Luận văn thạc sĩ Tác động của quản lý vốn luân chuyển đến khả năng sinh lợi của doanh nghiệp nhỏ và vừa

ch ng khoán Vi t Nam... trong mô hình... Error t-Statistic Prob.. Error t-Statistic Prob.. Error t-Statistic Prob... Error t-Statistic Prob.

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên c u c a cá nhân tôi và ch a t ng đ c công b trên b t k ph ng ti n nào Ngu n d li u s d ng đ phân tích trong bài này đ c l y t s li u nh p tin Báo cáo tài chính Doanh nghi p hàng n m c a

C c Th ng Kê Thành Ph H Chí Minh và tôi b o đ m n i dung lu n v n là đ c

l p, không sao chép t b t k m t công trình nào khác

hoàn thành lu n v n này, tr c h t tôi xin đ c c m n t t c các th y cô trong khoa Tài chính doanh nghi p và Vi n Sau i h c tr ng i h c kinh t thành ph H Chí Minh đã t n tâm gi ng d y và truy n đ t nhi u ki n th c quý báu cho tôi trong th i gian theo h c ch ng trình cao h c t i tr ng

Tôi mu n bày t lòng bi t n sâu s c đ n ng i h ng d n khoa h c c a tôi :

Ti n s Mai Thanh Loan đã t n tình h ng d n trong su t quá trình th c hi n bài nghiên c u này

Xin c m n ThS Tr n Th Tu n Anh, gi ng viên khoa Toán-Th ng Kê đã cung

c p m t s tài li u và giúp tôi hoàn thi n h n bài nghiên cúu c a mình

Sau cùng, tôi xin cám n nh ng ng i b n trong l p TCDN K19 và gia đình

đã nhi t tình giúp đ , đ ng viên tôi trong su t quá trình nghiên c u

AR ( Number of days accounts receivable) K thu ti n khách hàng

AP ( Number of days accounts payable ) K thanh toán cho nhà cung c p

CCC ( Cash Conversion Cycle ) Chu k chuy n đ i ti n m t

INV ( Number of days of inventory ) K chuy n đ i hàng t n kho

SIZE ( Logarithm of assets ) Qui mô c a công ty

DEBT ( Ratio of debt to liabilities ) T s n trên t ng tài s n

GDPGR ( Gross Domestic Product Growth) T c đ t ng tr ng GDP

ROA (Return on assets ) T su t l i nhu n trên tài s n

REM ( Random Effect Model) Mô hình nh h ng ng u nhiên

B ng 3.1 T ng h p các bi n nghiên c u 11

B ng 4.1 S l ng doanh nghi p theo nhóm ngành kinh t 19

B ng 4.2 Giá tr trung bình c a các bi n theo nhóm ngành kinh t 20

B ng 4.3 Giá tr trung bình c a các bi n qua các n m 22

B ng 4.4 Các ch tiêu th ng kê mô t 24

B ng 4.5 Ma tr n t ng quan 25

B ng 4.6 Giá tr trung bình c a các bi n đ c l p theo t phân v c a ROA 26

B ng 4.7 T ng h p k t qu ch y mô hình 33

B ng 4.8 T ng h p h s Dubin- Watson d 39

Hình 3.1 Quy trình nghiên c u 10

th 4.1 T tr ng nhóm ngành trong m u nghiên c u 19

th 4.2 T su t l i nhu n bình quân theo ngành 21

th 4.3 Giá tr trung bình c a các bi n qua các n m 23

th 4.4 Giá tr trung bình c a các bi n đ c l p theo t phân v c a ROA 26

Qu n lý v n l u đ ng gi vai trò quan tr ng đ i v i s thành công hay th t

b i c a doanh nghi p trong kinh doanh b i vì nó tác đ ng đ n kh n ng sinh l i c a doanh nghi p c ng nh kh n ng thanh toán b ng ti n m t , đ c bi t là đ i v i các doanh nghi p nh và v a M c tiêu nghiên c u c a bài là đ cung c p b ng ch ng

th c nghi m v nh h ng c a qu n lý v n l u đ ng đ n kh n ng sinh l i (đ c th

hi n qua t su t l i nhu n trên tài s n ) và chu k chuy n đ i ti n m t, k luân chuy n hàng hàng t n kho, k thu ti n khách hàng … các doanh nghi p thông qua m u nghiên c u g m 3.095 Doanh nghi p Nh và v a (DNNVV) trên đ a bàn Thành Ph

H Chí Minh t n m 2004-2010 K t qu ch ng minh r ng các nhà qu n lý có th gia

t ng l i nhu n b ng cách gi m s ngày hàng t n kho, s ngày kho n ph i thu, s ngày kho n ph i tr và chu k chuy n đ i ti n m t

T khóa : Qu n lý v n l u đ ng – Kh n ng sinh l i

TÓM T T

CH NG 1 : GI I THI U TÀI 1

1.1 T m quan tr ng 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 1

1.3 Khái quát k t qu 2

1.4 Ph ng pháp và d li u nghiên c u 3

1.5 K t c u c a đ tài 3

CH NG 2 : NH NG NGHIÊN C U TH C NGHI M 4

2.1 Các nghiên c u n c ngoài: 4

2.2 Nghiên c u Vi t Nam 8

CH NG 3: PH NG PHÁP VÀ D LI U NGHIÊN C U 10

3.1 Ph ng pháp nghiên c u 10

3.2 Các bi n và gi thi t nghiên c u 11

3.2.1 Các bi n 11

3.2.2 Các gi thi t nghiên c u và k v ng d u 12

3.3 D li u 13

3.4 Mô hình và ph ng pháp ki m đ nh mô hình 14

3.4.1 Mô hình nghiên c u 14

3.4.2 Ph ng pháp ki m đ nh mô hình 15

CH NG 4: K T QU NGHIÊN C U 18

4.1 Th ng kê mô t các bi n nghiên c u 18

4.1.1 Mô t m u nghiên c u 18

4.1.2 Giá tr trung bình c a các bi n nghiên c u 19

4.1.3 Các ch s th ng kê mô t 23

4.3 Ki m đ nh s khác bi t gi a các nhóm trong m i bi n nghiên c u v i t su t

sinh l i (ROA) : 25

4.4 K t qu nghiên c u: 27

4.4.1 Ch n l a mô hình h i quy 28

4.4.1.1 Ki m đ nh s có m t c a bi n không c n thi t 28

4.4.1.2 Ch n l a mô hình 29

4.4.2 K t qu nghiên c u 33

4.4.2.1 Mô hình th c nghi m 33

4.4.2.2 Ki m đ nh ph ng sai thay đ i 36

4.4.2.3 Ki m đ nh đa c ng tuy n (Corelations) 37

4.4.2.4 Ki m đ nh t t ng quan 38

4.4.3 K t lu n t k t qu nghiên c u 39

CH NG 5 : K T LU N 41

5.1 K t lu n: 41

5.2 H n ch c a lu n v n và các h ng nghiên c u ti p theo 42

5.2.1 H n ch c a lu n v n: 42

5.2.2 xu t h ng nghiên c u ti p theo: 43

DANH M C TÀI LI U THAM KH O

PH L C

hi u qu mang l i ch a cao Trong tình hình kinh t khó kh n hi n nay, t b n thân các doanh nghi p mu n đ ng v ng thì ph i th c hi n vi c tái c u trúc tài chính, không s d ng nhi u v n vay mà ph i huy đ ng t i đa nh ng gì mình đang có

Mu n v y, doanh nghi p ph i qu n lý t t các tài s n l u đ ng, ngu n v n l u đ ng

c a mình i v i doanh nghi p qu n lý t t v n l u đ ng là cách th c đ có ti n

đ a vào ho t đ ng s n xu t kinh doanh Ngoài ra , qu n lý v n l u đ ng còn có vai trò quan tr ng trong vi c gia t ng kh n ng sinh l i ,t ng hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p Vì v y, vi c nghiên c u tác đ ng c a qu n lý v n l u đ ng đ n kh

n ng sinh l i th t s có ích , th t s c n thi t đ i v i s t n t i và phát tri n c a doanh nghi p

1.2 M c tiêu nghiên c u

- Xác đ nh nh ng nhân t nào trong qu n tr v n l u đ ng nh h ng đ n t su t sinh l i (ROA) c a doanh nghi p nh và v a

- Xác đ nh m c đ nh h ng c a các nhân t nh : K luân chuy n hàng t n kho, k thu ti n khách hàng, k ph i tr ng i bán, và chu k chuy n đ i ti n m t đ n

kh n ng sinh l i c a doanh nghi p

- T đó đ a ra câu h i nghiên c u c a đ tài là: Qu n tr v n luân chuy n có tác

đ ng đ n kh n ng sinh l i c a doanh nghi p hay không?

Qua k t q a nghiên c u đó giúp cho lãnh đ o các doanh nghi p th y đ c t m quan tr ng c a vi c qu n lý v n l u đ ng đ t đó có nh ng gi i pháp c n thi t nh m

qu n lý t t v n l u đ ng ,gia t ng giá tr c a doanh nghi p

1.3 Khái quát k t qu

- K t qu nghiên c u , đã xác đ nh đ c ph ng trình h i quy ch m i t ng quan gi a bi n ph thu c là kh n ng sinh l i đ c đo b ng t su t l i nhu n trên tài

s n v i các bi n đ c l p là : k luân chuy n hàng t n kho, k ph i thu khách hàng , k thanh toán cho nhà cung c p, chu k chuy n đ i ti n m t

- V đ c b c tranh tài chính b ng s c a các doanh nghi p v a và nh trên đ a bàn TP.HCM :

+ Các ch s tài chính ( T su t sinh l i, k chu chuy n hàng t n kho, k thu ti n bình quân, ) chi ti t c a t ng nhóm ngành c p 2 ( Nông nghi p, khai thác m , công nghi p, xây d ng, )

+ Mô t các đ c tr ng (Trung bình, trung v , đ l ch chu n, ) t ng ch s tài chính này

- Thông qua phân tích ph ng sai (ANOVA) đ ki m đ nh s khác nhau c a các

y u t k thu ti n khách hàng, k chu chuy n hàng t n kho, k thu ti n bình quân,

gi a các nhóm doanh nghi p có t su t l i nhu n (ROA) khác nhau

1.4 Ph ng pháp và d li u nghiên c u

- Tác gi s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng d a trên mô hình nh

h ng c đ nh FEM ( Fixed Effect Model) hay còn g i là h i quy bi n gi bình

ph ng nh nh t LSDV (Least Square Dummy Variable), d a trên d li u b ng (Panel data) đ xem xét nh h ng c a các y u t k thu ti n bình quân, chu k luân chuy n hàng t n kho, k thanh tóan cho nhà cung c p, chu k chuy n đ i ti n m t đ n

t su t sinh l i trên tài s n c a doanh nghi p nh và v a

- Mô hình nghiên c u đ c nhóm tác gi Pedro Juan Garcia – Teruel và

Pedro Martinez-Solano s d ng trong nghiên c u th c nghi m tr c đây

CH NG 2 : NH NG NGHIÊN C U TH C NGHI M

2.1 Các nghiên c u n c ngoài:

Nhi u nghiên c u tr c đây đã cho th y m i quan h gi a qu n tr v n l u

đ ng và kh n ng sinh l i c a công ty các môi tr ng khác nhau Shin và Soenen (1998) s d ng 58.985 m u c a các công ty theo th i gian trong giai đo n 1975-1994

đ nghiên c u m i quan h gi a chu k mua bán ròng (net-trade cycle) - khái ni m này đ c s d ng đ đo l ng hi u qu c a qu n tr v n l u đ ng và kh n ng sinh l i

doanh nghi p Trong t t c tình hu ng, các tác gi tìm th y m i quan h ngh ch bi n

m nh gi a đ dài c a chu k mua bán ròng và kh n ng sinh l i c a doanh nghi p

Deloof (2003) nghiên c u m i quan h gi a qu n lý v n l u đ ng và kh n ng sinh l i công ty v i m u 1009 công ty phi tài chính l n c a B trong giai đo n 1992-

1996 K t qu phân tích cho th y r ng có m i quan h ngh ch bi n gi a kh n ng sinh

l i- đ c đo l ng b ng l i nhu n g p và chu k ti n m t c ng nh là s ngày kho n

ph i thu và hàng t n kho Tác gi th y r ng các nhà qu n lý có th t ng kh n ng sinh

l i b ng vi c gi m s ngày c a kho n ph i thu, t n kho và ng c l i Ngoài ra nghiên

c u này cho th y các công ty l n t p trung vào qu n lý ti n ngày càng nhi u h n, v i doanh thu bán hang b ng ti n m t ít h n, cho n nhi u h n s có nhi u c h i t ng doanh s bán hàng và càng có nhi u khách hàng h n Trong khi đó các công ty nh

t p trung vào qu n lý các kho n đ u t và ít công ty t p trung vào qu n lý tín d ng

Lazaridis và Tryfonidis (2006) đã nghiên c u m i quan h gi a qu n tr v n

l u đ ng và kh n ng sinh l i doanh nghi p c a các công ty niêm y t trên sàn ch ng khoán Athens M u g m 131 công ty niêm y t trong th i k 2001-2004 đ c s d ng

đ ki m tra m i quan h này K t qu t phân tích h i quy cho th y có ý ngh a th ng

kê trong m i quan h gi a kh n ng sinh l i- đo l ng thông qua l i nhu n g p và chu k ti n m t Qua ch tiêu kh n ng sinh l i cho th y cách th c qu n lý v n luân chuy n c a công ty, các công ty có kh n ng sinh l i th p th ng kéo dài th i gian thanh toán cho nhà cung c p nh m t n d ng ngu n v n và rút ng n th i gian thu ti n khách hang, đ v n b ng ti n luân chuy n nhanh h n Bên c nh đó m i quan h ngh ch bi n gi a k luân chuy n hang t n kho và kh n ng sinh l i c ng cho th y: doanh thu s t gi m đ t ng t kèm theo s qu n tr hang t n kho y u kém s làm cho

l u đ ng đ n kh n ng sinh l i T nghiên c u này, các tác gi th y r ng có m i quan

h ngh ch bi n gi a các bi n qu n tr v n l u đ ng bao g m th i gian thu ti n bình quân, s ngày quay vòng t n kho, chu k ti n m t và kh n ng sinh l i Ngoài ra, các tác gi c ng th y r ng quy mô công ty- đ c đo l ng b ng logarit t nhiên c a doanh thu- và kh n ng sinh l i có m i quan h đ ng bi n

Singh và Pandy (2008) đã nghiên c u các thành ph n c a v n l u đ ng và tác

đ ng c a qu n tr v n l u đ ng đ n đ n kh n ng sinh l i c a Hindalco Industries Limited trong giai đo n 1990-2007 K t qu nghiên c u cho th y r ng kh n ng thanh

toán nhanh (current ratio), t s tính l u đ ng (liquid ratio), t s vòng quay kho n

ph i thu (receivables turnover ratio) và t s v n l u đ ng trên t ng tài s n có tác

đ ng có ý ngh a th ng kê đ n kh n ng sinh l i c a Hindalco Industries Limited

Afza và Nazir (2009) đã n l c nghiên c u m i quan h truy n th ng gi a chính sách qu n tr v n l u đ ng và kh n ng sinh l i công ty v i m u 204 công ty phi

tài chính sàn ch ng khoán Karachi trong th i gian 1998-2005 K t qu nghiên c u cho

th y m c ý ngh a khác nhau gi a nhu c u v n l u đ ng và chính sách tài chính theo các ngành khác nhau H n th n a, k t qu h i quy cho th y m i quan h ngh ch bi n

gi a kh n ng sinh l i và m c thái quá c a đ u t v n l u đ ng và các chính sách tài chính Các tác gi đ xu t r ng các nhà qu n lý có th t ng giá tr n u h ch p nh n các ti p c n mang tính v a ph i đ i v i đ u t v n l u đ ng và các chính sách tài chính v n l u đ ng

“T p Chí Doanh Nghi p & Nghiên C u Kinh T ” ( Tháng 12- n m 2010) đã nghiên c u nh h ng c a qu n lý v n luân chuy n đ n kh n ng sinh l i c a công ty,

bi t là sau cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u V i mô hình nghiên c u c th sau:

Kulkanya Napompech (2012) đã nghiên c u tác đ ng c a qu n tr v n l u

đ ng trên kh n ng sinh l i c a công ty v i m u nghiên c u là 255 công ty niêm y t

trên S Giao d ch Ch ng khoán Thái Lan t n m 2007 đ n h t n m 2009 K t qu cho

th y m t m i quan h ngh ch bi n gi a l i nhu n ho t đ ng và chu k chuy n đ i hàng t n kho, k ph i thu khách hàng, Vì v y, các nhà qu n lý có th làm t ng l i nhu n c a các công ty c a h b ng cách rút ng n chu k chuy n đ i ti n m t, k luân chuy n hàng t n kho và th i gian ph i thu khách hàng Tuy nhiên, h không th làm

t ng l i nhu n b ng cách kéo dài các kho n ph i tr

Cu i cùng, Nhóm tác gi Pedro Juan Garcia – Teruel và Pedro Solano đã ti n hành kh o sát 8.872 doanh nghi p v a và nh Tây Ban Nha t n m

Martinez-1996 đ n n m 2002 M c tiêu nghiên c u c a các tác gi là nh m cung c p b ng

ch ng th c nghi m v tác đ ng c a qu n tr v n luân chuy n lên kh n ng sinh l i c a các công ty v a và nh trong m u nghiên c u K t q a nghiên c u cho th y các nhà

qu n lý có th t o ra giá tr cho công ty b ng cách gi m s ngày thu ti n khách hàng

và gi m th i gian t n kho hàng hóa Bên c nh đó, vi c rút ng n chu k chuy n đ i

ti n m t c ng làm t ng kh n ng sinh l i c a công ty Qu n tr v n luân chuy n đ c

bi t quan tr ng trong tr ng h p các công ty có qui mô v a và nh ( công ty có ít h n

250 lao đ ng , doanh thu ít h n 40 tri u b ng và v n ch s h u ít h n 27 tri u b ng)

H u h t tài s n c a các công ty này n m d ng tài s n l u đ ng T ng t , n ng n

h n là m t trong nh ng ngu n tài tr t bên ngoài ch y u c a công ty K t qu

nghiên c u cho th y m i t ng quan ngh ch bi n và có ý ngh a th ng kê gi a kh

n ng sinh l i c a các công ty v a và nh v i s ngày ph i thu và s ngày t n kho Tuy nhiên , nhóm tác gi không th xác đ nh s ngày ph i tr cho ng i bán nh

h ng đ n ROA c a các công ty đã nghiên c u nh th nào ?vì m i quan h này không có ý ngh a th ng kê khi ki m soát nh ng v n đ n i sinh V i mô hình nghiên

c u c th nh sau :

2.2 Nghiên c u Vi t Nam

Vi t Nam , n m 2011, tác gi Bùi Kim Ph ng đã nghiên c u tác đ ng c a

vi c qu n tr v n luân chuy n lên kh n ng sinh l i và dòng ti n ho t đ ng c a 365 công ty phi tài chính,niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán thành ph H Chí Minh (Hose) và S giao d ch ch ng khoán Hà n i ( HNX) trong giai đo n t n m 2008-

2010 Bài nghiên c u này đã cho th y có m i quan h ngh ch bi n và có ý ngh a th ng

kê gi a chu k chuy n đ i ti n m t, k thu ti n khách hàng,k chuy n đ i hàng t n kho và kh n ng thanh toán nhanh v i t l dòng ti n ho t đ ng trên doanh thu

Ng c l i , vi c s d ng đòn b y tài chính có m i quan h đ ng bi n v i t l dòng

ti n ho t đ ng trên doanh thu Riêng đ i v i k thanh toán cho nhà cung c p, t c đ

t ng tr ng doanh thu và qui mô công ty không có t ng quan có ý ngh a th ng kê v i dòng ti n ho t đ ng c a công ty K t qu nghiên c u còn ch ra m i t ng quan ngh ch bi n gi a kh n ng sinh l i (đ c đo b ng ROA) v i k chuy n đ i ti n m t,

k chuy n đ i hàng t n kho, k thu ti n khách hàng và k thanh toán cho nhà cung

c p

N m 2012, tác gi Phan Th Ph ng đã nghiên c u m i quan h th ng kê gi a

kh n ng sinh l i (đ c th hi n qua t su t l i nhu n g p ) và chu k chuy n đ i ti n

m t, k chuy n đ i hàng hàng t n kho,k thu ti n khách hàng … các doanh nghi p thông qua m u nghiên c u g m 331 công ty,đ c niêm y t trên sàn giao d ch

ch ng khoán Vi t Nam K t qu nghiên c u cho th y có m i quan h th ng kê gi a

kh n ng sinh l i đ c đo b ng t su t l i nhu n g p và chu k chuy n đ i ti n

m t

Tóm l i : Qua các k t qu nghiên c u ,các tác gi đã cho th y có m i t ng quan gi a

kh n ng sinh l i v i vi c qu n lý v n l u đ ng Vi c s d ng v n l u đ ng m t cách thích h p s giúp các nhà qu n tr t ng hi u q a qu n lý dòng ti n ho t đ ng và nâng cao kh n ng sinh l i c a công ty

CH NG 3: PH NG PHÁP VÀ D LI U NGHIÊN C U

3.1 Ph ng pháp nghiên c u

Nghiên c u đ c th c hi n theo ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng d a trên các mô hình h i quy d li u b ng (Panel data): mô hình nh h ng c đ nh (Fixed Effect Model, FEM) còn g i là h i quy bi n gi bình ph ng nh nh t LSDV (Least Squares Dummy Variable) hay mô hình nh h ng ng u nhiên (Random Effects Model, REM) đ c l ng tác đ ng c a K ph i thu khách hàng (AR), k chuy n đ i hàng t n kho (INV), K thanh toán cho nhà cung c p (AP), Chu k chuy n

đ i ti n m t (CCC) Ngoài ra tác gi còn s d ng các bi n m r ng g m : l n c a doanh nghi p (SIZE), T c đ t ng tr ng doanh thu (SGROW), T s n trên tài s n (DEBT), T c đ t ng tr ng GDP (GDPGR) lên kh n ng sinh l i c a doanh nghi p

nh và v a nh th nào? Sau khi có b d li u tác gi s d ng công th c tính đ tính toán các bi n gi i thích và chuy n d li u vào ph n m m Eviews 6 trên Windows

nghiên c u tác đ ng c a qu n lý v n l u đ ng lên kh n ng sinh l i c a doanh nghi p, tác gi th c hi n quy trình nghiên c u đ nh l ng theo các b c c b n sau:

Hình 3.1 Quy trình nghiên c u

Xác đ nh v n đ nghiên c u Thu th p d li u

X lý d li u

Phân tích d li u

K t qu - k t lu n

H ng nghiên c u ti p theo

3.2 Các bi n và gi thi t nghiên c u

3.2.1 Các bi n

phân tích tác đ ng c a qu n lý v n l u đ ng đ n t su t sinh l i c a doanh

nghi p, tác gi s d ng các bi n nghiên c u sau:

Quy mô doanh nghi p SIZE SIZE= Log T ng tài s n

T c đ t ng doanh thu SGROW % SGROW= {(Doanh thu n m(t)- doanh thu n m

và Pedro Martinez-Solano (2006)

3.2.2 Các gi thi t nghiên c u và k v ng d u

D a vào các k t qu nghiên c u tr c đây và k v ng c a bài nghiên c u, tác gi

đ a ra các gi thuy t nghiên c u nh sau:

Gi thuy t K v ng C s

H1: K thu ti n bình quân (AR) có t ng quan ngh ch

v i t su t sinh l i trên tài s n(ROA) -

- Deloof (2003)

- Nhóm tác gi Pedro Juan Garcia – Teruel và Pedro Martinez-Solano (2006)

H2: K luân chuy n hàng t n kho bình quân (INV) có

t ng quan ngh ch v i t su t sinh l i (ROA) -

- Deloof (2003)

- Nhóm tác gi Pedro Juan Garcia – Teruel và Pedro Martinez-Solano (2006) H3 : K thanh tóan ti n bình quân (AP) có t ng quan

- Nhóm tác gi Pedro Juan Garcia – Teruel và Pedro Martinez-Solano (2006) H6) : T c đ t ng doanh thu (SGROW) có t ng quan

đ ng bi n v i t su t sinh l i (ROA) +

- Nhóm tác gi Pedro Juan Garcia – Teruel và Pedro Martinez-Solano (2006)H7) : T l n trên tài s n (DEBT) có t ng quan

d ng (+) v i t su t sinh l i (ROA) -

- Nhóm tác gi Pedro Juan Garcia – Teruel và Pedro Martinez-Solano (2006)H8) : T c đ t ng tr ng GDP (GDPGR) có t ng

quan đ ng bi n v i t su t sinh l i (ROA) +

- Nhóm tác gi Pedro Juan Garcia – Teruel và Pedro Martinez-Solano (2006)

3.3 D li u

D li u đ c s d ng trong nghiên c u này đ c thu th p t c s d li u c a

C c Th ng Kê Thành Ph H Chí Minh Trong đó, d li u nghiên c u c a đ tài là toàn b Báo cáo tài chính c a các doanh nghi p nh và v a trên đ a bàn thành ph H Chí Minh Vi c l a ch n doanh nghi p nh và v a đ c th c hi n theo i u 3 Ngh

đ nh s 56/2009/N -CP ngày 30/6/2009 c a Chính ph v nh ngh a Doanh nghi p

nh và v a

Ngoài vi c áp d ng vi c l a ch n theo tiêu chí trên tác gi còn áp d ng m t

lo t các b l c, lo i b các quan sát b t th ng nh các doanh nghi p có doanh thu

b ng không, doanh thu t ng đ t bi n , c ng nh các t s khác có t l t ng gi m quá cao ho c quá th p Cu i cùng tác gi k t thúc vi c l a ch n m u g m 3.095 doanh nghi p v i 21.665 quan sát nghiên c u nh h ng c a chu k kinh t tác gi còn

s d ng t c đ t ng tr ng GDP hàng n m Thành Ph H Chí Minh t d li u Niên giám Th ng kê c a C c Th ng Kê Thành Ph H Chí Minh

Các d ng d li u ph bi n: d li u theo chu i th i gian, d li u chéo theo không gian và d li u b ng Tác gi s d ng d li u b ng (panel data) hay còn g i là

d li u k t h p các d li u theo chu i th i gian và không gian, tiêu bi u cho s bi n thiên theo th i gian c a các đ n v chéo theo không gian, liên quan đ n toán h c và

th ng kê khá ph c t p Tuy nhiên, tác gi ch nghiên c u m t ph n then ch t c b n

c a d li u b ng M t s u đi m d li u b ng: do k t h p các chu i theo th i gian

c a các quan sát theo không gian, d li u b ng cung c p nh ng d li u có nhi u thông tin h n, đa d ng h n, ít c ng tuy n h n gi a các bi n s , nhi u b c t do

và hi u qu h n nh ng không có ngh a r ng không có v n đ khi l p mô hình d li u

b ng

3.4 Mô hình và ph ng pháp ki m đ nh mô hình

3.4.1 Mô hình nghiên c u

- Vi c s d ng mô hình h i quy xu t phát t nh ng nghiên c u th c nghi m

tr c đây c a các tác gi trên th gi i Thông qua các nghiên c u đó tác gi xác đ nh

mô hình nghiên c u trong lu n v n này g m h 4 ph ng trình sau:

Trong đó:

+ 0 : là tr s bình quân c a ROA khi t c c các nhân t trong mô hình b ng 0 + i : là m c t ng (gi m) bình quân c a ROA khi nhân t i t ng lên 1 đ n v trong đi u ki n các nhân t khác không đ i

3.4.2 Ph ng pháp ki m đ nh mô hình

• Ki m đ nh Wald Test - đ xem xét s có m t c a “bi n không c n thi t” nh m

xác đ nh bi n nào không c n thi t hay còn g i là “th a bi n” trong mô hình h i quy d li u b ng D a theo k t qu c l ng mô hình, tác gi xem m c ý ngh a (Prob) c a t ng bi n

+ N u m c ý ngh a (Prob) ≤ 0.05 các bi n có ý ngh a th ng kê và c n thi t trong mô hình s d ng

+ N u m c ý ngh a (Prob) ≥ 0.05 các bi n không có ý ngh a th ng kê và lo i ra

kh i mô hình

• V đ th và dùng ki m đ nh White – ki m đ nh ph ng sai thay đ i

+ V đ th : d a vào đ th ki m tra s phân tán c a d li u, ki m đ nh s

tuy n tính c a mô hình h i quy

+ Ki m đ nh White : Ki m đ nh này không đ c ph n m m Eviews h tr trong

c l ng d li u b ng (Panel data) Tuy nhiên, theo Muhamad2 hi n t ng ph ng sai c a nhi u thay đ i trong mô hình h i quy d li u b ng v n đ này đã đ c ph n

m m t x lý

• Ki m đ nh đa c ng tuy n (Correlations) – xem xét các bi n đ c l p (X) có nh

h ng l n nhau, hay còn g i là có s t ng quan v i nhau hay không i u này

• Ki m đ nh t t ng quan c a nhi u (Durbin-Watson)- s d ng ki m đ nh t

t ng quan c a nhi u qua h s Durbin-Watson trong k t qu h i quy, k t qu phù

h p thì h s Durbin-Watson ph i n m trong kho ng t 1 đ n 3 là ít có hi n t ng

t t ng quan

• Ch n l a mô hình qua ki m đ nh Hausman; Likelihook Ratio - Tác gi s

d ng ki m đ nh Hausman (1978) và Likelihook Ratio đ quy t đ nh l a ch n mô hình FEM hay REM hay OLS thông th ng ?

+ Ki m đ nh Likelihook Ratio: Vi c c l ng ph ng trình ph thu c vào

nh ng gi đ nh mà ta nêu lên v tung đ g c, các h s đ d c và s h ng sai s ,

tr c h t tác gi xác đ nh xem t c c các h s có thay đ i hay không, n u không có

s thay đ i theo th i gian và theo các cá nhân s s d ng mô hình h i quy OLS thông

th ng

- Gi thuy t Ho : T c c các h s đ u không đ i theo th i gian và theo các cá nhân

- Gi thuy t H1: Các h s thay đ i theo th i gian ho c theo cá nhân

- N u Prob ≥ 0.05 ch p nh n gi thuy t Ho, chúng ta c l ng h i quy theo

ph ng pháp Pooled OLS

- N u Prob ≤ 0.05 bác b gi thuy t Ho nh ng tác đ ng đ c coi là có nh h ng

b i y u t không gian và th i gian lúc này s d ng mô hình h i quy d li u b ng

s cho k t qu c l ng t t h n Và tác gi ti p t c ki m đ nh Hausman

+ Ki m đ nh Hausman : c l ng t các mô hình d li u b ng đòi h i chúng

ta xác đ nh xem có s t ng quan gi a tính không đ ng nh t không quan sát đ c c a

m i công ty và gi i thích các bi n c a mô hình hay không? N u có s t ng quan s

c l ng b ng hi u ng c đ nh (Fixed effects), n u không s c l ng b ng hi u

ng ng u nhiên (Random effects)

- Gi thuy t Ho : Không có m i t ng quan kh d gi a các thành ph n sai s theo

cá nhân €I và các bi n h i quy đ c l p X

- Gi thuy t H1: Có m i t ng quan kh d gi a các thành ph n sai s theo cá nhân

€I và các bi n h i quy đ c l p X

- N u Prob ≥ 0.05 ch p nh n gi thuy t Ho, ch n mô hình hi u ng ng u nhiên (REM) s cho k t qu c l ng t t h n mô hình hi u ng c đ nh (FEM)

- N u Prob ≤ 0.05 bác b gi thuy t Ho, nh ng tác đ ng đ c xem là c đ nh và

mô hình FEM s cho k t qu c l ng t t h n REM

• Ngoài ra, n u không vi ph m các gi thi t ràng bu c, các k t qu phù h p, tác gi

s ti n hành ch n l a mô hình theo tiêu chí R2 hi u ch nh cao, Pro(T-statistic)< ,

và Pro(F-statistic)< mô hình phù h p, ch s AIC và Schwarz th p

M t s đ c đi m c a các mô hình h i quy d li u b ng :mô hình các nh

h ng c đ nh (Fixed Effect Model, FEM) và mô hình nh h ng ng u nhiên (Random Effects Model, REM) Khi s li u theo chu i th i gian l n và s m u

l n thì hai ph ng pháp FEM và REM không khác bi t nhi u; khi m u l n và

th i gian ng n thì mô hình FEM phù h p h n Tác gi còn ki m đ nh tính d ng

nh ng do s n m quan sát nh , nên ph n m m không hi n th k t qu , tính d ng trong chu i ng n là ít quan tr ng

CH NG 4: K T QU NGHIÊN C U

4.1 Th ng kê mô t các bi n nghiên c u

4.1.1 Mô t m u nghiên c u

M u nghiên c u g m 3.095 doanh nghi p nh và v a trên đ a bàn TP.HCM ,

g m có : 2 doanh nghi p ho t đ ng trong ngành nông nghi p; 2 doanh nghi p ngành khai thác m ; 578 doanh nghi p ho t đ ng s n xu t; 70 doanh nghi p ho t đ ng xây

d ng; 817 doanh nghi p bán l ; 329 doanh nghi p bán buôn; 583 doanh nghi p kinh

doanh v n t i và 714 doanh nghi p kinh doanh ngành d ch v

B ng 4.1: S l ng doanh nghi p theo nhóm ngành kinh t

S n xu t Xây d ng Bán l Bán buôn Giao thông v n t i và d ch

4.1.2 Giá tr trung bình c a các bi n nghiên c u

- S li u tính toán đ c t d li u nh sau:

B ng 4.2 : Giá tr trung bình c a các bi n theo nhóm ngành kinh t :

(Ngu n : tính toán c a tác gi t d li u nghiên c u)

Ngành xây d ng và ngành s n xu t là hai ngành có t su t sinh l i th p nh t

t ng ng v i 1.9% và 2.07%, trong khi đó ngành bán buôn và ngành d ch v là có t

su t sinh l i cao nh t , đ c bi t là ngành bán buôn v i giá tr 8.8% M t s ngành khác

có t su t sinh l i m c trung bình so v i t su t bình quân là 4.22%

T su t sinh l i bình quân

(ROA)

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Nông nghi p Khai thác m

S n

xu t Xây

Chúng ta nh n th y r ng hàng t n kho đ c l u tr lâu nh t trong ngành xây

d ng v i s ngày bình quân h n 142 ngày và k đó là ngành bán l v i th i gian h n

136 ngày Trong khi đó ngành d ch v có s ngày hàng l u kho th p nh t (47 ngày)

Trong tài kho n liên quan đ n s ngày ph i tr , các ngành nông nghi p (5.2 ngày), ngành khai thác m (8.56 ngày) là hai ngành có s ngày ph i tr cho ng i cung c p c a h ng n nh t Các công ty thu c l nh v c bán l và giao thông v n t i có

th i gian thanh toán cho nhà cung c p ch m nh t v i 63 ngày và 51 ngày

Xem xét th i gian trung bình tác gi nh n th y r ng chu k chuy n đ i ti n m t trong nhóm ngành d ch v là th p nh t (59.77 ngày) Tuy nhiên v m t này các doanh

nghi p trong ngành xây d ng và s n xu t ph i m t th i gian dài nh t đ t o ra ti n m t

v i s ngày 161 và 128 cho hai ngành, cho th y r ng 2 ngành này c n ngu n tài tr kinh phí cho ho t đ ng c a chúng nhi u h n, lâu h n

B ng 4.3 Giá tr trung bình c a các bi n qua các n m

(Ngu n : tính toán c a tác gi t d li u nghiên c u)

Thông qua k t qu nghiên c u, tác gi th y r ng t su t sinh l i bình quân (ROA) t ng liên t c t 1.65% lên m c cao nh t 5.66% trong giai đo n 2004-2007 và

b t đ u gi m xu ng t n m 2008 đ n nay T n m 2008 kinh t th gi i g p nhi u khó

kh n do kh ng ho ng tài chính, đã nh h ng r t l n đ i v i các doanh nghi p Vi t Nam nói chung, các doanh nghi p v a và nh c ng g p h t s c khó kh n

i v i các bi n đ c l p nh : s ngày ph i thu bình quân, s ngày hàng t n kho, s ngày ph i tr ng i bán và chu k chuy n đ i ti n m t đ u có xu h ng chung

là t ng m nh trong giai đo n kh ng ho ng kinh t 2008-2010 i u này ph n ánh tình

hình kinh doanh c a doanh nghi p không thu n l i, tình tr ng hàng hóa không tiêu

th đ c, thi u v n l u đ ng cho ho t đ ng kinh doanh, d n đ n t su t sinh l i giai

đo n này c ng s t gi m th y rõ xu h ng trên, tác gi v đ th 4.3

Gía tr trung bình c a ROA, AR, INV, AP, CCC qua các

th 4.3 Giá tr trung bình c a các bi n qua các n m

(Ngu n : tính toán c a tác gi t d li u nghiên c u)

T ng t , t c đ t ng GDP t ng lên liên t c trong giai đo n 2004-2007 (t 11.68% lên 12.64%) và b t đ u gi m vào n m 2008, gi m m nh vào n m 2009 n

n m 2010 thì có s h i ph c t ng đ i (11.75%) Tuy nhiên sau đó ti p t c gi m

4.1.3 Các ch s th ng kê mô t

B ng 4.4 Các ch tiêu th ng kê mô t :

(Ngu n : tính toán c a tác gi t d li u nghiên c u)

B ng 4.4 cung c p các s li u th ng kê mô t v các bi n s d ng trong m u

ây là nh ng doanh nghi p nh v i tài s n trung bình 3.799 tri u đ ng, t su t sinh

l i nhu n trên tài s n hàng n m kho ng 4.22% Doanh nghi p có l i nhu n cao nh t

đ t 530% S ngày kho n ph i thu trung bình là 35 ngày, t ng t s ngày ph i tr

ng i bán là 43 ngày S ngày hàng t n kho bình quân 106 ngày

Cùng v i đi u này các công ty m u có t c đ t ng tr ng doanh s bình quân hàng n m đ t 29%, t l n trên t ng tài s n bình quân là 39% Trong giai đo n phân tích (2004-2010) t c đ t ng tr ng GDP bình quân đ t 11.39%

Các bi n S quan

sát

Trung bình

l ch chu n Trung v Nh nh t L n nh t

trong mô hình Tác gi tìm th y m i t ng quan ngh ch gi a ROA và s ngày ph i thu

, s ngày hàng t n kho và s ngày ph i tr C ng t ng t nh v y m i t ng quan

gi a ROA v i chu k chuy n đ i ti n m t ngh ch bi n đáng k , ch sau hàng t n kho

i u này ch ng t r ng các kho n thanh tóan cho nhà cung c p, thu ti n t khách

hàng và gi s n ph m trong th i gian bao lâu , t t c đ u liên quan đ n s gia t ng l i nhu n c a công ty

i v i các bi n đ c l p, tác gi tìm th y m i t ng quan cao gi a chu k chuy n đ i ti n m t v i s ngày hàng t n kho (0.76) tuy nhiên hai bi n này đ c th

hi n hai mô hình khác nhau Do đó k t qu không có hi n t ng đa c ng tuy n x y

ra gi a các bi n đ c l p trong cùng mô hình

4.3 Ki m đ nh s khác bi t gi a các nhóm trong m i bi n nghiên

c u v i t su t sinh l i (ROA) :

u tiên tác gi ti n hành phân tích tu n t bi n đ xác đ nh xem có s khác

bi t đáng k trong m i bi n nghiên c u gi a các công ty có t su t l i nhu n trên tài

s n nhi u nh t và các công ty có t su t l i nhu n trên tài s n ít nh t hay không?

Tác gi chia t su t sinh l i (ROA) thành 4 nhóm theo t phân v , sau đó ti n hành ki m đ nh trung bình tu n t các bi n đ c l p theo t phân v c a ROA b ng

ph ng pháp phân tích ph ng sai (ANOVA)

B ng 4.6 Giá tr trung bình c a các bi n đ c l p theo t phân v c a ROA

ROA

T -99,49 đ n

0,32

T 0,32 đ n 2,11

T 2,11 đ n 6,64

T 2,64 đ n 530,43

Nhìn chung, các giá tr trung bình c a các bi n đ c nghiên c u là khác nhau đáng k gi a nhóm công ty có t su t l i nhu n cao nh t (T phân v th 4) và nhóm công ty có t sinh l i nhu n th p nh t (t phân v th 1)

Nh v y, nhóm các công ty có t su t l i nhu n cao nh t tác gi quan sát th y trung bình ngày ph i thu th p nh t, sô ngày hàng t n kho,s ngày ph i tr ng i bán

c ng nh chu k chuy n đ i ti n m t c ng ng n nh t Ng c l i nh ng công ty có t

su t sinh l i th p thì có s ngày ph i thu, s ngày ph i tr , ngày hàng t n kho và chu

k chu chuy n ti n m t dài nh t

Tuy nhiên v quy mô c a công ty (SIZE), ch a th k t lu n có s khác bi t nào đáng k gi a nhóm công ty có t su t sinh l i cao nh t và công ty co t su t sinh l i

T phân v th 4

AR INV AP CCC

Bi u đ các bi n SIZE, SGROW, DEBT theo t phân v

ROA

0 10 20 30 40 50

T phân v th 1

T phân v th 2

T phân v th 3

T phân v th 4

SIZE SGROW DEBT

th 4.4 Giá tr trung bình c a các bi n đ c l p theo T phân v c a ROA

(Ngu n : tính toán c a tác gi t d li u nghiên c u)

Nh ng k t qu này phù h p v i t ng quan đ c trình bày trong b ng 4.5, tuy nhiên đi u này ch a đ c s đ mô t m i quan h gi a ROA và các bi n đ c l p xem xét đây Tác gi ti p t c phân tích mô hình h i quy đa bi n

4.4 K t qu nghiên c u:

V i mô hình nghiên c u c th nh sau :

Tác gi th c hi n các ki m đ nh sau (chi ti t trình bày trong ch ng 3)

+ Ki m đ nh s có m t c a bi n không c n thi t (Wald test)

+ Ch n l a mô hình phù h p (Likelihook Ratio-Hausman)

+ Ki m đ nh ph ng sai thay đ i (White)

+ Ki m tra hi n t ng đa c ng tuy n (Correlations)

+ Ki m đ nh t t ng quan (Durbin- Watson)

+ Ch n l a mô hình phù h p (Likelihook Ratio-Hausman)

4.4.1 Ch n l a mô hình h i quy

4.4.1.1 Ki m đ nh s có m t c a bi n không c n thi t

c l ng mô hình không gi i h n U (Unrestric) c a 4 ph ng trình h i quy ta

có k t qu h i quy sau:

B ng k t qu h i quy đánh giá s có m t c a các bi n không c n thi t- Ph ng trình 1

Variable Coefficient Std Error t-Statistic Prob

B ng k t qu h i quy đánh giá s có m t c a các bi n không c n thi t - Ph ng trình 2

Variable Coefficient Std Error t-Statistic Prob

B ng k t qu h i quy đánh giá s có m t c a các bi n không c n thi t - Ph ng trình 3

Variable Coefficient Std Error t-Statistic Prob

B ng k t qu h i quy đánh giá s có m t c a các bi n không c n thi t - Ph ng trình 4

Variable Coefficient Std Error t-Statistic Prob

4.4.1.2 Ch n l a mô hình

Vi c c l ng ph ng trình ph thu c vào nh ng gi đ nh mà ta nêu lên v tung đ g c, các h s đ d c và s h ng sai s , tr c h t tác gi ki m đ nh Likelihook Ratio đ xác đ nh xem t c c các h s có thay đ i hay không, n u không có s thay

đ i theo th i gian và theo các cá nhân s s d ng mô hình h i quy OLS thông th ng

K t qu ki m đ nh Likelihook Ratio :

H i quy Ph ng trình (1) v i bi n đ c l p AR

Redundant Fixed Effects Tests

Equation: Untitled

Test cross-section fixed effects