Luận văn Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm soát nội bộ tại ngân hàng TMCP phát triển nhà ĐBSCL

M i cá nhân đóng vai trò quan tr ng trong KSNB... - Cung ng các ph ng ti n thanh toán.

-oo0oo

LÊ TH M TRANG

Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng

L I CAM OAN

N i dung trong Lu n v n ‘GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU HO T NG

KI M SOÁT N I B T I NGÂN HÀNG TH NG M I C PH N PHÁT

Tr n Hoàng Ngân là k t qu nghiên c u đ c l p c a h c viên và ch a đ c công b trong b t k công trình khoa h c nào

Ng i cam đoan

LÊ TH M TRANG

DANH M C CÁC T VI T T T

y ban thu c H i đ ng qu c gia Hoa k v

vi c ch ng gian l n trên báo cáo tài chính COSO

DANH M C B NG S LI U

B ng 2.1 Tình hình kinh doanh c a MHB qua các n m (2009-2012)

DANH M C CÁC HÌNH V

1 S đ 2.1 : Mô hình t ch c h th ng giám sát n i b hi n nay t i MHB

2 S đ 2.2 : Quy trình c p tín d ng c a m t kho n vay

3 S đ 3.1 : xu t mô hình t ch c giám sát n i b t i MHB

M C L C

Trang ph bìa L i cam đoan M c l c Danh m c các t vi t t t Danh m c b ng s li u Danh m c các hình v L i m đ u

CH NG 1: C S LÝ LU N V HI U QU HO T NG KI M SOÁT N I B T I NGÂN HÀNG TH NG MA 1 1 L ch s ra đ i và phát tri n c a ki m soát n i b ………… ……… …….1

1.2 nh ngh a ki m soát n i b ……… 2

1.3 Các y u t c a ki m soát n i b theo COSO 2004……….… ….3

1.3.1 Môi tr ng ki m soát……… ……… 3

1.3.2 Thi t l p m c tiêu……… ………6

1.3.3 Nh n d ng các s ki n……… ……… ……….….… 7

1.3.4 ánh giá r i ro……… … ……… … 8

1.3.5 Ph n ng r i ro……… …… ……….…9

1.3.6 Ho t đ ng ki m soát………… ……….… 10

1.3.7 Thông tin và truy n thông……… ……….……….12

1.3.8 Giám sát……… ………….…… 13

1.4 ánh giá h th ng ki m soát n i b ……….….….…….13

1.4.1 Môi tr ng ki m soát 13

1.4.2 H th ng k toán 14

1.4.3 Các th t c ki m soát 15

1.4.4 B ph n ki m toán n i b 16

1.5 Làm th nào đ nâng cao hi u qu ho t đ ng ki m soát n i b 16 1.6 Ki m soát n i b trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i18

1.6.1 Ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 18

1.6.2 M c tiêu ki m soát n i b trong ho t đ ng Ngân hàng th ng m i 19

1.6.3 Nhi m v c a h th ng ki m soát n i b trong ho t đ ng ngân hàng 21

1.6.4 Nh ng đi m đ c bi t trong thi t k h th ng ki m soát n i b trong ngân hàng 22

1.6.5 H th ng các nguyên t c v giám sát ngân hàng c a y ban Basel 23

1.6.6 Ki m soát n i b trong ho t đ ng kinh doanh ch y u c a NHTM 27

1.7 Kinh nghi m xây d ng h th ng ki m soát n i b t i Ngân hàng TMCP Ngo i th ng 31

1.7.1 H th ng quy trình, quy ch và quy đ nh 31

1.7.2 C c u t ch c ki m soát r i ro 32

1.7.3 Công tác ki m tra giám sát tuân th 32

1.7.4 H th ng thông tin báo cáo n i b 33

K t lu n ch ng 1…… ……… ……… ………33

CH NG 2: TH C TR NG HO T NG KI M SOÁT N I B T I NGÂN HÀNG TMCP PHÁT TRI N NHÀ NG B NG SÔNG C U LONG 2.1 Gi i thi u chung v ngân hàng TMCP PTN đ ng b ng sông C u Long35 2.2 M c đích, đ i t ng và ph ng pháp kh o sát ho t đ ng ki m soát n i b t i Ngân hàng TMCP PTN ng B ng Sông C u Long……….…38

2.3 Th c tr ng ho t đ ng ki m soát n i b t i Ngân hàng TMCP Phát tri n Nhà ng B ng Sông C u Long……….…… ………… 39

2.3.1 Môi tr ng ki m soát……….……… …… ………41

2.3.2 Thi t l p m c tiêu……….……… …… ………46

2.3.3 Nh n d ng các s ki n……….……… ……… ……….47

2.3.4 ánh giá r i ro……….……… …… ……….48

2.3.5 i phó r i ro……… ………… ………49

2.3.6 Ho t đ ng ki m soát……… ……….50

2.3.7 Thông tin và truy n thông……… …… ……….…………51

2.3.8 Giám sát……… ………53

2.4 Ki m soát n i b đ i v i nghi p v tín d ng……… ….54

2.4.1 Ti p nh n và x lý đ ngh c p tín d ng c a khách hàng 55

2.4.2 Th m đ nh tín d ng 56

2.4.3 Ra quy t đ nh c p tín d ng cho khách hàng 56

2.4.4 Gi i ngân 56

2.4.5 Qu n lý danh m c, giám sát các kho n vay 57

2.4.6 Thu n , x lý n 57

2.4.7 Ki m tra, ki m soát ho t đ ng tín d ng 58

2.5 Nh n xét và đánh giá……….…… 58

2.5.1 Nh ng thành công……… ……… ………….…… 59

2.5.2 Nh ng h n ch ……… ……… ……61

2.5.3 Nguyên nhân c a nh ng h n ch c a h th ng KSNB t i MHB……….………… ……… ………… ….……… 64

K t lu n ch ng 2……….………….… ….……… ….……….…66

CH NG 3: GI I PHÁP NÂNG CAO HO T NG KI M SOÁT N I B T I NGÂN HÀNG TMCP PHÁT TRI N NHÀ NG B NG SÔNG C U LONG 3.1 Các nguyên t c c n tuân th xây d ng gi i pháp………….………68

3.2 Gi i pháp đ nâng cao ho t đ ng ki m soát n i b t i ngân hàng TMCP PTN đ ng b ng sông C u Long……….…… …… ………69

3.2.1 C i thi n môi tr ng ki m soát……… ….…….…… 70

3.2.2 Gi i pháp đ i v i thi t l p m c tiêu……… ………… ……… 76

3.2.3 Giái pháp đ i v i nh n d ng các s ki n……… … ……… 77

3.2.4 Nâng cao ch t l ng đánh giá r i ro………….… …… ……… 78

3.2.5 Gi i pháp đ i v i đ i phó r i ro……….…….… ……….79

3.2.6 Gi i pháp đ i v i ho t đ ng ki m soát……….…… ………… 80

3.2.7 Gi i pháp đ i v i thông tin và truy n thông……… ….………….82

3.3.2 Nâng cao vai trò giám sát, đánh giá h th ng KSNB ngân hàng và các r i

ro ngân hàng c a b máy thanh tra thu c Ngân hàng Nhà n c …….…89

L I M U

1 Tính c p thi t c a đ tài:

Trong n n kinh t th tr ng, ho t đ ng kinh doanh c a các doanh nghi p trong m i l nh v c c a n n kinh t đ u ch a đ ng và ti m n nhi u r i ro R i ro

c a ho t đ ng kinh doanh đã làm cho nhi u doanh nghi p lâm vào tình tr ng khó

kh n có th d n đ n b phá s n V n đ đ t ra cho các doanh nghi p là làm sao h n

ch đ c r i ro m t gi i h n nh t đ nh, đi u đó không nh ng làm cho doanh nghi p đ ng v ng đ c trên th ng tr ng mà còn có đi u ki n đ phát tri n Vì

v y vi c thi t l p m t c ch ki m soát n i b h u hi u nh m gi m thi u và ki m soát r i ro là r t c n thi t b t k m t doanh nghi p nào i v i ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i ho t đ ng trong l nh v c ti n t tín d ng, kh

n ng ti m n r i ro càng l n có th làm nh h ng đ n ho t đ ng c a ngân hàng và

c n n kinh t Vi t Nam đã chính th c là thành viên c a T ch c Th ng m i Th

gi i – WTO, đ i v i ngành ngân hàng Vi t Nam vi c h i nh p qu c t s m ra nhi u c h i đ trao đ i, h p tác qu c t trong l nh v c ho ch đ nh chính sách ti n

t , đ ra bi n pháp phòng ng a r i ro, nh ng thách th c đ i v i ngành ngân hàng là không ít h th ng ngân hàng Vi t Nam ph i ch u tác đ ng m nh c a th tr ng tài chính th gi i, nh t là t giá, lãi su t, d tr ngo i t Bên c nh đó, h i nh p qu c t

s làm t ng các giao d ch v n và r i ro h th ng ngân hàng, trong khi c ch qu n lý

c a các ngân hàng nói chung ch a hoàn thi n, nh t là v thanh tra, giám sát Vì v y,

vi c hoàn thi n h th ng ki m soát n i b trong ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM Vi t Nam nói chung và c a Ngân hàng TMCP Phát tri n Nhà ng B ng Sông C u Long (MHB), nói riêng là m t yêu c u b c thi t và quan tr ng đ đ m

b o đ c các m c tiêu v ki m soát n i b và giám sát hi u qu các ho t đ ng kinh doanh c a m t ngân hàng th ng m i

2 C s khoa h c và th c ti n c a đ tài:

H th ng ki m soát n i b trong ngân hàng th ng m i:

- Không ch là h th ng ki m toán và ki m soát mà là quá trình r ng h n,

g n v i t t c các nghi p v c a NHTM; Kinh doanh tài s n n , qu n tr tài s n có,

qu n tr thanh kho n; qu n tr khe h lãi su t; qu n tr khe h thu nh p, qu n lý danh m c đ u t , danh m c tín d ng, h th ng thông tin qu n tr … và t t c các

dch v mà ngân hàng cung c p

- Có tính ch t gi ng qu n tr r i ro, nhìn v t ng lai nhi u trong vi c phát

hi n các nguy c ti m n và các gi i pháp d phòng…

- Có tính hi n th c và t hoàn thi n thông qua các quá trình đánh giá và x

lý các th t b i trong th c ti n đi u hành c a các quy trình qu n tr ngân hàng th ng

m i

- Ngoài ra các ngân hàng làm vi c v i kh i l ng ti n l n, nh n và chi tr

c ng l n, do đó vi c ki m soát và tuân th các quy ch c a các h th ng v a nói trên c ng r t nghiêm ng t, th hi n m c đ u tiên và quan tr ng r t cao

- m b o vi c ghi chép, h ch toán đ y đ , chính xác và đúng th th c các giao dch phát sinh c a ngân hàng

- m b o vi c l p các báo cáo tài chính k p th i, h p l và tuân theo các yêu c u pháp lu t có liên quan

- m b o tài s n và thông tin không b l m d ng ho c s d ng sai m c đích

- a ra các gi i pháp đ nâng cao hi u qu ho t đ ng c a h th ng ki m soát n i b t i Ngân hàng Th ng m i c ph n Phát tri n Nhà ng B ng Sông

C u Long

4 i t ng và ph m vi nghiên c u:

i t ng nghiên c u là tính hi u qu c a h th ng ki m soát n i b t i Ngân hàng TMCP Phát tri n Nhà ng B ng Sông C u Long t n m 2009 đ n

t c s lý thuy t đ n th c ti n nh m làm sáng t m c tiêu nghiên c u ng th i

ti p thu nhi u ý ki n ph n bi n c a nhi u chuyên gia, cán b qu n lý, có liên quan

- Ch ng 2: Th c tr ng ho t đ ng ki m soát n i b t i Ngân hàng TMCP PTN BSCL

- Ch ng 3: Gi i pháp nâng cao hi u qu ho t đ ng ki m soát n i b t i Ngân hàng TMCP PTN BSCL

Yêu c u v báo cáo ki m soát n i b c a công ty cho công chúng là m t ch

đ gây nhi u tranh lu n M t trong nh ng lu n đi m c a ng i ch ng đ i là thi u các tiêu chu n đ đánh giá tính h u hi u c a ki m soát n i b Các cu c tranh lu n trên cu i cùng đã đ a đ n vi c thành l p y ban COSO

COSO là m t y ban thu c H i đ ng qu c gia Hoa k v vi c ch ng gian

l n trên báo cáo tài chính

Sau m t th i gian dài làm vi c, đ n n m 1992, COSO đã phát hành báo cáo COSO 1992, là tài li u đ u tiên trên th gi i đã đ a ra khuôn m u lý thuy t v ki m soát n i b m t cách đ y đ và có h th ng

Báo cáo COSO n m 1992 đã t o l p m t n n t ng lý lu n c b n v KSNB Trên c s đó, hàng lo t các nghiên c u v KSNB nhi u l nh v c ra đ i nh :

Phát tri n theo h ng qu n tr : N m 2004, h th ng đánh giá r i ro doanh

nghi p ERM (Enterprise Risk Management Framework ) ra đ i, ERM là “cánh tay

n i dài” c a Báo cáo COSO (1992) ch không nh m thay th cho Báo cáo này

Phát tri n cho doanh nghi p nh : N m 2006, COSO nghiên c u và ban

hành h ng d n “Ki m soát n i b đ i v i các báo cáo tài chính – H ng d n cho các công ty đ i chúng quy mô nh ” (g i t t là COSO Guidance 2006)

Phát tri n theo h ng công ngh thông tin: N m 1996, b n tiêu chu n có

tên “Các m c tiêu ki m soát trong công ngh thông tin và các l nh v c có liên quan” (CoBIT – Control Objectives for Information and Related Technology) đ c ban hành

Phát tri n theo h ng ki m toán đ c l p: Các chu n m c ki m toán Hoa k

c ng chuy n sang s d ng Báo cáo COSO làm n n t ng đánh giá h th ng ki m soát n i b

Phát tri n theo h ng chuyên sâu vào nh ng ngành ngh c th : báo cáo

Basle 1998 c a y ban Basle v giám sát ngân hàng (BCBS – Basel Committee on Banking Supervision) đã đ a ra công b v khuôn kh KSNB trong ngân hàng (Frameworf for Internal Control System in Banking Organisations)

Phát tri n theo h ng qu c gia: Nhi u qu c gia trên th gi i có khuynh

h ng xây d ng m t khuôn kh lý thuy t riêng v KSNB, đi n hình là báo cáo COSO 1995 (Canada), báo cáo Turnbull 1999 (Anh)

1.2 nh ngh a ki m soát n i b :

Theo báo cáo COSO 1992: “Ki m soát n i b là m t quá trình do ng i qu n

lý, h i đ ng qu n tr và các nhân viên c a đ n v chi ph i, nó đ c thi t l p đ cung

n ng x y ra nh h ng đ n doanh nghi p, đ ng th i, qu n lý r i ro trong ph m vi cho phép nh m đ a ra m c đ đ m b o trong vi c trong vi c đ t đ c m c tiêu c a doanh nghi p”

1.3 Các y u t c b n c a h th ng ki m soát n i b theo COSO 2004: 1.3 1 Môi tr ng ki m soát

Môi tr ng ki m soát ph n ánh m t s c thái chung c a m t t ch c, tác đ ng

đ n ý th c c a m i ng i trong đ n v , là n n t ng cho các b ph n khác trong h

th ng KSNB, t o l p m t n n p k c ng, đ o đ c và c c u t ch c Các nhân t trong môi tr ng ki m soát bao g m:

 Tính trung th c và các giá tr đ o đ c:

ng x có đ o đ c và tính trung th c c a toàn th nhân viên chính là v n hoá c a t ch c Nhà qu n tr cao c p, tr c h t là giám đ c đi u hành, đóng vai trò quan tr ng trong vi c xây d ng v n hoá c a t ch c và thi t l p n n t ng đ o đ c cho t ch c đó

Tính trung th c và giá tr đ o đ c là nhân t quan tr ng c a môi tr ng ki m soát, nó tác đ ng đ n vi c thi t k , th c hi n và giám sát vi c th c hi n các nhân t khác c a ki m soát n i b

S liêm chính và tôn tr ng giá tr đ o đ c c a nhà lãnh đ o và đ i ng nhân viên xác đ nh thái đ c x chu n m c trong công vi c c a h , th hi n qua s tuân

th các đi u l , quy đ nh và đ o đ c v cách th c ng x c a h t o nên s h u

hi u c a ki m soát n i b

 Cam k t v n ng l c:

N ng l c ph n ánh ki n th c và k n ng c n thi t đ hoàn thành m t nhi m

v nh t đ nh Ki n th c và k n ng c n có đ i v i t ng nhi m v ph thu c vào s xét đoán c a nhà qu n lý v các m c tiêu c a doanh nghi p, v chi n l c và k

ho ch đ đ t m c tiêu đó Khi xác đ nh n ng l c c n thi t, nhà qu n lý c n cân nh c

gi a vi c giám sát và yêu c u v n ng l c c a nhân viên, đ ng th i cân nh c gi a

n ng l c và các chi phí không c n thi t

 H i đ ng qu n tr và y ban ki m toán:

Môi tr ng ki m soát ch u nh h ng đáng k b i H i đ ng qu n tr và y ban ki m toán, kinh nghi m và v trí c a các thành viên trong H i đ ng qu n tr ,

m c đ tham gia, m c đ giám sát và các hành đ ng c a H i đ ng qu n tr đ i v i

ho t đ ng c a công ty

S h u hi u còn ph thu c vào vi c H i đ ng qu n tr và y ban ki m toán

có ph i h p v i ng i qu n lý trong vi c gi i quy t các khó kh n liên quan đ n vi c

th c hi n k ho ch hay không Do t m quan tr ng trên, m t H i đ ng qu n tr n ng

đ ng và t n tâm, h ng d n và giám sát vi c th c hi n c a ng i qu n lý là nhân t thi t y u đ ki m soát n i b h u hi u

 Tri t lý qu n lý và phong cách lãnh đ o:

Tri t lý qu n lý và phong cách lãnh đ o th hi n qua cá tính, t cách và thái

đ c a nhà lãnh đ o khi đi u hành N u nhà lãnh đ o c p cao cho r ng KSNB là quan tr ng thì nh ng thành viên khác trong t ch c c ng s c m nh n đ c đi u đó

và s theo đó mà t n tâm xây d ng h th ng KSNB Tinh th n này bi u hi n ra thành nh ng quy đ nh đ o đ c ng x trong c quan Ngoài ra tri t lý qu n lý và phong cách đi u hành còn th hi n thông qua thái đ , quan đi m c a ng i qu n lý

v vi c l p và trình bày báo cáo tài chính, vi c l a ch n các chính sách k toán, các

c tính k toán và v vi c phân nhi m k toán viên

 R i ro có th ch p nh n:

R i ro có th ch p nh n là m c đ r i ro mà doanh nghi p s n sàng ch p

nh n đ theo đu i giá tr khi xem xét trên bình di n t ng th Nó ph n ánh tri t lý v

qu n tr r i ro c a nhà qu n lý và nh h ng đ n v n hóa, ho t đ ng c a doanh nghi p R i ro có th ch p nh n đ c s giúp nhà qu n lý l a ch n đ c chi n l c

n m trong gi i h n ch u đ ng đ i v i các lo i r i ro

 C c u t ch c:

M t c c u t ch c h p lý s đ m b o cho s thông su t trong vi c y quy n

và phân công trách nhi m C c u t ch c đ c thi t k t ch c sao cho có th ng n

ng a đ c s vi ph m các quy ch KSNB và lo i đ c nh ng ho t đ ng không phù

h p Ho t đ ng đ c xem là không phù h p là nh ng ho t đ ng mà s k t h p c a chúng có th d n đ n s vi ph m và che d u sai l m và gian l n C c u t ch c bao

g m: S phân chia quy n h n và trách nhi m báo cáo, h th ng báo cáo phù h p

M i doanh nghi p có c c u t ch c phù h p v i nhu c u riêng c a mình nên không có khuôn m u chung duy nh t C c u t ch c nhìn chung ph thu c vào quy

mô và b n ch t ho t đ ng c a doanh nghi p, giúp doanh nghi p th c hi n chi n

l c đã ho ch đ nh đ đ t đ c m c tiêu đã đ ra

 Phân đ nh quy n h n và trách nhi m:

Phân đ nh quy n h n và trách nhi m là vi c xác đ nh m c đ t ch , quy n

h n c a t ng cá nhân, hay t ng nhóm trong vi c đ xu t và gi i quy t v n đ trách nhi m báo cáo đ i v i các c p có liên quan Vi c phân đ nh th ng th hi n qua chính sách trong đó mô t ki n th c và kinh nghi m c a nh ng nhân viên ch ch t, ngu n l c đ th c hi n các nhi m v liên quan đ n các ho t đ ng kinh doanh M t

xu h ng ph bi n hi n nay các doanh nghi p là t ng quy n l c cho các c p d i

đ h ra quy t đ nh nhanh chóng, đó chính là s y quy n cho nh ng cá nhân g n

nh t đ i v i các ho t đ ng kinh doanh hàng ngày Tuy hhiên, vi c gia t ng u quy n nh v y có th d n đ n các yêu c u cao h n v n ng l c nhân viên c ng nh trách nhi m l n h n Khi đó, đòi h i ng i qu n lý ph i có các th t c giám sát h u

hi u

Các tiêu chí đ c xem xét đ phân chia quy n h n và trách nhi m phù h p bao g m:

- S phù h p v i m c tiêu c a t ch c, ch c n ng ho t đ ng, yêu c u trách nhi m v h th ng thông tin và quy n h n thay đ i

- Các tiêu chu n đ phân chia quy n h n và trách nhi m phù h p và các th

t c ki m soát liên quan, bao g m b ng mô t công vi c cho t ng v trí công vi c

- S t ng x ng gi a s l ng, n ng l c c a các thành viên v i m c đ công vi c và quy mô c a công vi c

 Chính sách nhân s :

Chính sách nhân s th hi n qua vi c tuy n d ng, hu n luy n, giáo d c, đánh giá, b nhi m, khen th ng hay k lu t, h ng d n nhân viên M i cá nhân đóng vai trò quan tr ng trong KSNB Kh n ng, s tin c y c a nhân viên r t c n thi t đ

ki m soát đ c h u hi u Vì v y, cách th c tuy n d ng, hu n luy n, giáo d c, đánh giá, b nhi m, khen th ng hay k lu t là m t ph n quan tr ng trong môi tr ng

ki m soát

Các tiêu chí đ đánh giá cho m t chính sách nhân s t t:

- Chính sách và th t c v vi c tuy n d ng, hu n luy n, khuy n khích, đ b t nhân viên

- S ki m tra và l a ch n các ng viên có trình đ , n ng l c và kinh nghi m phù h p

- Có các bi n pháp đi u ch nh phù h p khi có s khác bi t gi a chính sách nhân s v i chính sách và m c tiêu kinh doanh

- S phù h p gi a các tiêu chu n đ b t, k thu t đánh giá kh n ng làm

vi c, m i quan h v nguyên t c đ o đ c v i các hành vi khác c a nhân viên

1.3.2 Thi t l p m c tiêu:

n v ph i nh n th c đ c và đ i phó v i các r i ro b ng cách thi t l p m c tiêu c a t ch c và hình thành c ch đ nh n d ng, phân tích và đánh giá các r i ro

đ t đ c m c tiêu c a m i ho t đ ng, c n liên k t m c tiêu v i các ngu n

l c s n có M c tiêu ho t đ ng c n ph i xác đ nh rõ ràng, d hi u Nhân viên và nhà

qu n lý ph i hi u rõ v nh ng gì c n đ c hoàn thành và m c đ hoàn thành

1.3.3 Nh n d ng các s ki n:

Nhà qu n tr c n xác đ nh các s ki n ti m tàng có th nh h ng đ n ho t

đ ng c a đ n v đ xem đ y là c h i hay b t l i trong vi c th c hi n chi n l c và

đ t đ c các m c tiêu c a mình Khi nh n d ng các s ki n, nhà qu n lý c n xem xét các s ki n bên trong và bên ngoài có nh h ng đ n vi c đ t đ c m c tiêu c a

đ n v đ xem chúng gia t ng r i ro hay là c h i cho đ n v c a mình, c th xem xét nh sau:

- Xem xét các s ki n ti m tàng: Là bi n c b t ngu n t bên trong ho c bên ngoài đ n v nh h ng đ n vi c th c hi n m c tiêu c a đ n v M t s ki n có th

có nh h ng tích c c ho c tiêu c c đ n đ n v và có th c hai

- Xem xét các y u t nh h ng: Có nhi u y u t có th d n đ n các s ki n tác đ ng đ n vi c th c hi n m c tiêu c a đ n v Các y u t này có th xu t phát t bên trong ho c bên ngoài đ n v nh c s v t ch t k thu t, con ng i, chu trình, môi tr ng kinh t , chính tr , xã h i, môi tr ng t nhiên,…

Vi c xác đ nh đ c các y u t bên trong và bên ngoài tác đ ng đ n đ n v có tác d ng quan tr ng đ n vi c nh n d ng các s ki n ti m tàng M t khi các y u t

nh h ng đã đ c nh n d ng, nhà qu n lý có th xem xét t m quan tr ng c a chúng và t p trung vào các s ki n có th nh h ng đ n vi c th c hi n các m c tiêu c a đ n v

- Xem xét s ph thu c l n nhau gi a các s ki n: các s ki n liên quan đ n

đ n v th ng không xu t hi n đ c l p mà có s t ng tác l n nhau B ng cách đánh giá s liên quan gi a các s ki n, đ n v có th bi t đ c n i nào c n t p trung

c n thi t đ qu n tr r i ro Ví d , s thay đ i v lãi su t c b n c a ngân hàng Nhà

n c s tác đ ng đ n t giá h i đoái và do đó tác đ ng đ n thu nh p ho c t n th t

c a các đ n v kinh doanh ngo i t

- Phân bi t c h i và r i ro: S ki n ti m tàng n u xu t hi n s tác đ ng tiêu

Nh n d ng nh ng nhân t bên ngoài và bên trong làm gia t ng r i ro cho đ n

v s quy t đ nh s thành công cho vi c đánh giá r i ro M t khi nh ng nhân t chính đ c nh n di n, nhà qu n lý có th nghiên c u t m quan tr ng c a chúng và liên k t chúng v i nh ng nhân t gây r i ro cho ho t đ ng kinh doanh c a mình

R i ro nên đ c nh n d ng m c đ t ng ho t đ ng, t ng b ph n hay t ng ch c

n ng kinh doanh chính trong đ n v

ánh giá đúng đ n r i ro m c đ ho t đ ng s góp ph n duy trì r i ro

m c đ toàn đ n v m t cách h p lý Tuy nhiên, đ tránh vi c b sót r i ro, c n tách

bi t vi c nh n d ng v i vi c đánh giá kh n ng x y ra r i ro Quá trình đánh giá r i

ro nh sau:

- Xác đ nh r i ro ti m tàng và r i ro ki m soát: u tiên xác đ nh r i ro

ti m tàng đ i v i t ng nghi p v hay đ i v i c ngân hàng thông qua vi c đánh giá

nh ng nhân t bên trong (con ng i, quy trình, h th ng) và nhân t bên ngoài có

th nh h ng đ n quá trình th c hi n m c tiêu c a đ n v Sau khi đã có các

- Các doanh nghi p th ng s d ng k t h p các k thu t đ nh tính và đ nh

l ng khi đánh giá r i ro

- Xác đ nh s liên h gi a các s ki n: M t s ki n riêng l có th có tác

đ ng nh nh ng s k t h p ho c tác đ ng dây chuy n có th có nh h ng quan

tr ng đ n vi c th c hi n m c tiêu c a ngân hàng Vì v y vi c xác đ nh s liên h

gi a các s ki n s giúp cho ngân hàng phát hi n s m nh ng r i ro ch a đ c nh n

d ng và không đ c ch p nh n, t đó xây d ng đ c nh ng ph n ng v i r i ro thích h p

c a KH ra kh i nhi m v c a cán b tín d ng và chuy n sang m t b ph n đ c l p khác th m đ nh ph ng án vay v n c a KH (cán b th m đ nh thu c phòng th m

- Ch p nh n r i ro: Không th c hi n b t c bi n pháp nào đ đ i phó v i

- L i ích và chi phí c a t ng lo i ph n ng

- C h i có th có đ i v i vi c th c hi n m c tiêu chung c a ngân hàng khi

ph n ng v i các r i ro c th

C n phân tích nh ng nguyên nhân ti m tàng đ a đ n s thành công hay th t

b i trong vi c đ t đ c m c tiêu, vi c đánh giá kh n ng x y ra r i ro, đánh giá tác

đ ng c a r i ro đ n vi c đ t m c tiêu Ngoài ra, c n xem xét li u có th ki m soát

r i ro hay có kh n ng bi n r i ro thành c h i hay không

ki m soát ph i phù h p, nh t quán gi a các th i k , d hi u, đáng tin c y và liên h

tr c ti p đ n m c tiêu ki m soát Ho t đ ng ki m soát có m t xuyên su t trong t

 M i quan h gi a ho t đ ng ki m soát và đánh giá r i ro:

Khi đánh giá r i ro, nhà qu n lý s xác đ nh các hành đ ng c n ph i th c

ki m soát trong b i c nh chung c a ngân hàng đang c g ng th c hi n đ đ t đ c

m c tiêu Các ho t đ ng ki m soát ph i mang tính th c t , ph i phù h p v i tình

- Phân chia trách nhi m h p lý

- Ki m soát quá trình x lý thông tin

th :

- Ki m soát phòng ng a là ho t đ ng ki m soát nh m ng n ng a, gi m thi u

kh n ng x y ra sai sót và gian l n nh h ng đ n vi c đ t đ c các m c tiêu c a

đ n v

- Ki m soát phát hi n là ho t đ ng ki m soát nh m phát hi n k p th i ra hành vi sai sót ho c gian l n nào đó đã th c hi n

Cân b ng gi a th t c ki m soát phát hi n và phòng ng a là ph i h p các

ho t đ ng ki m soát đ h n ch , b sung l n nhau gi a các th t c ki m soát nh m nâng cao tính hi u qu c a ki m soát

- Sau khi phát hi n sai sót, gian l n ngân hàng ph i thay th nh ng ho t

đ ng ki m soát đã b “qua m t” này b ng nh ng ho t đ ng ki m soát khác h u hi u

h n hay ph i t ng c ng thêm các ho t đ ng ki m soát Vi c t ng c ng thêm các

th t c ki m soát nh m b sung cho m t th t c ki m soát khác chính là ki m soát

bù đ p

1.3.7 Thông tin và truy n thông

Thông tin trong m t t ch c đ c nghiên c u nh m ph c v cho quá trình ra quy t đ nh đi u hành và ki m soát các ho t đ ng c a đ n v n v c n xác đ nh các thông tin c n thi t ph i thu th p, x lý và báo cáo thông qua các cu c đi u tra

th tr ng, hay trao đ i v i nhóm các khách hàng ch n l c,

M t h th ng thông tin t t c n có các đ c đi m sau:

- H tr cho chi n l c kinh doanh

- H tr cho các sáng ki n mang tính chi n l c kinh doanh

- Tích h p v i ho t đ ng kinh doanh

Cùng v i s phát tri n c a h th ng công ngh thông tin, thông tin các b

ph n, phòng ban khác nhau đ c tích h p vào h th ng thông tin chung c a toàn

đ n v H th ng thông tin này này giúp ki m soát quá trình kinh doanh, theo dõi, ghi nh n nghi p v k p th i

ch c n ng, t báo đài ho c t t ch c m ng l i thu th p…

Truy n thông là m t ph n c a h th ng thông tin nh ng đ c nêu ra đ nh n

m nh vai trò c a vi c truy n đ t thông tin Các kênh truy n thông bao g m truy n thông t t c p trên xu ng c p d i, t c p d i ph n h i lên c p trên, trao đ i gi a các b ph n trong t ch c, gi a t ch c v i các đ i t ng bên ngoài…

Thông tin và truy n thông ph i đ m b o đ c c p nh t t i m i phòng ban, b

ph n và t ng cá nhân có liên quan trong t ng doanh nghi p

1.3.8 Giám sát:

Giám sát là quá trình mà ng i qu n lý đánh giá ch t l ng c a ho t đ ng

ki m soát i u quan tr ng trong giám sát là ph i xác đ nh KSNB có v n hành đúng

nh thi t k không và có c n thi t ph i s a đ i chúng cho phù h p v i t ng giai

đo n không đ t đ c k t qu , c n ph i th c hi n nh ng ho t đ ng giám sát

th ng xuyên ho c đ nh k

- Giám sát th ng xuyên: Thông qua vi c thu th p thông tin trong n i b và

bên ngoài; đ i chi u s li u th c t và s sách, ho c xem xét các báo cáo ho t

đ ng đ phát hi n các bi n đ ng b t th ng

- Giám sát đ nh k : Th c hi n thông qua các cu c ki m tra đ nh k c a đ n

v ki m toán đ c l p ho c đ n v ki m toán n i b

M c tiêu chính c a vi c giám sát là nh m đ m b o cho h th ng ki m soát

n i b luôn ho t đ ng h u hi u, do v y c n giám sát t t c các ho t đ ng trong đ n

v Thông th ng h th ng ki m soát n i b s đ c thi t k đ giám sát chính nó

m t cách th ng xuyên N u ho t đ ng giám sát th ng xuyên càng h u hi u thì giám sát đ nh k s gi m đi Thông th ng, c n k t h p c giám sát th ng xuyên

và giám sát đ nh k m i đ m b o tính h u hi u c a h th ng kiêm soát n i b

Môi tr ng ki m soát là nh ng nh n th c, quan đi m, s quan tâm và ho t

đ ng c a thành viên H i đ ng qu n tr , Ban Giám đ c đ i v i h th ng ki m soát

n i b và vai trò c a h th ng ki m soát n i b trong đ n v

Môi tr ng ki m soát bao g m toàn b các nhân t bên trong đ n v và bên ngoài đ n v có tính môi tr ng tác đ ng đ n vi c thi t k , ho t đ ng và x lý d

li u c a các lo i hình KSNB

- Các nhân t bên trong môi tr ng ki m soát bao g m: c thù v qu n lý,

c c u t ch c, chính sách nhân s , công tác k ho ch, và y ban ki m soát

- Các nhân t bên ngoài môi tr ng ki m soát bao g m: S ki m soát c a các

v B i vì, chính các nhà qu n lý này, đ c bi t là các nhà qu n lý c p cao nh t s phê chu n các quy t đ nh, chính sách và th t c ki m soát s áp d ng t i đ n v

C c u t ch c:

C c u t ch c đ c xây d ng h p lý trong đ n v s góp ph n t o ra môi

tr ng ki m soát t t thi t l p m t c c u t ch c thích h p và có hi u qu , các nhà qu n lý ph i tuân th các nguyên t c sau:

- Thi t l p đ c s đi u hành và s ki m soát trên toàn b ho t đ ng c a đ n

v, không b sót l nh v c nào, đ ng th i không có s ch ng chéo gi a các b ph n

- Th c hi n s phân chia rành m ch ba ch c n ng: x lý nghi p v , ghi chép

s và b o qu n tài s n

- m b o s đ c l p t ng đ i gi a các b ph n nh m đ t đ c hi u qu cao

nh t trong ho t đ ng c a các b ph n ch c n ng

1.4.2 H th ng k toán:

H th ng k toán là các qui đ nh v k toán và các th t c k toán mà đ n v

đ th c hi n ghi chép k toán và l p báo cáo tài chính Trong đó, quá trình l p và

luân chuy n ch ng t đóng vai trò quan tr ng trong công tác ki m soát n i b c a

đ n v

M c đích c a m t h th ng k toán c a m t t ch c là s nh n bi t, thu th p, phân lo i, ghi s và báo cáo các nghi p v kinh t tài chính c a t ch c, th a mãn

ch c n ng thông tin và ki m tra c a ho t đ ng k toán M t h th ng k toán h u

hi u ph i đ m b o các m c tiêu ki m soát chi ti t:

- Tính có th c: c c u ki m soát không cho ghi chép nh ng nghi p v không

- S phân lo i: đ m b o các nghi p v đ c ghi chép đúng theo s đ tài

kho n và ghi nh n đúng đ n các lo i s sách k toán

- Tính đúng k : đ m b o vi c ghi s các nghi p v phát sinh đ c th c hi n

kp th i theo quy đ nh

- Quá trình chuy n s và t ng h p chính xác: s li u k toán đ c ghi nh n

vào s ph ph i đ c t ng c ng và chuy n s đúng đ n, t ng h p chính xác trên các báo cáo tài chính c a đ n v

1.4.3 Các th t c ki m soát:

Các th t c ki m soát là các quy ch và th t c do Ban lãnh đ o đ n v thi t

l p và ch đ o th c hi n trong đ n v nh m đ t đ c m c tiêu qu n lý c th

Các th t c ki m soát đ c xây d ng trên ba nguyên t c c b n: nguyên t c

b t kiêm nhi m, nguyên t c phân công phân nhi m rõ ràng và ch đ y quy n

- Nguyên t c phân công phân nhi m: trách nhi m và công vi c c n đ c phân chia c th cho nhi u ng i trong b ph n

- Nguyên t c b t kiêm nhi m: quy đ nh s cách ly thích h p trong v trách nhi m trong các nghi p v có liên quan nh m ng n ng a các sai ph m và hành vi

l m d ng quy n h n

- Nguyên t c y quy n và phê chu n: đ tuân th t t các quá trình ki m soát,

m i nghi p v kinh t ph i đ c phê chu n đúng đ n

- B o qu n tài s n, tài li u s sách và gi bí m t thông tin:

B o v và qu n lý tài s n, tài li u s sách và gi bí m t thông tin là nh ng n i dung quan tr ng c a các th t c ki m soát M t h th ng ki m soát t t ph i có các

n i dung, bi n pháp c th đ b o v an toàn, qu n lý khoa h c tài s n và nh ng ghi chép, n i c t gi an toàn, quy ch s d ng,

1.4.4 B ph n ki m toán n i b :

B ph n ki m toán n i b là m t b ph n đ c l p đ c thi t k trong đ n v

ti n hành công vi c ki m tra và đánh giá các ho t đ ng ph c v yêu c u qu n tr n i

b đ n v

Là m t trong nh ng nhân t c b n trong h th ng KSNB c a đ n v , b ph n

ki m toán n i b cung c p m t s quan sát, đánh giá th ng xuyên v toàn b ho t

đ ng c a đ n v , bao g m c tính hi u l c c a vi c thi t k và v n hành các chính sách và các th t c KSNB; là công c giúp phát hi n và c i ti n nh ng đi m y u

c a h th ng ki m tra, ki m soát n i b c a ngân hàng

Có th nói, ki m toán n i b là công c giúp phát hi n và c i ti n nh ng

đi m y u c a h th ng ki m tra, ki m soát n i b c a ngân hàng, nh n di n và d báo nh ng r i ro có th x y ra thông qua vi c đánh giá tính đ y đ , hi u qu và hi u

c u v tuân th ra các v n đ phi tài chính khác KSNB hi n đ i c ng chuy n t

ki m soát sang xu h ng c i ti n quy trình

M t h th ng KSNB hi u qu giúp đ n v tránh đ c nh ng r i ro ngoài k

v ng; giúp gi m r i ro thi t h i đ n uy tín và danh ti ng c a đ n v ; đ m b o vi c tuân th v i các quy đ nh v pháp lý, chính sách và các quy đ nh, th t c n i b ; góp ph n duy trì m t h th ng báo cáo tài chính và qu n lý đáng tin c y đ t

hi u qu , ho t đ ng ki m soát c n ph i đ c tích h p vào các quy trình kinh doanh

và ph c v cho c hai m c đích tuân th và nâng cao ho t đ ng

T i u hóa h th ng KSNB là m t quá trình đ c th c hi n trên quy mô toàn đ n v , đòi h i s ph i h p c a các b ph n th c hi n đ c m c tiêu t i u hóa h th ng KSNB, đ n v c n xác đ nh đ c m c đ hoàn thi n c a h th ng KSNB hi n t i c ng nh mong mu n trong t ng lai n v c ng c n xem xét đ n các l i ích mang l i và chi phí b ra đ hoàn thi n h th ng này

Vi c t i u hóa h th ng KSNB đ c th c hi n qua 4 giai đo n nh sau:

Giai đo n 1: ánh giá hi n tr ng h th ng KSNB ánh giá hi u qu c a

các đi m ki m soát, kh n ng ng n ng a và gi m thi u r i ro đ i v i đ n v Ph m

vi đánh giá bao g m: tính h p lý trong vi c thi t k các đi m ki m soát giúp gi m thi u r i ro đ i v i đ n v và quy trình có liên quan; tính hi u l c trong vi c th c

hi n tri n khai các đi m ki m soát và nh h ng c a vi c không tuân th các đi m

ki m soát

Giai đo n 2: Xác đ nh các thi u h t n v c n ti n hành so sánh th c t v

KSNB t i đ n v v i thông l ki m soát c a ngành nh m xác đ nh nh ng đi m thi u

h t/kém hi u qu trong ki m soát Ngoài ra, c n phân tích nguyên nhân c a các thi u h t/kém hi u qu nói trên và h u qu t ng ng

Giai đo n 3: a ra các gi i pháp hoàn thi n giai đo n này, sau khi đã

xác đ nh đ c các thi u h t/y u kém trong h th ng KSNB, đ n v c n ti n hành

tìm ki m các gi i pháp c i ti n phù h p d a trên vi c xác đ nh và phân tích các thi u h t c ng nh s kém hi u qu trong vi c th c hi n các ki m soát trên ph m vi toàn đ n v

Giai đo n 4: Th c hi n các gi i pháp n v c n xác đ nh m c đ u tiên

c a các gi i pháp d a trên thông l ki m soát t t nh t và các yêu c u chi n l c khác c ng nh kh n ng th c hi n các c i ti n này đ có th xây d ng và th c hi n

- M tài kho n thanh toán cho khách hàng

- Cung ng các ph ng ti n thanh toán

- Cung ng các d ch v thanh toán sau đây:

 Th c hi n d ch v thanh toán trong n c bao g m séc, l nh chi, y nhi m chi, nh thu, y nhi m thu, th tín d ng, th ngân hàng, d ch v thu h và chi

ho t đ ng ngân hàng ngày càng gia t ng

1.6.2 M c tiêu ki m soát n i b trong ho t đ ng Ngân hàng th ng m i:

KSNB là quá trình đ c th c hi n b i H i đ ng qu n tr , Ban Giám đ c và toàn th các nhân viên trong t ch c ây không đ n thu n là m t th t c hay m t chính sách đ c th c thi t i m t th i đi m nh t đ nh mà là m t quá trình có tính liên t c m i c p c a Ngân hàng

H i đ ng qu n tr và Ban Giám đ c có trách nhi m t o ra môi tr ng thu n

l i nh m làm cho KSNB ho t đ ng h u hi u và giám sát th ng xuyên ho t đ ng này; b t c nhân viên nào c a Ngân hàng này đ u ph i tham gia vào quá trình này

i u này nh m th c hi n ba m c tiêu d i đây:

- S h u hi u và hi u qu c a các ho t đ ng

- S tin c y, đ y đ và k p th i c a thông tin tài chính và qu n tr

- S tuân th pháp lu t và các quy đ nh có liên quan

V i m c tiêu th nh t, nhà qu n lý ngân hàng mong mu n là chính sách mà

h đ a ra ph i đ c đ m b o v tính hi u l c và hi u qu ngh a là đ m b o vi c s

d ng các ngu n l c c a ngân hàng, k c ngu n nhân l c m t cách t i u; đ m b o

s trung th c và đ tin c y c a các thông tin ho t đ ng c a ngân hàng vi c b o v tài s n và thông tin c a ngân hàng; đ m b o vi c b o qu n tài s n; th c hi n thành công các chính sách, hoàn thành các m c tiêu ho t đ ng c a ngân hàng

M c tiêu th hai, các nhà qu n lý ngân hàng mong mu n là các báo cáo tài

chính ph i đ c l p và trình bày theo đúng quy đ nh c a pháp lu t ây là m t v n

đ thu c trách nhi m c a nhà qu n lý N u thông tin tài chính không trung th c, nhà

qu n lý có th ph i ch u trách nhi m tr c nhà n c ho c các bên th ba v các t n

th t gây ra cho h

M c tiêu th ba, các nhà qu n lý c a ngân hàng mong mu n là m i ho t

đ ng c a ngân hàng ph i đ c đ m b o tuân th theo pháp lu t và các quy đ nh

hi n hành.Tính tuân th mà các nhà qu n lý đòi h i đây bao g m hai v n l n là tuân th lu t pháp, quy đ nh c a nhà n c c ng nh là ch p hành các chính sách th

t c c a đ n v

th c hi n ba m c tiêu qu n tr trên, v c b n các nhà qu n lý c n ph i thi t l p, th c hi n th ng xuyên ki m tra và đánh giá các chính sách, tiêu chu n và

th t c này có th c hi n đ c nh ng m c tiêu mong mu n hay không Nh v y quá trình trình th c hi n ki m soát n i b đ c th c hi n qua các chính sách, tiêu chu n

và th t c đ c các nhà qu n lý thi t l p t i đ n v

Vi c thi t k h th ng ki m soát n i b v a nêu không ch ph thu c vào nhà

qu n lý, mà còn ch u nh h ng r t l n b i H i đ ng qu n tr và các nhân viên khác trong đ n v H i đ ng qu n tr có th tác đ ng đ n các chính sách và quan đi m

ki m soát c a nhà qu n lý Các nhân viên trong đ n v chính là ng i th c hi n các

th t c ki m soát hàng ngày

Ki m soát n i b đ c nhà qu n lý thi t l p đ đi u hành m i nhân viên, m i

lo i ho t đ ng và ki m soát n i b không ch gi i h n trong các ch c n ng tài chính

và k toán mà ph i ki m soát m i ch c n ng khác nh v hành chính, qu n lý s n

xu t… nh v y ki m soát n i b không th là h th ng k thu t đ n thu n, c ng

nh không th cho r ng ki m sóat n i b thu c v các nhà qu n lý Ki m sóat n i

b ph i là m t h th ng nh m huy đ ng m i thành viên trong đ n v cùng tham gia

ki m soát các ho t đ ng, vì chính h là nhân t quy t đ nh m i thành qu chung

T i nh ng đ n v có quy mô l n, nhi u chi nhánh nh ngân hàng thì ki m soát n i b càng có ý ngh a quan tr ng, vì khi quy mô càng m r ng thì quy n h n

và trách nhi m càng ph i phân chia cho nhi u c p và nhi u b ph n, nên m i quan

h gi a các b ph n ch c n ng và các nhân viên s càng tr nên ph c t p, quá trình truy n đ t và thu th p thông tin ph n h i càng tr nên khó kh n, tài s n s l i càng phân tán nhi u đ a đi m

1.6.3 Nhi m v c a h th ng ki m soát n i b trong ho t đ ng Ngân hàng

V i nh ng m c tiêu thi t k trên, h th ng ki m soát n i b trong ngân hàng

có các nhi m v sau:

- Ng n ng a thi u sót trong h th ng x lý nghi p v

- B o v ngân hàng tr c nh ng th t thoát tài s n có th tránh

- m b o vi c ch p hành chính sách kinh doanh

1.6.3 1 Ng n ng a thi u sót trong h th ng x lý nghi p v :

Các th t c ki m soát ph i đ c thi t k sao cho có th h ng các nghi p v kinh t x y ra đúng nguyên t c quy đ nh, nh m ng n ch n k p th i nh ng sai sót,

nh m l n vô tình hay c ý có th gây th t thoát ti n b c ho c tài s n c a ngân hàng, gây ra thi t h i trong kinh doanh Ch ng h n nh đ ng n ch n th t thoát ti n b c, ngân hàng quy đ nh m i kho n thu chi tr c khi th qu th c hi n đ u ph i qua xét duy t c a k toán, ki m soát viên, k toán tr ng, …

1.6.3.2 B o v ngân hàng tr c nh ng th t thoát tài s n có th tránh:

Ngân hàng ph i gi gìn m t l ng ti n m t l n đ lo i bao g m ti n m t và các ph ng ti n chuy n nh ng, chúng đòi h i ph i đ c b o qu n v m t v t ch t

c trong khâu l u tr c ng nh khi chuy n ti n Vì lý do này ngân hàng c n ph i thi t l p các quy trình ho t đ ng, xác đ nh rõ gi i h n t do cá nhân và l p ra m t

h th ng ki m soát n i b ch t ch đ i v i tài s n

Ngoài đ c tr ng trên, h u h t các tài s n c a ngân hàng đ u không th ki m

đ m đ c Nh ng tài s n này ph n l n bao g m m t giá tr l n các kho n ph i thu (ph i thu ti n vay, ph i thu ti n lãi, kho n d phòng n khó đòi), các tài s n ngo i

b ng (cam k t b o lãnh, cam k t cho vay,…) đòi h i ngân hàng càng ph i đ c bi t chú tr ng đ n vi c thi t l p m t quy trình ch t ch đ m b o ki m soát đ c đ y đ các tài s n N và tài s n Có c a ngân hàng

1.6.3 3 m b o vi c ch p hành chính sách kinh doanh:

C c u ki m soát n i b c n đ c thi t l p bao g m nh ng th t c đ m b o chính sách kinh doanh c a ngân hàng đ c t t c các nhân viên ngân hàng ch p hành Ch ng h n, c n ph i thi t k các bi n pháp ki m tra đ đ m b o các cán b tín

d ng s th c hi n các kho n cho vay đúng theo quy đ nh c a ngân hàng; các k toán giao dch th c hi n đúng quy trình ngân hàng đã quy đ nh v m tài kho n, chuy n

ti n,…

1.6.4 Nh ng đi m đ c bi t trong thi t k h th ng ki m soát n i b c a ngân hàng:

c đi m ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng ti m n nhi u r i ro vì

v y khi thi t k h th ng ki m soát n i b c n l u ý nh ng v n đ sau:

- Các ngân hàng th ng có s l ng l n các nghi p v và giao tr c ti p b ng

ti n m t, ch ng t có giá… i u này d n đ n r i ro cao v th t thoát tài s n và gian

l n c trong công vi c b o qu n tài s n và th c hi n giao d ch Do đó, các ngân hàng th ng thi t l p nh ng quy trình ho t đ ng và k toán th ng nh t, h n ch quy n h n cá nhân và duy trì h th ng KSNB h u hi u

- Các ngân hàng th ng có s l ng l n các nghi p v và giao d ch c v s

l ng và giá tr i u này đòi h i các ngân hàng ph i thi t l p h th ng k toán và

ki m soát n i b ph c t p cùng v i vi c s d ng r ng rãi h th ng máy vi tính

- Các ngân hàng th ng có m ng l i ho t đ ng r ng l n nhi u chi nhánh và phòng ban nên đòi h i ph i phân c p trách nhi m và quy n h n l n trong các ch c

n ng k toán và giám sát

- Các ngân hàng th ng th c hi n nhi u cam k t và b o lãnh l n ây là

nh ng nghi p v c n đ c báo cáo trong “các ch tiêu ngoài b ng cân đ i k toán” các nghi p v này khó đ c th c hi n n u chúng không đ c ghi chép đ y đ trong

h th ng s sách và k toán c a ngân hàng

- Các ngân hàng th ng ph i tuân th ch t ch các quy đ nh c a các c quan

qu n lý nhà n c h u quan và ho t đ ng trong môi tr ng pháp lý đ c quy đ nh

ch t ch Tuy nhiên Nh ng quy đ nh này c ng th ng xuyên đ c thay đ i và đi u

ch nh

1.6.5 H th ng các nguyên t c v giám sát ngân hàng c a y ban Basel:

1.6.5.1 Các thành ph n c a khung ki m soát n i b theo báo cáo Basel:

Khái ni m ki m soát n i b ban đ u ch nh m góp ph n ch ng gian l n, sai sót và m t mát tài s n; gi đ c m r ng bao g m c ki m soát nh ng r i ro trong

ho t đ ng kinh doanh và qu n lý c a ngân hàng Ki m soát n i b góp ph n trong

vi c đ t đ c m c tiêu đ ra và đ m b o s t n t i v m t tài chính c a m t ngân hàng Theo báo cáo c a y ban Basel 1998, h th ng ki m soát n i b trong ho t

đ ng ngân hàng bao g m n m thành ph n t ng h Các thành ph n đó bao g m:

1/ Môi tr ng ki m soát và giám sát c a Ban lãnh đ o;

2/ Xác đ nh và đánh giá r i ro;

3/ Các ho t đ ng ki m soát và s phân công, phân nhi m;

4/ Thông tin và truy n thông; và

5/ Giám sát ho t đ ng và s a ch a nh ng sai sót

1.6.5.2 H th ng các nguyên t c theo khung ki m soát n i b ngân hàng

c a y ban Basel:

y ban Basel v giám sát ngân hàng đã đ ra 13 nguyên t c c b n c n thi t

đ thi t k và đánh giá h th ng ki m soát n i b ngân hàng N i dung các nguyên

t c nh sau:

 Môi tr ng ki m soát và giám sát c a Ban lãnh đ o

Nguyên t c 1:

H i đ ng qu n tr có trách nhi m xét duy t và ki m tra đ nh k toàn b chi n

l c kinh doanh và nh ng chính sách quan tr ng c a ngân hàng, nh n bi t nh ng

r i ro tr ng y u ho t đ ng ngân hàng, xây d ng nh ng m c r i ro có th ch p nh n

đ c đ i v i các r i ro này và đ m b o r ng Ban đi u hành đã th c hi n các công

vi c c n thi t đ xác đ nh, đo l ng, theo dõi và ki m soát r i ro này; Phê chu n c

c u t ch c và đ m b o r ng Ban đi u hành giám sát s h u hi u c a h th ng ki m soát n i b H i đ ng qu n tr ch u trách nhi m sau cùng v vi c thi t l p và duy trì

m t h th ng ki m soát n i b đ y đ và h u hi u

Nguyên t c 2:

Ban đi u hành ch u trách nhi m th c hi n nh ng chi n l c và chính sách

mà H i đ ng qu n tr ban hành, nâng cao vi c xác đ nh, đo l ng, theo dõi và ki m soát nh ng r i ro phát sinh trong ho t đ ng c a ngân hàng Duy trì m t c c u t

ch c trong đó có s phân công rõ ràng v trách nhi m quy n h n và các m i quan

h báo cáo gi a các phòng ban, đ m b o r ng đã th c hi n nhi m v m t cách hi u

qu , thi t l p các chính sách ki m soát n i b thích h p, giám sát s đ y đ và h u

hi u c a h th ng ki m soát n i b

Nguyên t c 3:

H i đ ng qu n tr và Ban đi u hành ch u trách nhi m nâng cao tiêu chu n

đ o đ c, tính chính tr c, thi t l p v n hóa t ch c trong đó nh n m nh và làm cho

t t c nhân viên th y rõ t m quan tr ng c a ki m soát n i b T t c nhân viên trong ngân hàng c n hi u rõ vai trò c a mình trong quá trình ki m soát n i b và th c s tham gia vào quá trình đó

 Xác đ nh và đánh giá r i ro

Nguyên t c 4:

M t h th ng ki m soát n i b h u hi u đòi h i ph i nh n bi t đánh giá liên

t c nh ng r i ro tr ng y u có th nh h ng đ n vi c hoàn thành k ho ch c a ngân hàng Vi c đánh giá ph i bao g m t t c nh ng r i ro trong ho t đ ng c a ngân hàng (r i ro tín d ng, r i ro pháp lý, r i ro danh ti ng) Ki m soát n i b c n nh n

bi t nh ng r i ro ch a đ c ki m soát tr c đây c ng nh nh ng r i ro m i v a phát sinh

 Các ho t đ ng ki m soát và s phân công, phân nhi m

Nguyên t c 5:

Ho t đ ng ki m soát là m t ph n thi t y u trong ho t đ ng th ng nh t c a

m t ngân hàng m t h th ng ki m soát n i b phát huy hi u qu c n ph i thi t

l p m t c c u ki m soát thích h p, trong đó s ki m soát đ c xác đ nh m i m c

đ ho t đ ng Ngh a là ki m tra c p cao nh t, ki m tra s tuân th nh ng quy đ nh ban hành và theo dõi nh ng tr ng h p không tuân th c ch phê duy t và y quy n c ng nh c ch rà soát và đ i chi u

Nguyên t c 6:

M t h th ng ki m soát n i b hi u qu c n ph i có s phân công h p lý và

các công vi c c a nhân viên không mâu thu n nhau C n xác đ nh rõ nh ng l nh

v c mà t i đó có th x y ra xung đ t quy n l i, gi m thi u t i đa và tùy thu c vào

th ng này ph i l u tr , s d ng d li u d i hình th c đi n t , an toàn, đ c theo dõi đ c l p và đ c ki m tra đ t xu t, đ y đ

Nguyên t c 9:

M t h th ng ki m soát n i b hi u qu c n ph i có kênh truy n thông hi u

qu đ đ m b o r ng t t c cán b nhân viên đ u hi u đ y đ và tuân th tri t đ các chính sách và th t c có liên quan đ n trách nhi m và nhi m v c a h và đ m b o

r ng các thông tin c n thi t khác c ng đã đ c ph bi n đ n các nhân viên có liên quan

th ng ki m soát n i b , ph i báo cáo tr c ti p cho H i đ ng qu n tr ho c Ban ki m soát và Ban đi u hành

Nguyên t c 12:

Nh ng sai sót c a h th ng ki m soát n i b đ c phát hi n b i ph n kinh doanh, b ph n ki m toán n i b ho c các nhân viên khác thì ph i đ c báo cáo k p

th i cho c p qu n lý thích h p và ghi nh n ngay l p t c Nh ng sai sót tr ng y u

c a ki m soát n i b ph i đ c báo cáo tr c ti p cho H i đ ng qu n tr và Ban đi u hành

 ánh giá c a c quan thanh tra ngân hàng v h th ng ki m soát n i

b :

Nguyên t c 13:

C quan thanh tra c n yêu c u t t c các ngân hàng ph i thi t l p m t h

th ng ki m soát n i b h u hi u, phù h p v i lo i hình ph c t p, r i ro v n có trong

ho t đ ng ngân hàng, thích nghi đ c v i s thay đ i môi tr ng và đi u ki n c a ngân hàng Trong tr ng h p, c quan thanh tra xác đ nh h th ng ki m soát n i b

c a ngân hàng không hi u qu (ch ng h n không đáp ng đ c t t c các nguyên

t c nêu ra trong báo cáo này) thì c quan thanh tra ngân hàng s đ a ra cách x lý thích h p

1.6.6 Ki m soát n i b trong ho t đ ng kinh doanh ch y u c a NHTM:

V i đ t thù kinh doanh đ c bi t, ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng luôn tìm n nhi u r i ro nh : R i ro th tr ng, r i ro tín d ng, r i ro ho t đ ng, r i ro lãi

su t, r i ro ngo i h i, r i ro danh ti ng, r i ro chi n l c Nh ng lo i r i ro đ c quan tâm hàng đ u là r i ro tín d ng, do ho t đ ng tín d ng là ho t đ ng ch y u

t o ra doanh thu cho các NHTM hi n nay

1.6.6.1 Khái ni m r i ro tín d ng:

R i ro tín d ng phát sinh khi m t ho c các bên tham gia h p đ ng tín d ng không có kh n ng thanh toán cho các bên còn l i i v i NHTM r i ro tín d ng phát sinh trong tr ng h p ngân hàng không thu đ c đ y đ c g c và lãi c a các kho n cho vay ho c là vi c thanh toán n g c và lãi vay không đúng k h n đã th a thu n gi a ngân hàng và khách hàng cho vay

Các nguyên nhân gây ra r i ro tín d ng:

Vi c phân tích các nguyên nhân gây ra r i ro tín d ng có ý ngh a quan tr ng trong vi c xác đ nh các ho t đ ng ki m soát đ i v i nghi p v tín d ng, h n ch r i

ro tín d ng

Các nguyên nhân th ng d n đ n r i ro tín d ng:

- Khách hàng vay lâm vào tình tr ng khó kh n v tài chính nên không có

đ kh n ng thanh toán n cho ngân hàng

- Khách hàng vay không có ph m ch t t t, gian l n