Luận văn thạc sĩ Tác động của thanh khoản đến khả năng sinh lời của hệ thông ngân hàng thương mại Việt Nam

không khác nhau đáng k.

NGUY N TH THANH HUY N

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên c u đ c l p c a riêng tôi Các s li u và

n i dung lu n v n là trung th c K t qu nghiên c u trong lu n v n này ch a t ng

đ c ai công b trong b t k công trình nào khác

Tác gi

Nguy n Th Thanh Huy n

DANH M C B NG BI U

DANH M C HÌNH V

TÓM T T 1

CH NG 1: GI I THI U 2

1.1 Lý do ch n đ tài 2

1.2 Tên đ tài 3

1.3 M c tiêu nghiên c u 3

1.4 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

1.5 ụ ngh a c a đ tài 4

1.6 C u trúc c a lu n v n 4

CH NG 2: C S LÝ THUY T VÀ T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TR C ỂY 6

2.1 Khái quát v thanh kho n và kh n ng sinh l i c a ngân hàng 6

2.1.1 Thanh kho n và r i ro thanh kho n 6

2.1.2 Kh n ng sinh l i c a ngân hàng 9

2.1 3 M i quan h gi a thanh kho n và kh n ng sinh l i 11

2.2 T ng quan các công trình nghiên c u tr c đơy 13

2.2.1 Các công trình nghiên c u n c ngoài 13

2.2.2 Các công trình nghiên c u trong n c 18

2.2.3 Bình lu n v các công trình nghiên c u 19

2.3 Câu h i nghiên c u 19

CH NG 3: PH NG PHỄP NGHIÊN C U 20

3.1 Ph ng pháp nghiên c u: 20

3.1.1 Các ph ng pháp nghiên c u: 20

3.1.2 Qui trình nghiên c u: 20

3.2 L ng hóa các bi n 21

3.3 Mô hình và gi thi t nghiên c u 26

3.4 Ph ng pháp thu th p s li u 285

3.5 Ph ng pháp phân tích, x lý s li u 27

CH NG 4: K T QU NGHIÊN C U 32

4.1 Th ng kê mô t các bi n 32

4.2 K t qu c l ng GMM 36

4.2.1 K t qu c l ng GMM v i ngân hàng và th i gian c đ nh 36

4.3 Th o lu n k t qu nghiên c u 41

CH NG 5: K T LU N 45

5.1 K t lu n v mô hình nghiên c u 45

5.2 M t s ki n ngh nh m đ m b o thanh kho n và nâng cao l i nhu n c a các Ngơn hƠng th ng m i Vi t Nam 45

5.2.1 i v i các NHTM 46

5.2.2 i v i Ngân hàng nhà n c 47

5.3 H n ch c a lu n v n vƠ h ng nghiên c u ti p theo 48

TÀI LI U THAM KH O

B ng 1.1: Danh sách nhóm NHTM nghiên c u 4

B ng 3.1: Di n gi i các bi n trong mô hình nghiên c u 26

B ng 4.1: Th ng kê mô t các bi n 32

B ng 4.2: Ma tr n t ng quan gi a các bi n 33

B ng 4.3: K t qu c l ng GMM theo bi n ROE v i ngân hàng và th i k c đ nh 36

B ng 4.4: K t qu c l ng GMM theo bi n ROA v i ngân hàng và th i k c đ nh 37

B ng 4.5: K t qu c l ng GMM theo bi n ROE v i ngân hàng c đ nh 39

B ng 4.6: K t qu c l ng GMM theo bi n ROA v i ngân hàng c đ nh 40

Hình 3.1: Quy trình nghiên c u 20

Hình 3.2: Mô hình nghiên c u 24

TịM T T

Tác đ ng c a thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a h th ng ngân hàng

th ng m i Vi t Nam

R i ro thanh kho n là m t trong nh ng v n đ n i c m c a ngành ngân hàng trong

nh ng n m v a qua, nó là nguyên nhân gây m t an toàn cho h th ng tài chính ngân

hàng, b t n cho n n kinh t v a bào mòn l i nhu n c a ngân hàng Do v y, vi c tìm hi u đánh giá các tác đ ng c a thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam là c n thi t trong b i c nh hi n t i Thông qua d

li u b ng c a 20 Ngân hàng th ng m i (NHTM) trong giai đo n 2007- 2012, mô hình GMM đư đ c ng d ng đ đánh giá tác đ ng c a thanh kho n đ n l i nhu n

ngân hàng (đ i di n là hai y u t : ROE, ROA) Ngoài ra mô hình nghiên c u c ng

cho th y m i quan h tiêu c c gi a l i nhu n ngân hàng v i đòn b y và t l v n

c p 1 trên t ng tài s n r i ro c a NHTM, y u t v mô t l th t nghi p có tác đ ng

đ n l i nhu n ngân hàng trong khi l m phát và t ng tr ng kinh t không có tác

đ ng đ n y u t này Nh v y trong b i c nh b t n c a n n kinh t và th tr ng tài chính ch a th c s phát tri n, các NHTM Vi t Nam càng n m gi tài s n thanh

kho n thì càng h n ch r i ro và tác đ ng tích c c đ n l i nhu n ngân hàng

CH NG 1: GI I THI U

1 1 Lý do ch n đ tƠi

V m t lý lu n, Th tr ng tài chính đ c xem là x ng s ng c a n n kinh

t Trong đó h th ng ngân hàng đóng vai trò quan tr ng trong th tr ng tài chính,

nó v a đóng vai trò là ngu n c p tín d ng quan tr ng nh t cho n n kinh t , v a đóng vai trò là nhà đ u t (các ngân hàng đ u t ) đ thúc đ y n n kinh t phát tri n

ng th i h th ng Ngân hàng c ng là công c đ Ngân hàng Trung ng (hay Ngân hàng nhà n c) đi u ti t chính sách ti n t qu c gia Khi nghiên c u ph m trù

hi u qu thì không th không nói đ n l i nhu n c a ngân hàng; đ ng th i khi đ c p

đ n v n đ n đ nh thì không th không bàn v thanh kho n c a h th ng ngân

hàng

i v i h th ng ngân hàng c a Vi t Nam, d n cho vay n n kinh t chi m

t 35-37% GDP và m i n m ngành ngân hàng đóng góp trên 10% t ng m c t ng

tr ng kinh t c a c n c1 Nh v y ngành ngân hàng đư làm t t vài trò c p tín

d ng cho n n kinh t đ ng th i góp ph n t o công n vi c làm m i, thu hút lao

đ ng có trình đ cao Do đó, m t h th ng ngân hàng t t, kinh doanh có hi u qu và đóng góp tích c c vào s n đ nh c a h th ng tài chính qu c gia là m c tiêu quan

tr ng mà b t k m t qu c gia nào c ng mu n h ng t i, Vi t Nam c ng không

ngo i l

Tuy nhiên th c t trong giai đo n t n m 2007 cho đ n h t n m 2012 đã cho

th y, v n đ thanh kho n c a các ngân hàng th ng m i ch a bao gi đ c gi i

quy t n th a, và luôn ti m n các nguy c đ v và nh h ng r t l n đ n kh

n ng sinh l i c a ngân hàng C th nh sau:

- Tình hình khó kh n t m th i v thanh kho n c a m t s NHTM c ph n đư

l i đ c NHNN ghi nh n ngay t tháng 10.2011 và đây đ c cho là nguyên nhân chính gây bi n đ ng trên th tr ng liên ngân hàng vào th i đi m đó Vi c m t cân

1 Bài nghiên c u c a V n phòng Ngân hàng nhà n c - Vai trò c a h th ng Ngân hàng Vi t Nam trong 20

n m đ i m i Vi t Nam (Xem thêm tài li u s 1 Danh m c tài li u tham kh o)

đ i v k h n gi a huy đ ng v n ng n h n và cho vay trung, dài h n, do huy đ ng

v n t các t ch c, dân c gi m và huy đ ng v n trên th tr ng liên ngân hàng

ch a đ bù đ p là các lý do khi n s các ngân hàng nói trên g p khó kh n v thanh kho n, dù r ng là t m th i NHNN đư ph i th c hi n các bi n pháp h tr thông qua tái c p v n và nghi p v th tr ng m

Nh v y các di n bi n v r i ro thanh kho n v a là nguyên nhân gây m t an

toàn cho h th ng ngân hàng tài chính, b t n cho n n kinh t v a bào mòn l i nhu n c a ngân hàng Do v y, vi c tìm hi u đánh giá các tác đ ng c a thanh kho n

đ n kh n ng sinh l i c a h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam là c n thi t

tài c n đ t đ c các m c tiêu sau:

(1) ánh giá đ c tác đ ng c a thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam

(2) a ra đ c các khuy n ngh phù h p nh m nâng cao kh n ng sinh l i

và c i thi n thanh kho n c a các ngân hàng TMCP

B ng 1.1: Danh sách nhóm NHTM nghiên c u

- a ra các k t lu n hi n tr ng v thanh kho n và tác đ ng c a thanh kho n

đ n kh n ng sinh l i đ i v i h Ngân hàng th ng m i Vi t Nam thông qua nghiên

c u 20 ngân hàng tiêu bi u T đó góp ph n có đ c các ki n ngh , nhìn nh n thêm

v ngành ngân hàng trong giai đo n hi n nay

1.6 C u trúc c a lu n v n

tài bao g m 5 ch ng :

- Ch ng 1: Gi i thi u

- Ch ng 2: C s lý thuy t và t ng quan các nghi n c u tr c đây

- Ch ng 3: Ph ng pháp nghiên c u

- Ch ng 4: K t qu nghiên c u

- Ch ng 5: K t lu n và khuy n ngh

CH NG 2: C S Lụ THUY T VÀ T NG QUAN CỄC

2.1 Khái quát v thanh kho n vƠ kh n ng sinh l i c a ngơn hƠng

2.1.1 Thanh kho n và r i ro thanh kho n

2.1.1.1 Thanh kho n ngân hàng

đi sâu tìm hi u v ho t đ ng qu n lý thanh kho n t i ngân hàng chúng ta

c n bi t m t s khái ni m c b n sau :

Tính thanh kho n c a tƠi s n

Là kh n ng chuy n tài s n thành ti n, đ c đo b ng th i gian và chi phí Chi phí đây không ph i là chi phí đ bán tài s n thành ti n mà là t n th t (gi m giá)

c a tài s n Th i gian và chi phí càng cao thì tính thanh kho n c a tài s n càng th p

và ng c l i Tính thanh kho n c a tài s n ph n ánh r i ro (t n th t) khi chuy n tài

s n thành ti n trong kho ng th i gian nh t đ nh Tuy nhiên m t s tr ng h p, m t tài s n mu n bán nhanh (th i gian chuyên ti n ng n) thì chi phí (t n th t) l i l n

i u này cho th y tính thanh kho n c a m t tài s n ph thu c vào nhi u nhân t và

có th thay đ i gi a các vùng, các n c Vì v y nh ng tài s n nào đáp ng c hai yêu c u : th i gian ng n và chi phí th p m i đ c x p vào tài s n thanh kho n Ngân hàng n m gi danh m c tài s n có tính thanh kho n khác nhau K t c u tài s n v i tính thanh kho n khác nhau t o nên tính thanh kho n c a nhóm tài s n

ho c t ng tài s n

Tính thanh kho n c a ngu n

Ngân hàng huy đ ng v n đ t o l p nên các tài s n, trong đó có các tài s n có tính thanh kho n cao Nh v y kh n ng huy đ ng t o kh n ng thanh toán cho ngân hàng, ph n ánh đ c tính thanh kho n c a ngu n v n Tính thanh kho n c a ngu n đ c đo b ng th i gian và chi phí đ m r ng ngu n khi c n thi t Th i gian

và chi phí càng th p, tính thanh kho n c a ngu n càng cao Tính thanh kho n c a ngu n ph thu c vào nhi u y u t nh s phát tri n c a th tr ng tài chính, s gia

t ng thu nh p c a dân c và tính nh y c m c a thu nh p v i lưi su t, v trí m ng

l i ngân hàng…

Cung vƠ c u thanh kho n, mua vƠ bán thanh kho n

Cung thanh kho n chính là kh n ng cung ng ti n c a m t ngân hàng th ng

m i nh m đáp ng nhu c u thanh toán c a khách hàng, bao g m vi c gi tài s n thanh kho n và kh n ng huy đ ng m i

C u thanh kho n là nhu c u thanh toán c a khách hàng mà ngân hàng có ngh a

v đáp ng C u thanh kho n bao g m yêu c u chi tr và vay h p pháp c a ngân

hàng

Vi c ngân hàng bán các tài s n đ đáp ng nhu c u thanh kho n g i là bán thanh kho n Vi c m r ng ngu n đ đáp ng nhu c u thanh kho n g i là mua thanh kho n trên th tr ng C bán và mua thanh kho n đ u g n li n v i chi phí:

đó là t n th t mà ngân hàng ph i ch p nh n khi bán tài s n v i giá th p h n d tính

và lưi su t cao h n mà ngân hàng ph i tr đ có ngu n m i Chi phí này là cái giá

mà ngân hàng ph i tr đ có đ c thanh kho n Do yêu c u c p bách trong thanh toán nên chi phí huy đ ng (mua thanh kho n) c a ngân hàng th ng cao h n huy

đ ng bình th ng

Ho t đ ng thanh kho n t i ngân hàng th ng m i :

Tính thanh kho n c a ngân hàng là kh n ng c a ngân hàng trong vi c đáp ng các

nhu c u thanh toán c a khách hàng (ví d nh rút ti n và yêu c u vay c a khách hàng) đ c t o b i tính thanh kho n c a tài s n và tính thanh kho n c a ngu n Kh

n ng thanh kho n t i các ngân hàng là m c tiêu di đ ng luôn đ c hình thành t

nh ng thay đ i trên th tr ng tài chính M t ngân hàng đ c coi là có tính thanh

kho n cao khi nó có đ ngân qu và các tài s n l u ho t khác cùng v i kh n ng

t ng v n nhanh t các ngu n khác nhau v i chi phí th p, khi n nó có kh n ng đáp

ng các ngh a v chi tr và các ràng bu c tài chính, theo m t ph ng pháp thích

R i ro thanh kho n ch là m t v n đ thông th ng x y ra hàng ngày đ i v i

ho t đ ng ngân hàng Ch trong tr ng h p đ c bi t h n h u nó m i đe do đ n kh

n ng thanh toán c a Ngân hàng Vì thanh kho n là v n đ th ng nh t, cho nên m t

trong nh ng nhi m v quan tr ng hàng đ u đ i v i nhà qu n lý là đ m b o kh

n ng thanh kho n m t cách th ng xuyên và đ y đ

T i sao ngân hàng ph i đ i m t v i r i ro thanh kho n ?

+ Nh ng nguyên nhân ti n đ : có 3 nguyên nhân chính khi n cho ngân hàng

ph i đ i m t v i r i ro thanh kho n th ng xuyên là :

- Ngân hàng huy đ ng và đi vay v n v i th i h n ng n, và c tu n hoàn chúng

đ s d ng cho vay v i th i h n dài h n Do đó, nhi u khi ngân hàng ph i đ i m t

v i s không trùng kh p v i th i h n đ n h n gi a tài s n n và tài s n có Ngân hàng luôn ph i s n sàng thanh kho n đ đ i m t v i các nhu c u hoàn tr t c th i

- S nh y c m c a tài s n tài chính v i nh ng thay đ i c a lưi su t Khi lưi

su t t ng, nhi u ng i g i ti n s rút ti n ra tìm ki m n i g i khác có m c lưi su t cao h n Nh ng ng i có nhu c u tín d ng s hoưn l i, ho c rút h t s d h n m c tín d ng v i m c lưi su t th p h n lưi su t tho thu n Nh v y thay đ i lưi su t s

nh h ng đ n lu ng ti n vào ra c a ngân hàng và cu i cùng là đ n thanh kho n

c a ngân hàng

- Ngân hàng luôn ph i đáp ng nhu c u thanh kho n m t cách hoàn h o

Nh ng tr c tr c v thanh kho n s làm xói mòn ni m tin c a dân chúng vào ngân hàng Ngân hàng ph i liên h ch t ch v i nh ng khách hàng có s d ti n g i l n

- Nguyên nhân t bên tài s n có : r i ro thanh kho n phát sinh liên quan đ n các cam k t tín d ng M t cam k t tín d ng cho phép ng i vay rút ti n vay b t c lúc nào trong th i h n c a nó, ngân hàng ph i đ m b o có đ ti n ngay l p t c đ

đáp ng nhu c u c a khách hàng n u không ngân hàng s ph i đ i m t v i r i ro

thanh kho n

Nh v y trong h u h t các tr ng h p khi ngân hàng ph i đ i m t v i r i ro

thanh kho n thì chi phí huy đ ng v n b sung t ng lên m t cách đáng k do l ng

v n cung ng trên th tr ng gi m H u qu là ngân hàng ph i bán m t s tài s n

có đ thanh kho n th p đ đáp ng nhu c u g i ti n c a ng i g i i u này khi n

cho ngân hàng g p ph i r i ro thanh kho n nghiêm tr ng và ngân hàng bu c ph i bán th c bán tháo t c th i ngay c s tài s n khó chuy n nh ng v i giá th p Do

bán kh n c p m t s tài s n nên kh n ng thanh toán cu i cùng c a ngân hàng b đe

do T ch đ i m t v i r i ro thanh kho n ngân hàng s đ i m t v i r i ro phá

s n Mà ngân hàng có th b đóng c a n u nh không đáp ng đ và k p th i ngu n

thanh kho n cho dù kh n ng thanh toán cu i cùng c a ngân hàng là t t T đó có

th th y đ c t m quan tr ng c a qu n lý thanh kho n c a các nhà qu n tr ngân

hàng

2.1.2 Kh n ng sinh l i c a ngân hàng

2.1.2.1 Khái ni m kh n ng sinh l i

Kh n ng sinh l i (profitability) là th c đo hi u qu b ng ti n, đánh giá kh

n ng t o ra l i nhu n c a ngân hàng Kh n ng sinh l i đ c đo l ng thông qua

các t s v kh n ng sinh l i

2.1.2.2 Các ch tiêu đo l ng kh n ng sinh l i c a ngân hàng

+ H s kh n ng sinh l i c a tài s n ROA (Return on Asset)

L i nhu n thu n

Tài s n Có bình quân

Ý ngh a: M t đ ng Tài s n Có (t ng TÀI S N) t o ra bao nhiêu đ ng l i

nhu n Ch tiêu này cho th y ch t l ng c a công tác qu n lý tài s n Có Tài s n Có

sinh l i càng l n thì h s nói trên càng l n

+ H s kh n ng sinh l i c a v n ch s h u ROE (Return on Equity)

ROE =

L i nhu n ròng

VCSH bình quân

Ý ngh a: m t đ ng v n ch s h u t o ra bao nhiêu đ ng l i nhu n Ch tiêu

này cho th y hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, kh n ng sinh l i trên

Thu lãi t kho n cho vay và TCK-

Chi phí tr lãi cho ti n g i và n khác

T ng tài s n có bình quân

T l này cho bi t m t đ ng tài s n sinh ra bao nhiêu đ ng lãi cho vay

+ T l thu nh p ngoài lãi c n biên

TLTN ngoài lãi c n biên =

Thu ngoài lãi – Chi ngoài lãi

T ng tài s n có bình quân

T l này cho bi t m t đ ng tài s n sinh ra bao nhi u đ ng lãi t các ho t đ ng

ngoài cho vay

Gi ng nh t t c các ch s tài chính khác, m i t l đo l ng kh n ng sinh

l i đ c s d ng trong t ng tr ng h p khác nhau và ph n ánh nh ng ý ngh a

không khác nhau đáng k ROA là m t thông s ch y u v tính hi u qu qu n lý,

nó ch ra kh n ng c a h i đ ng qu n tr ngân hàng trong quá trình chuy n tài s n

c a ngân hàng thành thu nh p ròng Ng c l i, ROE là m t ch tiêu đo l ng t l

thu nh p cho các c đông c a ngân hàng, nó th hi n thu nh p mà các c đông nh n

đ c t vi c đ u t vào ngân hàng

T l thu nh p ho t đ ng c n biên, t l thu nh p lãi c n biên và t l thu nh p

ngoài lãi c n biên là các th c đo tính hi u qu c ng nh kh n ng sinh l i Chúng

ch ra n ng l c c a h i đ ng qu n tr và nhân viên ngân hàng trong vi c duy trì s

t ng tr ng c a các ngu n thu (ch y u là thu t các kho n cho vay, đ u t và phí

d ch v ) so v i m c t ng c a chi phí (ch y u là chi phí tr lãi cho ti n g i, nh ng

kho n vay trên th tr ng ti n t , ti n l ng nhân viên và phúc l i) T l thu nh p

lãi c n biên đo l ng m c chênh l ch gi a thu t lãi và chi phí tr lãi mà ngân hàng

có th đ t đ c thông qua ho t đ ng ki m soát ch t ch tài s n sinh l i và theo đu i

các ngu n v n có chi phí th p nh t Trái l i, t l thu nh p ngoài lãi c n biên đo

l ng m c chênh l ch gi a ngu n thu ngoài lãi, ch y u là ngu n thu phí t các

d ch v v i các chi phí ngoài lãi mà ngân hàng ph i ch u (g m ti n l ng, chi phí

s a ch a, b o hành thi t b , và chi phí t n th t tín d ng) i v i h u h t các ngân

hàng, chênh l ch ngoài lưi th ng là âm, chi phí ngoài lưi nhìn chung v t quá thu

t phí, m c dù t l thu t phí trong t ng các ngu n thu c a ngân hàng đư t ng r t

nhanh trong nh ng n m g n đây

2.1 3 M i quan h gi a thanh kho n và kh n ng sinh l i

M i quan h gi a thanh kho n và v n l u đ ng là v n đ mà r t nhi u nhà

nghiên c u trên th gi i quan tâm

Tài s n ng n h n đ i di n cho kh n ng thanh kho n c a ngân hàng Vi c qu n

lý tài s n thanh kho n là m t trong nh ng khía c nh quan tr ng nh t c a qu n lý tài chính N u ngân hàng không cân đ i đ c trong vi c n m gi tài s n thanh kho n,

nó có th s tr thành chi phí cho ngân hàng

Theo Chandra (2001, p.72), thông th ng thanh kho n cao đ c coi là m t

d u hi u c a s c m nh tài chính, tuy nhiên theo m t s tác gi nh Assaf Neto

(2003, p.22), thanh kho n cao có th không ph i là tr ng thái mà nhi u ngân hàng mong mu n Th c t là Tài s n ng n h n th ng mang l i ít l i nhu n Nó đ i di n

cho chi phí c h i khi n ngân hàng ph i gi m đ u t vào tài s n sinh l i ít đi, do đó

làm gi m l i nhu n c a các công ty

Tuy nhiên Arnold (2008, p.537) n m gi ti n m t c ng cung c p m t s l i

th , ch ng h n nh

(1) Thanh toán cho các chi phí hàng ngày, ch ng h n nh ti n l ng, nguyên

v t li u và các lo i thu

(2) Do th c t là dòng ti n t ng lai không ch c ch n, n m gi ti n m t mang

l i gi i h n an toàn đ i v i cu c suy thoái v a qua

(3) S h u ti n m t đ m b o th c hi n các kho n đ u t có l i nhu n cao mà

nhu c u thanh toán ngay l p t c

Do đó nó là m t nhi m v quan tr ng đ i v i ng i qu n lý tài chính đ đ t

đ c s cân b ng thích h p gi a kh n ng thanh kho n và l i nhu n h p lý cho các công ty Nh v y, theo Perobeli, Pereira và David (2007, p3) quy t đ nh v m c đ

thanh kho n c n ph i d a vào nguyên t c sau đây:

- Tài s n ng n h n càng l n thì l i nhu n càng gi m (nh ng c ng làm gi m r i

ro thanh toán)

- Tài s n ng n h n th p làm t ng l i nhu n c a ngân hàng nh ng c ng làm

t ng r i ro thanh kho n cho ngân hàng đó, b ng cách gi m ngu n v n dài h n có th

đ c chuy n giao cho tài s n ít l i nhu n

Ngoài ra, theo lý thuy t kinh t , r i ro và l i nhu n có liên quan tích c c (r i

ro càng l n thì l i nhu n càng cao) Vì v y khi thanh kho n cao h n có ngh a là ít

r i ro h n, và c ng có ngh a là l i nhu n th p h n

Theo Assaf Neto (2003, p.22), đ u t vào tài s n thanh kho n càng nhi u thì

l i nhu n càng th p, đ ng th i chi n l c qu n lý thanh kho n c ng ít r i ro h n Trong tr ng h p này, l i nhu n th p h n so v i vi c đ u t ít vào tài s n thanh

kho n Ng c l i, v i tài s n thanh kho n ít, ngân hàng ch p nh n m t an toàn và

t ng nguy c phá s n thì l i nhu n mang v l n h n vì ngân hàng h n ch kh i

l ng v n g n v i t n s n ít sinh l i c a ngân hàng Vì v y mà b t c s thay đ i

nào c a thanh kho n c ng mang l i nh ng tác đ ng đ i l p v i kh n ng sinh l i

c a ngân hàng

B ng cách này, m i ngân hàng nên ch n m t l ng tài s n thanh kho n phù

h p h n v i kh n ng ti p nh n r i ro và l i nhu n c a mình

Nh v y chúng ta th y r ng các tài li u cho r ng có m t m i quan h ngh ch

đ o gi a thanh kho n và l i nhu n, và m i quan h này đư đ c th nghi m và xác

nh n b i nhi u nhà nghiên c u trên th gi i

2.2 T ng quan các công trình nghiên c u tr c đơy

2.2.1 Các công trình nghiên c u n c ngoài

- Nghiên c u c a Victor Curtis Lartey, Samuel Antwi1, Eric Kofi Boadi (2013), The Relationship between Liquidity and Profitability of Listed Banks in Ghana

Nghiên c u này nh m mô t m i quan h gi a tính thanh kho n và l i nhu n

c a các ngân hàng niêm y t trên sàn ch ng khoán Ghana Trong nghiên c u này,

các ngân hàng đ c bi t niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Ghana đư đ c ki m

tra v tính thanh kho n và l i nhu n c a h qua kho ng th i gian 2005-2010 M u

s li u nghiên c u đ c th c hi n trên 7 ngân hàng th ng m i niêm y t trên th

tr ng ch ng khoán Ghana

Mô hình nghiên c u:

Y= 0+ 1 * X

Trong đó:

Y: đ i di n cho bi n l i nhu n đ c đo l ng b ng t l ROA: l i nhu n trên

t ng tr ng c a l i nhu n suy gi m trong giai đo n 2005-2010

Mô hình Nghiên c u cho th y m t m i quan h tích c c gi a các y u t thanh kho n và l i nhu n c a các ngân hàng niêm y t Ghana Ph ng trình h i quy là Y

= 0.025X + 2,545, v i H s t ng quan (R) là 0,237 và h s xác đ nh (R2) là 0.056

i u này có ngh a r ng ch có 5,6% gia t ng trong l i nhu n có th đ c gây

ra b i s gia t ng v thanh kho n

K t qu nghiên c u này h tr k t qu nghiên c u c a Bourke (1989) đư tìm

th y m t s b ng ch ng v m t m i quan h tích c c gi a tài s n l u đ ng và l i

nhu n ngân hàng cho 90 ngân hàng châu Âu, B c M và Úc 1972-1981 Nghiên

c u này cho r ng thanh kho n có tác đ ng tích c c đ n l i nhu n c a các ngân hàng, đi u quan tr ng là các ngân hàng qu n lý thanh kho n c a h t t Khi các

ngân hàng n m gi tài s n l u đ ng đ y đ , l i nhu n c a h s đ c c i thi n Kh

n ng thanh kho n s giúp các ngân hàng gi m thi u r i ro thanh kho n và các

kh ng ho ng tài chính Các ngân hàng có th h p th b t k cú s c không l ng

tr c đ c có th do nhu c u đ t xu t v gi m n ho c gia t ng tài s n bên trong

báo cáo tài chính Tuy nhiên, theo quan đi m c a th tr ng v n do tài s n l u đ ng

th ng không có ho c có r t ít kh n ng t o ra l i ích N u tài s n l u đ ng quá

nhi u, chi phí c h i n m gi tài s n cu i cùng s l n h n nh ng l i ích c a s gia

t ng kh n ng thanh toán c a ngân hàng, l i nhu n c a nó có th gi m đi

- Nghiên c u c a Étienne Bordeleau and Christopher Graham (2010), The Impact of Liquidity on Bank Profitability

Nghiên c u th c hi n trên các ngân hàng Canada và M trong giai đo n

1997-2009

Mô hình nghiên c u:

Mô hình 1:

ROA = f(Unemloyment, GDP, CPI t-1, lat-1, la2

t-1, lai,t-1*mkt_imcomei,t, la

i,t-1*reposi,t, lai,t-1*gdpi,t, Leveraget-1, Tiert-1)

Mô hình 2:

ROE = f(Unemloyment, GDP, CPI t-1, lat-1, la2

t-1, lai,t-1*mkt_imcomei,t, la

i,t-1*reposi,t, lai,t-1*gdpi,t, Leveraget-1, Tiert-1)

Trong đó:

Unemloyment: T l th t nghi p

GDP: T ng tr ng GDP th c t

CPI t-1: L m phát n m t-1

lat-1: t l tài s n thanh kho n n m t-1

mkt_imcomei,t: T l thu nh p t DV trên t ng thu nh p c a ngân hàng (thu

nh p ngoài lãi và thu nh p t lãi)

reposi,t: t l ch ng kho n phái sinh/t ng n

Tiert-1: T l V n c p 1/TTS r i ro n m t-1

i: Ngân hàng i

t: Th i gian t

K t qu nghiên c u:

Trong ng n h n, k t qu cho th y m t m i quan h phi tuy n tính t n t i gi a hai y u t này, theo đó l i nhu n đ c c i thi n khi các ngân hàng n m gi m t s

tài s n l u đ ng, tuy nhiên, n u ti p t c n m gi tài s n l u đ ng làm gi m kh

n ng sinh l i c a m t ngân hàng K t qu này phù h p v i quan đi m c a th tr ng

v n là đ i v i m t ngân hàng, n m gi a tài s n thanh kho n làm gi m r i ro thanh

kho n c a nó Tuy nhiên, l i ích này là có th cu i cùng s b xem nh do chi phí c

h i c a vi c s h u tài s n l u đ ng mang l i lãi su t th p cho ngân hàng

ng th i, k t qu c tính cung c p m t s b ng ch ng cho th y m i quan h

gi a tài s n l u đ ng và l i nhu n ph thu c vào mô hình kinh doanh c a ngân

hàng và s khó kh n c a th tr ng v n Vi c áp d ng m t mô hình kinh doanh

truy n th ng , ngh a là ho t đ ng huy đ ng và cho vay cho phép m t ngân hàng t i

u hóa l i nhu n v i m t m c đ thanh kho n th p h n T ng t nh v y, khi n n

kinh t t ng tr ng, ho t đ ng trên th tr ng v n d dàng, các ngân hàng c n ph i

gi tài s n kém thanh kho n h n đ t i u hóa l i nhu n

T góc đ chính sách, k t qu c a nghiên c u này là có liên quan, đ c bi t là

cho c i cách pháp lý đang di n ra sau cu c kh ng ho ng tài chính g n đây Nh

ho ch đ nh chính sách đ a ra các tiêu chu n m i thi t l p m t m c đ thích h p c a

tính thanh kho n cho các ngân hàng, giúp đ m b o đ y đ s n đ nh cho h th ng

tài chính nói chung, các k t qu th c nghi m c a nghiên c u này cho th y các ngân hàng ph i cân b ng gi a kh n ng ph c h i tr c nh ng cú s c thanh kho n và các

chi phí c h i c a vi c n m gi tài s n l u đ ng có lãi su t th p h n N u nh gi

tài s n l u đ ng s làm cho các ngân hàng linh ho t h n v i nh ng cú s c thanh

kho n, do đó làm gi m tác đ ng tiêu c c t bên ngoài thì n m gi quá nhi u tài s n

thanh kho n có th t o ra áp l c đáng k v m t gi m l i nhu n

K t qu nghiên c u c ng cho th y các ngân hàng Canada nên n m gi tài s n

ít l u đ ng h n so v i các ngân hàng M đ t i u hóa l i nhu n

- Mahshid Shahchera, 2012, The Impact of Liquidity Asset on Iranian Bank Profitability

Mô hình này c tính v i d li u b ng đi u khi n cân b ng cho 17 ngân hàng

th ng m i (ngân hàng nhà n c t nhân và riêng)

Mô hình nghiên c u:

Trong đó:

: kh n ng sinh l i c a ngân hàng

La: t l thanh kho n

Bcc: Chu k kinh doanh đ c tính b ng cách lo i b xu h ng phi tuy n tính

c a GDP th c t thông qua b l c Hodrick-Prescott (HP)

Regulation: Quy đ nh v ho t đ ng ngân hàng Bi n này đ c đo l ng b ng

ch s Herfinhdal-Hirschman (H-H) tính b ng bình ph ng t ng th ph n c a các

ngân hàng trong h th ng ngân hàng c a Iran

Loan: t l cho vay/T ng tài s n

Deposit: t l ti n g i khách hàng/T ng tài s n

K t qu nghiên c u:

M i quan h gi a thanh kho n và l i nhu n ngân hàng có ý ngh a nh k

v ng T l thanh kho n, Bình ph ng t l thanh kho n, chu k kinh doanh, quy

đ nh cho vay và t l ti n g i có t ng tác đáng k đ n l i nhu n c a ngân hàng

Nh k v ng, nghiên c u cho th y b ng ch ng c a m t m i quan h phi tuy n tính

gi a l i nhu n và thanh kho n L i nhu n đ c c i thi n đ i v i các ngân hàng

n m gi m t s tài s n l u đ ng, tuy nhiên, có m t đi m mà t i đó n u ti p t c n m

gi tài s n l u đ ng làm gi m l i nhu n c a m t ngân hàng

Ngoài ra, nghiên c u cho th y h s t l ti n g i có quan h tích c c và có ý

ngh a l n đ i v i kh n ng sinh l i c a ngân hàng M t ngân hàng có ti n g i t ng

thì l i nhu n t ng H s t l cho vay c ng có tác đ ng tích c c và có ý ngh a đáng

k đ n kh n ng sinh l i Tác đ ng tích c c này có ngh a là các ngân hàng có t l

cho vay càng cao thì có kh n ng sinh l i cao h n M t phát hi n quan tr ng c a

nghiên c u này là các chu k kinh doanh nh h ng đáng k l i nhu n ngân hàng

Chu k kinh doanh đ c đánh giá có tác đ ng tích c c và có ý ngh a th ng kê đ n

l i nhu n ngân hàng, đi u này cho th y r ng l i nhu n c a ngân hàng mang tính chu

k Quy đ nh trong ngân hàng có tác đ ng tiêu c c và có ý ngh a đáng k đ n kh

n ng sinh l i c a ngân hàng Do đó, n u c quan qu n lý làm gi m nh ng h n ch

đ i v i các ngân hàng, các ngân hàng có đ c l i nhu n K t qu th c nghi m cho

th y n ng đ nh h ng đ n l i nhu n ngân hàng tiêu c c, nh ng nh h ng này là

không đáng k

2.2.2 Các công trình nghiên c u trong n c

Nguy n Duy Sinh (2009), Nâng cao hi u qu qu n tr r i ro thanh kho n trong các NHTM Vi t Nam

Nghiên c u này ch đi vào phân tích các ch tiêu ph n ánh kh n ng thanh

kho n c a các NHTM Vi t Nam K t qu nghiên c u cho th y th c tr ng qu n tr

r i ro thanh kho n c a các NHTM Vi t Nam Khi lãi su t trên th tr ng liên ngân

hàng còn th p, các ngân hàng đư vay qua đêm đ đ m b o DTBB và kh n ng thanh

toán; còn ngu n v n huy đ ng đ c đem cho vay, mà l i cho vay đ u t vào ch ng

khoán, b t đ ng s n - nh ng l nh v c có đ r i ro cao Khi l ng cung ti n b si t

ch t c ng là lúc lưi su t t ng cao, trong khi các kho n cho vay ch a th thu h i (hay

khó thu h i), kh n ng thanh kho n s t gi m là đi u t t y u Thêm vào đó, các tài

s n khác nh ch ng khoán có th d dàng chuy n đ i sang ti n m t l i đ c d tr

v i t l khá th p, c ng làm cho tình tr ng c ng th ng thanh kho n tr m tr ng thêm

Rõ ràng khi Ngân hàng Nhà n c th c thi chính sách th t ch t ti n t , kh n ng

thanh kho n c a các ngân hàng th ng m i đư g p khó kh n nh t đ nh

2.2.3 Bình lu n v các công trình nghiên c u

Nh v y, qua các nghiên c u đi tr c v tác đ ng c a thanh kho n đ n kh

n ng sinh l i c a ngân hàng có th th y các nghiên c u đ u có k t qu là thanh

kho n có tác đ ng tích c c đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng t c là thanh kho n

t ng thì l i nhu n t ng Tuy nhiên đ n m t gi i h n nào đó, thanh kho n ngân hàng

l i có tác đ ng làm gi m l i nhu n c a ngân hàng Nguyên nhân là do tài s n thanh

kho n th ng là nh ng tài s n ít sinh lãi, n m gi nhi u tài s n này khi n cho chi phí c h i c a ngân hàng t ng cao, đ u t vào tài s n sinh lãi c a ngân hàng gi m t

đó làm gi m l i nhu n c a ngân hàng

i v i các nghiên c u c a VN thì hi n nay ch a có m t nghiên c u chính

th c nào v tác đ ng c a thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a các NHTM trong

h th ng NHTM Vi t Nam mà ch y u là các nghiên c u liên quan đ n qu n tr r i

ro thanh kho n c a các NHTM Vì v y v i vi c ng d ng mô hình nghiên c u c a

Étienne Bordeleau và Christopher Graham đ i v i các NHTM Canada và M vào

đ đánh giá tác đ ng c a thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a các NHTM Vi t Nam thì đ tài này có th coi là r t m i VN, t o ti n đ cho các nghiên c u ti p theo trong l nh v c này

2.3 Cơu h i nghiên c u

Thông qua các nghiên c u c a các tác gi đi tr c đ c bi t là nghiên c u c a

Étienne Bordeleau và Christopher Graham, tác gi hình thành các h i nghiên c u

Ki m đ nh tác đ ng c a các nhân t : T l th t nghi p, T ng tr ng GDP,

L m phát , t l tƠi s n thanh kho n n m, t l thu nh p t DV trên t ng thu

nh p c a ngân hàng (thu nh p ngoài lãi và thu nh p t lãi), cho vay, T l v n

c p 1 đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng qua hai bi n đ i di n là ROE và ROA, t

đó tìm ra m i liên h gi a thanh kho n và kh n ng sinh l i c a ngân hàng Ph ng pháp c l ng h i quy d li u b ng theo ph ng pháp tác đ ng c đ nh đ c s

C th các b c nh sau:

- Xác đ nh v n đ nghiên c u: Xu t phát t yêu c u th c ti n NHTM Vi t Nam, c n nghiên c u tác đ ng c a thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a NHTM đ các đ nh m c thanh kho n h p lý nh m cân đ i gi a r i ro thanh kho n và l i nhu n c a ngân hàng

- Xây d ng mô hình nghiên c u: d a vào các nghiên c u Étienne Bordeleau and Christopher Graham (2010) v tác đ ng c a thanh kho n đ n l i nhu n

c a ngân hàng đ đ a ra mô hình nghiên c u

- Thu th p d li u: M u d li u v bi n ph thu c và bi n đ c l p thu th p t các NHTM Vi t Nam

- c l ng mô hình kinh t l ng: D a vào mô hình đư đ c thi t l p và m u

d li u nghiên c u đ c thu th p, c l ng mô hình d li u b ng theo

Theo Berger (1995) và Morris & Shin (2010), các nghiên c u này đư s d ng

t s l i nhu n sau thu trên t ng tài s n (ROA) và t s l i nhu n sau thu trên v n

ch s h u (ROE) nh là m t bi n ph thu c đ đo l ng kh n ng sinh l i c a

ngân hàng ROA ch ra l i nhu n thu đ c trên m t đ ng tài s n; t s này r t quan

tr ng vì nó ph n ánh tính hi u qu trong vi c s d ng các ngu n tài chính và đ u t

c a ngân hàng đ t o ra l i nhu n (Hassan & Bashir, 2003) i v i b t k ngân

hàng nào, ROA đ u ph thu c vào các quy t đ nh chính sách c a ngân hàng c ng

nh các nhân t không th ki m soát đ c liên quan đ n n n kinh t và các quy

đ nh c a chính ph Rivard & Thomas (1997) đư đ ngh r ng kh n ng sinh l i c a ngân hàng nên đ c đo l ng t t nh t b ng ROA vì ROA không b bóp méo b i s

nhân v n ch s h u cao (high equity multipliers) và ROA ch ng t là m t công c

đo l ng t t h n kh n ng thu l i c a m t ngân hàng trên danh m c tài s n c a nó Trong khi đó, t s l i nhu n sau thu trên v n ch s h u (ROE) l i ph n ánh hi u