Luận văn thạc sĩ Nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Công Thương

---o0o--- NGUY NăTH ăMAIăLOAN NỂNGăCAOăHI UăQU ăQU NăTR ă R IăROăTHANHăKHO NăT Iă LU NăV NăTH CăS ăKINHăT TP.H ăChíăMinh,ăN mă2013... TP.HCM,ăNgƠyă04ăthángă10ăn mă2013 Ký tên NGUY N

-o0o -

NGUY NăTH ăMAIăLOAN

NỂNGăCAOăHI UăQU ăQU NăTR ă

R IăROăTHANHăKHO NăT Iă

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP.H ăChíăMinh,ăN mă2013

-o0o -

NGUY NăTH ăMAIăLOAN

NỂNGăCAOăHI UăQU ăQU NăTR ă

R IăROăTHANHăKHO NăT Iă

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng

Mƣăs :ă60340201

Ng i h ng d n khoa h c

TP.H ăChíăMinh,ăN mă2013

S li u và k t qu phân tích trong lu n v n là k t qu nghiên c u đ c l p c a tôi và ch a đ c công b trong b t k công trình khoa h c nào Tôi xin ch u hoàn

toàn trách nhi m v tính xác th c c a các s li u đ c đ c p trong lu n v n này

TP.HCM,ăNgƠyă04ăthángă10ăn mă2013

Ký tên

NGUY NăTH ăMAIăLOAN

Trangăph ăbìa

L iăcamăđoan

M căl c

Danhăm căcácăt ăvi tăt t

Danhăm căcácăb ng,ăbi uăđ ăvƠăhìnhă

L i m ăđ u 1

CH NGăI: T NGăQUANăV ăHI UăQU ăQU NăTR ăR IăROăTHANHă KHO NăT IăNGỂNăHÀNGăTH NGăM I 4

1.1 Khái quát v thaỉh ỆhỊ ỉ 4

1.1.1 Khái ni m thanh kho n 4

1.1.1.1 Tính thanh kho n c a tài s n 4

1.1.1.2 Tính thanh kho n c a ngu n v n 5

1.1.2 Cung c u thanh kho n 5

1.1.3 ánh giá tr ng thái thanh kho n 6

1.1.4 Vai trò c a thanh kho n 8

1.1.5 Các ch s đánh giá thanh kho n 8

1.2 Khái quát v r i rỊ thaỉh ỆhỊ ỉ 12

1.2.1 Khái ni m r i ro thanh kho n 12

1.2.2 Nguyên nhân làm phát sinh r i ro thanh kho n 12

1.2.3 nh h ng c a r i ro thanh kho n 13

1.2.3.1 i v i ngân hàng th ng m i 13

1.2.3.2 i v i h th ng tài chính qu c gia 13

1.2.3.3 i v i xư h i 13

1.3.2 Quy trình qu n tr r i ro thanh kho n 14

1.3.3 Các nhân t nh h ng đ n qu n tr r i ro thanh kho n 15

1.3.4 Chi n l c qu n tr thanh kho n 16

1.3.4.1 ng l i chung v qu n tr thanh kho n 16

1.3.4.2 Chi n l c qu n tr thanh kho n 17

1.3.5 Các ph ng pháp qu n tr r i ro thanh kho n thông d ng 21

1.4 Nâỉg caỊ hi u qu qu ỉ tr r i rỊ thaỉh ỆhỊ ỉ 28

1.4.1 Khái ni m 28

1.4.2 Ch tiêu xác đ nh nâng cao hi u qu qu n tr r i ro thanh kho n 29

1.4.3 ụ ngh a c a vi c nâng cao hi u qu qu n tr r i ro thanh kho n 30

1.4.3.1 i v i NHTM 30

1.4.3.2 i v i khách hàng 31

1.4.3.3 i v i n n kinh t 31

1.5 ồu t mô hìỉh đáỉh giá r i rỊ thaỉh ỆhỊ ỉ 31

1.5.1 Cách ti p c n theo th i đi m 32

1.5.2 Cách ti p c n theo th i k 33

1.6 Kiỉh ỉghi m qu ỉ tr r i rỊ thaỉh ỆhỊ ỉ c a m t s ỉ c trêỉ th gi i 34

1.6.1 R i ro thanh kho n Anh – Th m h a Northern Rock Bank 34

1.6.2 R i ro thanh kho n các NHTM Nga n m 2004 35

1.6.3 M t s bài h c kinh nghi m nâng cao hi u qu qu n tr r i ro thanh kho n 36

K tălu năch ngăI 37

2.1 T ỉg quaỉ v Nả TMCP Sài Ảòỉ Côỉg Th ỉg 38

2.1.1 Quá trình ra đ i và phát tri n 38

2.1.2 C c u t ch c ho t đ ng 40

2.1.3 K t qu ho t đ ng kinh doanh t n m 2009-2012 41

2.2 Th c tr ỉg v thaỉh ỆhỊ ỉ và côỉg tác ỉâỉg caỊ hi u qu qu ỉ tr r i rỊ thaỉh ỆhỊ ỉ t i Nả TMCP Sài Ảòỉ Côỉg Th ỉg 45

2.2.1 T ch c qu n lỦ thanh kho n 45

2.2.2 Quy trình qu n lỦ r i ro thanh kho n 45

2.2.3 Chi n l c qu n tr r i ro thanh kho n 46

2.2.4 Th c tr ng thanh kho n c a NH TMCP Sài Gòn Công Th ng 48

2.3 Th c hi ỉ Stress testiỉg đ đáỉh giá r i rỊ thaỉh ỆhỊ ỉ 56

2.4 Nh ỉ đ ỉh t ỉg quát v côỉg tác qu ỉ tr r i rỊ thaỉh ỆhỊ ỉ t i Nả TMCP Sài Ảòỉ Côỉg Th ỉg 67

2.4.1 Nh ng k t qu đ t đ c 67

2.4.2 Nh ng h n ch và nguyên nhân 68

K tălu năch ngăII 69

CH NGăIII: GI IăPHỄPăNỂNGăCAOăHI UăQU ăQU NăTR ăR IăROă THANHăKHO NăT IăNHăTMCPăSÀIăGọNăCỌNGăTH NG 70

3.1 ỉh h ỉg ịhát tri ỉ c a Nả TMCP Sài Ảòỉ Côỉg Th ỉg đ ỉ ỉ m 2015 t m ỉhìỉ đ ỉ ỉ m 2020 70

3.1.1 nh h ng phát tri n chung 70

3.1.2 nh h ng v nâng cao hi u qu qu n tr r i ro thanh kho n 72

3.2.1 Nhóm gi i pháp do b n thân NH TMCP Sài Gòn Công Th ng

t ch c th c hi n 73

3.2.1.1 Cân đ i c c u và t tr ng tài s n N , tài s n Có cho phù h p v i n ng l c 73

3.2.1.2 Th c hi n vi c qu n lỦ t t ch t l ng tín d ng, k h n tín d ng, r i ro lưi su t và khe h lưi su t 74

3.2.1.3 Xây d ng chi n l c qu n lỦ thanh kho n phù h p 74

3.2.1.4 Hoàn thi n mô hình qu n lỦ thanh kho n 76

3.2.1.5 Nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c qu n lỦ thanh kho n 77

3.2.1.6 Phát tri n n n t ng công ngh và làm ch h th ng thông tin 78

3.2.1.7 T ng c ng qu n lỦ r i ro và ki m soát n i b 78

3.2.1.8 Phát tri n th ng hi u, uy tín nh m nâng cao v th c a NH 79

3.2.2 Nhóm gi i pháp h tr 79

3.2.2.1 T Ngân hàng Nhà N c 79

3.2.2.2 T Chính ph 86

K tălu n 89 TƠiăli uăthamăkh o

Ph ăl c

B NG

B ng 2.1 M t s ch tiêu ph n ánh k t qu ho t đ ng kinh doanh c a NH TMCP

Sài Gòn Công Th ng t n m 2009 đ n n m 2012

B ng 2.2 V n đi u l c a SGB, VPB, DAB, MB, VIB (2009 – 2012)

B ng 2.3 H s CAR c a SGB, VPB, DAB, MB, VIB (2009 – 2012)

B ng 2.14 Gi đ nh và k t qu th c hi n Stress testing theo k ch b n 1

B ng 2.15 Gi đ nh và k t qu th c hi n Stress testing theo k ch b n 2

B ng 2.16 Gi đ nh và k t qu th c hi n Stress testing theo k ch b n 3

L I M U

1 Tínhăc păthi tăc aăđ ătƠi

Ho t đ ng c a m t ngân hàng nói riêng và c a c h th ng ngân hàng nói chung mang r t nhi u r i ro, trong đó có r i ro thanh kho n Thanh kho n đóng vai

trò quan tr ng đ m b o cho s ho t đ ng bình th ng c a ngân hàng th ng m i

Và r i ro thanh kho n là m t trong các r i ro r t quan tr ng trong ho t đ ng ngân hàng Khác v i r i ro tín d ng th ng di n ra theo m t ti n trình thì r i ro thanh kho n th ng mang tính ch t b t ng , không nh t thi t ph i là nh ng khó kh n trong b ng t ng k t tài s n, và đ c bi t nguy hi m b i kh n ng lây lan có tính h

th ng trong m t kho ng th i gian r t ng n

M t khi r i ro thanh kho n x y ra, tùy vào m c đ và s lan truy n, có th

làm ng ng tr ho t đ ng c a m t hay nhi u ngân hàng, kéo theo c b máy tài chính t i m t hay nhi u n c Chính vì nh h ng l n, v a mang tính c c b , v a mang tính toàn c u c a lo i r i ro này mà qu n tr r i ro thanh kho n tr thành m t

v n đ th ng tr c mang tính s ng còn cho ngành ngân hàng c ng nh c n n kinh

t

Liên h v i th c ti n M , Châu Âu và Vi t Nam trong th i gian qua cho

th y v n đ thanh kho n di n bi n r t ph c t p và khó l ng Theo nh n đ nh c a

y ban Giám sát Tài chính Qu c gia thì “Thanh kho n h th ng luôn b p bênh,

c ng th ng, th tr ng liên ngân hàng ách t c, m t s TCTD r i vào tình tr ng m t thanh kho n liên t cầ” Do đó, công tác qu n tr r i ro, đ c bi t là r i ro thanh kho n trong ho t đ ng ngân hàng tr nên r t đáng l u tâm, có Ủ ngh a c p bách c

v lỦ lu n và th c ti n

i u này đ ng ngh a v i vi c đ giúp h th ng Ngân hàng Vi t Nam phát tri n b n v ng và hi u qu , đi u ki n c n là ph i nhìn nh n s thi t y u c a vi c

qu n tr r i ro thanh kho n c a m i Ngân hàng, và NH TMCP Sài Gòn Công

Th ng c ng không là ngo i l Chính vì lỦ do đó, vi c ch n đ tài “Nâỉg caỊ hi u

qu qu ỉ tr r i rỊ thaỉh ỆhỊ ỉ t i Nả TMCP Sài Ảòỉ Côỉg Th ỉg” là h t s c

c n thi t Qua đó, tác gi mong mu n có th ng d ng mô hình này vào th c ti n, làm c s tham kh o cho công tác qu n tr r i ro thanh kho n t i NH TMCP Sài Gòn Công Th ng nói riêng và h th ng Ngân hàng Vi t Nam nói chung đ nâng cao hi u qu qu n tr r i ro thanh kho n c a các ngân hàng, giúp cho h th ng ngân hàng Vi t Nam ngày càng phát tri n v ng m nh trong xu th h i nh p v i n n kinh

t khu v c và th gi i

2 M cătiêuănghiênăc u

- H th ng hóa c s lỦ lu n v thanh kho n, r i ro thanh kho n và hi u qu

qu n tr r i ro thanh kho n t i Ngân Hàng Vi t Nam

- Phân tích th c tr ng v hi u qu qu n tr r i ro thanh kho n t i NH TMCP Sài Gòn Công Th ng

- Th c hi n Stress testing r i ro thanh kho n đ đánh giá hi u qu qu n tr r i

ro thanh kho n c a NH TMCP Sài Gòn Công Th ng

- Ki n ngh nh ng gi i pháp nh m nâng cao hi u qu qu n tr r i ro thanh kho n t i NH TMCP Sài Gòn Công Th ng

Hi u qu qu n tr r i ro thanh kho n t i NH TMCP Sài Gòn Công Th ng trong kho ng th i gian 2009-2012

4 Ph ngăphápănghiênăc u

Ph ng pháp nghiên c u đ nh tính: s d ng các s li u th ng kê thông qua thu th p d li u có s n, ti n hành tính toán các ch s đ đánh giá n i dung c n t p trung nghiên c u Bên c nh đó, s d ng ph ng pháp suy di n đ l p lu n và gi i thích các ch s tác đ ng đ n kh n ng thanh kho n c a NH TMCP Sài Gòn Công

5 óngăgópăc aălu năv n:ă

ánh giá tính thanh kho n và hi u qu qu n tr r i ro thanh kho n t i NH TMCP Sài Gòn Công Th ng, t đó tìm ra nh ng h n ch , t n t i và m t s gi i pháp nh m hoàn thi n ho t đ ng này trong th i gian t i NH TMCP Sài Gòn Công

Th ng

CH NGă1: T NGăQUANăV ăHI UăQU ăQU NăTR ă

1.1 Kháiăquátăv ăthanhăkho nă

1.1.1ăKháiăni măthanhăkho n

Thanh kho n là kh n ng ti p c n các kho n tài s n ho c ngu n v n có th dùng đ chi tr v i chi phí h p lỦ ngay khi nhu c u v n phát sinh

Tính thanh kho n c a ngân hàng là kh n ng c a ngân hàng trong vi c đáp

ng nhu c u thanh toán c a khách hàng, đ c t o l p b i tính thanh kho n c a tài

s n và tính thanh kho n c a ngu n v n M t ngân hàng có tính thanh kho n cao khi

có nhi u tài s n thanh kho n ho c có kh n ng m r ng ngu n v n nhanh v i chi phí th p, ho c c hai, phù h p v i nhu c u thanh kho n

M t tài s n đ c g i là có tính thanh kho n cao khi chi phí chuy n hóa thành

ti n th p và có kh n ng chuy n hóa ra ti n nhanh

M t ngu n v n đ c g i là có tính thanh kho n cao khi chi phí huy đ ng

th p và th i gian huy đ ng nhanh

1.1.1.1 Tíỉh thaỉh ỆhỊ ỉ c a tài s ỉ

Ngân hàng quan tâm đ n tính thanh kho n c a m i tài s n và danh m c c a tài s n Tính thanh kho n c a m i tài s n là kh n ng chuy n tài s n thành ti n,

đ c đo b ng th i gian và chi phí Th i gian và chi phí càng cao tính thanh kho n

c a tài s n càng th p và ng c l i Tính thanh kho n c a tài s n ph n ánh r i ro khi chuy n tài s n thành ti n trong kho ng th i gian nh t đ nh Tuy nhiên, trong nhi u

tr ng h p, m t tài s n mu n bán nhanh thì ch u chi phí l i l n i u này cho th y tính thanh kho n c a tài s n ph thu c vào nhi u nhân t và có th thay đ i theo

th i gian gi a các vùng, các n c

Tài s n thanh kho n có 3 đ c đi m sau:

- Tài s n thanh kho n ph i có m t th tr ng s n sàng đ có th đ c chuy n thành ti n nhanh chóng

- Giá c a tài s n ph i n đ nh, dù tài s n giá tr l n nh th nào hay c n đ c bán nhanh ra sao, th tr ng v n đ “sâu” đ ch p nh n v i m c giá thay đ i không đáng k

- Th tr ng c a tài s n ph i có kh n ng đ o chi u đ cho ng i bán có th mua l i tài s n v i m c t n th t không đáng k

Ngân hàng n m gi danh m c tài s n v i tính thanh kho n khác nhau K t

c u tài s n v i tính ch t thanh kho n khác nhau t o nên tính thanh kho n c a nhóm tài s n ho c t ng tài s n Tính thanh kho n c a danh m c tài s n đ c đo b ng t l

c a các tài s n có tính thanh kho n cao trên t ng tài s n (ho c trên ti n g i c a khách hàng t i ngân hàng) T l này càng cao, tính thanh kho n c a t ng tài s n càng l n

1.1.1.2 Tíỉh thaỉh ỆhỊ ỉ c a ỉgu ỉ v ỉ

Ngân hàng huy đ ng v n đ t o l p nên các tài s n, trong đó có các tài s n có tính thanh kho n cao Nh v y, kh n ng huy đ ng t o kh n ng thanh toán c a ngân hàng, ph n ánh tính thanh kho n c a ngu n v n Tính thanh kho n c a ngu n

đ c đo b ng th i gian và chi phí đ m r ng ngu n khi c n thi t Th i gian và chi phí càng th p, tính thanh kho n c a ngu n v n càng cao Tính thanh kho n c a ngu n v n ph thu c vào nhi u nhân t nh s phát tri n c a th tr ng tài chính,

s gia t ng thu nh p c a dân c và tính nh y c m c a thu nh p v i lưi su t, v trí và

m ng l i ngân hàng

L i th mà ngân hàng có đ c nh tính thanh kho n c a ngu n v n:

- Ngân hàng ch th c hi n vay v n thanh kho n khi c n thi t ch không ph i lúc nào c ng n m gi m t s tài s n thanh kho n làm gi m thu nh p ti m n ng, do

nh ng tài s n này mang l i t l thu nh p th p

- Ngân hàng v n có th duy trì đ c quy mô và c u trúc c a danh m c tài s n

n u nh ngân hàng c m th y tho mưn v i danh m c hi n t i

1.1.2ăCungăc uăv ăthanhăkho n

Cung thanh kho n: Là các kho n v n làm t ng kh n ng chi tr c a ngân

hàng, là ngu n cung c p thanh kho n cho ngân hàng, bao g m:

C u thanh kho n: Là nhu c u v n cho các m c đích ho t đ ng c a ngân

hàng, các kho n làm gi m qu ngân hàng Thông th ng, trong l nh v c kinh doanh

c a ngân hàng, nh ng ho t đ ng sau đây t o ra c u v thanh kho n:

- Khách hàng rút các kho n ti n g i (D1)

- Yêu c u c p các kho n tín d ng có ch t l ng cao (D2)

- Hoàn tr các kho n vay m n phi ti n g i (D3)

- Chi phí phát sinh khi kinh doanh các s n ph m và d ch v (D4)

- Thanh toán c t c cho các c đông (D5)

1.1.3ă ánhăgiáătr ngătháiăthanhăkho n:

Tr ng thái thanh kho n ròng: b t k th i đi m nào, các ngu n cung và c u thanh kho n đ n cùng v i nhau và t o thành tr ng thái thanh kho n ròng (Net

Liquidity Position – NLP), tr ng thái này có th đ c xác đ nh nh sau:

(NLPt) = (S1+S2+S3+S4+S5) – (D1+D2+D3+D4+D5)

Nh ng tr ng h p có th x y ra nh sau:

Th ỉh t: Th ng d thanh kho n khi NLPt>0: Ngân hàng trong tr ng thái

th a thanh kho n Nhà qu n tr ph i đ a ra quy t đ nh đâu và vào th i đi m nào

c n ph i s d ng ngu n thanh kho n th a đ đ u t ki m l i cho đ n khi ngu n thanh kho n này đ c s d ng đ đáp ng cho nhu c u thanh kho n trong t ng lai

Th a thanh kho n là m t tr ng thái m t cân b ng c a các NHTM, x y ra khi

n n kinh t ho t đ ng kém hi u qu , ngân hàng không ti p c n đ c v i khách hàng

ho c không l a ch n đ c nhi u khách hàng đ cho vay Trong ph m vi c a m t ngân hàng, đây là vi c không khai thác h t ti m n ng sinh l i c a tài s n Có, chi m

gi quá nhi u tài s n Có d ng tr c ti p hay gián ti p không có kh n ng sinh l i (T n qu ti n m t quá l n); ho c c ng có th do ngân hàng t ng v n quá nhanh trong khi ch a có ph ng án s d ng v n hi u qu

Thanh kho n th a th ng đ c ngân hàng s d ng nh sau:

- Mua các ch ng khoán d tr th c p đư bán ra tr c đó

- Cho vay trên th tr ng ti n t (phù h p v i th i h n nhàn r i c a s thanh kho n th a)

- G i ti n t i các t ch c tín d ng khácầ

Th hai: Thi u h t thanh kho n khi NPLt<0: Ngân hàng đ ng trong tình

tr ng thi u v n đ ho t đ ng Khi ngân hàng không đ v n đáp ng nhu c u chi tr cho khách hàng, nhu c u vay v n c a các doanh nghi p, c a n n kinh t ầcó th g i

là thi u v n tuy t đ i, ngh a là thi u v n đ i v i nhu c u cho vay và đ u t cho n n kinh t Thi u v n tuy t đ i d đ m t nh ng c h i đ u t t t có th mang l i l i nhu n cho ngân hàng, th m chí có kh n ng m t khách hàng khi h ph i đ n ngân hàng khác đ đ c đáp ng k p th i các món vay T vi c m t khách hàng vay v n

s d n đ n m t khách hàng ti n g i, vì khi ngân hàng thi u v n s làm gi m lòng tin

c a ng i g i ti n, kh n ng huy đ ng v n c a ngân hàng kém đi

Tr ng h p thi u h t thanh kho n nhà qu n tr ph i đ a ra quy t đ nh đâu

và vào th i đi m nào c n ph i b sung thanh kho n đ đáp ng nhu c u v n v i chi phí th p nh t và k p th i nh t Ngân hàng có th áp d ng các bi n pháp sau đ x

1.1.4ăVaiătròăc aăthanhăkho n

- n đ nh h th ng tài chính

- Duy trì tính lành m nh và b n v ng c a các ngân hàng

- Làm gi m nguy c thi t h i tr c nh ng cú s c v mô

1.1.5ăCácăch ăs ăđánhăgiáătínhăthanhăkho n:

 V ỉ đi u ệ :

V n đi u l là c s đ ngân hàng m r ng ho t đ ng kinh doanh, phát tri n nhi u s n ph m, d ch v m i ây c ng là đi u ki n đ hút khách hàng, đ ng v ng

tr c r i ro Vi c t ng v n đi u l s giúp ngân hàng t ng tr ng nhanh h n v quy

mô kinh doanh và kh n ng sinh l i

Vi c gia t ng v n đi u l là c n thi t đ i v i ho t đ ng kinh doanh nói chung

và ho t đ ng thanh kho n nói riêng c a NH TMCP Sài Gòn Công Th ng vì:

- Ngân hàng s gi m b t đ c nguy c đ i m t v i r i ro cao ó là r i ro thanh kho n khi ngân hàng m t kh n ng thanh toán hay không đáp ng đ c v s

l ng, th i gian cho nhu c u tín d ng h p pháp c a khách hàng, mà không th huy

đ ng các ngu n v n khác ngay l p t c ó là r i ro thi u v n kh d ng, r i ro tín

d ng đ u t khi các kho n cho vay không th thu h i

- Ngân hàng có đi u ki n nâng cao kh n ng c nh tranh trên th tr ng, h n

ch nh ng b t l i và thua thi t trong c nh tranh Ho t đ ng bên tài s n Có s t o

đi u ki n phát tri n theo h ng đa d ng hóa, v a gi m r i ro cho ngân hàng v a gia

t ng đ c các ti n ích mà ngân hàng cung c p cho th tr ng Quy mô ho t đ ng

c a ngân hàng vì th c ng đ c m r ng h n

- Vi c ngân hàng gia t ng v n đi u l s góp ph n c ng c lòng tin c a dân

chúng đ i v i ngân hàng Dân chúng tin r ng m t ngân hàng có s v n đi u l l n

c ng đ ng ngh a v i v th cao, uy tín m nh và đ an toàn v ng ch c Bên c nh đó

vi c ngân hàng liên t c gia t ng v n đi u l c ng t o cho khách hàng n t ng v

kh n ng sinh l i cao và ti m n ng phát tri n th nh v ng trong t ng lai

- Vi c nâng cao v n đi u l s góp ph n làm gi m lưi su t cho vay c a n n

kinh t B i vì v n đi u l là ngu n v n không ph i tr lưi su t và luôn trong tr ng

thái s n sàng đ c s d ng nên ngân hàng có th gia t ng ngu n cho vay, gi m chi phí tín d ng, t đó gi m lưi su t cho các kho n vay

 ả s CAR: T ệ aỉ tỊàỉ v ỉ t i thi u (V ỉ t cự/T ỉg tài s ỉ

“Cự” r i rỊ quỔ đ i)

H s CAR ph n ánh t l v n t có t i thi u ngân hàng ph i đ t đ c trên

t ng tài s n “Có” r i ro quy đ i ụ ngh a c a h s CAR là m c đ r i ro mà các ngân hàng đ c phép m o hi m trong vi c s d ng v n cao hay th p tùy thu c vào

đ l n v n t có c a ngân hàng, c th : đ i v i nh ng ngân hàng có v n t có l n thì nó đ c phép s d ng v n v i m c đ li u l nh l n v i hy v ng đ t đ c l i nhu n cao nh t, nh ng r i ro s cao h n và ng c l i Theo thông t s

13/2010/TT-NHNN ngày 20/05/2010, NHNN quy đ nh các TCTD ph i đ m b o ch

s này t i thi u là 9%

T l an toàn v n đư đ c nâng lên 9% thay cho m c 8% nh quy đ nh tr c

đó Theo NHNN, vi c đi u ch nh này phù h p v i th c t hi n nay, khi nhi u NHTM ho t đ ng theo mô hình công ty m - công ty con, và nh m ti n thêm m t

b c trong vi c tuân th 25 nguyên t c thanh tra c b n c a y ban Basel H s CAR là m t ch tiêu quan tr ng ph n ánh n ng l c tài chính c a các ngân hàng Ch tiêu này đ c dùng đ xác đ nh kh n ng c a ngân hàng trong vi c thanh toán các kho n n có th i h n và đ i m t v i các r i ro khác nh r i ro tín d ng, r i ro v n hành ây c ng là m t trong 5 tiêu chu n quan tr ng nh t mà các NHTM ph i đáp

ng đ đ m b o an toàn ho t đ ng, theo đ nh h ng qu n lỦ r i ro c a NHNN theo

t ng th i k B n tiêu chu n còn l i bao g m: gi i h n tín d ng; t l kh n ng chi

tr (thanh kho n); gi i h n góp v n, mua c ph n; t l c p tín d ng so v i ngu n

v n huy đ ng

ây là th i đi m thích h p đ th c hi n quy đ nh liên quan đ n h s này

c bi t, trong b i c nh gia nh p WTO, quy mô v v n c a các NHTM Vi t Nam

ch c ch n ph i t ng h n n a, nh m v a đ m b o h s ho t đ ng an toàn và đ m

b o kh n ng m r ng kinh doanh, đáp ng các yêu c u m i t th tr ng

i v i 2 h s H1 và H2, tiêu chu n chung là l n h n 5% H s H1 đ a ra

nh m m c đích gi i h n m c huy đ ng v n c a ngân hàng đ tránh tình tr ng khi ngân hàng huy đ ng v n quá nhi u v t quá m c b o v c a v n t có thì ngân hàng có th m t kh n ng chi tr , h s này càng ti n v g n 5% cho th y kh n ng huy đ ng v n c a ngân hàng càng cao trong khi m c đ r i ro v n đ m b o theo quy đ nh Còn h s H2 đ a ra đ đánh giá m c đ r i ro c a t ng tài s n có c a m t ngân hàng Thông th ng, ngân hàng nào g p ph i s s t gi m v tài s n (do r i ro

Ch s này cho th y ngân hàng đư d tr các tài s n thanh kho n v i t l bao nhiêu ph n tr m so v i t ng tài s n “Có” M t t l ti n m t và ti n g i cao, ngh a là ch s H3 cao, s đ m b o cho ngân hàng có kh n ng đáp ng nhu c u

thanh kho n t c th i Tuy nhiên n u ch s này quá cao s không đ m b o kh n ng

t i đa hóa l i nhu n cho ngân hàng vì nh ng tài s n thanh kho n này có t su t sinh

l i th p

 Ch s ỉ ỉg ệ c chỊ vaỔ ả4: D ỉ /T ỉg tài s ỉ “Cự”

Ch s H4 ph n ánh n ng l c cho vay Ch s này ngh ch bi n v i kh n ng thanh kho n, t c là ch s này càng cao thì kh n ng thanh kho n càng th p vì cho vay là tài s n có tính thanh kho n th p nh t mà ngân hàng n m gi

 Ch s ả5: D ỉ /Ti ỉ g i Ệhách hàỉg

Ch s này dùng đ đánh giá xem ngân hàng đư s d ng ti n g i khách hàng

đ cung ng tín d ng v i t l bao nhiêu ph n tr m T l này càng cao, kh n ng thanh kho n càng th p

 Ch s ch ỉg ỆhỊáỉ thaỉh ỆhỊ ỉ ả6: (Ch ỉg ỆhỊáỉ Ệiỉh dỊaỉh+Ch ỉg ỆhỊáỉ s ỉ sàỉg đ báỉ)/T ỉg tài s ỉ “Cự”

Ch s H6 ph n ánh t l n m gi các ch ng khoán có th d dàng chuy n

đ i thành ti n m t, đáp ng nhu c u thanh kho n trên t ng tài s n “Có” c a ngân hàng T l này càng cao, tr ng thái thanh kho n c a ngân hàng càng t t

 Ch s tr ỉg thái ròỉg đ i v i các TCTD ả7: Ti ỉ g i và chỊ vaỔ TCTD/Ti ỉ g i và vaỔ t TCTD

Vì các kho n vay và g i ti n t i các t ch c tín d ng th ng có kì h n ng n nên ch s này th hi n s ch đ ng c a ngân hàng trong gi i quy t các v n đ thanh kho n H7 th p là d u hi u cho th y ngân hàng b đ ng trong kh n ng thanh kho n và ng c l i đánh giá ch tiêu này, trong phân tích, ta so sánh H7 v i 1:

H7>1: Ngân hàng ch đ ng trong thanh kho n

H7<1: Ngân hàng b đ ng trong các v n đ thanh kho n

 Ch s ả8: (Ti ỉ m t+Ti ỉ g i t i các TCTD)/ti ỉ g i Ệhách hàỉg;

hỊ c *ả8: (Ti ỉ m t+Ti ỉ g i Ệhôỉg Ệ h ỉ t i các TCTD)/Ti ỉ g i c a Ệhách

hàng

Ch s H8 cho th y ngân hàng d tr bao nhiêu ph n tr m trên t ng ti n g i

c a khách hàng đ đ m b o cho nhu c u thanh kho n Ch s này càng cao thì kh

n ng thanh kho n c a ngân hàng càng t t

1.2 Kháiăquátăv ăr iăroăthanhăkho n

1.2.1ăKháiăni măr iăroăthanhăkho n

ây là lo i r i ro xu t hi n trong tr ng h p ngân hàng thi u kh n ng chi

tr , không chuy n đ i k p các lo i tài s n ra ti n ho c không có kh n ng vay m n

đ đáp ng yêu c u c a các h p đ ng thanh toán

R i ro thanh kho n không ph i là r i ro đ n l nh r i ro th tr ng hay r i

ro tín d ng mà là lo i r i ro mang tính h qu b i l ngoài các nguyên nhân mang tính đ c thù, r i ro thanh kho n còn có th b t ngu n và chuy n bi n x u d i tác

đ ng c a các r i ro phi tài chính và r i ro tài chính khác trong ho t đ ng c a ngân

hàng

1.2.2ăNguyênănhơnălƠmăphátăsinhăr iăroăthanhăkho n

- Ngân hàng vay m n quá nhi u các kho n ti n g i ng n h n t các cá nhân

và đ nh ch tài chính khác, sau đó, chuy n hóa chúng thành nh ng tài s n đ u t dài

h n Do đó, đư x y ra tình tr ng m t cân x ng gi a ngày đáo h n c a các kho n s

d ng v n và ngày đáo h n c a các ngu n v n huy đ ng, mà th ng g p nh t là dòng ti n thu h i t các tài s n đ u t nh h n dòng ti n ph i chi ra đ chi tr ti n

- Do ngân hàng có chi n l c qu n tr thanh kho n không phù h p và kém

hi u qu : Các ch ng khoán ngân hàng đang s h u có tính thanh kho n th p, d tr

c a ngân hàng không đ cho nhu c u chi tr ầ

1.2.3ă nhăh ngăc aăr iăroăthanhăkho n

R i ro thanh kho n là r i ro nguy hi m nh t c a ngân hàng, có liên quan đ n

s s ng còn c a ngân hàng M t ngân hàng ho t đ ng bình th ng ph i đ m b o

đ c kh n ng thanh toán, t c là ph i đáp ng đ c các nhu c u thanh toán trong

hi n t i, t ng lai và các nhu c u thanh toán đ t xu t M t khi r i ro thanh kho n

d ph i có tài s n th ch p, ch u m c lưi su t cao, không đ c tu n hoàn n

c , h n m c tín d ng b xem xét l i th ng xuyên ho c b t ch i cho vay

- ình tr ho t đ ng d n đ n gi m thu nh p

- M t uy tín d n đ n m t khách hàng, đ c bi t là khách hàng truy n th ng và

c quan qu n lỦ

Th hai, trong tr ng h p đ c bi t, r i ro thanh kho n có th đ y ngân hàng

t i tình tr ng m t kh n ng thanh toán, là tr ng thái bên b v c phá s n ngân hàng

1.2.3.2 i v i h th ỉg tài chíỉh qu c gia:

Khi m t ngân hàng m t đi kh n ng thanh kho n, m c đ tr m tr ng đ y ngân hàng t i b v c phá s n thì nó có th gây hi u ng lây lan, kéo theo s phá

s n hàng lo t các NHTM khác, đe d a đ n s n đ nh c a toàn h th ng NHTM, gây nên s h n lo n d n đ n kh ng ho ng kinh t - chính tr - xư h i c a m t qu c

gia

1.2.3.3 i v i ồụ h i:

Khi m t ngân hàng m t đi kh n ng thanh kho n thì s gây nên tâm lỦ lo

ng i đ i v i không ch chính b n thân ngân hàng mà còn đ i v i khách hàng c a các ngân hàng khác N u ni m tin c a công chúng b lung lay thì có th d n đ n

hàng lo t ngân hàng m t kh n ng thanh toán ch trong m t th i gian ng n và khi n

c h th ng ngân hàng r i vào tình tr ng h n lo n, s h n lo n này có th là nguyên nhân c a s phá s n hàng lo t c a toàn h th ng ngân hàng

1.3 Qu nătr ăr iăroăthanhăkho năc aăNHTM

1.3.1ăKháiăni măqu nătr ăr iăroăthanhăkho n

Qu n tr r i ro thanh kho n là quá trình nh n d ng, đo l ng, ki m soát và tài tr nh ng nguy c r i ro v vi c ngân hàng không th đáp ng k p th i và đ y

đ các nhu c u thanh kho n cho khách hàng

Qu n tr r i ro không có ngh a là né tránh mà là đ i di n v i r i ro đ l a

ch n m c gi i h n r i ro có th ch p nh n đ c nh m t ng kh n ng sinh l i cho

ngân hàng

1.3.2ăQuyătrìnhăqu nătr ăr iăroăthanhăkho n:

Qu n tr r i ro thanh kho n bao g m n m b c: nh n d ng r i ro, phân tích

r i ro, đo l ng r i ro, ki m soát, phòng ng a và tài tr r i ro

 Nh ỉ d ỉg r i rỊ

i u ki n tiên quy t đ qu n tr r i ro là ph i nh n d ng đ c r i ro Nh n

d ng r i ro là quá trình xác đ nh liên t c và có h th ng các ho t đ ng kinh doanh

c a ngân hàng; bao g m: vi c theo dõi, xem xét, nghiên c u môi tr ng ho t đ ng

và toàn b ho t đ ng c a ngân hàng nh m th ng kê đ c t t c các lo i r i ro, k c

d báo nh ng lo i r i ro m i có th xu t hi n trong t ng lai, đ t đó có các bi n pháp ki m soát, tài tr cho t ng lo i r i ro phù h p

 Phâỉ tích r i ro:

ây chính là vi c tìm ra nguyên nhân gây ra r i ro Phân tích r i ro nh m đ

ra bi n pháp h u hi u đ phòng ng a r i ro Trên c s tìm ra các nguyên nhân, tác

đ ng đ n các nguyên nhân làm thay đ i chúng, qua đó s phòng ng a r i ro m t cách hi u qu h n

 Ị ệ ỉg r i rỊ:

Mu n v y, ph i thu th p s li u, l p ma tr n đo l ng r i ro và phân tích, đánh giá đánh giá m c đ quan tr ng c a r i ro đ i v i ngân hàng, ng i ta s

d ng hai tiêu chí: t n su t xu t hi n c a r i ro và biên đ c a r i ro, t c là m c đ nghiêm tr ng c a t n th t, đây là tiêu chí có vai trò quy t đ nh

 Ki m sỊát, ịhòỉg ỉg a r i rỊ:

Ki m soát r i ro là tr ng tâm c a qu n tr r i ro ó là vi c s d ng các bi n pháp, k thu t, công c , chi n l c, các ch ng trình ho t đ ng đ ng n ng a, phòng tránh ho c gi m thi u nh ng t n th t, nh ng nh h ng không mong đ i có

th x y ra đ i v i ngân hàng Các bi n pháp ki m soát có th là: phòng tránh r i ro,

ng n ng a t n th t, chuy n giao r i ro, đa d ng r i ro, qu n tr thông tin,

 Tài tr r i rỊ

M c dù, đư th c hi n các bi n pháp phòng ng a, nh ng r i ro v n có th x y

ra Khi đó, tr c h t c n theo dõi, xác đ nh chính xác nh ng t n th t v tài s n, ngu n nhân l c ho c v giá tr pháp lỦ Sau đó, c n thi t l p các bi n pháp tài tr phù h p Nhìn chung, các bi n pháp này đ c chia làm hai nhóm: t kh c ph c và chuy n giao r i ro

1.3.3ăCácănhơnăt ă nhăh ngăđ năqu nătr ăr iăroăthanhăkho n

 Nhâỉ t ch quaỉ:

Th nh t, nhân t t o nên s c m nh và uy tín c a ngân hàng nh trình đ

đ i ng cán b , trình đ công ngh , s l ng th ph n, uy tín c a ngân hàng trên th

tr ngầ Các nhân t này có th tác đ ng đ n nhu c u thanh kho n ng n h n và dài

h n Qua đó, nó tác đ ng gián ti p đ n ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n t i

ngân hàng

Th hai, chính sách phát tri n c a ngân hàng trong giai đo n ti p theo: u tiên nâng cao kh n ng sinh l i hay u tiên cho m c đ an toàn trong thanh kho n

b i vì tài s n càng thanh kho n thì t l sinh l i càng th p

Th ba, ho t đ ng qu n tr r i ro thanh kho n c ng ch u nhi u nh h ng t chính sách qu n lỦ ngân qu c a ngân hàng Ngân qu là ngu n cung thanh kho n nhanh chóng nh t, giúp cho NHTM th c hi n các ho t đ ng thanh toán và đ u t

k p th i nh ng l i có chi phí c h i cao nh t, gia t ng ngân qu s làm gi m thu

nh p c a ngân hàng NHTM quy t đ nh gia t ng ho c gi m ngân qu theo chi n

l c qu n lỦ d tr mà ngân hàng đang theo đu i

Cu i cùng là chính sách huy đ ng và s d ng v n c a ngân hàng Nhìn chung các ngân hàng đ u thi t l p m t chính sách huy đ ng và s d ng sao cho các dòng ti n vào đ u đ n s đáp ng nhu c u tín d ng và đ u t d ki n, đ ng th i duy trì thanh kho n m c c n thi t

nh t

Th hai là nhóm nhân t c nh tranh trên đ a bàn gi a các trung gian tài chính nh chính sách lưi su t huy đ ng, chính sách tín d ng c a m i t ch c Nhóm nhân t này s nh h ng đ n c u thanh kho n c a m i ngân hàng

Th ba là nhóm nhân t t o ra s ho ng lo n trong khách hàng g i ti n nh

b t n v kinh t - chính tr , tham nh ng trong h th ng tài chính, các kho n cho vay x u d n đ n m t kh n ng thanh toán c a m t s ngân hàng lan sang các ngân hàng khácầ

Cu i cùng là nhóm nhân t liên quan đ n thu nh p, nhu c u chi tiêu c a khách hàng nh tính th i v trong s n xu t và tiêu dùng, m c thu nh p và h s ti t

ki m, m t đ dân s và doanh nghi p, s đa d ng khách hàng g i ti n và vay ti nầ

1.3.4ăChi năl căqu nătr ăthanhăkho n

1.3.4.1ă ng l i chung v qu n tr thanh kho n:

M t s nguyên t c mang tính ch đ o sau c n đ c tôn tr ng đ qu n tr

thanh kho n m t cách hi u qu :

M t là, nhà qu n tr thanh kho n ph i th ng xuyên bám sát ho t đ ng c a

các b ph n huy đ ng v n và s d ng v n đ đi u ph i ho t đ ng c a các b ph n

này sao cho n kh p v i nhau Ch ng h n, khi m t kho n ti n g i l n đ n h n trong

vài ngày t i, thông tin này c n đ c chuy n ngay đ n nhà qu n tr thanh kho n, đ

có quy t sách thích h p chu n b ngu n v n đáp ng nhu c u này

Hai là, nhà qu n tr thanh kho n c n ph i bi t đâu, khi nào khách hàng g i

ti n, xin vay d đ nh rút v n ho c b sung ti n g i hay tr n vay, nh t là các khách

hàng l n Th c hi n t t nguyên t c này s giúp nhà qu n tr thanh kho n d ki n

tr c đ c ph n th ng d hay thâm h t thanh kho n và x lý có hi u qu t ng

tr ng h p

Ba là, nhu c u thanh kho n c a ngân hàng và các quy t đ nh liên quan đ n

v n đ thanh kho n ph i đ c phân tích trên c s liên t c, tránh đ kéo dài quá lâu

m t trong hai tình tr ng th ng d hay thâm h t thanh kho n Th ng d thanh kho n

nên đ c đ u t đúng lúc khi nó x y ra nh m tránh m t s gi m sút trong thu nh p

c a ngân hàng; thâm h t thanh kho n nên đ c x lý k p th i đ gi m b t s c ng

th ng trong vi c vay m n hay bán tài s n

1.3.4.2 Các chi năl c qu n tr thanh kho n:

x lý v n đ thanh kho n, các ngân hàng có th ti p c n theo ba h ng

sau đây:

- T o ra ngu n cung c p thanh kho n t bên trong (d a vào tài s n “Có”)

- Vay m n t bên ngoài (d a vào tài s n “N ”) đ đáp ng nhu c u thanh

kho n

- Ph i h p cân b ng c hai h ng trên

 Chi ỉ ệ c qu ỉ tr thaỉh ỆhỊ ỉ d a vàỊ tài s ỉ “Cự” (d tr , báỉ

các ch ỉg ỆhỊáỉ và tài s ỉ):

- Chi n l c ti p c n thanh toán th c s còn g i là h c thuy t cho vay th ng

m i: Khi th c hi n chi n l c này, ngân hàng ch cho vay ng n h n Trong tr ng

h p nhu c u thanh kho n phát sinh, ngân hàng có th thu h i các kho n cho vay

ho c bán n đ đáp ng nhu c u thanh kho n H n ch c a chi n l c này là ngân

hàng s m t d n th ph n cho vay trung, dài h n

- Chi n l c ti p c n th tr ng ti n t còn g i là chi n l c ti p c n th

tr ng v n ng n h n: Chi n l c này đòi h i ngân hàng ph i d tr thanh kho n đ

l n d i hình th c n m gi nh ng tài s n có tính thanh kho n cao, ch y u là ti n

m t và các ch ng khoán ng n h n Khi xu t hi n nhu c u thanh kho n, ngân hàng

s bán l n l t các tài s n d tr cho đ n khi nhu c u thanh kho n đ c đáp ng

Chi n l c qu n tr thanh kho n theo h ng này th ng đ c g i là s chuy n hoá

tài s n, b i l ngu n cung thanh kho n đ c tài tr b ng cách chuy n đ i tài s n phi

ti n m t thành ti n m t

Tài s n thanh kho n ph i có các đ c đi m sau:

Ph bi n trên th tr ng nên có th chuy n hoá ra ti n m t cách nhanh chóng

Giá c n đ nh đ không nh h ng đ n t c đ và doanh thu bán tài s n

Ng i bán có th mua l i d dàng v i giá không cao h n nhi u so v i giá

c đã bán ra đ khôi ph c kho n đ u t ban đ u

Nh ng tài s n có tính thanh kho n ph bi n bao g m: trái phi u kho b c, các kho n vay ngân hàng trung ng, trái phi u đô th , ti n g i t i các ngân hàng khác,

ch ng khoán c a các c quan chính ph , ch p phi u c a ngân hàng khác Nh v y,

trong chi n l c qu n tr thanh kho n d a trên tài s n “Có”, m t ngân hàng đ c

coi là qu n tr thanh kho n t t n u ngân hàng này có th ti p c n ngu n cung thanh kho n v i chi phí h p lý, s l ng v a đ theo yêu c u và k p th i Chi n l c qu n

tr thanh kho n d a vào tài s n “Có” có u đi m là ngân hàng hoàn toàn ch đ ng

trong vi c t đáp ng nhu c u thanh kho n cho mình mà không b l thu c vào các

ch th khác

Tuy nhiên, chi n l c này c ng có nh ng nh c đi m sau:

M t khi bán tài s n t c là ngân hàng m t đi thu nh p mà các tài s n này

t o ra Nh v y, ngân hàng đã ch u chi phí c h i khi bán đi các tài s n đã đ u t

Ph n l n các tr ng h p khi bán tài s n đ u t n kém chi phí giao d ch nh

hoa h ng tr cho ng i môi gi i ch ng khoán

T n th t càng l n cho ngân hàng n u các tài s n đem bán b gi m giá trên

th tr ng, ho c b ng i mua ép giá do ph i g p rút bán đ đáp ng nhu c u thanh

kho n

Ngân hàng ph i đ u t nhi u vào các tài s n có tính thanh kho n cao, l i là

các tài s n có kh n ng sinh l i th p nên t t y u nh h ng đ n hi u qu s d ng

v n c a ngân hàng

 Chi ỉ ệ c qu ỉ tr thaỉh ỆhỊ ỉ d a vàỊ tài s ỉ “N ”:

ây là chi n l c qu n tr thanh kho n ph bi n đ c các ngân hàng l n s

d ng vào nh ng n m 60 và 70 c a th k tr c Trong chi n l c này, nhu c u thanh kho n đ c đáp ng b ng cách vay m n trên th tr ng ti n t Vi c vay

m n ch y u là đ đáp ng nhu c u thanh kho n t c th i và ch th c hi n khi có

nhu c u thanh kho n phát sinh

Ngu n tài tr cho chi n l c này th ng bao g m: vay qua đêm, vay ngân

hàng trung ng, bán các h p đ ng mua l i, phát hành ch ng ch ti n g i có th

chuy n nh ng m nh giá l n, .Chi n l c qu n tr thanh kho n d a trên tài s n

“N ” đ c các ngân hàng l n s d ng r ng rãi và có th lên đ n 100% nhu c u

thanh kho n

Nh c đi m c a chi n l c này là ngân hàng b ph thu c vào th tr ng

ti n t khi đáp ng nhu c u thanh kho n (nh ng đ ng th i c ng đem l i l i nhu n

cao nh t) do s bi n đ ng v kh n ng cho vay và lãi su t trên th tr ng ti n t

H n n a, m t ngân hàng vay m n quá nhi u th ng b đánh giá là có khó

kh n v tài chính, khi thông tin này lan r ng ra, nh ng khách hàng g i ti n s rút

v n hàng lo t ho c ngân hàng ph i huy đ ng v n v i chi phí cao g p nhi u l n

Cùng lúc đó, các đ nh ch tài chính khác, đ tránh r i ro có th g p ph i, s th n

tr ng, dè d t h n trong vi c tài tr v n cho ngân hàng này đ gi i quy t khó kh n v

thanh kho n

 Chi ỉ ệ c câỉ đ i gi a tài s ỉ “Cự” và tài s ỉ “N ” (qu ỉ tr

thaỉh ỆhỊ ỉ câỉ b ỉg):

Nh phân tích trên, c hai chi n l c qu n tr thanh kho n d a vào tài s n

“Có” và d a vào tài s n “N ” đ u có h n ch : ch u chi phí c h i khi bán các tài s n

d tr ho c b ph thu c quá nhi u vào th tr ng ti n t Do đó, ph n l n các ngân

hàng th ng dung hoà và k t h p c hai chi n l c trên đ t o ra chi n l c qu n tr

thanh kho n cân b ng

nh h ng c a chi n l c này là: các nhu c u thanh kho n th ng xuyên, hàng ngày s đ c đáp ng b ng tài s n d tr nh ti n m t, ch ng khoán kh m i,

ti n g i t i các ngân hàng khác .; các nhu c u thanh kho n không th ng xuyên

nh ng có th d đoán tr c nh nhu c u thanh kho n theo th i v , chu k , xu

h ng s đ c đáp ng b ng các tho thu n tr c v h n m c tín d ng t các

ngân hàng đ i lý ho c nhà cung ng v n khác; các nhu c u thanh kho n đ t xu t

không th d báo đ c đáp ng t vi c vay m n trên th tr ng ti n t ; các nhu

c u thanh kho n dài h n đ c ho ch đ nh và ngu n tài tr là các kho n vay ng n và

trung h n, ch ng khoán có th chuy n hoá thành ti n

Các y u t nh h ng đ n vi c l a ch n các ngu n d tr khác nhau khi v n

d ng chi n l c qu n tr thanh kho n cân b ng:

- Tính c p thi t c a nhu c u thanh kho n: M t nhu c u thanh kho n t c th i

s đ c tài tr b ng ngân qu d tr , vay qua đêm ho c tái chi t kh u t i ngân hàng

trung ng

- Th i h n nhu c u thanh kho n: M t nhu c u thanh kho n kéo dài vài ngày, vài tu n ho c vài tháng có th đ c tài tr b ng ngu n bán tài s n “Có” hay vay

trên th tr ng ti n t

- Kh n ng thâm nh p th tr ng tài s n “N ”: Th ng ch có các ngân hàng

l n m i có th tham gia th tr ng tài s n “N ”; cho nên nhà qu n tr ngân hàng

ph i gi i h n ph m vi l a ch n các th tr ng tài s n “N ” mà ngân hàng mu n

tham gia

- Chi phí và r i ro: Lãi su t các ngu n v n trên th tr ng thay đ i hàng ngày;

do đó, các ngân hàng ph i th ng xuyên theo dõi th tr ng đ n m b t đ c các

thông tin v lãi su t và các đi u ki n cho vay đi kèm

- D báo t l lãi su t: Khi l p k ho ch đ x lý tình tr ng thâm h t thanh kho n d ki n, nhà qu n tr ph i đ a ra các ngu n v n có th đáp ng nhu c u

thanh kho n v i lãi su t mong đ i th p nh t

- Tri n v ng chính sách c a ngân hàng trung ng và các kho n vay m n

c a kho b c: Nhà qu n tr c ng c n nghiên c u đ ng thái c a ngân hàng trung

ng, tình hình ngân sách nhà n c đ đ nh h ng đi u ki n tín d ng và d đoán

lãi su t trên th tr ng ti n t s thay đ i ra sao Ch ng h n, m t k ho ch huy đ ng

v n l n c a chính ph , ho c vi c th c thi chính sách ti n t th t ch t s làm gi m

h n m c tín d ng và gia t ng lưi su t Khi đó, qu n tr thanh kho n g p khó kh n

h n và chi phí lưi vay c a ngân hàng c ng t ng t ng ng

- Các quy đ nh liên quan đ n ngu n v n thanh kho n: Các quy đ nh c a các

c quan qu n lỦ ngân hàng ngày càng có xu h ng qu c t hoá nên ngân hàng trong

n c ph i v n d ng m t cách sáng t o và phù h p v i thông l chung

1.3.5ăCácăph ngăphápăqu n tr r i ro thanh kho n thông d ng:

Ph ngăphápă1: Duy trì m t t l h p lý gi a v n dùng cho d tr và

v n dùng cho kinh doanh (chi n l c thanh kho n) sao cho phù h p v i đ c đi m

ng nhu c u thanh kho n thu c lo i này, đòi h i ngân hàng ph i duy trì m c đ

khá l n các lo i tài s n có tính thanh kho n cao (ti n m t t i qu , ti n g i t i NHTW và các đ nh ch tài chính khác, ch ng khoán Chính ph ầ)

Nhu c u thanh kho n dài h n do các nhân t mang tính ch t th i v , chu k

và xu h ng t o ra Ch ng h n nhu c u rút ti n hay vay m n c a cá nhân th ng

đ c bi t t ng cao vào các ngày c n k v i các d p l h i trong n m đ trang tr i chi tiêu, mua s m đáp ng lo i nhu c u thanh kho n này, đòi h i ngân hàng c n

ph i d phòng tr c kh n ng cung c p v n t nhi u ngu n khác nhau và m c đ cao h n so v i nhu c u thanh kho n ng n h n Ví d nh đ t k ho ch thu hút các kho n ti n g i m i, th a thu n vay dài h n t công chúng ho c t qu d tr c a các ngân hàng khácầ Do y u t th i gian là mang tính quy t đ nh: Làm th nào,

khi nào và đâu có th ti p c n các ngu n cung c p thanh kho n m i khi c n đ n

- T l t i thi u b ng 1 gi a t ng tài s n “Có” đ n h n thanh toán trong 7 ngày

ti p theo k t ngày hôm sau và t ng tài s n “N ” đ n h n thanh toán trong 7 ngày

ti p theo k t ngày hôm sau đ i v i đ ng Vi t Nam, đ ng Euro, đ ng B ng Anh và

đ ng đô la M (bao g m đ ng đô la M và các ngo i t khác còn l i đ c quy đ i sang đô la M theo t giá liên ngân hàng cu i m i ngày)

Ph ngăphápă4: S d ng các bi n pháp d báo thanh kho n: Có 4

- Hai là, kh n ng thanh kho n c a ngân hàng gi m khi ti n g i gi m và

cho vay t ng

T đ u n m, ngân hàng c l ng nhu c u thanh kho n c a các tháng, quỦ trong n m B t c lúc nào khi ngu n t o ra thanh kho n và nhu c u s d ng thanh kho n không cân b ng v i nhau, ngân hàng có m t đ l ch thanh kho n đ c xác

Ng c l i, (1) < (2) ngân hàng có đ l ch thanh kho n âm, trong tr ng h p này, ngân hàng c n ph i gia t ng thanh kho n t nhi u ngu n cung c p s n có khác nhau m t cách k p th i và v i chi phí r nh t

d báo các kho n ti n vay và ti n g i cho m t kho n th i gian trong

t ng lai (ngày, tu n, tháng, quỦ), ngân hàng có th dùng các bi n s c a th ng kê kinh t và xác đ nh m i quan h gi a chúng v i xu h ng v n đ ng c a ti n vay và

ti n g i:

(A) Thay đ i c a t ng s ti n vay trong kho ng d báo tùy thu c vào:

- T ng tr ng GDP d ki n

- L i nhu n doanh nghi p d ki n

- T l t ng tr ng v cung ng ti n c a Ngân hàng Trung ng

- T l t ng tr ng c a tín d ng th ng m i

- T l l m phát c l ng

(B) Thay đ i c a t ng s ti n g i và các kho n n phi ti n g i trong

kho n d báo tùy thu c vào:

Sau khi dùng nh ng bi n s th ng kê kinh t d đoán này, ti p đó ngân hàng

có th c l ng nhu c u thanh kho n b ng cách tính:

S li u đ u k là s li u vào th i đi m đ u n m trên b ng t ng k t tài s n c a

ngân hàng

Cho vay bao g m: cho vay bi n đ i là kho n cho vay mang tính đ t xu t (th ng ngân hàng c tính b ng m t con s tuy t đ i), cho vay khác (cho vay mang tính th i v ) đ c ngân hàng c tính cho tháng này b ng m t t l ph n

tháng (quý) i)

-

(∑ăti năg iă

đ uăk ă- ∑ă

ti năg iăcu iă

tháng (quý )

- Ti n g i đ nh k khác: ti n g i đ nh k c a tháng (quỦ) này d a vào ti n

g i đ nh k c a tháng (quỦ) tr c c ng tr cho m t l ng bi n đ i nh t

đ nh (bao g m CDs)

K t qu :

- N u thanh kho n tháng (quỦ) th i < 0 ngh a là c u thanh kho n trong k

t ng nhanh h n cung thanh kho n so v i đ u n m, tháng (quỦ) th i b thi u h t thanh kho n

- N u thanh kho n tháng (quỦ) th i > 0 ngh a là cung thanh kho n trong

k t ng nhanh h n c u thanh kho n so v i đ u n m, tháng (quỦ) th i d

D ătr ăthanhăkho nătƠiăs năn ăhuyăđ ngă=ă95%ă(Ngu nă năđ nhăth păậ

D ătr ăb tăbu c)ă+ă30%ă(Ngu nă năđ nhăv aăậ D ătr ăb tăbu c)ă+ă15%ă(Ngu nă năđ nhăcaoăậ D ătr ăb tăbu c)

i v i các kho n ti n cho vay, ngân hàng ph i s n sàng m i lúc m t khi khách hàng n p đ n xin vay và th a mưn các tiêu chu n tín d ng theo yêu c u c a ngân hàng (các kho n vay có ch t l ng cao) Sau khi đ c ch p thu n, h n m c cho vay có th ra kh i ngân hàng ch trong ph m vi vài gi ho c vài ngày sau đó

Nh v y:

T ngănhuăc uăthanhăkho nă=ăD ătr ăthanhăkho nătƠiăs năn ăhuyăđ ngă+ă Nhuăc uăti năvayăti măn ng

 Ph ỉg ịháị ồác đ ỉh ồác su t m i tìỉh hu ỉg:

Ph ng pháp này đ c th c hi n theo trình t 3 b c nh sau:

B c 1: Ngân hàng ph ng đoán kh n ng x y ra m i tr ng thái thanh kho n

B c 2: Xác đ nh nhu c u thanh kho n theo công th c:

Tr ngătháiăthanhăkho năd ăki nă=ă∑P i x SD i

- Các dòng ti n ra có th đ c x p th t theo ngày mà các tài s n n đáo h n, ngày s m nh t mà ng i g i ti n ti t ki m th c hi n quy n đ c rút ti n g i tr c

h n, ho c ngày s m nh t mà các nhu c u v v n phát sinh m t cách đ t xu t

- Các dòng ti n vào có th đ c x p th t theo ngày mà các tài s n có đáo

h n ho c c n c vào c tính c a ngân hàng v dòng ti n

BIS c ng đ xu t b c ti p theo nên d báo các dòng ti n trong các k ch b n khác nhau thông qua vi c xem xét trong các đi u ki n bình th ng, đi u ki n ngân hàng g p khó kh n và đi u ki n c a th tr ng g p khó kh n

 Nhóm y u t làm t ng qu ti n t : Bán ch ng khoán, nh n lưi ch ng khoán;

vay qua đêm, phát hành ch ng ch ti n g i hay nh n ti n g i khách hàng; nh ng

kho n tín d ng đã đ n h n thu h i

 Nhóm y u t làm gi m qu ti n t : Mua ch ng khoán, tr lưi ti n g i; khách

hàng rút ti n theo đ nh k ; tr n vay đ n h n; cho vay qua đêm; thanh toán phí d ch

 Nhóm y u t làm gi m qu ti n t : Các kho n ph i tr trong nghi p v thanh

toán ti n m t; thu ph i thanh toán cho ngân sách; khách hàng rút ti n g i tr c

h n

Ch ng khoán Chính ph (DTTC)

Ch ng khoán có tính thanh kho n =

Tài s n Có

H s này càng cao thì kh n ng thanh kho n c a ngân hàng càng cao

∑ăchoăvayăquaăđêmă- ∑ăn quaăđêm

Ngoài ra, đ d báo thanh kho n, các ngân hàng có th áp d ng ph ng pháp

d a vào các ch tiêu c b n đánh giá theo d u hi u c a th tr ng, bao g m:

 S tin t ng c a dân chúng thông qua l u l ng v n và chi phí tr lưi mà ngân hàng huy đ ng đ c qua m i th i k

 Giá c phi u c a ngân hàng

 T n th t t vi c bán v i vư tài s n có

 Vi c đáp ng các cam k t c a ngân hàng đ i v i khách hàng vay: C th là các ràng bu c nh yêu c u t l i nhu n d ki n h p lỦ, áp l c thanh kho n

 Các kho n vay t Ngân hàng Trung ng

1.4 Nơngăcaoăhi uăqu ăqu nătr r iăroăthanhăkho n

1.4.1ăKháiăni m:

Nâng cao hi u qu qu n tr r i ro thanh kho n là vi c th c hi n có hi u qu công tác qu n tr r i ro thanh kho n, h n ch r i ro có th x y ra m c th p nh t

nh m giúp cho ngân hàng ho t đ ng n đ nh và an toàn, đ m b o kh n ng sinh l i

c a ngân hàng, qua đó nâng cao hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng

1.4.2ă Cácă ch ă tiêuă xácă đ nhă nơngă caoă hi uă qu ă qu nă tr ă r iă roă thanhă kho n:

- T l v kh n ng chi tr : Ph i luôn đ m b o t l này trong gi i h n cho phép đ có th đáp ng đ c nhu c u thanh kho n phát sinh mà không làm nh

h ng đ n ho t đ ng c a ngân hàng

- C c u và t tr ng gi a tài s n N và tài s n Có ph i cân đ i, h p lỦ và phù

h p v i n ng l c, quy mô ho t đ ng c a ngân hàng

- Kh n ng d báo thanh kho n: N u các nhà qu n tr có kh n ng phân tích

bi n đ ng c a th tr ng và d báo nhu c u thanh kho n t t thì s t ng kh n ng

ch ng đ c a ngân hàng tr c nh ng r i ro có th x y ra Khi đó s đ m b o cho

ho t đ ng c a ngân hàng có hi u qu h n

- Kh n ng ti p c n các ngu n cung c p thanh kho n: Khi phát sinh nhu c u thanh kho n, đi u quan tr ng là ph i ti p c n đ c các ngu n cung c p thanh kho n

m t cách k p th i và v i chi phí th p đ v a đáp ng đ c nhu c u thanh kho n v a

đ m b o kh n ng sinh l i c a ngân hàng i v i nhu c u thanh kho n ng n h n thì c n duy trì m c đ khá l n các lo i tài s n có tính thanh kho n cao Còn đ i

v i nhu c u thanh kho n dài h n thì c n d phòng tr c kh n ng cung c p v n t nhi u ngu n khác nhau và m c đ cao h n so v i nhu c u thanh kho n ng n h n

Tuy nhiên trên th c t , không m t ngân hàng nào có th kh ng đ nh d tr thanh kho n c a ngân hàng mình đư h p lỦ hay không, n u nh ch a v t qua th thách c a th tr ng Do v y, các nhà qu n tr c n chú Ủ đ n các tín hi u sau đây

c a th tr ng tài chính đ t đó có th đánh giá xem công tác qu n tr r i ro thanh kho n c a mình đư th c s hi u qu ch a:

- Lòng tin c a công chúng: Các cá nhân và t ch c có lo ng i v kh n ng

thanh kho n c a ngân hàng?

- S v n đ ng trong giá c c phi u: Giá c phi u c a ngân hàng đang gi m

sút có ph i do nhà đ u t lo ng i v m t cu c kh ng ho ng thanh kho n có th x y

ra đ i v i ngân hàng?

- Ph n bù r i ro trên ch ng ch ti n g i và các kho n cho vay khác: Ph n bù

r i ro này có cao h n m c bình quân trên th tr ng; đi u đó th hi n nhà đ u t có

nh ng lo ng i v t ng lai phát tri n c a ngân hàng?

- T n th t trong vi c bán tài s n: Ngân hàng có ph i th ng xuyên bán tài s n

v i t n th t đáng k nh m đáp ng nhu c u thanh kho n?

- Kh n ng đáp ng yêu c u tín d ng c a khách hàng: V i kho n tín d ng ch t

l ng cao, ngân hàng luôn có kh n ng đáp ng hay t ch i?

- Vay v n t ngân hàng trung ng: Ngân hàng có ph i n m trong tình hu ng

b t bu c ph i vay nh ng kho n l n t ngân hàng trung ng đ đ m b o kh n ng

thanh toán?

N u câu tr l i là có cho b t k tín hi u nào trên đây, nhà qu n tr c n xem xét l i công tác qu n tr và th c t kh n ng thanh kho n đ có các quy t đ nh thay

đ i phù h p nh m mang l i m t k t qu t t h n cho tr ng thái thanh kho n

1.4.3ăụăngh aăc aăvi cănơngăcaoăhi uăqu ăqu nătr ăr iăroăthanhăkho n:

1.4.3.1ă iăv iăNHTM:

- Giúp gi m thi u r i ro có th x y ra trong ho t đ ng kinh doanh đ ng th i

v n đ m b o đ c kh n ng sinh l i c n thi t

- Giúp NHTM tránh nh ng h u qu to l n do r i ro thanh kho n gây ra nh :

+ Làm t ng chi phí do ngân hàng ph i huy đ ng v i lãi su t cao h n đ đáp

ng nhu c u thanh kho n (mua thanh kho n trên th tr ng); gi m thu nh p do ngân

hàng ph i bán các ch ng khoán ho c các tài s n khác v i giá th p H u qu d n đ n

gi m giá tr th tr ng v n ch s h u c a NHTM

+ N u thi u v n kh d ng kéo dài, ch m đ c kh c ph c có th làm m t uy

tín c a ngân hàng trên th tr ng, gây s c ép và tr ng i cho quá trình huy đ ng v n

và cho vay, gi m th p kh n ng sinh l i M c đ nghiêm tr ng h n là x y ra hi u

ng dây chuy n b ng hi n t ng rút ti n t c a ng i g i ti n, có th đ y NHTM

đ n b v c phá s n và d n đ n s p đ h th ng ngân hàng

1.4.3.2ă i v i khách hàng:

- Khi ngân hàng th c hi n t t công tác qu n tr r i ro nói chung và công tác

qu n tr r i ro thanh kho n nói riêng thì s đ m b o an toàn cho ho t đ ng c a ngân hàng tr c b t c r i ro nào x y ra i u đó s t o đ c uy tín và n t ng t t đ i

v i khách hàng T đó khách hàng s tin t ng và yên tâm h n khi g i ti n c ng

nh giao d ch v i ngân hàng

1.4.3.3ă i v i n n kinh t :

- Ho t đ ng c a ngân hàng luôn đ c đ m b o an toàn và n đ nh s là ti n đ

t o nên s n đ nh trong toàn h th ng ngân hàng c ng nh trong n n kinh t , giúp

cho n n kinh t ngày càng phát tri n b n v ng

H c viên đ xu t s d ng ph ng pháp ki m tra s c ch u đ ng (Stress Testing) Stress testing đ c s d ng nh m mô t các k thu t đánh giá m c đ t n

th ng c a m t danh m c đ u t do nh ng thay đ i c a các y u t môi tr ng kinh

t v mô ho c do tác đ ng c a nh ng s ki n có tính ch t c c đ , ngo i l và b t

th ng nh ng có kh n ng x y ra K t qu c a Stress testing cho phép ngân hàng

n m rõ nh ng t n th ng ti m n trên danh m c các tài s n ho c trên các tr ng thái kinh doanh giao d ch mà ngân hàng n m gi đ ng th i cho phép ngân hàng so sánh

m c đ r i ro c a các tài s n khác nhau, t đó đ a ra nh ng quy t đ nh v

ki m soát các h n m c r i ro, so sánh v i kh u v r i ro và kh n ng ch u đ ng r i

ro c a ngân hàng Quan tr ng h n, ngân hàng s d ng k t qu Stress testing đ đi u

ch nh và phân b v n phù h p cho nh ng ho t đ ng kinh doanh khác nhau c a mình Nói m t cách đ n gi n h n, th c hi n Stress testing nh m tr l i nh ng câu

h i nh trong nh ng đi u ki n gi đ nh nào đó thì m c t n th t c a m t danh m c,

m t s n ph m nào đó s là bao nhiêu? Li u ngân hàng có đ v n, hay ngân hàng đư

có k ho ch d phòng ng phó v i hoàn c nh đó hay ch a?

Hi n nay theo thông l th gi i có hai cách ti p c n chính đ i v i Stress

testing r i ro thanh kho n: (1) Cách ti p c n theo th i đi m (Stock based

Approach); và (2) Cách ti p c n theo th i k (Flow based approach).Ph ng