ch ng h n nh đ i v i bài nghiên c u

này là m i t ng quan gi a kh n ng x y ra kh ng ho ng ngân hàng đ n t các y u

t kinh t v mô, các y u t tài chính, và các y u t t th ch … Trong mô hình h i quy logit thì các đ i t ng nghiên c u th ng đ c th hi n qua các bi n s nh phân (binary) nh x y ra/không x y ra, có/không… N u m t mô hình h i quy thông

th ng nào đó đ c s d ng trong tr ng h p này thì không có gì đ m b o r ng giá

tr d báo tr c s n m trong kho ng 0 và 1, t c là có ho c không vi c x y ra kh ng

ho ng ngân hàng

D a trên Bài kinh t l ng c b n c a Gujarati (2003), mô hình logit d a

trên hàm phân ph i xác su t logistic Mô hình này có th đ c tính toán b ng công

1

1 )

/ 1

Hay

Zi Zi Zi

i

e

e P

V i Pi/(1-Pi) là t s nguy c (Odds Ratio-OR) là ch s th ng kê quan

tr ng trong h i quy logit, t m d ch là kh n ng, (là t s gi a p (là xác su t đ bi n

ph thu c nh n giá tr là 1) và 1-p là xác su t còn l i đ bi n ph thu c nh n giá tr

là 0

L y ln c hai v , ph ng trình:

j k k i

L không ch tuy n tính đ i v i bi n s mà còn tuy n tính v i các tham s

Khi Z bi n thiên (-∞, +∞) thì P bi n thiên t (0,1), L bi n thiên t (-∞, +∞) Nh

v y dù P ch l y giá tr thu c kho ng (0, 1) nh ng L không b gi i h n

Trong mô hình logit, các nhà kinh t không nghiên c u nh h ng tr c ti p

c a các bi n đ c l p đ i v i bi n ph thu c mà xem xét nh h ng c a các bi n đ c

l p đ n kh n ng x y ra kh ng ho ng hay k v ng c a P M t đi u c n l u ý là vi c thay đ i m t đ n v c a các bi n gi i thích không nh h ng đ n kh n ng x y ra

kh ng ho ng Công th c (2.6) cho th y r ng, các h s th hi n tác đ ng c a vi c thay đ i m t đ n v c a các bi n gi i thích lên hàm log c a t s odd (t s kh

n ng) Vì v y, tác đ ng biên c a m i bi n lên kh n ng x y ra kh ng ho ng thay đ i

theo th i gian tùy thu c vào các h s c a nó Bên c nh đó, hình d ng c a hàm logic

(hình d ng S) c ng cho th y đi u thú v , đó là s thay đ i c a các bi n gi i thích có tác đ ng khác nhau lên kh n ng x y ra kh ng ho ng tùy thu c vào tình tr ng ban

đ u c a nó Hay nói cách khác, n u kh n ng x y ra kh ng ho ng c a m t n c đang m c đ th p (khó x y ra), tác đ ng biên c a các bi n đ c l p lên kh n ng

x y ra kh ng ho ng là th t s không đáng k , nh ng cùng m t m c đ tác đ ng

biên đó s nh h ng m nh h n lên kh n ng kh ng ho ng n u các n c đó đang

có d u hi u c nh báo kh ng ho ng trong h th ng ngân hàng

Hình 1: ng cong Logit

2.2 Lý thuy t mô hình và mô hình chi ti t

2.2.1 Lý thuy t mô hình

Trong cu n sách vi t v kinh t c a mình Gujarati (2003) đư nh n đ nh khi

xây d ng b t k mô hình nào thì c ng c n có s k t h p c a các y u t sau: lý

thuy t kinh t , hành vi con ng i, các nghiên c u tr c đó và các kinh nghi m th c

ti n đ c rút ra trong quá kh Tuy nhiên, vi c sai s trong vi c nghiên c u v n có

th x y ra do các nguyên nhân sau: (1) Mô hình xem xét thi u các bi n có liên quan

ho c c ng có th bao g m c nh ng bi n không có liên quan hay (2) do mô hình

nghiên c u đ ngh xem xét không phù h p i v i sai s (2) các nghiên c u th c

nghi m c a nhi u tác gi trên th gi i th a nh n r ng ph ng trình logit là phù h p

cho vi c nghiên c u xác su t x y ra kh ng ho ng ngân hàng i v i sai s (1), bài

nghiên c u này đ c ti n hành theo cách s l p mô hình t t ng quát đ n đ n gi n,

đ qua đó có đ c mô hình ch t l ng và có đ c các k t qu đáng tin c y i m

m u ch t c a v n đ này là mô hình đ xu t ban đ u s bao g m bao nhiêu h s h i

quy Theo Gujarati (2003) vi c l p mô hình t t ng quát đ n đ n gi n có th d n

đ n s có m t c a các bi n không phù h p trong mô hình, tuy nhiên vi c này không

quan tr ng, b i ng i nghiên c u s t ng b c h ng đ n mô hình không ch ch và

c l ng các h s đáng tin c y Xa h n n a, là vi c c l ng chính xác các sai

s và ph ng pháp ki m đ nh gi thuy t v n ti p t c đ c th c hi n i m b t l i

c a ph ng pháp này là vi c có m t c a các bi n không th c s c n thi t, đi u này

có th làm vi c d báo thi u đi chính xác B ng các ph ng pháp ki m đ nh, qua đó

t ng b c s tìm ra ph ng trình phù h p theo yêu c u Theo cách nhìn nh n nh

trên thì ph ng th c s d ng mô hình t t ng quát đ n đ n gi n d ng nh là s

l a ch n t t nh t trong tr ng h p này

2.2.2 Mô hình chi ti t

Nh v y, nhìn chung ph ng th c đ xây d ng mô hình c nh báo s m

kh ng ho ng ngân hàng là t p h p t t c các bi n mà tôi có th thu th p đ c D a

trên khung lý thuy t v kh ng ho ng ngân hàng và các d li u có s n, mô hình

nghiên c u đ ngh cho bài vi t này nh sau: Ph ng trình (2.7)

i i

i i

UthCreditgrowDeposit

serM

TOTInflation

Exerest

alGrowth

P

PLnL

6 5

4 3

2 1

M2/Reserve là đ i di n c a bi n các nhân t t n công ti n t Deposit là đ i di n c a bi n các nhân t b o hi m ti n g i Creditgrowth là đ i di n c a bi n các nhân t t do hóa th ng m i

Và u là đ i di n các bi n không quan sát đ c và góp ph n gây ra

kh ng ho ng ngân hàng

2.2.2.1 Bi n T l t ng tr ng kinh t (Growth)

Bi n đ c đ c p đ n đ u tiên trong mô hình nghiên c u là bi n t l t ng

tr ng GDP th c T lý thuy t c a kh ng ho ng ngân hàng mà tôi đư đ c p t

tr c ch ra r ng các tác đ ng tiêu c c c a n n kinh t s nh h ng đ n tình tr ng

tài chính c a nh ng ng i đi vay và c h th ng ngân hàng Vì th , s làm gia t ng

các các kho n n x u và là đi u ki n đ x y ra kh ng ho ng ngân hàng Trong nhi u

tr ng h p, ph ng pháp đa d ng hóa các kho n n và đ u t nhi u l nh v c khác

nhau là bi n pháp khôn khéo đ gi m r i ro nh ng trong đi u ki n m i th đang tr

nên trì tr , khó c u vãng thì bi n pháp này d ng nh c ng không hi u qu i

di n cho vi c ghi nh n các cú s c c a kinh t v mô, bài nghiên c u này s d ng t

l t ng tr ng kinh t trong n c (GDP) Bi n này s d ng d li u trong dòng

99bvp c a IFS, đ c đo l ng b ng t l ph n tr m thay đ i c a GDP th c c a t ng

qu c gia qua các n m

2.2.2.2 Bi n Lãi su t th c (real interest)

ây là bi n th hai đ c đ c p đ n trong mô hình đ ngh (2.1) Nh đư

th o lu n trên, vi c gia t ng đ t ng t lãi su t th c trong ng n h n s tác đ ng x u

lên tình tr ng tài chính c a c ng i đi vay và ng i cho vay Qua đó, c ng góp

ph n làm gia t ng kh n ng x y ra kh ng ho ng cho h th ng ngân hàng Theo lý

thuy t đư đ c p, vi c gia t ng lưi su t th c trong ng n h n ch ra r ng h th ng

ngân hàng b đ t d i áp l c thanh kho n, vi c này có th là h u qu c a cu c t n

công ti n t c a các nhà đ u c ho c các chính sách ti n t m r ng trong dài h n

ho c do vi c th c hi n chính sách t do hóa tài chính c a chính ph Nói cách khác,

s d ng bi n này đ d báo kh n ng kh ng ho ng ngân hàng là r t c n thi t b i vì

nó đ i di n cho các y u t kinh t có nh h ng đ n cu c kh ng ho ng ây đ c

k v ng là bi n s có tác đ ng m nh trong các y u t c n nghiên c u trong bài

nghiên c u này Bi n này s d ng d li u t dòng 60L, trong b d li u c a IFS

Bi n này đo l ng t l ph n tr m thay đ i c a lãi su t th c (lãi su t danh ngh a lo i

b đi t l l m phát) qua các n m c a các qu c gia

2.2.2.3 Bi n T giá h i đoái (exchange rate)

Bi n ti p theo trong mô hình là bi n t giá h i đoái (bi n t giá), bi n này

đ c cho là ch làm t ng r i ro kh ng ho ng trong đi u ki n c ng i g i và ngân

hàng có các kho n n n c ngoài chi m t tr ng l n Trong hoàn c nh này, ch c n

m t s m t giá đ t ng t c a đ ng n i t s làm t ng ngh a v tr n c a h (c

ng i g i và ngân hàng), vì v y lúc này khu v c tài chính tr nên d s p đ

ki m nghi m gi thuy t này, trong bài nghiên c u này tôi s d ng t l m t giá c a

t giá h i đoái, đ c đo l ng b ng ph n tr m thay đ i qua t ng n m c a t giá trao

đ i c a t giá c a m t qu c gia so v i đ ng đôla m D li u đ c chi t xu t t

dòng ae cùa IFS

2.2.2.4 Bi n L m phát (inflation)

M t nhân t khác đ c đ xu t trong mô hình nghiên c u này đ d đoán

kh n ng x y ra kh ng ho ng ngân hàng là y u t liên quan đ n l m phát Trong bài

nghiên c u c a mình, Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a) s d ng t l này nh

là bi n đ i di n cho các ho t đ ng qu n lý y u kém c a chính ph , chính vi c qu n

lý y u kém này tác đ ng lên n n kinh t trên nhi u ph ng di n khác nhau Nh ng

có l , lý do thuy t ph c nh t là tình tr ng l m phát cao kéo dài gây tác đ ng x u đ n

tình hình kinh t c a m t qu c gia, c ng nh tình hình kinh doanh c a ngân hàng và

c a doanh nghi p Vì lý do đó, y u t l m phát c ng đ c k v ng góp ph n làm

t ng kh n ng x y ra kh ng ho ng Nhân t này đo l ng b ng t l thay đ i c a ch

s giá tiêu dùng c a t ng qu c gia qua các n m, bài vi t s d ng d li u t i dòng

64.x trong b d li u IFS

2.2.2.5 Bi n T l giá tr th ng m i xu t kh u (Terms Of Trade)

Nh đư đ c p trên, Bi n đ ng c a t giá th ng m i ph n ánh thay đ i thu

nh p c a qu c gia tính theo hàng hóa nh p kh u c a n c ngoài Khi t giá th ng

m i gi m, đ ng ngh a v i thu nh p qu c gia gi m vì c n ph i t ng thêm hàng xu t

kh u đ mua đ c m t đ n v hàng nh p kh u đ nh tr c, m t cú s c b t ch t c a

t giá th ng m i đ i v i các khách hàng c a ngân hàng c ng đ ng th i làm gia

t ng m i lo ng i đ n kh n ng kh ng ho ng ngân hàng Khi t l giá tr th ng m i

xu t kh u thay đ i đáng k , các khách hàng càng g p khó kh n h n trong vi c tìm

ngu n v n vay Ch s này đ c bi t cao và có m i t ng quan v i các cu c kh ng

ho ng tài chính t i các n c đang phát tri n, n i mà các ngân hàng ch a quan tâm

nhi u đ n các l nh v c công nghi p Bi n này đo l ng vi c thay đ i t l th ng

m i c a t ng qu c gia qua các n m, d li u đ c thu th p t WDI 2012

2.2.2.6 Bi n T l cung ti n trên d tr ngo i h i (M2/Reserve) đ i di n

cho bi n các ho t đ ng t n công ti n t

Trong bài nghiên c u c a Sachs et al (1996) g i ý r ng vi c lo ng i t giá s

m t giá có th b t ngu n cho vi c tháo v n kh i ngân hàng T quan đi m này, n u

qu c gia đó có m c d tr ngo i h i th p s t o đ ng c cho nh ng ng i đang n m

gi đ ng n i t có xu h ng chuy n sang n m gi đ ng ngo i t H th ng ngân

hàng s đ i m t v i khó kh n n u xu h ng này d n đ n ng i g i ti n đ ng lo t

rút ti n c a h kh i ngân hàng K t qu có th d n đ n các ngân hàng r i vào tình

tr ng m t kh n ng thanh toán Trong bài nghiên c u c a Demirguc-Kunt and Detragrache (1998a) đư s d ng t l M2 (ti n c ng v i các kho n ti n g i ti t ki m

t i ngân hàng th ng m i) trên l ng d tr ngo i h i đ đánh giá tác đ ng c a

cu c t n công ti n t lên h th ng ngân hàng Theo tác gi Calvo (1996) cho r ng t

l này là m t y u t quy t đ nh đ d đoán cu c kh ng ho ng ngân hàng có ngu n

g c t s m t cân đ i c a cán cân thanh toán D li u trong bài vi t c a tôi đ c

chi t xu t t dòng 34-35 c a b d li u IFS đ đo l ng cho bi n M2 (g m ti n và

các kho n ti n c ng v i các kho n ti n g i ti t ki m t i ngân hàng th ng m i) trên

l ng d tr ngo i h i c a ngân hàng nhà n c (ho c ngân hàng trung ng) c a

các qu c gia qua t ng n m (d li u thu th p t dòng 1d.d c a IFS)

2.2.2.7 Bi n B o hi m ti n g i (Deposit)

L a ch n ti p theo đ c đ c p là vi c th c hi n b o hi m ti n g i t i các

n c Tác gi Demirguc-Kunt và Detragrache (1998a) cho r ng b o hi m có th t n

t i 2 d ng là rõ ràng ho c không rõ ràng B o hi m ti n g i đ c xem là rõ ràng

n u nh các ngân hàng mua b o hi m đ y đ ho c m t ph n cho các kho n ti n g i

c a khách hàng ho c chính ph cam k t b o đ m quy n l i cho ng i g i ti n trong

tr ng h p ngân hàng g p khó kh n Trong tr ng h p này, ng i g i ti n tin

t ng r ng chính ph s gi i quy t các v n đ khó kh n c a ngân hàng trong tr ng

h p kh ng ho ng ngân hàng x y ra Trong bài vi t này, bi n này đ c xem là m t

bi n gi trong mô hình nghiên c u (bi n Dummy), bi n nh n giá tr là 1 n u qu c

gia đó có thi t l p h th ng b o hi m ti n g i m t cách rõ ràng và 0 cho tr ng h p

khác Chúng ta th ng d đoán r ng vi c th c hi n b o hi m ti n g i s góp ph n

h n ch vi c x y ra kh ng ho ng, nh ng nh đư nêu trong ph n các nghiên c u có

liên quan, m i quan h gi a b o hi m ti n g i và kh ng ho ng ngân hàng l i không

th c s rõ ràng i u này có th đ c hi u nh là vi c th c hi n b o hi m ti n g i

làm gi m đáng k n i lo s tình tr ng ho ng lo n c a ngân hàng Tuy nhiên, hi u

qu c a vi c b o hi m ti n g i s không có tác d ng khi có hi n t ng r i ro đ o

đ c, khi ngân hàng (các t ch c tài chính) s d ng ngu n v n vay vào các kho n

đ u t có r i ro cao Bi n này đ c chi t xu t t báo cáo th ng niên c a t ch c

IADI (2012), t ch c nghiên c u v b o hi m ti n g i qu c t (Internation association of deposit insurance (2012)

2.2.2.8 Bi n T do hóa tài chính (credit)

Bi n cu i cùng đ c đ xu t trong mô hình nghiên c u là Bi n đ i di n cho

vi c t do hóa tài chính t i m i qu c gia Lý thuy t kh ng ho ng ngân hàng ch ra

r ng sau khi th c hi n t do hóa l nh v c tài chính, th tr ng ti n g i tr nên mang

tính c nh tranh cao h n khi mà các nhà đ u t n c ngoài s n lòng cung c p l ng

l n các ngu n v n v i chi phí th p i u này khi n các ngân hàng bu c ph i t ng

chi phí ho t đ ng nh m gi khách hàng c a mình Khi thu nh p gi m, ngân hàng có

th ph i đ i m t v i tình tr ng khó kh n, có kh n ng s không chi tr đúng h n các

kho n n Thêm vào đó, n u các nhà đ u t tháo ch y kh i ngân hàng, lúc này h

th ng ngân hàng s d t n th ng h n Theo Allegret et al (2003) đư ch ra d ng

nh có 3 kênh mà t do hóa tài chính có th nh h ng đ n s b n v ng c a ngân

hàng bao g m: m c a h th ng tài chính, bãi b các quy đ nh v lãi su t và bãi b các quy đ nh v các kho ng n vay ngân hàng i u này có ngh a là t do hóa tài

chính có th có th đ c đánh giá thông qua các tác đ ng c a nh ng kênh này trên

th tr ng tài chính Theo Galbis (1993) đư cho r ng lãi su t th c (lãi su t đư lo i b

l m phát) có th là đ i di n t t nh t cho t do hóa tài chính b i vì bãi b các quy

đ nh v lãi su t th ng d n đ n vi c gia t ng 1 cách nhanh chóng c a lãi su t th c Tuy nhiên, nh đư đ c p ph n lý thuy t trên, lãi su t th c t ng cao có th là k t

qu c a các nhân t khác nh : t n công ti n t theo (Kaminsky and Reinhart, 1996)

ho c do chính sách th t ch t ti n ti n t (Ergungor and Thomson, 2005) Vì v y, lãi

su t th c có th không đánh giá t t cho vi c t do hóa tài chính c ng nh các hi n

t ng x y ra đ i di n cho ti n trình t do hóa tài chính, bài vi t này đánh giá tác

đ ng c a hai kênh còn l i b ng vi c s d ng các bi n tin c y liên quan, Pill và

Pradhan (1995) đ ngh s d ng t l tín d ng trong n c trên GDP Kunt and Detragrache (1998a) đ a ra t l tín d ng trên GDP và t c đ t ng tr ng

Demirguc-tín d ng trong n c Do gi i h n v d li u, bài vi t này s d ng t c đ t ng tr ng

tín d ng trong n c trên GDP nh là m t bi n gi i thích cho t do hóa tài chính

trong mô hình D li u thu th p t dòng 32d và dòng 99b c a b d li u IFS

2.3 c l ng và ki m đ nh mô hình đ ngh

Trong ph n tr c, mô hình t t ng quát đ n đ n gi n đ c xem là ph ng

cách t t nh t đ có đ c mô hình phù h p theo yêu c u C th , m c tiêu này đ c

th c hi n theo b n b c:

- u tiên, s d ng các lý thuy t kinh t , các nghiên c u t tr c và k

c kinh nghi m đ xác đ nh mô hình t ng quát, trong đó bao g m t t c các h s

h i quy liên quan có th

- c l ng mô hình đ xu t

- B c ti p theo là lo i b các tham s không có ý ngh a th ng kê ra

kh i mô hình nghiên c u B c này b t đ u t các bi n ít có ý ngh a th ng kê nh t