Luận văn thạc sĩ Nâng cao tính thanh khoản tại các Ngân hàng thương cổ phần nhỏ ở Việt Nam

Tôi xin cam đoan lu n v n là k t qu nghiên c u c a tôi, không sao chép c a ai

N i dung lu n v n có tham kh o và s d ng các tài li u, thông tin đ c đ ng t i trên các tác ph m, t p chí và các trang web theo danh m c tài li u đính kèm c a lu n v n

Tác gi lu n v n

Nguy n Th Thanh Th o

M C L C Trang ph bìa

L i cam đoan

DANH M C T VI T T T iv

DANH M C HÌNH V v

DANH M C B NG BI U vi

M U 1

CH NG 1: T NG QUAN V R I RO THANH KHO N T I CÁC NHTM 4

1.1 T ng quan v thanh kho n, r i ro thanh kho n 4

1.1.1 Thanh kho n trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng 4

1.1.2 Vai trò c a thanh kho n v i h th ng ngân hàng 5

1.1.3 Vai trò c a thanh kho n đ i v i n n kinh t 5

1.2 R i ro thanh kho n t i các NHTM 6

1.2.1 R i ro thanh kho n 6

1.2.2 Nguyên nhân d n đ n r i ro thanh kho n 6

1.2.3 Các bi n pháp h n ch r i ro thanh kho n 7

1.2.4 Các y u t tác đ ng đ n r i ro thanh kho n 8

1.2.5 o l ng r i ro thanh kho n 10

1.2.5.1 Ph ng pháp cung c u thanh kho n 10

1.2.5.2 Các h s đánh giá tính thanh kho n 11

1.3 Bài h c kinh nghi m t h n ch RRTK c a Ngân hàng Trung ng các qu c gia ông Nam Á – SEACEN (The South East Asian Central Banks) 13

1.3.1 Tình hình thanh kho n c a NHTW các qu c gia ông Nam Á – SEACEN 13 1.3.2 Bi n pháp h n ch RRTK t i các NHTW các qu c gia ông Nam Á 15

1.3.3 Nh ng bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam 17

K T LU N CH NG 1 17

CH NG 2: TH C TR NG THANH KHO N C A CÁC NGÂN HÀNG TH NG M I C PH N NH 18

2.1 Gi i thi u t ng quan v các NHTMCP nh c a Vi t Nam 18

2.1.1 c đi m c a các NHTMCP nh c a Vi t Nam 18

2.1.2 Quy mô t ng tài s n, v n t có c a các NHTMCP nh 20

2.1.3 Tình hình ho t đ ng kinh doanh c a các NHTMCP nh 22

2.1.3.1 Ho t đ ng huy đ ng v n 22

2.1.3.2 Ho t đ ng cho vay 24

2.1.3.3 K t qu ho t đ ng kinh doanh 26

2.2 Th c tr ng thanh kho n c a các NHTMCP nh giai đo n 2008-2012 28

2.2.1 B i c nh kinh t 28

2.2.2 Di n bi n cung c u thanh kho n c a các NHTMCP nh 32

2.2.2.1 Di n bi n cung thanh kho n 32

2.2.2.2 Di n bi n c u thanh kho n 38

2.2.3 Phân tích các h s đánh giá kh n ng thanh kho n 40

2.2.3.1 Phân tích h s H1 40

2.2.3.2 Phân tích h s H2 41

2.2.3.3 Phân tích h s H3 42

2.2.3.4 Phân tích h s H4 43

2.2.3.5 Phân tích h s H5 44

2.2.3.6 Phân tích h s H6 46

2.2.3.7 Phân tích h s H7 47

2.2.3.8 Phân tích h s H8 48

2.2.3.9 K t lu n 49

K T LU N CH NG 2 49

CH NG 3: GI I PHÁP NÂNG CAO TÍNH THANH KHO N H TH NG NHTMCP NH VI T NAM 51

3.1 nh h ng phát tri n các NHTMCP nh Vi t Nam đ n n m 2015 và t m nhìn 2020 51

3.1.1 nh h ng phát tri n chung 51

3.1.2 nh h ng nâng cao tính thanh kho n 52

3.2 Gi i pháp nâng cao tính thanh kho n h th ng NHTMCP nh 53

3.2.1 Nhóm gi i pháp do các NHTMCP nh t ch c th c hi n 54

3.2.2 Nhóm gi i pháp h tr có tính ch t ki n ngh 58

3.2.2.1 i v i NHNN Vi t Nam 58

3.2.2.2 i v i Chính ph 61

K T LU N CH NG 3 62

K T LU N 63

TÀI LI U THAM KH O vii

PH C L C 1: V N I U L C A CÁC NGÂN HÀNG x

PH L C 2: HUY NG VÀ CHO VAY C A CÁC NGÂN HÀNG xii

PH L C 3: L I NHU N C A CÁC NGÂN HÀNG xviii

PH L C 4: H S THANH KHO N C A CÁC NGÂN HÀNG xxiii

DANH M C HÌNH V

Hình 2.1: Lãi su t (%)trên th tr ng liên NH n m 2011 35 Hình 2.1: Lãi su t (%) ti n g i và cho vay n m 2011 38

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1: Thanh kho n ngu n v n vào cu i tháng 6/2008 15

B ng 2.1: T ng tài s n, v n t có (t đ ng) các NHTMCP nh n m 2012 21

B ng 2.2: T ng huy đ ng (t đ ng) c a các NHTMCP nh 22

B ng 2.3: Huy đ ng c a các NHTMCP nh 23

B ng 2.4: T ng d n (t đ ng) c a các NHTMCP 24

B ng 2.5: D n c a các NHTMCP nh 25

B ng 2.6: L i nhu n c a các NHTMCP nh n m 2012 27

B ng 2.7: Lãi su t áp d ng t i m t s NHTM tháng 8/2011 33

B ng 2.8: K t qu phân tích h s H1 41

B ng 2.9: K t qu phân tích h s H2 42

B ng 2.10: K t qu phân tích h s H3 43

B ng 2.11: K t qu phân tích h s H4 44

B ng 2.12: K t qu phân tích h s H5 45

B ng 2.13: K t qu phân tích h s H6 46

B ng 2.14: K t qu phân tích h s H7 47

B ng 2.15: K t qu phân tích h s H8 48

M U

1 Lý do ch n đ tài

Thanh kho n là kh n ng ngân hàng đáp ng k p th i nhu c u v v n kh

d ng cho các ho t đ ng nh chi tr ti n g i, cho vay, thanh toán…B o đ m kh

n ng thanh kho n là m t trong nh ng nhi m v quan tr ng c a các nhà qu n tr ngân hàng và c ng là m t trong nh ng y u t quy t đ nh hi u qu ho t đ ng c a

m t ngân hàng

M c dù thanh kho n có vai trò quan tr ng nh ng t n m 2008 v n đ thanh kho n c a h th ng ngân hàng Vi t Nam luôn b t n và ti m n các nguy c đ v

b ng ch ng là t l cho vay/huy đ ng luôn m c cao, các NHTM ph i đi vay đ tài

tr cho các kho n tín d ng trên th tr ng liên ngân hàng làm lãi su t trên th tr ng này liên t c lên cao H th ng ngân hàng t n t i hai tr ng thái:

- Các ngân hàng l n có d u hi u d th a thanh kho n nh ng v m luôn ph i

th n tr ng đ b o đ m kh n ng thanh kho n c a chính mình

- Các ngân hàng nh r i vào tình tr ng khó kh n v ti n m t thì tìm m i cách xoay s đ bù đ p thi u h t thanh kho n c a mình Do thi u h t thanh kho n, các ngân hàng nh bu c ph i ch y đua lãi su t huy đ ng đ đ y m nh ho t đ ng huy

đ ng v n, bên c nh đó ph i vay v n v i lãi su t ngày càng cao trên th tr ng liên ngân hàng

- Th c tr ng thanh kho n c a các NHTMCP nh hi n nay

- xu t nghiên c u nh ng lý lu n v thanh kho n và r i ro thanh kho n trong ho t đ ng c a các NHTM

- ánh giá nh ng gi i pháp nh m nâng cao n ng l c thanh kho n cho các NHTMCP nh

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

Trong bài vi t tác gi t p trung đánh giá th c tr ng tình hình thanh kho n c a các NHTMCP nh thông qua ch tiêu các h s đánh giá kh n ng thanh kho n trong giai đo n 2008 – 2012

Nhóm NHTMCP nh đ c xem xét có v n đi u l <5.000 t đ ng (theo gi thi t c a chính tác gi ) Tính đ n ngày 31/12/2012 h th ng NHTMCP Vi t Nam có

23 ngân hàng nh Trong đó NHTMCP Phát tri n nhà đ ng b ng sông C u Long là NHTMCP nhà n c, còn s li u c a NHTMCP Vi t Nam Th ng Tín không th thu th p đ c (do không công b báo cáo tài chính các n m trên website), các NHTMCP i Tín, B c Á, D u khí Toàn c u không công b báo cáo tài chính m t vài n m trong giai đo n 2008-2012 trên website nên s l ng ngân hàng ti n hành nghiên c u là 18 ngân hàng, c th là các NH sau:

1 ông Á (DongA Bank) 10 Vi t Á (VietA Bank)

2 Phát tri n TP.HCM (HD Bank) 11 Sài Gòn Công Th ng (Saigon

Bank)

4 An Bình (ABBank) 13 B o Vi t (BaoViet Bank)

5 Ph ng Nam (Southern Bank) 14 Nam Á (NamA Bank)

6 i d ng (Ocean Bank) 15 Kiên Long (Kien Long Bank)

7 Phát tri n Mê kông (MD Bank) 16 X ng d u Petrolimex (PG Bank)

8 Ph ng ông (OCB) 17 Ph ng Tây (Western Bank)

9 i Á ( aiA Bank) 18 B n Vi t (VietCapital Bank)

4 Ph ng pháp nghiên c u

Lu n v n s d ng các ph ng pháp: mô t - gi i thích, phân tích, t ng h p,

so sánh – đ i chi u

CH NG 1: T NG QUAN V R I RO THANH KHO N T I CÁC

NHTM 1.1 T ng quan v thanh kho n, r i ro thanh kho n

1.1.1 Thanh kho n trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

Theo PGS TS Tr n Huy Hoàng đã đ nh ngh a trong giáo trình Qu n tr ngân hàng thì thanh kho n là kh n ng ti p c n các kho n tài s n ho c ngu n v n có th dùng đ chi tr v i chi phí h p lý ngay khi nhu c u v n phát sinh Ngu n v n có tính thanh kho n cao khi chi phí huy đ ng th p và th i gian huy đ ng nhanh Tài

s n có tính thanh kho n cao khi chi phí chuy n hóa thành ti n th p và có kh n ng chuy n hóa thành ti n nhanh

Trong ngân hàng thanh kho n bao g m nhi u ph ng di n:

Trong ng n h n: Thanh kho n là kh n ng ngân hàng có th th c hi n ngh a

v thanh toán ngay th i đi m chúng phát sinh liên quan đ n kh n ng sinh lãi

đ m b o thanh kho n

Trong dài h n: Thanh kho n là kh n ng vay đ v n dài h n v i lãi su t h p

lý nh m h tr cho vi c t ng tài s n

Tính thanh kho n c a ngân hàng luôn ph i đ c xem xét tr ng thái đ ng,

t c là xem xét trong t ng quan cung - c u thanh kho n c a ngân hàng trong giai

đo n nh t đ nh T ng quan cung-c u v v n thanh kho n này quy t đ nh tr ng thái thanh kho n ròng c a ngân hàng t i b t c th i đi m nào Nh ng nhân t tác đ ng

đ n cung và c u thanh kho n s tác đ ng đ n tr ng thái thanh kho n c a ngân hàng

C th nh sau:

+ Nhân t tác đ ng đ n c u thanh kho n:

- Các đi u ki n kinh t v mô nh t ng tr ng kinh t , l m phát

- Lãi su t huy đ ng và lãi su t cho vay

- S khác bi t đáng k v l i t c gi a các kho n ti n g i và các c h i đ u t khác

+ Nhân t tác đ ng đ n ngu n cung thanh kho n:

- Quy đ nh và chính sách ti n t c a NHNN

- Các đi u ki n kinh t v mô

- S phát tri n và tính d dàng ti p c n c a th tr ng ti n t

- Ho t đ ng c a các th tr ng khác nh th tr ng ch ng khoán phái sinh

1.1.2 Vai trò c a thanh kho n v i h th ng ngân hàng

Thanh kho n liên quan đ n các dòng luân chuy n ti n t Vi c không th c

hi n đ c các ngh a v thanh toán s d n đ n tình tr ng thi u h t hay m t kh n ng thanh kho n V i tính ch t đ c thù và hi u ng dây chuy n trong h th ng ngân hàng thì thanh kho n đóng vai trò c c k quan tr ng đ i v i các ngân hàng N u

m t ngân hàng b m t thanh kho n thì ng i dân có th t rút ti n và s kéo theo

m t lo t các ngân hàng khác c ng s r i vào c nh t ng t (tính lây nhi m) M t ngân hàng có đ tài s n đ thanh toán n nh ng v n có kh n ng m t thanh kho n

do các kho n đ u t , cho vay không thu h i k p đ đáp ng ngh a v thanh toán n

đ n h n, khi đó nguy c phá s n r t có th x y ra N u không mu n phá s n hay m t thanh kho n nghiêm tr ng thì ngân hàng s ph i ch u vay v n v i lãi su t cao gây thi t h i nghiêm tr ng cho k t qu kinh doanh c a ngân hàng

Hai nguyên nhân gi i thích t i sao thanh kho n có ý ngh a đ c bi t quan

tr ng đ i v i các ngân hàng Th nh t, c n ph i có thanh kho n đ đáp ng yêu c u vay m i mà không ph i thu h i nh ng kho n cho vay trong h n ho c thanh lý các kho n đ u t có k h n Th hai, c n có thanh kho n đ đáp ng t t c nh ng bi n

đ ng h ng ngày hay theo mùa v v nhu c u rút ti n m t cách k p th i và có tr t t

Do ngân hàng th ng xuyên huy đ ng ti n g i ng n h n (v i lãi su t th p) và cho vay s ti n đó v i th i h n dài h n (lãi su t cao h n) nên ngân hàng v c b n luôn

có nhu c u thanh kho n r t cao

1.1.3 Vai trò c a thanh kho n đ i v i n n kinh t

i v i n n kinh t Vi t Nam thì h th ng ngân hàng đóng vai trò c c k quan tr ng, s c kho c a h th ng ngân hàng là m t trong nh ng quan tâm hàng

đ u khi đi u hành chính sách kinh t v mô

Khi thanh kho n c a m t ngân hàng có v n đ thì nó s nh v t d u loang, lan r t nhanh c ng v i s lan to c a thông tin hi n nay thì không ch m t ngân

hàng đó g p v n đ mà còn kéo theo s kh ng ho ng c h th ng ngân hàng, kéo theo đó là th tr ng ch ng khoán, b t đ ng s n c ng g p r i ro Do v y thanh kho n trong h th ng ngân hàng r t quan tr ng cho s bình n và phát tri n c a m t

qu c gia Các cu c kh ng ho ng tài chính th gi i c ng th ng b t đ u t m t ngân hàng r i lan ra trên di n r ng nh kh ng ho ng tài chính th gi i 2008 b t đ u t h

th ng ngân hàng M mà lan r ng ra toàn th gi i

Khi thanh kho n c a h th ng ngân hàng có v n đ s nh h ng đ n h

th ng tài chính c a qu c gia, nh h ng đ n m i l nh v c trong xã h i t th tr ng

ch ng khoán đ n th tr ng b t đ ng s n, th tr ng lao đ ng, nh h ng đ n ti n

g i c a ng i dân… nh h ng đ n tình hình tín d ng cho n n kinh t … T t c

nh ng đi u này s tàn phá th tr ng tài chính, nh h ng tr c ti p đ n các thành

ph n tham gia trong th tr ng, nh ng ng i dân và toàn b xã h i

1.2 R i ro thanh kho n t i các NHTM

1.2.1 R i ro thanh kho n là lo i r i ro xu t hi n trong tr ng h p ngân hàng thi u

kh n ng chi tr , không chuy n đ i k p các tài s n ra ti n ho c không có kh n ng vay m n đ đáp ng yêu c u c a các h p đ ng thanh toán

R i ro thanh kho n có th gây nh h ng tiêu c c lên doanh thu và ngu n

v n và có th d n đ n s s p đ c a t ch c tín d ng

1.2.2 Nguyên nhân d n đ n r i ro thanh kho n

Ngân hàng vay m n quá nhi u các kho n ti n g i ng n h n t cá nhân và các đ nh ch tài chính khác, sau đó chuy n hóa chúng thành nh ng tài s n đ u t dài

h n Do đó x y ra tình tr ng m t cân x ng gi a ngày đáo h n các kho n s d ng

v n và ngày đáo h n c a ngu n v n huy đ ng, th ng g p nh t là dòng ti n thu h i

t các tài s n nh h n dòng ti n ph i chi ra đ chi tr ti n g i đ n h n

Ti n g i ngân hàng nh y c m v i s thay đ i lãi su t đ u t Khi lãi su t đ u

t t ng, m t s ng i g i ti n rút v n ra kh i ngân hàng đ đ u t vào n i có t su t sinh l i cao h n, còn các khách hàng vay ti n s tích c c ti p c n v i các kho n tín

d ng vì có lãi su t th p h n Nh v y, s thay đ i lãi su t nh h ng đ n c khách hàng g i ti n và vay ti n, tác đ ng t i tr ng thái thanh kho n c a ngân hàng H n

n a, nh ng xu h ng v s thay đ i lãi su t còn nh h ng đ n giá tr th tr ng

c a các tài s n mà ngân hàng có th mang bán đ t ng thanh kho n và tr c ti p nh

h ng đ n chi phí vay m n trên th tr ng ti n t

Chi n l c qu n tr thanh kho n c a ngân hàng không phù h p và kém hi u

1.2.3 Các bi n pháp h n ch r i ro thanh kho n

• i v i ngân hàng nhà n c

NHNN c n h tr thanh kho n cho các NHTM thông qua các công c đi u hành chính sách ti n t Trong b i c nh NHNN th c thi chính sách th t ch t ti n t , tín d ng nh m ki m ch l m phát i v i các NHTM l n, có nhi u gi y t có giá

đ tiêu chu n thì vi c h tr thanh kho n s thông qua nghi p v th tr ng m t i NHNN i v i các NHTM nh không đ gi y t có giá ho c không có kh n ng

c nh tranh trên th tr ng m thì NHNN h tr thông qua công c tái c p v n

• i v i các ngân hàng th ng m i

Duy trì t l h p lý gi a v n dùng cho d tr và v n dùng cho kinh doanh (chi n l c thanh kho n) sao cho phù h p v i đ c đi m ho t đ ng c a ngân hàng

Chú tr ng y u t th i gian trong b o đ m thanh kho n: nhu c u thanh kho n

c a ngân hàng g m c trong ng n h n và trong dài h n

+ Nhu c u thanh kho n ng n h n g n nh mang tính t c th i, g m các kho n

ti n g i giao d ch ho c ti n g i có k h n đ n h n, các công c huy đ ng thu c th

tr ng ti n t … đáp ng nhu c u thanh kho n này, ngân hàng ph i duy trì các

lo i tài s n có tính thanh kho n cao (ti n m t t i qu , ti n g i t i NHTW và các

đ nh ch tài chính khác… )

+ Nhu c u thanh kho n dài h n do các nhân t mang tính th i v , chu k và

xu h ng t o ra đáp ng nhu c u thanh kho n này ngân hàng ph i d phòng

tr c kh n ng cung c p v n t nhi u ngu n khác nhau và m c đ cao h n so v i nhu c u thanh kho n ng n h n

Th c hi n vi c c c u l i tài s n n và tài s n có cho phù h p ây là công

vi c h t s c quan tr ng đ qu n lý RRTK c a các NHTM, nh m h n ch th p nh t

r i ro có th x y ra, đó là c c u l i ngu n v n huy đ ng và cho vay trên th tr ng;

gi a d n cho vay ng n h n v i cho vay trung h n, gi a ngu n huy đ ng ng n h n dùng đ cho vay trung, dài h n

Th c hi n vi c phát hành các gi y t có giá, đi u ch nh c c u huy đ ng v n

gi a th tr ng I và th tr ng II (th tr ng liên ngân hàng); đi u ch nh c c u cho vay vào các l nh v c nh y c m và r i ro cao nh ch ng khoán, b t đ ng s n và tiêu dùng

Hoàn thi n các quy đ nh liên quan đ n huy đ ng và cho vay (nh t là huy

đ ng, cho vay trung, dài h n) theo lãi su t th tr ng; không đ x y ra tình tr ng các khách hàng g i ti n rút ti n tr c h n khi lãi su t th tr ng t ng cao ho c khi có các đ i th khác đ a ra lãi su t cao, h p d n khách hàng h n Hi n nay, xu t hi n

m t th c t là các doanh nghi p vay v n ngân hàng đ n h n không ch u tr n vay

vì h e ng i sau khi tr s r t khó vay l i đ c ti n t ngân hàng Vì th , h s n sàng

ch u ph t lãi su t quá h n ghi trong h p đ ng vì nh v y, so ra v n còn th p h n lãi

su t cho vay m i Chính đi u này đã gây nh h ng l n đ n kh n ng thanh kho n

c a ngân hàng

1.2.4 Các y u t tác đ ng đ n r i ro thanh kho n

R i ro thanh kho n ch u nh h ng c a nhi u lo i r i ro khác nh r i ro lãi

su t, r i ro tín d ng, r i ro ho t đ ng Theo Decker (2000) các nhân t tác đ ng đ n

r i ro thanh kho n có th chia thành 2 nhóm: nhóm các nhân t mang tính đ c thù/

n i t i c a ngân hàng và nhóm các nhân t bên ngoài, ch ng h n các nhân t kinh t

v mô

Các nhân t n i t i c a m t ngân hàng

Quy mô t ng tài s n v m t lý thuy t ngân hàng có t ng tài s n càng l n thì

s ít g p r i ro thanh kho n h n Ngân hàng l n có th d a vào th tr ng liên ngân hàng, hay t h tr thanh kho n t phía ng i cho vay cu i cùng a s các ngân hàng trên th gi i và c Vi t Nam khi mà luôn cho r ng “quá l n nên khó s p đ ”

đã s d ng nh ng l i th ng m đ nh này gi m thi u chi phí huy đ ng v n và đi u

đó cho phép h có th m nh d n đ u t vào nh ng tài s n nhi u r i ro h n, ch ng

h n nh ng kho n cho vay Do đó, ngân hàng l n có kh n ng đ u t nhi u h n vào các kho n cho vay t đó làm t ng r i ro thanh kho n

D tr thanh kho n chia làm 2 lo i: d tr s c p và d tr th c p Th c

t cho th y nh ng ngân hàng nào có d tr thanh kho n cao s ít g p và đ i phó v i

nh ng khó kh n thâm h t thanh kho n th ng xuyên Ngân hàng có th bán hay

c m c ngay tài s n thanh kho n đ có đ c nh ng ngu n v n thanh kho n, do đó

gi nh ng tài s n thanh kho n có th làm gi m r i ro thanh kho n

Các ngu n tài tr bên ngoài n u ngân hàng s d ng chi n l c qu n tr thanh kho n d a vào ngu n v n thì khi có nhu c u ngân hàng s vay trên th tr ng liên ngân hàng đ bù đ p nhu c u thanh kho n Tuy nhiên, chi n l c này s g p r i

ro thanh kho n c a th tr ng r t cao nh t là khi ngân hàng có th ph i vay m n trên th tr ng liên ngân hàng v i m t m c lãi su t r t cao trong th i kì kh ng

ho ng thanh kho n H n th n a, vi c ngân hàng ti p t c vay m n đ đáp ng nhu

c u rút ti n c a ng i g i ti n có th làm gia t ng h s n trên v n ch s h u, và

do đó, tác đ ng đ n n l c duy trì c u trúc v n t i u c a ngân hàng T đó s làm gia t ng r i ro thanh kho n

V n t có/ t ng ngu n v n huy đ ng v n t có chính là t m đ m, là phòng

tuy n cu i cùng đ ch ng đ các r i ro khác nhau c a ngân hàng (Tr ng Quang Thông, 2012) N u các ngân hàng không còn ngu n nào có th s d ng đ đáp ng thanh kho n thì b c cu i cùng là ph i s d ng đ n v n t có c a chính mình

Các nhân t bên ngoài ngân hàng

T ng tr ng kinh t v m t lí thuy t, ngân hàng s d tr thanh kho n

nhi u h n trong th i kì kinh t suy thoái, khi mà cho vay s g p nhi u r i ro h n;

ng c l i, trong th i kì t ng tr ng kinh t , ngân hàng l i có xu h ng gi m d tr thanh kho n đ có th cho vay nhi u h n, trong khi huy đ ng có th gi m sút, t đó làm gia t ng r i ro thanh kho n

L m phát r i ro thanh kho n ph thu c vào m c đ k v ng c a l m phát

N u l m phát đ c kì v ng hoàn toàn, ngân hàng có th đi u ch nh lãi su t đ gia

t ng thu nh p lãi nhanh h n so v i m c đ gia t ng c a chi phí lãi Ngân hàng do

đó có th gia t ng các kho n cho vay, trong khi do áp l c c nh tranh thì các ho t

đ ng huy đ ng v n có th s t gi m do đó làm gia t ng r i ro thanh kho n

1.2.5 o l ng r i ro thanh kho n

1.2.5.1 Ph ng pháp cung c u thanh kho n

Tr ng thái thanh kho n ròng= cung thanh kho n- c u thanh kho n

Xác đ nh cung c u thanh kho n:

+ Cung thanh kho n là các kho n v n làm t ng kh n ng chi tr c a ngân hàng, là ngu n cung c p thanh kho n cho ngân hàng g m: các kho n ti n g i đang

đ n (S1); doanh thu t vi c bán các s n ph m d ch v (S2); thu h i tín d ng đã c p (S3); bán các tài s n đang kinh doanh và s d ng (S4); vay m n t th tr ng ti n

t (S5)

+ C u thanh kho n là nhu c u v n cho các m c đích ho t đ ng c a ngân hàng, các kho n làm gi m qu c a ngân hàng Nh ng ho t đ ng t o ra nhu c u thanh kho n: khách hàng rút ti n g i (D1); yêu c u c p các kho n tín d ng ch t

l ng cao (D2); hoàn tr các kho n vay m n phi ti n g i (D3); chi phí phát sinh khi kinh doanh các s n ph m và d ch v (D4); thanh toán c t c cho c đông (D5)

Có 3 kh n ng có th x y ra:

- Th ng d thanh kho n: cung thanh kho n v t quá c u thanh kho n, ngân

hàng trong tr ng thái d th a thanh kho n Nhà qu n tr lúc này c n tính toán vi c

đ u t s v n th ng d này vào đâu đ mang l i hi u qu cao nh t trong lúc s v n này ch a c n đ đáp ng nhu c u thanh kho n

- Thâm h t thanh kho n: khi c u thanh kho n l n h n cung thanh kho n, lúc này ngân hàng ph i đ i di n v i tình tr ng thâm h t thanh kho n Nhà qu n tr ph i xem xét nên s d ng ngu n tài tr thanh kho n nào, và v i chi phí bao nhiêu

- Cân b ng thanh kho n: khi cung thanh kho n cân b ng v i c u thanh

kho n

1.2.5.2 Các h s đánh giá tính thanh kho n

H s H1 =

Trong đó: V n t có c a ngân hàng g m: v n đi u l , qu d tr b sung

v n đi u l , qu đ u t phát tri n nghi p v , l i nhu n không chia

T ng ngu n v n huy đ ng g m: ti n g i không k h n, ti n g i có k h n, ti n g i

ti t ki m, phát hành k phi u ngân hàng, ch ng ch ti n g i đ huy đ ng v n, các kho n ti n gi h và đ i thanh toán, ti n g i c a Kho b c nhà n c

H s này đ a ra nh m gi i h n m c v n huy đ ng c a ngân hàng đ tránh tình

tr ng khi ngân hàng huy đ ng v n quá nhi u v t m c b o v c a v n t có làm cho ngân hàng có th m t kh n ng chi tr

H s H2 =

T ng tài s n có c a ngân hàng g m:

+ Tài s n có sinh l i: tín d ng, các kho n m c đ u t , …

+ Tài s n không sinh l i: ti n m t t i qu , ti n g i t i ngân hàng khác, tài s n c

đ nh, chi phí, các kho n ph i thu…

H s này đ đánh giá m c đ r i ro c a t ng tài s n có c a m t ngân hàng Ngân hàng g p s s t gi m v tài s n (do r i ro xu t hi n) càng l n thì l i nhu n c a ngân hàng đó càng gi m th p Vì v y, h s này cho phép tài s n c a ngân hàng s t gi m

m c đ nh t đ nh so v i v n t có c a chính ngân hàng

H s H6 =

H s này ph n ánh t l n m gi các ch ng khoán có th d dàng chuy n đ i thành

ti n m t, đáp ng nhu c u thanh kho n trên t ng tài s n có c a ngân hàng T l này càng cao, kh n ng thanh kho n c a ngân hàng càng cao

1.3 Bài h c kinh nghi m t h n ch RRTK c a Ngân hàng Trung ng các

qu c gia ông Nam Á – SEACEN (The South East Asian Central Banks)

SEACEN là vi t t t c a The South East Asian Central Banks – Ngân hàng trung ng các qu c gia ông Nam Á ban đ u có thành viên là NHTW các n c ông Nam Á nh ng đ n nay đã có 19 thành viên ch y u khu v c châu Á nh Hàn Qu c, Sri Lanka, ài Loan

Th i gian v a qua các cu c kh ng ho ng tài chính trên ph m vi toàn c u

di n ra ch a t ng có v quy mô nh cu c kh ng ho ng thanh kho n c a các NHTM Nga vào n m 2004 hay kh ng ho ng c a Northern Rock Bank (Anh) n m 2007 và Lehman Brothers (M ) n m 2008 R i ro thanh kho n là thách th c không ch v i

m i ngân hàng nói riêng mà còn v i c h th ng ngân hàng nói chung Vì v y nghiên c u thanh kho n c ng nh kinh nghi m h n ch r i ro thanh kho n c a SEACEN đ rút ra bài h c cho Vi t Nam là r t h u ích

1.3.1 Tình hình thanh kho n c a NHTW các qu c gia ông Nam Á – SEACEN

Hi n nay tính thanh kho n c a h th ng SEACEN khá n đ nh Mô hình kinh doanh c a các n c này ch y u d a trên ti n g i cá nhân, ngu n v n ch y u là

ti n g i và cho vay, ch không ph i d a trên v n vay t các TCTD khác M t đ c

đi m n i b t trong h th ng SEACEN là vai trò quan tr ng c a các t ch c tài chính chuyên ngành trong vi c cung c p tín d ng cho nh ng ngành b h n ch ti p c n ngu n v n vay ngân hàng

Các ngân hàng có t ng tr ng huy đ ng lành m nh, v i t l cho vay trên

t ng ti n g i trung bình đ t kho ng 70-80% Các ngân hàng c ng n m gi m t

l ng tài s n thanh kho n và d tr d th a đ trang tr i n ng n h n K t qu

th ng kê tháng 6/2008 cho th y các ngân hàng đ c kh o sát đ u d th a d tr , t Philippines có t l th p nh t 19,8% và cao nh t là Hàn Qu c v i t l 2.281,9%, cao h n m c quy đ nh t i thi u (Subhanij, 2010)

B ng 1.1: Thanh kho n ngu n v n vào cu i tháng 6/2008

D tr

v t m c

T l cho vay trên

ng n h n Hàn Qu c Ti n g i k

Myanmar 7,26 411,90 538,86 58,83 46,59 64,07 Philippines 19 19,8 23,40 69,10 10,20 51,80

ài Loan 7 212,20 304,40 76,80 11,50 28,31 Thái Lan 6 272,24 399,10 102,80 -1,62 29,90

Ngu n: Subhanij (2010)

T i Hàn Qu c, ti n g i cá nhân trong t ng ngu n v n huy đ ng kho ng 50%

và t l cho vay trên t ng ngu n v n huy đ ng kho ng 70% trong nh ng n m g n đây, ph n l n ngu n v n là t ch ng ch ti n g i, tín phi u và mua bán l i M c dù

có nh ng áp l c v t ng ngu n v n và RRTK th tr ng sau cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u, h th ng ngân hàng v n gi đ c tính thanh kho n nh ngu n ti n

g i c a khách hàng T i Thái Lan, t l cho vay trên ti n g i là 102,80%, các NH Thái Lan phát hành h i phi u đ t o ngu n v n tài tr

Malaysia, thanh kho n h th ng tài chính đ c đ m b o, các ngân hàng

n m gi m t l ng l n thanh kho n d th a, kho ng 1,55 l n ti n g i đáo h n trong

vòng 1 tháng và kho ng 24% trong t ng s ti n g i ngân hàng T l cho vay trên

ti n g i kho ng 81% đ ng ngh a v i vi c các ngân hàng không ph i d a vào các kho n vay liên ngân hàng đ tài tr cho các kho n vay c a khách hàng (Mohd Sabri, 2010)

i v i Myanmar k t n m 2005, tính thanh kho n đ c đ m b o v i t l cho vay trên ti n g i kho ng 60-70%, trong khi h th ng ngân hàng có t ng tr ng huy đ ng lành m nh T l giá tr tài s n thanh kho n trên n ng n h n là t ng đ i cao ph n ánh nhu c u d tr tài s n có tính thanh kho n (Toe Win, 2010)

T i ài Loan, các ngân hàng trong n c đã đáp ng đ c yêu c u v d tr

b t bu c v i t l quy đ nh là 7% (Lin, 2010) T l thanh kho n trung bình m c cao kho ng 28,31% và h u h t các ngân hàng có m t l ng d tr l n kho ng 304,4% d tr b t bu c T l cho vay trên ti n g i là 76,8%, đi u này là do các ngân hàng luôn có yêu c u kh t khe v i các kho n cho vay D th a thanh kho n cao c a SEACEN m t ph n là do nhu c u vay v n trong khu v c th p, thêm vào đó

là nh kinh nghi m rút ra t cu c kh ng ho ng tài chính Châu Á (1997 – 1998), nên các ngân hàng trong khu v c đã chu n b t t đ đ i m t v i kh ng ho ng v i m t môi tr ng pháp lý m nh h n

Nhìn vào các h s v thanh kho n c a SEACEN, ta th y các ngân hàng đ u

có đ tài s n có tính thanh kho n đ đáp ng các kho n ph i tr ng n h n, các n c

c ng th c hi n ch ng trình b o hi m ti n g i, h th ng qu n lý r i ro t t h n, c i thi n ch t l ng tài s n

1.3.2 Bi n pháp h n ch RRTK t i các NHTW các qu c gia ông Nam Á

Các qu c gia có nh ng chính sách c th khác nhau đ h n ch và gi i quy t khi g p r i ro thanh kho n, trong đó ph bi n là l p k ho ch v n d phòng và ki m tra s c ch u đ ng c a các ngân hàng tr c nh ng cú s c t th tr ng Các n c có yêu c u, quy đ nh, tiêu chu n khác nhau đ i v i v n đ thanh kho n

- Xây d ng chính sách qu n tr thanh kho n cho t ng ngân hàng c ng nh NHTW có nh ng bi n pháp qu n tr chung cho c h th ng: NHTW yêu c u các

n c có chi n l c n i b đ qu n lý r i ro thanh kho n, tuân th ch t ch theo quy

đ nh c a NHTW Chi n l c qu n tr thanh kho n c a m i ngân hàng s g m các quy trình n i b đ đo l ng, giám sát, và ki m soát r i ro thanh kho n, còn qu n tr thanh kho n c a toàn h th ng đ c NHTW qu n lý b ng nhi u hình th c nh : yêu

c u cung c p thông tin đ y đ , ki m tra s c ch u đ ng c a các ngân hàng tr c

nh ng cú s c th tr ng và thi t l p các gi i h n n i b

- Xây d ng k ho ch v n d phòng: m i ngân hàng l p k ho ch v n d phòng n m trong chi n l c đ i phó v i kh ng ho ng M i qu c gia có s khác

nhau v chi ti t các ngu n thanh kho n, xác đ nh ng i ch u trách nhi m và x lý quan h công chúng V n đ thanh kho n có liên quan m t thi t đ n lòng tin c a khách hàng v i m t ngân hàng Hàn Qu c, các ngân hàng c ng có k ho ch v n

d phòng m i giai đo n đ ng phó k p th i v i th tr ng khi các ch s thanh kho n t ng ho c gi m trên m c ng ng

- Ki m tra s c ch u đ ng c a các ngân hàng đ ng phó v i các cú s c thanh kho n: các ngân hàng ph i tr i qua m t bài test đ ki m tra s c ch u đ ng và phân

tích các k ch b n nh m xác đ nh đi m y u, l h ng thanh kho n đ k p th i ng phó khi c ng th ng thanh kho n x y ra Các qu c gia nh Malaysia, ài Loan, Vi t Nam đã th c hi n b t bu c ki m tra s c ch u đ ng c a các ngân hàng T i Hàn

Qu c và Thái Lan ch a th c hi n nh ng ki m tra này tuy nhiên đó là m t n i dung trong h ng d n b o đ m nhu c u thanh kho n c a m i ngân hàng và k t h p các

k t qu này trong chi n l c qu n tr r i ro thanh kho n và k ho ch v n d phòng

- NHTW yêu c u các NH trong h th ng duy trì t l d tr b t bu c Tuy nhiên các n c đ a ra các gi i h n bao g m m c tiêu v tài s n l ng, gi i h n v chênh l ch k h n, gi i h n v s ph thu c vào m t ngu n v n tài tr r i ro thanh kho n c th Tr ng h p các gi i h n đ c thi t l p nh m m c tiêu khác nhau thì

c u trúc thanh kho n c a ngân hàng s có nh ng khác bi t nh ng có chung m c đích nh m h n ch t n th t do r i ro thanh kho n gây ra

1.3.3 Nh ng bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam

- Các ngân hàng c n đa d ng các ngu n v n đ tài tr thanh kho n N u ch trông c y vào m t ngu n b o đ m tài tr , khi mà ngu n này không th đáp ng k p

th i nhu c u thanh kho n thì b n thân ngân hàng s vô cùng nguy hi m

- C n d tr các tài s n có tính thanh kho n cao nh trái phi u kho b c, các

ch ng khoán khác c a chính ph , đ đáp ng k p th i thanh kho n khi nhu c u gia

Nh ng bài h c kinh nghi m t qu n tr thanh kho n c a các ngân hàng trên th gi i

c ng cung c p cho các ngân hàng Vi t Nam nh ng bài h c kinh nghi m trong đi u hành thanh kho n Trên c s nh ng lý lu n đã trình bày trong ch ng 1 tác gi ti p

t c tri n khai nh ng m c tiêu nghiên c u ti p theo các ch ng sau

CH NG 2: TH C TR NG THANH KHO N C A CÁC NGÂN

ho t đ ng trong m t, hai t nh thành nh t đ nh Nh ng ngân hàng nông thôn này chính là m t d ng c a ngân hàng nh hi n nay

V i m c tiêu t ng v n đi u l nh m đáp ng yêu c u c nh tranh và h i nh p kinh t th gi i, Ngh đ nh 141/2006/N -CP ra đ i quy đ nh m c v n đi u l t i thi u c a các NHTMCP đ n n m 2010 ph i đ t 3.000 t đ ng Trong giai đo n 1

c a l trình này đ n h t 31/12/2008 các NHTMCP ph i hoàn thành vi c t ng v n

đi u l lên 1.000 t đ ng, giai đo n 2 đ n h t 31/12/2010 và sau đó đ c gia h n thêm 1 n m là đ n 31/12/2011 các NHTMCP ph i hoàn thành t ng v n đi u l lên 3.000 t đ ng Trong quá trình này có nhi u NHTMCP d dàng hoàn thành m c tiêu v n đi u l t i thi u, nh ng c ng có nh ng NH g p r t nhi u khó kh n đ hoàn thành m c tiêu này Nguyên nhân là do b i c nh n n kinh t th gi i và trong n c sau kh ng ho ng toàn c u v n ch a kh i s c, th tr ng ch ng khoán ho t đ ng

c m ch ng, trong khi nhi u ngân hàng cùng t ng v n m t lúc , làm cho c phi u ngân hàng không còn h p d n nhà đ u t trong và ngoài n c B n thân các nhà đ u

t n c ngoài c ng g p khó kh n trong vi c m r ng đ u t ra các qu c gia khác

Vì th h u h t các ngu n t ng v n đi u l ch y u c a TCTD nh phát hành c phi u cho cá c c đông hi n h u , phát hành ra công chúng hay phát hành cho các nhà đ u t n c ngoài đ u không thu n l i Thêm n a, ch tr ng c a Chính ph trong vi c h n ch các T ng công ty, Doanh nghi p nhà n c góp v n ra ngoài l nh

v c chính và yêu c u các doanh nghi p này thoái v n t i các TCTD đ t p trung vào ho t đ ng kinh doanh ch y u c ng là m t khó kh n l n cho các TCTD có c

đông hi n h u là các T ng công ty , doanh nghi p Nhà n c này khi th c hi n t ng

v n đi u l

Th t ra, ch a có nh ng tiêu chu n c th đ xác đ nh 1 NHTMCP nh , tuy nhiên theo 1 s bài vi t tác gi tham kh o c ng nh nh n đ nh c a các chuyên gia thì NHMCP nh là nh ng ngân hàng có v n đi u l < 5.000 t đ ng (theo gi thi t

c a tác gi )

Ngân hàng nh là ngân hàng có nh ng đ c đi m sau:

- Có quy mô nh , v n đi u l nh

- Ph n l n các ho t đ ng c a ngân hàng t p trung khu v c h i s c a ngân hàng Các ngân hàng nh s thay th , b sung các ngân hàng l n

- T l cho vay trên huy đ ng c a NH nh th p h n các NH l n và so v i

m c chung c a h th ng Kh n ng huy đ ng v n, kh n ng cho vay và

th ph n c a NH nh r t th p so v i ch 1 vài NH thu c t p đ u

Các NH nh luôn n l c đ nâng cao n ng l c ho t đ ng, gia t ng v n đi u

l , và t ng tài s n, đ nâng cao v th c a mình trong c nh tranh, đ gia nh p vào

t p đ u, đ không b nh n đ nh là NH nh n a

Trên th gi i mô hình NH nh đ c xem xét v i nhi u tên g i khác nhau ví

d nh “regional bank”, “community bank” v i nh ng nh n đ nh r ng các NH nh

có nhi u u th trong vi c ph c v khách hàng trong nghi p v huy đ ng, cho vay

so v i các NH l n Ngân hàng nh các n c trong khu v c th ng có quy mô v n

t 3-5 t USD, trong khi các ngân hàng n i ch a có ngân hàng nào s h u 1 t USD

v n đi u l Do v y, các NHTM Vi t Nam đ c li t vào danh sách ngân hàng siêu

nh so v i ngân hàng các n c trong khu v c T i M hi n nay v n t n t i nhi u

ngân hàng quy mô nh , trong đó h n phân n a là các ngân hàng có t ng tài s n

d i 100 tri u USD Các NH nh t p trung ph c v cho nh ng t ch c và cá nhân

ho t đ ng ngay t i n i NH đ t tr s Nh ng quy t đ nh kinh doanh đ c th c hi n

b i nh ng ng i hi u rõ môi tr ng kinh doanh ngay t i đ a ph ng Các NH này

th ng có lãi su t huy đ ng cao h n, có u th trong vi c ph c v c ng đ ng t i

ti n hành nghiên c u là 18 ngân hàng

Qua B ng 2.1 ta th y có nh ng bi n đ ng trái chi u v quy mô t ng tài s n

gi a các NHTM qua các n m, nhìn chung trong n m 2012, bi n đ ng s t gi m c a

t ng tài s n là không đáng k , ch gi m 0,269%, so v i t ng tr ng tín d ng trung bình gi a 18 ngân hàng này là 10,26%; có th đ a ra k t lu n trong n m 2012, các ngân hàng nh theo đu i m c tiêu sinh l i và kh n ng thanh kho n c a h th ng NHTMCP nh gi m đi so v i n m 2011

T ng tài s n c a NH Ph ng Nam th i đi m cu i n m 2012 đ t 75.270 t

đ ng, t ng 7,54% so v i n m 2011 NH Phát tri n Mê kông có t ng tài s n th p

nh t là 8.597 t đ ng, t ng 2,7% so v i n m 2011 T ng tài s n c a VIB t i th i

đi m cu i n m 2012 là 65.036 t đ ng, gi m nhi u nh t trong các NH nh , gi m 32% so v i n m 2011 Tài s n gi m do ngân hàng đã ch đ ng gi m thi u r i ro trên th tr ng liên ngân hàng thông qua vi c gi m trên 80% các ho t đ ng và s d

c a th tr ng liên ngân hàng phù h p v i kh u v r i ro m i Vi c gi m quy mô

c a tài s n r i ro trong b i c nh n x u toàn h th ng t ng cao nh hi n nay không

ph i là x u mà s t ng thêm s n đ nh cho ngân hàng

B ng 2.1: T ng tài s n, v n t có (t đ ng) các NHTMCP nh n m 2012

1 Ph ng Nam (Southern Bank) 75.270 4.335

15 Ph ng Tây (Western Bank) 15.122 3.206

16 Sài Gòn Công Th ng (Saigon

Bank)

14.853 3.539

17 B o Vi t (BaoViet Bank) 13.283 3.153

18 Phát tri n Mê kông (MD Bank) 8.597 3.987

Ngu n: Báo cáo tài chính c a các NH

2011 t c đ ng t ng tr ng huy đ ng v n luôn đ c duy trì th m chí có t l t ng

tr ng v t qua t l t ng tr ng c a c h th ng ngân hàng, nh n m 2009 t ng 76,34% (toàn h th ng ch t ng 35,99%) nh ng đ n n m 2012 thì tình hình huy

đ ng c a các NH nh đã ch m l i t c đ t ng tr ng là -2,15% Th tr ng huy

đ ng v n t dân c và các t ch c kinh t s t gi m nhanh chóng là do tình tr ng khó kh n thanh kho n c a h th ng NHTM Vi t Nam trong giai đo n v a qua

B ng 2.3 s p x p các NH có m c huy đ ng theo th t t cao đ n th p, NH

Ph ng Nam có t ng ngu n v n huy đ ng cao nh t đ t 69.540 t đ ng, còn NH Phát tri n Mê kông có t ng ngu n v n huy đ ng th p nh t 4.453 t đ ng i u này phù h p v i th c t khi NHNN áp d ng chính sách tr n lãi su t huy đ ng huy đ ng 14% thì ngu n v n huy đ ng có xu h ng đ vào các NH có t ng tài s n l n h n, các NH càng nh thì càng khó huy đ ng d g p khó kh n thanh kho n

HD Bank 46.367 39.682 16,85% 30.494 17.119 7.772 ABBank

40.560 36.262

11,85% 32.473 21.373 9.308 OCB 22.674 20.871 8,64% 16.241 9.998 8.229 VietA Bank 19.278 17.683 9,02% 20.285 11.342 8.534 NaviBank 17.906 18.609 -3,78% 16.879 17.246 9.574 VietCapital Bank

17.102 13.290

28,68% 6.076 2.190 2.265

PG Bank 15.759 14.685 7,31% 13.934 9.092 5.051 Kien Long bank 14.648 13.956 4,96% 9.086 6.216 1.788 aiA Bank 14.089 18.353 -23,23% 7.738 5.885 1.905 NamA Bank

MD Bank 4.453 6.092 -26,90% 13.282 1.392 1.410

Ngu n: Báo cáo tài chính c a các NH

M t khác c c u d n c a các NH nh trong h th ng m c th p ch chi m trung bình 16,08% trong giai đo n 2008 – 2012

B ng 2.5: D n c a các NHTMCP nh

đ ng

2010 2009 2008

DongA Bank 50.650 44.003 15,11% 83,05% 38.320 34.355 25.570 Southern Bank 43.633 35.338 23,47% 62,75% 31.267 19.786 9.540 VIB 33.887 43.497 -22,09% 63,67% 41.730 27.352 19.775 OceanBank 26.240 19.187 36,76% 44,18% 17.630 10.188 5.938

HD Bank 21.147 13.847 52,72% 45,61% 11.728 8.231 6.175 ABBank 18.755 19.915 -5,82% 46,24% 19.877 12.883 6.539 OCB 17.238 13.846 24,50% 76,03% 11.584 10.217 8.597

PG Bank 13.787 12.112 13,83% 87,49% 10.886 6.267 2.365 VietA Bank 12.890 11.578 11,33% 66,86% 13.290 12.041 6.632 NaviBank 12.885 12.915 -0,23% 71,96% 10.766 9.960 5.474 Saigon Bank 10.860 11.183 -2,89% 99,45% 10.456 9.722 7.916 Kien Long Bank 9.683 8.404 15,22% 66,10% 7.008 4.874 2.195 aiA Bank 9.158 6.996 30,90% 65,00% 5.833 4.249 1.842 VietCapital Bank 7.781 4.380 77,65% 45,50% 3.663 2.355 1.296 NamA Bank 6.848 6.245 9,66% 55,44% 5.302 5.013 3.750 BaoViet Bank 6.748 6.713 0,52% 68,86% 5.615 2.255

Western Bank 5.253 8.854 -40,67% 44,97% 3.973 1.791 1.364

MD Bank 3.717 3.186 16,67% 83,47% 2.695 2.383 1.339

Ngu n: Báo cáo tài chính c a các NH

T l huy đ ng c a các NH nh ngày càng t ng, tuy v y giá tr th c t v n còn quá th p, ch chi m kho ng 15% trong t ng huy đ ng; c c u d n cho vay thì

ch chi m kho ng 16% trong khi t ng s l ng các NH nh chi m t l h n 50% so

v i toàn h th ng i u này cho th y c c u th ph n v n n m trong tay các ngân hàng l n, các ngân hàng nh tuy đã t ng b c t ng th ph n nh ng v n ch a t ng

x ng v i s l ng và t ng tài s n hi n có, các NH nh tuy có s l ng đông nh ng

ho t đ ng ch a th t hi u qu

NH ông Á có d n cho vay cao nh t đ t 50.650 t đ ng NH Phát tri n

Mê kông có t ng ngu n v n huy đ ng th p nh t 3.717 t đ ng, ngu n v n huy đ ng

gi m ch y u là do ngân hàng chú tr ng vào vi c duy trì và c i thi n t l an toàn v

v n Do lo ng i tình hình t ng tr ng tín d ng quá nóng trong các n m tr c NHNN đã áp tr n t ng tr ng tín d ng n m 2011 t i m c 20% cho t ng ngân hàng Tuy nhiên các ngân hàng nh v n đ t t ng tr ng tín d ng trên 20% mà không b NHNN x ph t N m 2012, các ngân hàng tr nên th n tr ng h n trong vi c cho vay do lo ng i n x u t ng, các NH nh NH Qu c t , NH An Bình, NH Sài gòn Công th ng, NH Nam Vi t, NH Ph ng Tây T c đ t ng tr ng tín d ng c a đa

s các NH cao h n t c đ t ng tr ng ngu n v n huy đ ng nhi u l n, các NH ch u

r i ro v thanh kho n r t l n; các ngân hàng nh NH ông Á, X ng d u Petrolimex, Sài Gòn Công Th ng và Phát tri n Mê kông đã s d ng t i đa ngu n huy đ ng vào vi c cho vay, v t quá 80% theo Thông t 13/2010 c a NHNN

2.1.3.3 K t qu ho t đ ng kinh doanh

Theo s li u th ng kê c a thì NHNN l i nhu n tr c thu c a toàn ngành

NH n m 2012 gi m 23% so v i n m 2011 T su t sinh l i c a tài s n ROA là 0,62% gi m 27% so v i n m tr c, t su t l i nhu n v n ch s h u đ t 6,31%

gi m 33% so v i n m 2011 B ng 2.6 s p x p l i nhu n tr c thu n m 2012 c a

các NH theo th t gi m d n Tính riêng v i các NHTMCP nh thì l i nhu n tr c thu gi m 32,45%, t su t sinh l i c a tài s n ROA gi m 36,08% so v i n m 2011,

t su t sinh l i trên v n ch s h u gi m 39,75%

Ngu n: Báo cáo tài chính c a các NH

Ngân hàng TMCP Nam Vi t báo cáo do NH t p trung cho m c tiêu b o đ m

an toàn thanh kho n c ng nh tín d ng t ng tr ng m c âm 0,23% và t l n x u cao, l i nhu n tr c thu ch đ t kho ng 3 t đ ng trong khi n m 2011 tình hình l i

nhu n c a ngân hàng vô cùng kh quan là do ph i t ng c ng trích l p d phòng r i

ro n x u, v i ngân hàng này vi c không l , ki m ch đ c n x u, n đ nh t m

th i thanh kho n đã là thành công NH Phát tri n Mê Kông tuy có ngu n v n huy

đ ng và d n cho vay không cao nh ng c ng đã đ t m c l i nhu n trung bình trong b i c nh c h th ng NH ho t đ ng kém hi u qu , l i nhu n đ t đ c th p

h n nhi u so v i m c tiêu đ t ra Các NH nh Qu c t , ông Á tuy đ t l i nhu n

tr c thu cao song do ph i t ng c ng trích l p d phòng r i ro tín d ng cho n

x u quá cao khi n t l l i nhu n sau thu gi m xu ng khá nhi u Riêng tr ng h p ngân hàng Ph ng Nam tuy có quy mô t ng tài s n trên 75.000 t đ ng, v n t có trên 4.000 t nh ng l i nhu n đ t đ c l i không t ng x ng v i quy mô trên ch

đ t kho ng 120 t đ ng, gi m h n 50% so v i n m 2011

2.2 Th c tr ng thanh kho n c a các NHTMCP nh g iai đo n 2008-2012

Theo nh n đ nh c a các chuyên gia thì nguyên nhân ch y u gây ra các v n

đ thanh kho n c a h th ng ngân hàng Vi t Nam là do quy mô c a h th ng quá

nh , n u so v i các ngân hàng trên th gi i M t vài ý ki n cho là cung thanh kho n

c a các ngân hàng Vi t Nam g p nhi u h n ch do kh n ng cung thanh kho n th c

s c a m t n n kinh t đang phát tri n nh Vi t Nam còn khá h n h p C ng có quan đi m là m u ch t c a v n đ thanh kho n Vi t Nam ch u tác đ ng r t l n t chính sách tài khóa và chính sách ti n t c a chính ph , đ c bi t là t n m 2007 đ n nay Trong nghiên c u, ngoài vi c d a vào các ch tiêu kinh t v mô nh các nhân

t thu c môi tr ng bên ngoài, tác gi áp d ng ph ng pháp d li u th c p thông qua vi c phân tích các h s thanh kho n

2.2.1 B i c nh kinh t

Tr c n m 2008, n n kinh t Vi t Nam đ c xem là m t n n kinh t t ng

tr ng nhanh, v i t c đ t ng tr ng bình quân trên 7%/n m Tuy nhiên, k t n m

2008, v i nh ng khó kh n n i t i c a n n kinh t và h u qu c a vi c t ng tr ng nóng, c ng v i nh ng di n bi n b t l i c a n n kinh t th gi i, n n kinh t Vi t Nam đang ph i đ i m t v i r t nhi u khó kh n

Ngay t nh ng tháng đ u n m 2008, tình hình l m phát và thanh kho n ngân

hàng đã tr nên nghiêm tr ng Chính ph đã u tiên m c tiêu ch ng l m phát b ng

vi c áp d ng chính sách th t ch t ti n t nh m gi m l ng cung ti n trong l u thông, nguyên nhân chính gây ra m c l m phát cao H th ng ngân hàng Vi t Nam

đã ch u nh h ng tr c ti p t các bi n pháp th t ch t ti n t này

n đ nh th tr ng ti n t , NHNN đã th c hi n nhi u bi n pháp can thi p Tuy nhiên, các bi n pháp mang tính hành chính đã làm cho thanh kho n c a m t s ngân hàng càng khó kh n h n Có th th y đ i v i h th ng ngân hàng trong giai

đo n 2008 – 2011, RRTK đang là v n đ nh h ng nghiêm tr ng đ n th tr ng tài chính, đ ng th i, đ n l t nó, đã có nh ng tác đ ng ng c làm c n tr vi c đi u hành chính sách ti n t c a NHNN

Nhi u nguyên nhân gây ra tình tr ng c ng th ng thanh kho n c a h th ng ngân hàng Vi t Nam nh : t ng tr ng tín d ng quá nóng trong các n m tr c đó,

đ c bi t là vào n m 2007, tình tr ng n x u c a h th ng ngân hàng, vi c đ u t quá

m c vào các doanh nghi p nhà n c và các công trình đ u t công kém hi u qu ,

… Trong m t th i gian dài, h th ng ngân hàng Vi t Nam ch y u là huy đ ng ngu n v n ng n h n nh ng l i s d ng chúng cho các m c đích dài h n Bên c nh

đó, h th ng NHTM Vi t Nam nh ng n m g n đây đã có s gia t ng nhanh v s

l ng, m ng l i các chi nhánh, phòng giao d ch đ c m r ng không ng ng, v i

s phát tri n ch y u là m r ng v s l ng, nh ng các nhà qu n tr ngân hàng l i coi nh vi c nâng cao kh n ng qu n tr r i ro t ng ng, đ c bi t là r i ro thanh kho n Theo đánh giá c a Moody’s vào n m 2011, m t trong nh ng thách th c c a ngân hàng Vi t Nam đó là đ m b o thanh kho n trong b i c nh t ng tr ng tín

d ng quá nhanh trong quá kh

Nh ng v n đ đáng quan tâm, nh ng khó kh n chính trong ho t đ ng c a các NHTM Vi t Nam nh ng n m 2008-2012 đ c đúc k t nh sau:

- T c đ t ng tín d ng ch m l i nh ng không đi kèm v i nâng cao ch t

l ng tín d ng

T c đ t ng tr ng t ng tài s n và tín d ng c a các NHTM th i gian này đã suy gi m nghiêm tr ng Nguyên nhân th nh t là do các NHTM bu c ph i tuân th nghiêm ng t gi i h n t ng tr ng tín d ng Nguyên nhân th hai là do trong b i

c nh n n kinh t suy thoái và nh ng d báo bi quan v tri n v ng ph c h i, nhu c u vay v n kinh doanh c a các doanh nghi p và vay v n tiêu dùng c a các cá nhân đ u

s t gi m H n n a, do lãi su t cho vay t ng lên quá cao, có th i đi m trên 25%/n m, đã v t quá kh n ng ch u đ ng c a khách hàng

Ch t l ng các kho n vay suy gi m m nh là h u qu c a vi c theo đu i t ng

tr ng tín d ng cao trong th i k tr c, trong khi n ng l c qu n lý r i ro c a h

th ng ngân hàng còn th p, c ng v i nh ng bi n đ ng b t l i c a n n kinh t đã khi n cho t l n quá h n, n x u t ng lên Theo s li u báo cáo tài chính c a các NHTM n m 2011, t l n x u c a nhi u ngân hàng đã t ng h n so v i n m 2010, tính chung c h th ng t l n x u trung bình n m 2011 là 3,3%, cao h n nhi u so

v i m c 2,14% c a n m 2010, và theo đánh giá c a Fitch Ratings, n x u th c t

2011 c a các ngân hàng Vi t Nam có th cao g p 4 l n

Vi c gia t ng các kho n n nhóm 2, do các kho n vay b chuy n t n nhóm 1 sang, cho th y kh n ng ch t l ng các kho n n này có th ti p t c x u đi và có

th b chuy n sang n x u Tr c tình hình kinh t khó kh n, nguy c các kho n vay y u kém này ti p t c không có kh n ng thu h i là r t d x y ra N nhóm 5, nhóm n có kh n ng m t v n, chi m t tr ng l n nh t trong t ng n x u, càng cho

th y m c đ r i ro tín d ng trong h th ng ngân hàng M t quan ng i đáng l u ý là

ch t l ng c a nh ng con s th ng kê v tình hình n x u do các NHTM công b ,

đ c bi t là n u nh phân lo i theo chu n m c qu c t thì s m c cao h n con s công b hi n nay nhi u

Do ch t l ng các kho n vay b s t gi m nên các ngân hàng bu c ph i t ng

c ng trích l p d phòng r i ro tín d ng c bi t, các NHTM nhà n c có t l trích d phòng r i ro tín d ng trên t ng d n cho vay khách hàng t ng cao h n r t nhi u so v i các NHTMCP V i tình hình khó kh n c a các doanh nghi p nh hi n

nay thì kho n m c trích l p d phòng r i ro tín d ng đ c d báo s ti p t c t ng lên trong t ng lai, làm gi m l i nhu n c a ngân hàng Tuy nhiên, t l trích l p d phòng r i ro c a các TCTD Vi t Nam v n còn quá m ng so v i các qu c gia khác trên th gi i T l trích l p d phòng quá th p c a các TCTD Vi t Nam s làm cho

h th ng ngân hàng Vi t Nam càng thêm mong manh tr c nh ng b t n kinh t trên th gi i nói chung c ng nh b t n kinh t c a Vi t Nam nói riêng

Nguy c t tín d ng b t đ ng s n c ng là m t v n đ đáng quan tâm N x u gia t ng t i nhi u ngân hàng trong nh ng n m 2010, 2011 ph n l n b t ngu n t d

n tín d ng b t đ ng s n D n tín d ng đ i v i b t đ ng s n l n, song ch t l ng tín d ng th p và đang có chi u h ng gi m do th tr ng b t đ ng s n suy gi m đang tr thành r i ro r t l n đ i v i các ngân hàng

N u nh phân lo i n theo đúng nh chu n qu c t thì các NHTM Vi t Nam

s ph i trích l p d phòng m t l ng r t l n Trong khi tài s n b o đ m cho các kho n vay ch y u là b t đ ng s n, nh ng th tr ng b t đ ng s n hi n đang r i vào tình tr ng suy gi m m nh, nên nguy c kho n trích l p d phòng t ng nhanh s chi m h t v n ch s h u c a h th ng ngân hàng là hoàn toàn có th x y ra

- Huy đ ng v n khó kh n và thanh kho n tr thành m i quan ng i sâu s c

v i h th ng ngân hàng

Th tr ng huy đ ng v n t dân c và các t ch c kinh t s t gi m so v i các

n m tr c i v i toàn b th tr ng, l ng ti n g i huy đ ng đã suy gi m nhanh chóng Tình hình thanh kho n c a m t s NHTM Vi t Nam tr nên c ng th ng m t

ph n do ti n g i suy gi m trong toàn b n n kinh t , b t ngu n t vi c t ng tr ng

tín d ng b t h p lý trong giai đo n tr c đây, trong tình tr ng mà đa s các ngân hàng đ u có xu th t ng m nh t l d n cho vay trên ti n g i Th c t là các NHTM không h d dàng trong x lý v n đ thanh kho n khi đã c p nhi u kho n tín d ng b t đ ng s n trong các n m tr c đây

2.2.2 Di n bi n cung c u thanh kho n c a các NHTMCP nh

2.2.2.1 Di n bi n cung thanh kho n

B t ngu n t tình tr ng thi u ti n đ ng trong các NHTM do NHNN th t ch t

ti n t khi n các NHTM g p khó kh n thanh kho n ngày m t nghiêm tr ng đ m

b o kh n ng thanh kho n, các ngân hàng đã t ng lãi su t nh m thu hút ti n g i c a khách hàng Tháng 1/2008 lãi su t huy đ ng trung bình m c 8,5%/n m, đã t ng cao nh t vào tháng 6/2008, nhi u NH đã công b lãi su t huy đ ng m c 18% – 20%/n m nh NH SeAbank áp d ng lãi su t 19,2%/n m cho k h n 13 tháng, NH

M Xuyên (nay là Ngân hàng MDB) đã t ng lãi su t lên 19,56%/n m cho k h n 24 tháng và lãi su t k h n 1 tháng là 17,76%/n m, NH DongA Bank và ABBank t c thì t ng lãi su t lên 13,56%/n m và 13,8%/n m Cu c đua lãi su t ti p theo x y ra

vào n m 2010, là do l m phát đã t ng đ n 9,58% vào tháng 11/2010 bu c NHNN

đi u ch nh t ng lãi su t đ th c hi n chính sách ti n t th t ch t h n ch vi c các NHTM đua nhau t ng lãi su t, Hi p h i Ngân hàng đã đ ngh các NH ký k t

đ ng thu n áp d ng lãi su t m c 12% vào tháng 11/2010 và t ng lên 14%/n m vào tháng 12/2010 Tuy nhiên, trên th c t các NHTM v n đua nhau t ng lãi su t

huy đ ng cao h n m c lãi su t đã đ ng thu n Vào th i đi m tháng 12/2010 m c lãi

su t cao nh t c a NH SeAbank công b m c 18%/n m, cao h n nhi u so v i m c lãi su t đ ng thu n 14%, NH Ph ng Tây v i lãi su t cao nh t 12%/n m c ng thêm khuy n mãi có giá tr t 0,7 - 3%/n m tính trên s ti n g i

ch m d t tình tr ng các ngân hàng đua nhau t ng lãi su t n m 2011, NHNN đã ban hành Thông t 02/2011/TT-NHNN ngày 3/3/2011 n đ nh m c tr n lãi su t huy đ ng b ng VND áp d ng cho các NHTM là 14%/n m ng th i, NHNN ban hành Thông t 09/2011/TT-NHNN áp d ng t 13/4/2011 quy đ nh m c