GIẢI PHÁP SÁT NHẬP - MUA LẠI NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM.PDF

th tr ng tài chính ngân hàng Vi t Nam... Theo đánh giá c a các chuyên gia, còn khá nhi u ngân hàng đang loay hoay trong vi c.

Tôi tên là: Nguy n Ng c Thanh Trúc

Sinh ngày 25 tháng 11 n m 1986

Nguyên quán: Long An

Là h c viên Cao h c khóa 21 c a i h c Kinh T TP H Chí Minh

Tên đ tài: “Gi i pháp sáp nh p – mua l i nh m nâng cao n ng l c c nh tranh c a ngân hàng th ng m i Vi t Nam”

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng; Mã s : 60340201

Ng i h ng d n khoa h c: PGS.TS Tr n Hoàng Ngân

Tôi xin cam đoan lu n v n này là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u và thông tin đ c s d ng trong lu n v n này đ u có ngu n g c trung th c và đ c phép công b

Tp.H Chí Minh – n m 2013

Nguy n Ng c Thanh Trúc

CH NG 1: T NG QUAN V HO T NG SÁP NH P – MUA L I NGÂN HÀNG VÀ H TH NG CÁC CH TIÊU ÁNH GIÁ N NG L C C NH TRANH C A NGÂN HÀNG

1.1 T ng quan v ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng 1

1.1.1 Khái ni m sáp nh p – mua l i ngân hàng 1

1.1.2 Các bên tham gia vào ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng 2

1.1.3 Phân lo i các hình th c th c hi n sáp nh p – mua l i ngân hàng 3

1.1.3.1 C n c vào hình th c liên k t theo giác đ kinh t 3

1.1.3.2 C n c vào thái đ c a ngân hàng m c tiêu 5

1.1.4 Các ph ng th c th c hi n sáp nh p – mua l i ngân hàng 5

1.1.4.1 Th ng l ng v i H i đ ng qu n tr và ban đi u hành 5

1.1.4.2 Thu gom c phi u trên th tr ng ch ng khoán 6

1.1.4.3 Chào mua công khai 6

1.1.4.4 Mua l i tài s n 7

1.1.4.5 Lôi kéo c đông b t mãn 7

1.1.5 N i dung c a quá trình sáp nh p – mua l i ngân hàng 8

1.1.5.1 L p k ho ch 8

1.1.5.2 Tìm ki m và xác đ nh ngân hàng m c tiêu 8

1.1.5.3 àm phán s b 8

1.1.5.4 Xây d ng k ho ch sáp nh p – mua l i chi ti t 9

1.1.5.5 Kh o sát đánh giá toàn di n ngân hàng m c tiêu .10

1.1.5.6 nh giá 10

1.1.5.7 àm phán, ký th a thu n cu i cùng và th c hi n sáp nh p – mua l i 11 1.1.6 L i ích t ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng 11

1.1.6.1 L i ích do quy mô đem l i 11

1.1.6.2 L i ích t ho t đ ng k toán 12

1.1.6.3 Hi u ng qu n lý 12

1.1.6.6 M ra nhi u c h i đ u t 13

1.1.6.7 T n d ng đ c các l i ích v thu 13

1.1.7 H n ch c a sáp nh p – mua l i ngân hàng .13

1.1.7.1 Quy n l i c a c đông thi u s b nh h ng 13

1.1.7.2 Xung đ t mâu thu n l i ích c a các c đông l n .14

1.1.7.3 V n hóa ngân hàng b xáo tr n .14

1.1.7.4 Xu h ng d ch chuy n nhân s .14

1.1.7.5 T o ra t p trung đ c quy n trong c nh tranh 15

1.2 Các ch tiêu c b n đánh giá n ng l c c nh tranh c a ngân hàng .15

1.2.1 Khái ni m n ng l c c nh tranh c a ngân hàng 15

1.2.2 Các ch tiêu c b n đánh giá n ng l c c nh tranh c a ngân hàng 16

1.2.2.1 N ng l c tài chính 1 .16

1.2.2.2 N ng l c c nh tranh v công ngh 19

1.2.2.3 N ng l c c nh tranh v h th ng kênh phân ph i .20

1.2.2.4 N ng l c c nh tranh v m r ng và phát tri n d ch v 20

1.2.2.5 N ng l c c nh tranh v ngu n nhân l c .20

1.2.2.6 N ng l c c nh tranh v th ng hi u 20

1.3 Kinh nghi m v ho t đ ng sáp nh p – mua l i giúp nâng cao n ng l c c nh tranh c a m t s ngân hàng các n c trên th gi i và bài h c rút ra cho các ngân hàng Vi t Nam .21

1.3.1 Kinh nghi m v ho t đ ng sáp nh p – mua l i giúp nâng cao n ng l c c nh tranh c a m t s ngân hàng các n c trên th gi i 21

1.3.1.1 Kinh nghi m t th ng v c a Mitsubishi Tokyo và UFJ 21

1.3.1.2 Kinh nghi m t th ng v c a JP Morgan Chase và BankOne 23

1.3.2 Bài h c rút ra cho ngân hàng Vi t Nam .24

K t lu n Ch ng 1 .25

2.1 S c n thi t c a ho t đ ng sáp nh p – mua l i trong vi c nâng cao n ng l c c nh

tranh c a ngân hàng th ng m i Vi t Nam 27

2.2 Th c tr ng sáp nh p – mua l i Ngân hàng Th ng m i Vi t Nam 27

2.2.1 Giai đo n tr c 2004 28

2.2.2 Giai đo n t 2004 đ n nay 29

2.2.3 Nh ng khó kh n khi th c hi n sáp nh p – mua l i ngân hàng Vi t Nam 2.2.3.1 Khó tìm ki m đ i tác sáp nh p 35

2.2.3.2 Thi u hành lang pháp lý 35

2.2.3.3 Ni m tin c a khách hàng b nh h ng 36

2.2.3.4 Khó kh n trong vi c tích h p công ngh thông tin 36

2.2.3.5 B t n v nhân s 36

2.2.3.6 Khó kh n trong vi c đ nh giá tài s n 36

2.3 Th c tr ng n ng l c c nh tranh c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam 2.3.1 N ng l c tài chính 37

2.3.2 N ng l c c nh tranh v công ngh 41

2.3.3 N ng l c c nh tranh v h th ng phân ph i 43

2.3.4 N ng l c c nh tranh v m r ng và phát tri n d ch v 44

2.3.5 N ng l c c nh tranh v ngu n nhân l c 45

2.3.6 N ng l c c nh tranh v th ng hi u .46

2.4 ng c thúc đ y ho t đ ng sáp nh p – mua l i Ngân hàng t i Vi t Nam .47

2.4.1 H p l c đ t ng s c c nh tranh .47

2.4.2 Nâng cao hi u qu .47

2.4.3 Gi m chi phí gia nh p th tr ng 48

2.5 ánh giá th c tr ng tr c và sau khi Ngân hàng TMCP Phát tri n Nhà Hà N i (HBB) sáp nh p vào ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà N i (SHB) 2.5.1 Th c tr ng tr c khi sáp nh p 48

2.5.2 Th c tr ng c a SHB sau khi sáp nh p HBB 50

K t lu n ch ng 2 53

CH NG 3: GI I PHÁP SÁP NH P – MUA L I NH M NÂNG CAO N NG L C C NH TRANH C A NGÂN HÀNG TH NG M I VI T NAM 3.1 nh h ng ho t đ ng sáp nh p – mua l i c a các ngân hàng Vi t Nam 55

3.2 Gi i pháp thúc đ y ho t đ ng sáp nh p – mua l i giúp nâng cao n ng l c c nh tranh c a ngân hàng th ng m i Vi t Nam 58

3.2.1 Gi i pháp t phía nhà n c 58

3.2.1.1 Chu n hóa l trình sáp nh p - mua l i NHTM c ph n Vi t Nam 58

3.2.1.2 C ng c , hoàn ch nh h th ng pháp lý 58

3.2.1.3 Ban hành quy đ nh v đ nh giá tài s n trong ho t đ ng ngân hàng 60

3.2.1.4 Nâng d n t l s h u c ph n c a nhà đ u t n c ngoài tham gia sáp nh p – mua l i v i các ngân hàng trong n c 61

3.2.1.5 Xây d ng và l a ch n m t s t ch c t v n sáp nh p – mua l i ngân hàng có uy tín, kinh nghi m và chuyên nghi p, có am hi u các NHTMCP Vi t Nam 61

3.2.1.6 Quy đ nh b t bu c TCTD minh b ch thông tin và báo cáo tài chính 62

3.2.2 Gi i pháp t các ngân hàng th ng m i c ph n Vi t Nam 63

3.2.2.1 Thay đ i t duy, nh n th c m i v ho t đ ng sáp nh p – mua bán ngân hàng 63

3.2.2.2 Xây d ng chi n l c nhân s h u sáp nh p – mua l i ngân hàng 63

3.2.2.3 Xây d ng và làm m i th ng hi u 64

3.2.2.4 Phân lo i, h th ng hóa các lo i tài s n h u hình, tài s n vô hình đ ng th i l a ch n ph ng pháp đ nh giá tài s n ngân hàng phù h p 64

3.2.2.5 a d ng s n ph m d ch v ngân hàng th m nh g n li n v i phân khúc th tr ng 65

K t lu n ch ng 3 65

K T LU N 67

Agribank Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn Vi t Nam AMC Công ty qu n lý tài s n

ATM Máy rút ti n t đ ng

BIDV Ngân hàng th ng m i c ph n u t và Phát tri n Vi t Nam CAR H s an toàn v n

CNTT Công ngh thông tin

DongABank Ngân hàng th ng m i c ph n ông Á

EIB Ngân hàng th ng m i c ph n Xu t nh p kh u Vi t Nam FiComBank Ngân hàng th ng m i c ph n Nh t

POS i m bán hàng (Point of Sale)

ROA T s l i nhu n ròng trên tài s n

ROE T s l i nhu n ròng trên v n ch s h u

Sacombank Ngân hàng th ng m i c ph n Sài Gòn Th ng Tín

WTO T ch c Th ng m i Th gi i

DANH M C B NG

B ng 2.1 Các th ng v sáp nh p – mua l i ngân hàng trên Th Gi i 34

B ng 2.2 Quy mô v n đi u l c a m t s NHTM Vi t Nam 38

B ng 2.3 V n đi u l c a m t s NHTM trong khu v c ông Nam Á tính đ n 31/12/2012 39

B ng 2.4 H s an toàn v n c a các NHTM Vi t Nam 40

B ng 2.5 T l n x u c a m t s NHTM Vi t Nam 40

B ng 2.6 H s ROA, ROE c a m t s NHTM Vi t Nam 41

DANH M C HÌNH Hình 2.1 S l ng máy ATM và POS 42

Hình 2.2 S l ng đi m giao d ch c a các NHTM Vi t Nam n m 2012 43

Sau h n 5 n m h i nh p kinh t qu c t , h th ng các Ngân hàng Th ng m i

Vi t Nam đã l n m nh v t b c, t ng tr ng nhanh v s l ng c ng nh ch t

l ng, m r ng m ng l i ho t đ ng r ng kh p c n c, t o ti n đ v ng ch c cho

Vi t Nam chuy n sang n n kinh t th tr ng, đ ng th i đóng góp to l n cho quá trình t ng tr ng kinh t c a đ t n c Tuy nhiên trong quá trình h i nh p y, h

th ng ngân hàng Vi t Nam đã b c l m t s b t c p và nhi u y u kém, đ c bi t là

n x u, tính thanh kho n th p, s l ng l o trong vi c cho vay trên th tr ng liên ngân hàng,… Bên c nh đó, vi c m r ng quy mô quá nhanh trong khi ngu n nhân

l c và kh n ng qu n tr ngân hàng không th theo k p s t o ra r i ro r t l n cho c

h th ng ngân hàng c ng nh n n kinh t vì các ngân hàng r t khó đ có th c nh tranh và làm t t công tác qu n tr r i ro r t nhi u ho t đ ng mà nó luôn ti m n

nh ng b t tr c Th c tr ng này đ t ra v n đ c p bách là ph i tái c u trúc h th ng các NHTM Ngày 18/4/2013, sau khi đ c Th t ng Chính ph phê duy t án

C c u l i h th ng t ch c tín d ng giai đo n 2011-2015, Th ng đ c Ngân hàng Nhà n c có quy t đ nh 734/Q -NHNN ban hành K ho ch hành đ ng tri n khai

th c hi n đ án này, theo đó, n u quá trình sáp nh p – mua l i ngân hàng thành công s là m t gi i pháp h u hi u giúp các ngân hàng nâng cao s c m nh toàn di n, nâng cao n ng l c c nh tranh, đ ng th i thúc đ y quá trình tái c c u n n kinh t

H n n a, Vi t Nam đã gia nh p WTO và đang th c hi n m c a ngành tài chính ngân hàng hoàn toàn trong xu th h i nh p toàn c u, dòng v n n c ngoài

đ u t v Vi t Nam r t d d n đ n vi c các NHTM c ph n trong n c b thâu tóm không theo ý mu n, cùng v i áp l c c nh tranh v i các chi nhánh ngân hàng n c ngoài t i Vi t Nam gia t ng do các ngân hàng trong n c y u h n v n ng l c tài chính, kinh nghi m kinh doanh qu c t , công ngh ngân hàng hi n đ i, đ i ng lãnh

đ o c ng nh nhân viên ngân hàng c ng ít chuyên nghi p h n t n t i và phát tri n trong môi tr ng này, các NHTM c ph n Vi t Nam bu c ph i thông qua ho t

đ ng sáp nh p và mua l i ngân hàng đ góp ph n nâng cao n ng l c c nh tranh, n u

tranh c a ng ân hàng th ng m i Vi t Nam” làm lu n v n th c s

2/ M c tiêu c a đ tài

D a vào các c s lý lu n, th c tr ng tái c c u trong l nh v c tài chính ngân hàng Vi t Nam, đ ng th i tham kh o kinh nghi m c a các n c trên th gi i, t

đó phân tích và đ a ra gi i pháp nâng cao n ng l c c nh tranh c a các Ngân hàng

Th ng m i Vi t Nam thông qua ho t đ ng sáp nh p – mua l i đ t đ c m c tiêu đó, các v n đ nghiên c u đ c đ t ra là:

(i) T p h p các lu n c khoa h c v sáp nh p – mua l i Ngân hàng;

(ii) Phân tích nh ng y u t nh h ng đ n n ng l c c nh tranh, đánh giá làm rõ

th c tr ng sáp nh p – mua l i NHTM Vi t Nam là xu h ng t t y u;

(iii) Xây d ng nh ng gi i pháp thúc đ y nhanh quá trình sáp nh p – mua l i NHTM trong l trình tái c u trúc h th ng ngân hàng Vi t Nam hi n nay nh m đ nh h ng nâng cao n ng l c c nh tranh, góp ph n phát tri n n n kinh t n c nhà trong th i

s k t h p gi a lý thuy t và th c ti n đ ng th i có tham kh o nhi u tài li u, s li u,

m t s công trình nghiên c u c a m t s tác gi trong và ngoài n c liên quan đ n

n i dung đ tài

nhiên th c tr ng ho t đ ng này Vi t Nam còn mang tính đ c thù qu c gia khi có

s can thi p, ch đ nh s p x p c a Ngân hàng Nhà n c, ít có tính t nguy n; và s

li u báo cáo c a các ngân hàng ch a đ y đ , không chính xác nên vi c th c hi n nghiên c u theo ph ng pháp đ nh l ng là r t ít kh thi

6/ Nh ng đóng góp m i c a lu n v n

M t là, làm rõ thêm ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng là gi i pháp nâng cao n ng l c c nh tranh c a các NHTM c ph n Vi t Nam, tác gi đã nghiên

c u, phân tích, đánh giá hi u qu ho t đ ng này qua các tr ng h p sáp nh p – mua

l i thành công gi a các ngân hàng trong n c và kinh nghi m sáp nh p – mua l i

c a m t s ngân hàng trên Th gi i đ rút ra bài h c kinh nghi m cho các NHTM

c ph n Vi t Nam trong giai đo n hi n nay

Hai là, Giúp cho lãnh đ o các NHTM c ph n Vi t Nam thay đ i t duy, nh n

th c m i v ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng, xem đây là gi i pháp nâng cao n ng l c c nh tranh trong b i c nh hi n nay, ho t đ ng này gi a các NHTM

c n ph i xu t phát t s t nguy n, liên k t và h tr nhau:

Các NHTM c ph n nh c ng có kh n ng ti p c n ho t đ ng sáp nh p – mua

l i đ ti p nh n công ngh ngân hàng ti n ti n, nâng cao n ng l c tài chính, n ng

l c c nh tranh v v n, th ph n và chuyên môn hóa s n ph m d ch v ngân hàng th

m nh, truy n th ng, đ ng th i h n ch nh ng y u kém đ duy trì s t n t i và l n

m nh n u không mu n t gi i th ho c phá s n trong t ng lai

Các NHTM c ph n trung bình, l n c ng có c h i th c hi n ho t đ ng sáp

nh p – mua l i v i các ngân hàng nh đ nâng cao t m nhìn chi n l c, t ng quy

mô, m r ng ho t đ ng kinh doanh trong môi tr ng c nh tranh khu v c, toàn c u theo xu h ng ngân hàng hi n đ i đa n ng, ti t gi m đ c nhi u kho n chi phí sau sáp nh p – mua l i

Ba là, Thúc đ y nhanh ho t đ ng sáp nh p – mua l i NHTM c ph n Vi t Nam đi vào ho t đ ng có hi u qu , b n v ng s giúp Chính ph tái c u trúc đ c h

đ ph c v n n kinh t qu c gia

B n là, Tác đ ng đ n Chính ph , NHNN và các c quan nhà n c có liên quan ph i quan tâm xây d ng nhanh các quy đ nh pháp lu t nh : chu n hóa l trình sáp nh p – mua l i các NHTM c ph n Vi t Nam t nay đ n n m 2020; nhanh chóng c ng c , hoàn ch nh h th ng pháp lý, s a đ i theo h ng phù h p v i các cam k t t do hóa tài chính mà Vi t Nam đã tham gia ký k t song ph ng và đa

ph ng trong l trình h i nh p kinh t ; ban hành nh ng quy đ nh v đ nh giá tài s n trong ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng Ngoài ra, tác gi c ng đ ngh cho nâng d n t l s h u c ph n c a nhà đ u t n c ngoài tham gia v i các ngân hàng trong n c; xây d ng và l a ch n m t s t ch c t v n sáp nh p – mua l i ngân hàng có uy tín, kinh nghi m và chuyên nghi p, có am hi u các NHTM c ph n

Vi t Nam; và ph i quy đ nh b t bu c các TCTD minh b ch thông tin và báo cáo tài chính

CH NG 1: T NG QUAN V HO T NG SÁP NH P – MUA L I

1.1 T ng quan v ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng

1.1.1 Khái ni m sáp nh p – mua l i ngân hàng

Mergers and Acquisitions (g i t t là M&A) là c m t ti ng Anh, đ c d ch ra ngha ti ng Vi t là “sáp nh p và mua l i”, ho c “mua l i và sáp nh p”, hay “mua bán và sáp nh p” ây c ng là m t thu t ng ch a đ ng nh t m i xu t hi n Vi t Nam t nh ng n m 1990, tuy nhiên đ i v i th gi i nó có m t l ch s ra đ i khá lâu dài, t n t i và phát tri n m nh m cho đ n ngày nay

Theo t đi n các khái ni m thu t ng tài chính Investopedia:

Sáp nh p (Mergers) x y ra khi hai ngân hàng th ng có cùng quy mô đ ng ý

ti n đ n thành l p m t ngân hàng m i duy nh t, h n là vi c duy trì hai ngân hàng

ho t đ ng riêng r Ch ng khoán c a hai ngân hàng này s b xóa b và ch ng khoán c a ngân hàng m i đ c phát hành s thay th chúng

Mua l i (Acquisitions) là ho t đ ng thông qua đó các ngân hàng tìm ki m l i ích kinh t nh quy mô, hi u qu và t ng c ng kh n ng chi m l nh th tr ng Khác v i sáp nh p, mua l i liên quan đ n vi c m t ngân hàng ti n hành mua ngân hàng khác mà không có s thay đ i c phi u hay h p nh t thành ngân hàng m i

Theo thông t 04/2010/TT-NHNN c a Ngân hàng Nhà n c ban hành, trong đó ho t đ ng sáp nh p, mua l i ngân hàng đ c quy đ nh nh sau:

“Sáp nh p t ch c tín d ng là hình th c m t ho c m t s t ch c tín d ng (sau đây g i là t ch c tín d ng b sáp nh p) sáp nh p vào m t t ch c tín d ng khác (sau đây g i là t ch c tín d ng nh n sáp nh p) b ng cách chuy n toàn b tài

s n, quy n, ngh a v và l i ích h p pháp sang t ch c tín d ng nh n sáp nh p,

đ ng th i ch m d t s t n t i c a t ch c tín d ng b sáp nh p”

“Mua l i t ch c tín d ng là hình th c m t t ch c tín d ng (sau đây g i là t

ch c tín d ng mua l i) mua toàn b tài s n, quy n, ngh a v và l i ích h p pháp

c a t ch c tín d ng khác (t ch c tín d ng b mua l i) Sau khi mua l i, t ch c tín

d ng b mua l i tr thành công ty tr c thu c c a t ch c tín d ng mua”

Ngoài ra có nhi u khái ni m, cách hi u khác nhau v sáp nh p – mua l i ngân hàng nh ng tác gi có th khái quát nh sau:

Sáp nh p – mua l i ngân hàng là ho t đ ng giành quy n ki m soát m t ngân hàng, m t b ph n ngân hàng thông qua vi c s h u toàn b ho c m t ph n c ph n

c a ngân hàng đó B n ch t là ph i t o ra nh ng giá tr m i cho các c đông v v t

ch t l n tinh th n do vi c duy trì tình tr ng c không còn đ t đ c, đó là xác l p s

h u c ph n và th c thi quy n s h u đ ki m soát ngân hàng nh m làm thay đ i

ho c t o ra nh ng giá tr m i có l i ích thi t th c cho c đông ngân hàng

Ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng không ch làm thay đ i tình tr ng s

h u c ph n ho c tài s n mà còn làm thay đ i c s đi u hành, qu n tr c a m t ngân hàng M c đ thay đ i v qu n tr , đi u hành ngân hàng còn ph thu c vào

nh ng quy đ nh c a pháp lu t n c s t i, đi u l ho t đ ng ngân hàng, l i ích c a

c đông, quy n l i và ngh a v c a các bên tham gia nh cam k t và th a thu n

th c hi n trong quá trình sáp nh p – mua l i

Thu t ng sáp nh p – mua l i đôi khi còn xem xét trên ngh a r ng v i các ho t

đ ng nh liên k t doanh nghi p (Joint venture), liên k t chi n l c (Strategic alliances), mua l i doanh nghi p b ng v n vay (LBO),… Tuy nhiên, trong ph m vi nghiên c u c a đ tài này, sáp nh p – mua l i đ c hi u theo ngh a h p t c là ho t

đ ng nh m làm thay đ i quy n ki m soát

1.1.2 Các bên tham gia vào ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng

Sáp nh p – mua l i là ho t đ ng vì l i ích đa chi u, nh ng c ng n ch a nhi u

r i ro trong quá trình th c hi n giao d ch Do đó s chuyên nghi p c a các bên tham gia s càng đem đ n nh ng y u t thành công cho ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng

* i v i các ngân hàng, t ch c tài chính trong n c:

Các ngân hàng trong n c ít có kinh nghi m v th c hi n giao d ch sáp nh p – mua l i ngân hàng, do đây là m t nghi p v khá m i m và còn nhi u b t c p trong

th tr ng tài chính ngân hàng Vi t Nam Tâm lý c a các ngân hàng l n thi u ki n

h n ch , nên h c ng ít có kh n ng thuy t ph c c đông ngân hàng mình tham gia vào ho t đ ng sáp nh p – mua l i

* i v i các nhà đ u t n c ngoài:

M c dù h có nhi u kinh nghi m v sáp nh p – mua l i nh ng môi tr ng sáp

nh p – mua l i t i Vi t Nam không thu n nh t nh trên th gi i do hành lang pháp

lý ch a đ y đ , th tr ng ch a phát tri n; s am hi u v v n hóa Á đông còn ít nên

d n đ n phát sinh nhi u b t c p trong quá trình th c hi n sáp nh p – mua l i ngân hàng Th c t , đây c ng là m t trong nh ng rào c n l n h n ch các nhà đ u t

n c ngoài khi mu n tham gia mua c ph n, ho c sáp nh p v i các NHTM trong

n c

i ng lu t s , các công ty t v n v ho t đ ng sáp nh p – mua l i Vi t Nam còn r t ít, h n ch c v trình đ , kinh nghi m, và cách th c t ch c th c hi n Các

t ch c t v n và lu t s n c ngoài thì l i ít am hi u pháp lu t, môi tr ng kinh doanh c a các ngân hàng Vi t Nam S b t c p này làm cho các ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng ngày càng ít sôi đ ng h n

1.1.3 Phân lo i các hình th c th c hi n sáp nh p – mua l i ngân hàng

1.1.3.1 C n c vào hình th c liên k t theo giác đ kinh t :

(i) Sáp nh p theo chi u ngang (Horizontal Merger)

Là vi c các ngân hàng ti n hành sáp nh p v i nh ng ngân hàng c nh tranh

tr c ti p v m t dòng s n ph m, d ch v và th tr ng K t qu t th ng v này s

đem l i cho bên sáp nh p c h i m r ng th tr ng, k t h p th ng hi u, gi m thi u chi phí c đ nh, t ng c ng hi u qu kênh phân ph i, b t đ i th c nh tranh,

t n d ng ngu n l c con ng i t o nên s c m nh l n h n đ đ ng đ u v i các đ i

th còn l i Sáp nh p theo hình th c này t o đi u ki n cho các ngân hàng k t h p

v i nhau đ t o ra m t quy mô và trình đ ngân hàng mà đó vi c kinh doanh có

hi u qu h n Tuy nhiên, h n ch c a hình th c này là vi c đa d ng hóa ho t đ ng

c a ngân hàng b gi i h n

(ii) Sáp nh p theo chi u d c (Vertical Merger)

Là vi c các ngân hàng sáp nh p v i nh ng doanh nghi p trong cùng m t chu i cung ng s n ph m hay d ch v nào đó Th ng là gi a ngân hàng v i doanh nghi p là khách hàng c a ngân hàng đó Ví d nh m t ngân hàng thâu tóm m t công ty ch ng khoán v n là khách hàng c a mình nh m m r ng th ph n tín d ng sang l nh v c ch ng khoán B ng cách sáp nh p d c nh v y các ngân hàng có th

đ t đ c nh ng l i ích nh : ki m soát đ c r i ro khi c p tín d ng cho khách hàng,

gi m chi phí trung gian phát sinh trong quá trình đ a d ch v đ n khách hàng,… Khi m t ngân hàng mua l i doanh nghi p là khách hàng c a mình thì đ c g i là Sáp nh p ti n, còn Sáp nh p lùi di n ra khi m t doanh nghi p mua l i nhà cung c p

c a mình Tuy nhiên, so v i sáp nh p theo chi u ngang thì h n ch c a hình th c này là gi i h n vi c m r ng quy mô ho t đ ng c a các ngân hàng

(iii) Sáp nh p t h p (Conglomerate Merger)

Sáp nh p t h p đ c phân thành ba nhóm:

+ Sáp nh p t h p thu n túy: là vi c m t ngân hàng sáp nh p v i nh ng doanh

nghi p không cùng l nh v c kinh doanh v i mình đ đa d ng hóa ngành ngh

Ph ng th c sáp nh p này th ng t ng quy mô c a ngân hàng đi sáp nh p, thông qua đó t ng s nh h ng c a nó v i th tr ng, đa d ng hóa ngành ngh kinh doanh nh m phân tán r i ro có th x y ra Thông th ng các t p đoàn ngân hàng

l n trên th gi i đ u kinh doanh cùng lúc nhi u l nh v c nh d ch v ngân hàng,

ch ng khoán, b t đ ng s n,…

+ Sáp nh p m r ng th tr ng: là vi c các ngân hàng sáp nh p v i nhau đ

t ng th ph n khi m i bên có th ph n các th tr ng, các khu v c khác nhau

Ph ng th c sáp nh p này có tác d ng m r ng th tr ng, t ng th ph n cho các ngân hàng sáp nh p

+ Sáp nh p đa d ng hóa s n ph m: di n ra v i hai ngân hàng bán nh ng s n

ph m khác nhau nh ng có liên quan v i nhau trong cùng m t th tr ng Ví d : m t ngân hàng v i các s n ph m tín d ng mua công ty ch ng khoán đ m r ng s n

ph m môi gi i ch ng khoán

1.1.3.2 C n c vào thái đ c a ngân hàng m c tiêu:

Là ho t đ ng đ c ban đi u hành, qu n tr c a ngân hàng m c tiêu hoan nghênh Vi c mua l i có th b t ngu n t l i ích chung c a c hai bên

Là ho t đ ng không đ c s ng h c a ban qu n lý c a ngân hàng m c tiêu

Vi c thâu tóm có th nh h ng x u đ n ho t đ ng c a ngân hàng m c tiêu và đôi khi gây t n h i đ n c bên thâu tóm Ho t đ ng này di n ra khi ngân hàng thâu tóm

th c hi n mua l i c phi u ngân hàng m c tiêu thông qua ph ng th c lôi kéo các

c đông b t mãn, mua gom c phi u trên th tr ng ch ng khoán và các ph ng pháp khác mà không có s đ ng thu n c a ban đi u hành ngân hàng m c tiêu

1.1 4 Các ph ng th c th c hi n sáp nh p – mua l i ngân hàng

1.1.4.1 Th ng l ng v i H i đ ng qu n tr và ban đi u hành

ây là cách th c th c hi n khá ch y u trong các th ng v sáp nh p – mua

l i ngân hàng Khi c hai ngân hàng đ u nh n th y l i ích chung t th ng v này

ho c h d đoán đ c ti m n ng phát tri n v t tr i trong t ng lai, ban đi u hành hai bên s ng i l i v i nhau đ th ng th o h p đ ng sáp nh p Trên th c t , có

nh ng ngân hàng nh và y u trong th i k kh ng ho ng c a n n kinh t đã t nguy n tìm đ n các ngân hàng l n m nh đ xin sáp nh p Ngoài ra, các ngân hàng trung bình c ng tìm ki m c h i sáp nh p v i nhau đ t o thành ngân hàng l n h n

đ đ s c v t qua khó kh n c a c n bão kh ng ho ng và nâng cao kh n ng c nh tranh v i các ngân hàng trong n c và n c ngoài

1.1.4.2 Thu gom c phi u trên th tr ng ch ng khoán

Vi c thâu tóm b t ngu n t ngân hàng l n h n ho c t chính đ i th c nh tranh, ngân hàng có ý đ nh thâu tóm ti n hành thu gom d n c phi u trên th tr ng

ch ng khoán ho c nh n chuy n nh ng t nhà đ u t chi n l c ho c các c đông

nh l Cách th c này c n khá nhi u th i gian đ th c hi n, h n n a n u đ l thông tin ra bên ngoài thì giá c phi u c a ngân hàng m c tiêu s t ng v t trên th tr ng

và m c tiêu thâu tóm khó đ t đ c ho c n u đ t đ c c ng c n m t th i gian dài và

t n nhi u chí phí h n

1.1.4.3 Chào mua công khai

Ngân hàng, nhà đ u t ho c cá nhân có ý đ nh thâu tóm m t ph n ho c toàn

b ngân hàng m c tiêu, h s đ ngh v i c đông hi n h u c a ngân hàng này bán

l i c phi u v i giá cao h n giá th tr ng Giá chào mua ph i đ h p d n đa s c đông tán thành vi c t b quy n ki m soát t i ngân hàng c a mình

Hình th c chào mua công khai th ng áp d ng trong các v thôn tính mang tính ch t thù đ ch đ i th c nh tranh Ngân hàng b mua th ng là ngân hàng y u

h n Tuy v y, v n có tr ng h p ngân hàng nh thâu tóm đ c đ i th n ng ký h n mình đó là khi h huy đ ng đ c ngu n tài chính kh ng l t bên ngoài đ th c

hi n th ng v thôn tính này Các ngân hàng th ng huy đ ng ngu n ti n này b ng cách:

+ S d ng th ng d v n

+ Huy đ ng v n t c đông hi n h u thông qua vi c phát hành thêm c phi u m i

ho c tr c t c b ng c phi u, ho c phát hành trái phi u chuy n đ i

+ Vay t các t ch c tín d ng, t ch c tài chính l n

i m đáng chú ý trong th ng v ki u này là ban qu n tr c a ngân hàng m c tiêu b m t quy n đ nh đo t, b i vì đây là s trao đ i tr c ti p gi a ngân hàng thôn tính và c đông c a ngân hàng m c tiêu, trong khi đó, Ban qu n tr (th ng ch là

ng i đ i di n không n m đ s l ng c phi u chi ph i) b g t ra ngoài Thông

th ng Ban qu n tr c a ngân hàng m c tiêu b thay th , m c dù th ng hi u và c

c u t ch c c a nó v n có th gi l i mà không nh t thi t b sáp nh p hoàn toàn vào ngân hàng thôn tính, tr ng h p này s phát sinh quan h ngân hàng M - ngân hàng Con ch ng l i v sáp nh p b t l i cho mình, ban qu n tr ngân hàng m c tiêu có th “chi n đ u” b ng cách tìm ki m s tr giúp, b o lãnh tài chính m nh h n

đ có th đ a ra m c giá chào mua c ph n c a các c đông hi n h u cao h n m c giá mà ngân hàng thâu tóm đ a ra

đ u t , b t đ ng s n hay h th ng khách hàng thu c s h u c a ngân hàng đó

1.1.4.5 Lôi kéo c đông b t mãn

Ph ng th c này là cách thâu tóm ngân hàng v i hình th c không t nguy n,

do ban lãnh đ o ngân hàng không đ c lòng tin c a đa s c đông v cách th c

qu n lý, đi u hành ho t đ ng ngân hàng mà h n m gi c phi u Khi lâm vào tình

tr ng kinh doanh y u kém và thua l , s luôn t n t i m t b ph n không nh các c đông b t mãn và mu n thay đ i ban qu n tr và đi u hành c a ngân hàng mình Ngân hàng có l i th c nh tranh có th l i d ng tình hình này đ lôi kéo b ph n c đông đó Tr c tiên, thông qua th tr ng, h s mua m t s l ng c phi u t ng

đ i l n nh ng ch a đ đ chi ph i đ tr thành c đông c a ngân hàng m c tiêu Sau khi nh n đ c s ng h , h và nh ng c đông b t mãn s tri u t p cu c h p

i h i c đông đ s l ng c ph n chi ph i đ có th lo i b ban qu n tr c và

b u đ i di n ngân hàng thâu tóm vào H i đ ng qu n tr m i Nh c đi m c a

ph ng pháp này là ngân hàng m c tiêu đã c nh giác v i hình th c thâu tóm này, nên ban qu n tr có th s p đ t các nhi m kì c a ban đi u hành và ban qu n tr xen

k nhau trong i u l công ty

1.1.5 N i dung c a quá trình sáp nh p – mua l i ngân hàng

c th cho t ng giai đo n Do đó, các ngân hàng tr c khi th c hi n sáp nh p – mua

l i c n ph i l p ra m t đ i chuyên trách g m các nhà qu n tr tài chính có kinh nghi m, n ng l c ph trách chuyên trách và các thành viên am hi u Lu t, K Toán,…

1.1.5.2 Tìm ki m và xác đ nh ngân hàng m c tiêu

* Nh n di n toàn b ng viên ti m n ng: M c đích là đ xác đ nh trên ph m vi r ng

t t c các ngân hàng có kh n ng đáp ng đ c yêu c u, tiêu chí chi n l c đ t ra

* Sàng l c danh sách ng viên ti m n ng: M c đích c a b c này ch y u đ thu

th p nh ng thông tin c n thi t m t cách chi ti t h n nh m sàng l c và đ a ra danh sách các ng viên hàng đ u đ c u tiên

* Ti p c n m c tiêu: đ thu th p sâu h n nh ng đ c đi m c a ngân hàng m c tiêu, tránh s ch n đ i ngh ch đ ng th i đánh giá kh n ng c a th ng v Sau b c này ngân hàng m c tiêu có th đ c xác đ nh rõ ràng và có th b c qua giai đo n đàm phán s b

hành x gi a các bên trong th i gian di n ra đàm phán, và không mang tính ràng

bu c Hi n có hai lo i th a thu n ph bi n:

* Th a thu n bí m t: Trong quá trình đàm phán s b , không có gì là ch c ch n cho

s thành công c a th ng v Do v y n u các thông tin liên quan b rò r có th d n

đ n nh ng khó kh n khôn l ng đ n ho t đ ng kinh doanh c a các bên tham gia Vì

v y, trong giai đo n này, các bên th ng ký v i nhau các cam k t b o m t thông tin

v n i dung đàm phán

* Th a thu n nguyên t c: Thông th ng, th a thu n nguyên t c là m t v n b n trao

đ i gi a các bên khi cu c đàm phán đ t t i m t m c ti n tri n khá cao T i th i

đi m này, các bên tham gia th ng mu n chính th c hóa ý đ nh và d ki n c a h

tr c khi b t đ u đi ti p Ch c n ng c a th a thu n này là t ng k t các đi u kho n chung đ c hai bên nh t trí và các b c th c hi n ti p theo M c dù hai bên không

mu n trói bu c mình vào các th a thu n nh ng h c ng l i mong mu n có s đ m

b o h p lý r ng h s không b lãng phí th i gian, ti n b c đ hoàn t t vi c th a thu n này

1.1.5.4 Xây d ng k ho ch sáp nh p – mua l i chi ti t

Sau khi có b n giao c h p đ ng s b , ngân hàng th c hi n vi c mua bán ph i ngh đ n v n đ xây d ng k ho ch sáp nh p chi ti t M c dù đã có chi n l c cho

vi c sáp nh p – mua l i, song chúng ch là nh ng đ nh h ng h t s c t ng th v

n i dung th ng v Sai khi đàm phán s b và xác đ nh rõ ngân hàng m c tiêu m t cách t ng đ i, ngân hàng th c hi n sáp nh p – mua l i nên hi u ch nh l i chi n

l c c a mình cho sát v i di n bi n th c t B n k ho ch sáp nh p là m t l trình

t ng th các công vi c c n th c hi n chi ti t cho t ng b ph n c a ngân hàng m i,

g m các công vi c nh ki m soát tài chính, s p x p l i t ch c, k ho ch ph i h p

ho t đ ng kinh doanh,… i u này đ đ m b o ho t đ ng c a ngân hàng sau ho t

đ ng sáp nh p – mua l i có th đ c v n d ng ngay l p t c khi các th t c v sáp

nh p – mua l i hoàn t t, và là n i dung quan tr ng cho m t th ng v sáp nh p – mua l i thành công

1.1.5.5 Kh o sát đánh giá toàn di n ngân hàng m c tiêu

Sau khi k t thúc đàm phán s b và b n th a thu n nguyên t c đã đ c hai bên ký

k t Các bên tham gia sáp nh p – mua l i b t đ u b c sang giai đo n kh o sát toàn

di n Kh o sát đánh giá th ng đ c ti n hành sau khi th a thu n nguyên t c đã

đ c ký k t, vì đây là d u hi u bi u hi n hai bên đ u nghiêm túc duy trì công vi c

ng th i, vi c kh o sát c n đ c ti n hành tr c khi th a thu n cu i cùng đ c các bên ký k t

1.1 5.6 nh giá

Sau khi thu th p thông tin t bên ngoài c ng nh t cu c kh o sát toàn di n ngân hàng m c tiêu v th ng m i, tài chính, pháp lu t và m t s v n đ ph khác, ngân hàng chào mua b c vào giai đo n quan tr ng nh t là đ nh giá M c đích c a

vi c đ nh giá là xác đ nh m c giá s tr cho m i c đông đ có đ c ngân hàng m c tiêu Qua nhi u th ng v sáp nh p – mua l i th t b i đã cho th y vai trò h t s c quan tr ng c a vi c đ nh giá Nó quy t đ nh vi c li u ngân hàng có b ra m t l ng

ti n quá l n đ có đ c đ i th trong khi l i ích mang l i t th ng v này l i không x ng đáng hay không Vi c đ nh giá quá cao s d n đ n ph n l i ích có đ c

t th ng v mua l i s chuy n qua các c đông c a ngân hàng bán, còn n u đ nh giá quá th p thì th ng v này không thành công Nhìn chung thì vi c đ nh giá bao

g m nh ng n i dung sau:

+ Xác đ nh giá tr ngân hàng b mua l i d i góc đ c a m t th c th đ c l p

+ Xác đ nh nh ng giá tr t ng thêm có đ c t th ng v sáp nh p – mua l i

+ Xác đ nh m c giá s tr cho m i c đông bên bán

M t n i dung khác c ng c n đ c xác đ nh trong khâu quan tr ng này đó là xác đ nh ngu n tài tr v n cho vi c sáp nh p là t vay n hay huy đ ng v n ch s

h u, ph ng th c thanh toán cho các c đông b ng ti n m t hay b ng c phi u hay

k t h p c hai và các th c x lý k toán th ng v mua bán

Trên th c t có r t nhi u ph ng pháp đ nh giá khác nhau, và vi c v n d ng

ph ng th c nào đ đ nh giá không ch riêng l t ng ph ng pháp c th nào đó,

1.1.6 L i ích t ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng

1.1.6.1 L i ích do quy mô đem l i

Ho t đ ng sáp nh p – mua l i cho phép các ngân hàng k t h p v i nhau đ cung c p các s n ph m d ch v ngân hàng mình v i chi phí cho m t đ n v s n

ph m d ch v th p h n i u này x y ra khi ngân hàng có th trãi r ng chi phí qu n

lý, m ng l i ho t đ ng và qu ng cáo trên m t kh i l ng s n ph m d ch ngân hàng gia t ng Nh ng ngân hàng sau sáp nh p – mua l i có quy mô ho t đ ng l n h n v

v n, m r ng và đa d ng m ng l i, đ a t i nhi u c h i l n h n cho đáp ng nhu

c u v n c a n n kinh t Ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng góp ph n làm tinh

gi m ngân hàng y u kém, thu g n s l ng ngân hàng theo đ nh h ng giúp cho nhà n c qu n lý h th ng ngân hàng đ c thu n l i h n

M t khác, ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng xuyên qu c gia c ng là

m t kênh d n v n huy đ ng, v n đ u t n c ngoài vào trong n c, đ ng th i ti p

nh n đ c nh ng công ngh , k thu t ngân hàng hi n đ i t các n c phát tri n

i v i Vi t Nam, ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng thành công s giúp cho Chính ph và NHNN tái c u trúc l i h th ng ngân hàng nhanh h n, ti t gi m đ c nhi u kho n chí phí, th i gian cho xã h i, là b c ti n quan tr ng đ tái c u trúc n n kinh t

th i gian, th t c và chi phí so v i tr c khi sáp nh p – mua l i

1.1.6.3 Hi u ng qu n lý

Sáp nh p – mua l i ngân hàng có th t o ra l i ích t vi c thay th toàn b h

th ng qu n lý b i m t h th ng qu n lý m i, sàng l c và hi u qu h n Vi c này giúp các ngân hàng nâng cao ti m n ng t ng tr ng b n v ng, và do đó nâng cao

s c m nh c nh tranh c a ngân hàng Tuy nhiên, n u các c đông và nhân viên ngân hàng đ u có l i t ho t đ ng sáp nh p – mua l i, và n u nh ng l i ích này đã đ c

t o ra nh là l i ích hi p đ ng, thì l i ích ngân hàng đ c gia t ng và góp ph n thúc

đ y kinh t s làm cho l i ích qu c gia c ng s t ng lên

1.1.6.4 T n d ng đ c ngu n nhân l c

Ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng góp ph n tác đ ng đ n quá trình tái

c u trúc ngân hàng tham gia v b máy qu n tr đi u hành, t ng c ng lãnh đ o, nhân viên ngân hàng có kinh nghi m chuyên môn h n b i vi c l a ch n các nhân

s t các ngân hàng tham gia M t khác, ho t đ ng sáp nh p – mua l i s giúp các ngân hàng h n ch đ c th i gian, chí phí đào t o và có th s d ng ngay l c l ng nhân s v n có đ b t tay ngay vào vi c th c hi n ho t đ ng kinh doanh c a mình

1.1.6.5 T n d ng đ c h th ng khách hàng

Vi c sáp nh p – mua l i ngân hàng s giúp t o nên m t h th ng ngân hàng

m i th ng nh t v qu n tr , l a ch n và đánh giá khách hàng đ phân lo i khách hàng nh m ph c v t t h n cho khách hàng , ngân hàng s thu đ c nhi u ti n ích

h n khi duy trì t ng h p các m ng l i khách hàng r ng kh p t s k t h p c a các ngân hàng tham gia Qua vi c n m b t đ c h th ng khách hàng, tìm hi u chính

xác các thông tin khách hàng đ có nh ng quy t đ nh giao d ch chính xác v c p tín

d ng, các d ch v thanh toán và duy trì khách hàng, phân khúc th tr ng s n ph m

d ch v ngân hàng đ đáp ng nhu c u khách hàng đ c t t h n đ ng th i h n ch

đ c nh ng r i ro khác t phía khách hàng gây ra

1.1.6.6 M ra nhi u c h i đ u t

S k t h p c a m t ngân hàng có l ng ti n m t d th a, nh ng h n ch các

c h i đ u t và m t ngân hàng v i các d án sinh l i cao nh ng l ng ti n m t l i

b h n ch , t đó s hình thành nên m t ngân hàng sau khi k t h p có giá tr cao h n

S t ng giá tr này xu t phát t vi c nh ng d án l ra không th th c hi n đ c do thi u v n gi đ c ti n hành v i l ng ti n nhàn r i Lo i giá tr c ng h ng này

th ng xu t hi n nh t khi các ngân hàng l n mua l i các ngân hàng nh h n

1.1.6.7 T n d ng đ c các l i ích v thu

L i ích có th phát sinh t vi c mua l i – sáp nh p ngân hàng này đó là t n

d ng đ c các l i th v thu đ ghi t ng tài s n c a ngân hàng b mua ho c s

d ng đu c kho n l t ho t đ ng kinh doanh thu n đ gi m b t thu nh p Nh v y,

m t ngân hàng ho t đ ng có lãi mua l i m t ngân hàng đang thua l có th là nh m

t n d ng kho n l t ho t đ ng kinh doanh thu n c a ngân hàng b mua đ gi m

nh gánh n ng thu c a mình Ho c là, ngân hàng có th t ng chi phí kh u hao sau

th ng v mua bán và nh đó ti t ki m chi phí thu và t ng giá tr ngân hàng

1.1.7 H n ch c a sáp nh p – mua l i ngân hàng

1.1.7.1 Quy n l i c a c đông thi u s b nh h ng

Khi ng i qu n tr và đi u hành đ a ra quy t đ nh sáp nh p – mua l i, h

th ng là ng i đ i di n cho các c đông l n chi m s h u nhi u c ph n c a ngân hàng, ti ng nói c a h có quy n quy t đ nh v n m nh sinh t n, phát tri n ngân hàng

Ý chí c a các c đông nh có th đ c trình bày, b o l u t i đ i h i c đông, ho c

v n b n góp ý nh ng khi bi u quy t đ c xác đ nh theo quy n l i, l i ích c a ng i

n m gi s h u nhi u c ph n và khi đó quy n l i các c đông t i thi u s b nh

h ng theo quy t đ nh c a c đông l n, khó có th ch đ ng trong vi c quy t đ nh

s c ph n c a mình n u không mu n nói là ph i chuy n nh ng c ph n cho các

c đông khác

1.1.7.2 Xung đ t mâu thu n l i ích c a các c đông l n

Khi có đ nh h ng và ch tr ng th c hi n sáp nh p – mua l i, các c đông

l n mà đa ph n là các ông ch s h u ngân hàng ho c ng i đ i di n s h u c

ph n v i t l l n, th ng t ch c và quy t đ nh l a ch n đ i tác, th ng th o giá

c , ph ng th c th c hi n, nhà t v n, lu t s t v n, B n thân nh ng c đông l n này đôi khi c ng có nh ng quan đi m trái chi u v l i ích chung và riêng d d n

đ n mâu thu n l i ích gi a các c đông l n và khi đó, tác đ ng t t c a vi c sáp

nh p – mua l i ngân hàng r t khó có th th c hi n

1.1.7.3 V n hóa ngân hàng b xáo tr n

Ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng có th làm cho v n hóa ngân hàng sau khi sáp nh p – mua l i b xáo tr n, có th phá v giá tr c t lõi c a t ng ngân hàng tr c đó i u này c n ph i có th i gian đ thích nghi và hòa nh p nh ng

ng i làm vi c gi a các ngân hàng khác nhau V i s l a ch n t t đ i ng lãnh đ o ngân hàng sau sáp nh p – mua l i thì kh n ng đ t n t i nh ng giá tr v n hóa c t lõi c a t ng ngân hàng v n có tr c đó đ c duy trì và b o t n nh m phát tri n v n hóa chung c a ngân hàng sau sáp nh p – mua l i

1.1.7.4 Xu h ng d ch chuy n nhân s

V n hóa ngân hàng sau sáp nh p – mua l i có th b tr n l n nhau, d n đ n phá v giá tr c t lõi c a t ng ngân hàng tr c đó, gây ra hi u ng th t nghi p do tinh gi m b máy, sa th i nhân s nh h ng đ n tình hình kinh t xã h i Các v n

đ liên quan đ n s d ng ng i lao đ ng là m t trong nh ng v n đ quan tr ng nh t khi b t đ u đàm phán sáp nh p – mua l i Có m t s quan đi m, ph bi n trong các

n c đang phát tri n h n là các n c phát tri n, cho r ng sáp nh p – mua l i ngân hàng xuyên qu c gia s t t h n cho ng i lao đ ng vì nó s c i thi n ch t l ng công vi c, công ngh và do đó t ng n ng su t lao đ ng, thù lao ng i lao đ ng Quan đi m này đ c d a trên c s th ng đ c l p lu n r ng các ngân hàng n c ngoài tr l ng t ng đ i cao h n, có m t tiêu chu n lao đ ng t t h n, và cung c p

c h i đào t o l n h n cho l c l ng nhân s so v i m t b ng chung c a các ngân hàng trong n c

1.1.7.5 T o ra t p trung đ c quy n trong c nh tranh

Các th ng v sáp nh p – mua l i thành công s đem l i cho các ngân hàng tham gia m t ngu n l c l n v tài chính, quy mô, m ng l i ho t đ ng và ti t gi m

đ c nhi u kho n chi phí trong các giao d ch n i b ngân hàng Tuy nhiên, n u m t ngân hàng không bi t xây d ng ph ng châm kinh doanh hài hòa l i ích gi a khách hàng, ngân hàng và xã h i, s có xu h ng đ c quy n n m gi làm giá th tr ng v các lo i s n ph m d ch v ngân hàng cung c p nh : nâng lãi su t cho vay, thu phí

d ch v th tín d ng, th ATM, d dàng đ u c và thao túng th tr ng trong n c

M t khác s tri t tiêu ho c lo i tr b t kh n ng c nh tranh khách quan gi a các ngân hàng cùng ho t đ ng b i m t th tr ng đ c quy n t p trung do n m gi đ c

ph n l n th ph n ho t đ ng kinh doanh

1.2 Các ch tiêu c b n đánh giá n ng l c c nh tranh c a ngân hàng

1.2.1 Khái ni m n ng l c c nh tranh c a ngân hàng

Theo quan đi m c a Michael Porter:

* C nh tranh NHTM

C nh tranh c a NHTM là kh n ng t o ra và s d ng có hi u qu các l i th so sánh, đ giành th ng l i trong quá trình c nh tranh v i các NHTM khác, là n l c

ho t đ ng đ ng b c a ngân hàng trong m t l nh v c khi cung ng cho khách hàng

tr mà ngân hàng t o ra cho khách hàng v t qua phí t n mà ngân hàng có th b ra,

đ c th hi n trên hai ph ng di n:

(i) Ngân hàng nào có chi phí th p h n thì ngân hàng đó có nhi u l i th c nh tranh

h n, mang l i t l l i nhu n cao h n m c bình quân ngành b t ch p s hi n di n

c a các l c l ng c nh tranh m nh m

(ii) L i th c nh tranh đ c t o ra t s khác bi t hóa xoay quanh nh ng s n ph m

d ch v mà ngân hàng cung c p ra th tr ng, bi u hi n d i nhi u hình th c nh :

s d n đ u v công ngh , chuyên bi t v đ c tính s n ph m d ch v , hay m ng l i kênh phân ph i r ng kh p

* N ng l c c nh tranh c a NHTM

N ng l c c nh tranh c a NHTM là kh n ng do chính ngân hàng t o ra trên c

s duy trì và phát tri n nh ng l i th v n có nh m c ng c và m r ng th ph n, gia

N ng l c tài chính c a Ngân hàng không ch là ngu n l c tài chính đ m b o cho

ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng mà còn là kh n ng khai thác, qu n lý và s

d ng các ngu n l c đó ph c v hi u qu cho ho t đ ng kinh doanh C n phân bi t

rõ v i n ng l c tài chính c a doanh nghi p vì đây ngu n l c tài chính c a b n thân doanh nghi p đó, là kh n ng t o ti n, t ch c l u chuy n ti n h p lý, đ m b o kh

n ng thanh toán th hi n quy mô v n, ch t l ng tài s n và kh n ng sinh l i…

đ đ đ m b o và duy trì ho t đ ng kinh doanh đ c ti n hành bình th ng Còn

n ng l c tài chính c a Ngân hàng là kh n ng t o l p ngu n v n và s d ng v n phát sinh trong quá trình ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, th hi n quy mô

1

T i M th ng s d ng h th ng 5 ch tiêu đ đánh giá n ng l c tài chính c a NHTM: t l v n, ch t l ng tài s n có, ch t l ng qu n lý, ti n lãi và tính thanh kho n

v n t có, ch t l ng tài s n, ch t l ng ngu n v n, kh n ng sinh l i và kh n ng

đ m b o an toàn trong ho t đ ng kinh doanh N ng l c tài chính là th c đo s c

m nh c a m t ngân hàng t i m t th i đi m nh t đ nh, đ c th hi n qua 06 ch tiêu sau đây:

+ Quy mô v n t có

V n t có cung c p n ng l c tài chính cho quá trình t ng tr ng, m r ng quy

mô, ph m vi ho t đ ng c ng nh cho s phát tri n c a các s n ph m d ch v m i

c a Ngân hàng Nó đ c hình thành t v n đi u l (V n t có c p 1 và v n t có

c p 2) và các qu d tr b sung tài s n n khác nh l i nhu n ch a chia, giá tr

t ng thêm do đánh giá l i tài s n, trái phi u chuy n đ i, c phi u u đãi…

V n t có có ch c n ng b o v và giúp ngân hàng ch ng l i r i ro phá s n, bù

đ p nh ng thua l v tài chính và nghi p v ; b o v ng i g i ti n khi g p r i ro trong ho t đ ng kinh doanh; nâng cao uy tín v i khách hàng, các nhà đ u t

Vì v y có th kh ng đ nh: V n là y u t quan tr ng đ i v i Ngân hàng vì nó nói lên s c m nh và kh n ng c nh tranh trên th tr ng trong n c, trong đó, vi c

t ng v n đi u l c ng giúp ngân hàng bù tr v n ch s h u do n x u t ng cao

N u ch trông ch l i nhu n t d ch v r t khó đ bù đ p và x lý n x u

+ H s an toàn v n (CAR: Capital Adequacy Ratio)

Là h s gi a V n t có/ T ng tài s n có r i ro; đây là m t ch tiêu quan tr ng

ph n ánh n ng l c tài chính c a các NHTM c ph n Vi t Nam T l an toàn v n

t i thi u này là th c đo quan tr ng đ an toàn v n c a ngân hàng Nó đ c tính theo t l % c a t ng v n c p 1 và v n c p 2 so v i t ng tài s n đã đi u ch nh r i ro

c a ngân hàng

CAR = [( V n c p 1 + V n c p 2)/(Tài s n có đã đi u ch nh r i ro)]*100%

H s này th hi n kh n ng c a ngân hàng thanh toán các kho n n có th i

h n và đ i m t v i các lo i r i ro khác nh r i ro v n hành Hay nói cách khác khi ngân hàng đ m b o đ c t l này t c là h đã t t o ra m t t m đ m ch ng l i

nh ng cú s c v tài chính, v a t b o v mình, v a b o v nh ng ng i g i ti n Theo y ban giám sát tín d ng Basel, h s này càng cao càng cho th y kh n ng

tài chính c a ngân hàng càng m nh, uy tín càng đ c kh ng đ nh và s tin c y c a khách hàng

+ Ch t l ng tài s n N

Qu n lý tài s n N t c là s d ng các nghi p v bên N c a B ng t ng k t Tài

s n nh m khai thác t i đa ngu n v n nhàn r i trong n n kinh t , đ m b o s t ng

tr ng n đ nh và b n v ng c a ngu n v n, là ti n đ cho vi c m r ng th ph n, đáp ng t t nh t nhu c u c a khách hàng, đ m b o tính thanh kho n, nâng cao hi u

qu ho t đ ng và n ng l c c nh tranh c a ngân hàng M c dù v n t có là c s hình thành nên các ngu n v n khác, t o uy tín ban đ u cho ngân hàng c ng nh quy t đ nh quy mô ho t đ ng c a ngân hàng Do đó vi c t ng quy mô và kh n ng huy đ ng v n s giúp cho ngân hàng đ m b o kh n ng tài chính cho ho t đ ng kinh doanh c a mình ây c ng là m t trong nh ng tiêu chí quan tr ng đánh giá tính hi u qu , hi u n ng và uy tín c a ngân hàng trên th tr ng

tr s c p và d tr th c p, thì các ngân hàng u tiên các nghi p v sinh l i an toàn nh công trái, th c hi n các kho n tín d ng ng n h n và sau đó m i đ n các kho n m c r i ro cao h n

+ Kh n ng thanh toán:

duy trì kh n ng thanh toán, các ngân hàng ph i đ m b o toàn b giá tr Tài s n Có l n h n các kho n n ph i thanh toán m i th i đi m N u trong kinh doanh v n cho vay không có kh n ng thu h i và l trong nghi p v ch ng khoán s làm cho giá tr Tài s n Có xu ng th p h n giá tr Tài s n N , khi đó có th nói là ngân hàng m t kh n ng thanh toán, đi u này có th d n đ n phá s n Tuy nhiên,

c n ph i xét đ n tính thanh kho n, t c là các Tài s n có kh n ng chuy n đ i thành

ti n ngay v i s l ng đ đ đáp ng nhu c u rút ti n m t, h t s thi u trong thanh toán bù tr ,… nh ng v n đ m b o đ c t l d tr pháp đ nh

+ Kh n ng sinh l i

Kh n ng sinh l i g n li n v i ch t l ng và hi u qu s d ng tài s n c a ngân hàng Do đó, vi c nâng cao ch t l ng tài s n, ch t l ng ngu n v n c ng chính là nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng ây là ch tiêu t ng h p đánh giá hi u qu kinh doanh và m c đ phát tri n c a m t ngân hàng đánh giá,

ng i ta th ng s d ng các ch tiêu l i nhu n ròng trên tài s n Có (ROA); ch tiêu

l i nhu n ròng trên v n t có (ROE), m c sinh l i trong m i t ng quan v i các ch tiêu khác

1.2 2.2 N ng l c c nh tranh v công ngh

H th ng corebanking (h th ng qu n tr ngân hàng t p trung) đã đ c ng

d ng ph bi n ph n l n các ngân hàng, giúp c i thi n đáng k hi u qu c a ho t

đ ng n i b ngân hàng nh k toán thanh toán, qu n tr r i ro, đánh giá x p h ng tín

d ng khách hàng ; các d li u trong ho t đ ng đ c n i m ng tr c tuy n gi a các Phòng, Ban t i tr s chính, Chi nhánh đ m b o ki m soát, phát hi n k p th i các

v n đ phát sinh trong ho t đ ng ng d ng công ngh thông tin, đ ng th i còn giúp các TCTD hi n đ i hóa h th ng thanh toán, đa d ng hóa hình th c huy đ ng

v n, cho vay, v i nh ng s n ph m ti n ích ngân hàng hi n đ i, cung ng cho doanh nghi p và dân c , m r ng các hình th c thanh toán không dùng ti n m t và thanh

toán qua ngân hàng

Có th nói, công ngh thông tin đ c xem nh m t xu h ng chính trong ho t

đ ng ngân hàng hi n đ i th p niên v a qua, các gi i pháp k thu t công ngh đ c

l a ch n là phù h p đã b o đ m cho s phát tri n công ngh tin h c ngân hàng đúng

h ng, là y u t giúp các ngân hàng t ng kh n ng c nh tranh thông qua vi c đa

d ng hóa s n ph m d ch v , chi m lnh th ph n b ng các thi t b giao d ch t đ ng,

t ng c ng n ng l c và hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng th ng

m i; đ y nhanh t c đ thanh toán, t ng vòng quay ti n t , qua đó góp ph n nâng cao

hi u qu kinh t xã h i

1.2.2 3 N ng l c c nh tranh v h th ng kênh phân ph i

Ch tiêu này nh m đánh giá cách th c mà ngân hàng chuy n s n ph m d ch v

đ n tay ng i tiêu dùng Theo đó, h th ng kênh phân ph i ph i th a m t s yêu

c u sau: duy trì th tr ng, s d ng m t s kênh phân ph i m i đ gi m b t tác

đ ng c a chi phí, xây d ng nhi u kênh phân ph i có kh n ng ph n ng linh ho t

tr c s thay đ i c a môi tr ng kinh doanh, s d ng y u t công ngh trong phân

ph i s n ph m nh m gia t ng s c m nh c nh tranh

1.2.2 4 N ng l c c nh tranh v m r ng và phát tri n d ch v

a d ng hóa s n ph m d ch v giúp ngân hàng phát huy l i th nh quy mô,

t o đi u ki n phát tri n b n v ng nh ng c n ph i đ c th c hi n trong t ng quan

v i ngu n l c hi n có c a ngân hàng và nhu c u c a th tr ng N u tri n khai quá nhi u s n ph m d ch v mà không có chi n l c c th s khi n cho ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng không hi u qu do dàn tr i ngu n l c quá m c

1.2 2.5 N ng l c c nh tranh v ngu n nhân l c

S n ph m chính c a ngành ngân hàng là d ch v , và đ đ a d ch v đ n tay

ng i tiêu dùng thì c n ph i k đ n vai trò c a con ng i Không ph i ng u nhiên

mà nhi u khách hàng đánh giá đ i ng nhân viên chính là b m t đ i di n cho ngân hàng đó, b i vì chính nh ng nhân viên này s đem đ n nh ng c m nh n đ u tiên v

là y u t con ng i, h th ng m ng l i, chi n l c dài h n trong ho t đ ng Theo đánh giá c a các chuyên gia, còn khá nhi u ngân hàng đang loay hoay trong vi c

tìm đ ng đi cho th ng hi u c a mình kh ng đ nh đi u đó, các ngân hàng không nên ch d ng l i vi c xây d ng s khác bi t mà còn ph i bi t khai thác

nh ng đi m t ng đ ng - v n r t d tìm đ tri t tiêu th m nh c a đ i th S k t

h p hài hòa và khôn ngoan gi a hai đi m này s đem l i thành công cho các chi n

d ch ti p th

1.3 Kinh nghi m v ho t đ ng sáp nh p – mua l i giúp nâng cao n ng l c c nh tranh c a m t s ngân hàng các n c trên th gi i và bài h c rút ra cho các ngân hàng Vi t Nam

Ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng trên th gi i di n ra đa d ng, r t phong phú nh ng c ng không kém ph n ph c t p B n thân ho t đ ng này mang theo nhi u kinh nghi m đ có th áp d ng cho nh ng qu c gia có ho t đ ng sáp

nh p – mua l i ngân hàng ra đ i sau Vi c nghiên c u, phân tích, đánh giá các kinh nghi m c a m t s ngân hàng trên th gi i trong th i gian qua, đ i chi u v i th c

ti n ho t đ ng c a các ngân hàng trong n c và l trình tái c c u l i m t s ngân hàng, đ ng th i tái c u trúc toàn b h th ng ngân hàng Vi t Nam trong th i gian

t i đ l a ch n nh ng bài h c kinh nghi m thành công có tính t ng đ ng cho vi c

áp d ng t i Vi t Nam

1.3.1 Kinh nghi m v ho t đ ng sáp nh p – mua l i giúp nâng cao n ng l c

c nh tranh c a m t s ngân hàng các n c trên th gi i

1.3.1.1 Kinh nghi m t th ng v c a Mitsubishi Tokyo và UFJ

Ngày 01/10/2005, Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG) - Ngân hàng l n

nh t th gi i đã ra đ i b i s sáp nh p gi a Mitsubishi Tokyo - ngân hàng l n th hai v i United Financial of Japan (UFJ) - ngân hàng l n th t c a Nh t B n, t o nên m t ngân hàng m i có t ng tài s n là 188.000 t yên, quy mô v n ho t đ ng

t ng đ ng 1.770 t USD và có h n 40 tri u khách hàng, v t qua Citigroup c a

M v giá tr t ng tài s n, tr thành ngân hàng l n nh t th gi i Theo các nhà phân tích vi c sáp nh p gi a UFJ và Mitsubishi Tokyo đã góp ph n n đ nh h th ng tài chính Nh t B n, s k t h p gi a th m nh c a UFJ th tr ng bán l và các khu

v c ngoài Tokyo cùng v i th ng hi u qu c t và m i quan h trong gi i ch đ i

t p đoàn c a Mitsubishi Tokyo s giúp MUFG t o nên m t v th v ng ch c trong

h th ng tài chính ngân hàng toàn c u

Th c ti n cho th y, h th ng tài chính c a Nh t B n có giai đo n ho t đ ng ì

ch, do các ngân hàng v n ph i gánh ch u m t kho n cho vay tín d ng x u ch ng

ch t và nhu c u vay m i gi m đáng k t khi th tr ng ch ng khoán và b t đ ng

s n bong bóng s p đ vào đ u nh ng n m 1990 T ng kho n n x u vào th i đi m này c a Mitsubishi Tokyo – UFJ c tính là 5.300 t yên, Sumitomo Mitsui là 3.300 t yên và Mizuho là 3.200 t yên M c dù ho t đ ng kinh doanh c a nhi u ngân hàng Nh t B n đã có ti n b trong nh ng n m g n đây nh ng v n không có lãi trong các th ng v v i các ngân hàng M và châu Âu Do đó, vi c ti p qu n UFJ- ngân hàng ho t đ ng có lãi ít nh t trong 4 ngân hàng l n nh t, b i ngân hàng Mitsubishi Tokyo, v n đ c đánh giá là ngân hàng m nh nh t th i đi m đó, là m t

d u hi u tích c c trong n l c c i thi n h th ng tài chính trong n c Theo các nhà phân tích, v sáp nh p này giúp gi m b t nguy c phá s n c a UFJ, đ ng th i khôi

ph c lòng tin cho ng i dân Ngay khi thông tin v tri n v ng c a v sáp nh p đ c công b , c phi u c a UFJ đã t ng 11% lên 522.000 yên (4.823 USD/c phi u), c phi u c a Mitsubishi Tokyo c ng t ng 7,4% lên 1.030.000 yên (9.516 USD/c phi u)

Nh ng tác đ ng tích c c và nh ng h n ch c a vi c sáp nh p này:

i v i UFJ, l i ích c a vi c sáp nh p là hi n nhiên N m 2003, UFJ đã thua

l kho ng 3,7 t USD và không có kh n ng đáp ng đ c m c tiêu theo yêu c u

c a Chính ph là gi m m t n a s d n tín d ng x u 34,5 t USD vào tháng 3/2005

i v i Mitsubishi Tokyo, sáp nh p vào UFJ đ ng ngh a v i vi c đ c s h u

m t ngân hàng chuyên nghi p trong vi c cho vay đ i v i t nhân và công ty v a và

nh thành ph Nagoya sôi đ ng c a Nh t B n, còn Mitsubishi Tokyo th ng làm

n v i các t p đoàn l n có tr s t i Tokyo và đ c bi t v i các công ty con c a t p đoàn công nghi p kh ng l Mitsubishi V sáp nh p này đ c Chính ph Nh t B n

ng h h n các v sáp nh p tr c đó, vì tr c kia h u h t các v sáp nh p ch đ n

thu n đ c coi là đ ng thái đ b o v , do các ngân hàng mu n tìm ki n s an toàn trong quy mô mà không chú ý v m t giá tr

Tuy nhiên, vi c sáp nh p này c ng g p ph i m t s khó kh n là h ph i đ i phó v i các chi nhánh th a, quá nhi u nhân viên qu n lý và các chi n l c cho vay không đ ng nh t v ph ng th c cho vay, d n đ n s l ng l n các kho n cho vay không hi u qu cao, có s khác bi t v c c u và cách qu n lý do Mitsubishi Tokyo

có xu h ng truy n th ng, b o th trong khi UFJ thì ng c l i

T th c tr ng trên, rút ra đ c m t s kinh nghi m sau:

Th nh t, vi c sáp nh p c a nh ng ngân hàng nêu trên đã t o nên m t s đ t

bi n trên th tr ng tài chính ngân hàng th gi i v nâng cao v trí và t ng s c c nh tranh đ i v i các ngân hàng không ch trong n c, đ s c đ đ ng đ u v i các ngân hàng l n khác trên th gi i v quy mô h p v n, m r ng ho t đ ng và phân khúc th tr ng, cung c p chuyên nghi p các s n ph m d ch v ngân hàng truy n

th ng v n có th m nh

Th hai, ban lãnh đ o ngân hàng m i sau khi sáp nh p đã kiên quy t h n trong vi c t p trung x lý thu h i các kho n n x u kh thi h n, đem l i m t s k t

qu t t cho vi c tái t o ngu n v n cho ho t đ ng kinh doanh

Th ba, kinh nghi m c a vi c sáp nh p ngân hàng trên đã ch ra r ng đây là l trình t t y u đ góp ph n nâng cao n ng l c c nh tranh c a ngân hàng trong th i k

h i nh p kinh t toàn c u

1.3.1.2 Kinh nghi m t th ng v c a JP Morgan Chase và BankOne

BankOne là ngân hàng l n th sáu c a M , có tr s ho t đ ng t i Chicago Ban đ u BankOne đ c thành l p nh m t công ty qu n lý v n cho City National Bank c a Colombus và m t vài ngân hàng khác M Sau đó, t p đoàn BankOne sáp nh p v i First Chicago NBO Corporation đ thành l p nên BankOne Corporation và tr s đ c chuy n t Colombus t i Chicago

JP Morgan là t p đoàn tài chính đ ng đ u th gi i và là ngân hàng l n nh t

n c M v i s v n s h u lên đ n 1.200 t USD và n m gi trên 106 t USD tr giá ch ng khoán Tr s đ c đ t t i New York và đã có m t trên h n 50 qu c gia

trên th gi i Lnh v c ho t đ ng chính c a t p đoàn này là đ u t ngân hàng, d ch

v tài chính cho cá nhân và doanh nghi p, và x lý các giao d ch tài chính

Gi a n m 2004, J.P Morgan Chase & Co đã đ ng ý mua l i Bank One Corp, ngân hàng l n th sáu c a M , v i giá 58 tri u USD ây là v sáp nh p c a hai ngân hàng l n nh t n c M th i đi m đó, bi n đ ch h p nh t tr thành ngân hàng l n th hai M , sau Citigroup, v i t ng tài s n lên t i 1.100 t USD và 2.300 chi nhánh trên 17 bang Thông qua v sáp nh p, Morgan Chase n m gi đ c m ng kinh doanh th tín d ng hùng m nh c a Bank One Corp, hãng phát hành th tín

d ng l n nh t th gi i N m 2010, JP Morgan Chase đ ng th 8 trong top 10 ngân hàng t t nh t th gi i v i giá tr th ng hi u đ t h n 13,39 t USD

Sau khi mua l i BankOne, JP Morgan Chase s s h u m t l ng v n kh ng

l , có th k t h p đ c các kinh nghi m lâu n m trong ho t đ ng tài chính và m

r ng đ a bàn ho t đ ng sang vùng Tây và Tây Nam n c M , thay vì ch vùng ông B c nh tr c đây Th ng v này m ra cho JP Morgan Chase kh n ng

c nh tranh m nh m h n trên th tr ng tài chính M và Th gi i

1.3.2 Bài h c rút ra cho ngân hàng Vi t Nam

Th nh t, v i nh ng h n ch y u kém c a đa s NHTM c ph n Vi t Nam

nh hi n nay thì vi c l a ch n ph ng th c sáp nh p – mua l i phù h p là gi i pháp

t i u đ tái c u trúc nhi u m t ho t đ ng kinh doanh ngân hàng nh : t ng c ng nhân s , t ng quy mô v n, gi m chi phí, m r ng m ng l i ho t đ ng kinh doanh,

đa d ng hóa s n ph m d ch v ngân hàng đ chi m l nh th ph n

Th hai, theo kinh nghi m qu c t , n u đ quá trình liên k t tích t di n ra m t cách t nhiên, t phát thì quá trình đó di n ra s r t ch m, đòi h i m t th i gian dài Trong b i c nh và th c tr ng TCTD hi n nay, m i ngân hàng c n có s ch đ ng chu n b , có cách ph bi n tuyên truy n phù h p đ nâng cao nh n th c c a khách hàng, tìm ki m và s d ng c h i liên k t phát tri n thông qua ho t đ ng sáp nh p – mua l i có l i nh t đáp ng k p th i yêu c u c p bách cho vi c nâng cao n ng l c

c nh tranh và h i nh p qu c t

Th ba, h th ng ngân hàng M m c dù v i công ngh ngân hàng hi n đ i, ngu n nhân l c d i dào v trình đ nh ng v n có s kh ng ho ng tài chính ngân hàng tr m tr ng nh 140 ngân hàng s p đ trong n m 2009 và g n 1000 ngân hàng phá s n t n m 2010 đ n nay, không ai còn nghi ng tác đ ng c a h th ng ngân hàng th gi i đã thay đ i đ t bi n trong th i gian qua Th tr ng “ bong bong b t

đ ng s n” và thi u ki m soát ch t ch nghi p v tái chi t kh u c a ngân hàng trung

ng các n c là tác nhân chính châm ngòi n cho s kh ng ho ng tài chính và suy thoái kinh t toàn c u trong th i gian qua ây c ng là bài h c cho ngân hàng Vi t Nam trong qu n tr và đi u hành ho t đ ng kinh doanh ngân hàng c a mình

Bên c nh nh ng bài h c thành công, có không ít nguyên nhân gây th t b i trong ho t đ ng sáp nh p – mua l i Có th b t ngu n t khi ti p xúc tìm hi u đ i tác, trong quá trình đàm phán, x lý quy trình và h u sáp nh p – mua l i ngân hàng,

nh ng nh ng th t b i l n t p trung m t s nguyên nhân ch y u t vi c l a ch n, tìm hi u đ i tác và th c hi n th ng l ng h p đ ng gi a các bên tham gia th ng

v ; v n đ t m nhìn c a các nhà qu n tr t nhi u phía, v vi c phân chia l i ích và

m u c u s l n m nh c a ngân hàng sau sáp nh p – mua l i; s b t đ ng v ng x

v n hóa gi a các bên tham gia Nh v y, n u các h n ch đ c kh c ph c thì ho t

đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng s là m t l trình t t y u và có m i quan h nhân qu đ n vi c nâng cao n ng l c c nh tranh c a các ngân hàng trong th i k

h i nh p kinh t toàn c u

Trong ch ng 1, lu n v n đã nêu ra các khái ni m c a sáp nh p – mua l i

ng th i c ng nêu nh ng l i ích c a ho t đ ng sáp nh p – mua l i nh hi u qu kinh t do quy mô, do ph m vi kinh doanh, l i ích có đ c t hi u ng k toán và vai trò qu n lý; nh ng tác đ ng đem l i l i ích cho nhà n c và xã h i Tuy nhiên,

c ng nêu nh ng m t trái nh tác đ ng nh h ng đ n m t s l i ích c a nh ng c đông thi u s v xung đ t l i ích v i c đông l n, nh ng tác đ ng khó duy trì v n hóa doanh nghi p do b xáo tr n v n hóa khi h i nh p l i v i nhau, trong đó xu

h ng d ch chuy n nhân s gi a các bên ho c chuy n sang các ngân hàng khác

c ng là m t v n đ c n quan tâm

làm rõ thêm ho t đ ng sáp nh p – mua l i là m t gi i pháp giúp nâng cao

n ng l c c nh tranh c a ngân hàng, tác gi đã nghiên c u, phân tích, đánh giá ho t

đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng c a m t s ngân hàng trên th gi i có th c s giúp nâng cao n ng l c c nh tranh c a các ngân hàng, và d a vào nh ng kinh nghi m đó đ rút ra bài h c kinh nghi m cho các ngân hàng Vi t Nam Nh ng n i dung mà tác gi đ c p là c s lý lu n đ d n chi u, phân tích th c tr ng ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng Vi t Nam trong ch ng 2

CH NG 2: TH C TR NG SÁP NH P – MUA L I NGÂN HÀNG VÀ

NAM

2.1 S c n thi t c a ho t đ ng sáp nh p – mua l i trong vi c nâng cao n ng l c

Ho t đ ng sáp nh p – mua l i giúp các ngân hàng tìm ki m và gia t ng s c

m nh tài chính, quy mô v n ho t đ ng, m r ng m ng l i giao d ch, phát huy

nh ng th m nh truy n th ng c a t ng ngân hàng v n có, đa d ng hóa s n ph m

dch v và l a ch n đ c phân khúc th tr ng phù h p v i chi n l c phát tri n,

đ t đó có th nâng cao n ng l c c nh tranh trong th i k h i nh p kinh t qu c t

v i s tham gia c a nhi u đ i th đ n t n c ngoài N u ho t đ ng này không

đ c gi i quy t k p th i thì nhi u kh n ng s có nhi u NHTM c ph n phá s n,

gi i th trong th i gian t i, và s kéo theo nhi u h l y nh h ng đ n tình hình kinh t - xã h i trong n c Trong vai trò qu n lý nhà n c, n u đ các ngân hàng

ho t đ ng y u kém t n t i thì s ti m n nguy c đ v h th ng ngân hàng và làm suy y u n n kinh t đ t n c, s gây ra nh ng tác đ ng x u cho xã h i và xói mòn

ni m tin c a các nhà đ u t n c ngoài t i Vi t Nam Th c tr ng đ c nêu sau đây cho th y các NHTM c ph n Vi t Nam hi n nay đang n l c đ nâng cao n ng l c

c nh tranh c a mình thông qua ho t đ ng sáp nh p – mua l i

2.2 Th c tr ng sáp nh p – mua l i Ngân hàng T h ng m i Vi t Nam

Ho t đ ng sáp nh p – mua l i trên th gi i đã ra đ i, t n t i và phát tri n m nh

m t r t lâu, th nh ng ho t đ ng này c a Vi t Nam ch m i phôi thai t khi có

lu t Doanh nghi p 1999 v i s l ng th ng v khiêm t n có giá tr nh Khi lu t

u t n c ngoài 2005 và lu t Doanh nghi p 2005, lu t Ch ng khoán 2006 có

hi u l c, thì ho t đ ng sáp nh p – mua l i m i tr nên sôi đ ng h n Do đó, lu n

v n đúc k t ho t đ ng sáp nh p – mua l i ngân hàng Vi t Nam thành hai giai đo n chính, nh sau:

h p nh t, mua l i TCTD Vi t Nam, đã có m t s NHTM c ph n Nông thôn th c

hi n sáp nh p do ngân hàng khác mua l i và chuy n đ i thành ngân hàng TMCP đô

th Tuy nhiên, các th ng v sáp nh p ngân hàng còn mang màu s c chính tr vì

h u h t đ u di n ra không ph i t nguy n mà theo g i ý s p x p c a NHNN, n u

nh không mu n nói là b t bu c khi m t ngân hàng r i vào tình tr ng ki m soát đ c

bi t Các v sáp nh p di n ra theo chi u h ng này nh sau:

- N m 1997, Ngân hàng TMCP Ph ng Nam (Southernbank) sáp nh p v i Ngân hàng TMCP nông thôn ng Tháp theo quy t đ nh 028/Q -NHNN ngày 03/02/1997 c a Ngân hàng Nhà n c Sau đó, n m 1999 Southernbank ti p t c sáp

nh p v i NHTM i Nam theo quy t đ nh 264/Q -NHNN ngày 29/07/1999 Sang

n m 2000, Southernbank mua l i Qu Tín D ng Nhân dân nh Công Thanh Trì Hà

N i, sau đó sáp nh p v i NHTM c ph n Nông thôn Châu Phú (An Giang) theo quy t đ nh 08/Q -NHNN, và đ n n m 2003 l i ti p t c sáp nh p v i NHTM c

ph n Nông thôn Cái S n (C n Th ) Tr c khi sáp nh p, Southernbank ch có 1 h i

s chính và 1 chi nhánh Sau khi sáp nh p, h th ng m ng l i c a Southernbank

đ c m r ng t i Tp H Chí Minh, Hà N i, C n Th , An Giang, ng Tháp, à