ỨNG DỤNG BASEL III VÀO QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM.PDF

Agribank: NH Nông nghi p và phát tri n nông thôn Vi t Nam Committee Banking supervision Authority Singapore... iăt ng và ph m vi nghiên c u: Vietinbank, Agribank, VCB, BIDV, Eximbank,

-

NGUY N HOÀNG THANH TRUY N

NG D NG BASEL III VÀO QU N TR R I

RO THANH KHO N T I CÁC NGÂN HÀNG

Thành ph H Chí Minh ậ N m 2014

-

NGUY N HOÀNG THANH TRUY N

NG D NG BASEL III VÀO QU N TR R I

RO THANH KHO N T I CÁC NGÂN HÀNG

Tôi xin cam đoan lu n v n th c s kinh t này là do chính tôi nghiên c u và

đáng tin c y và k t qu nghiên c u c a lu n v n ch a đ c công b trong b t k

công trình khoa h c nào

H c viên

Nguy n Hoàng Thanh Truy n

M C L C

DANH M C CÁC T VI T T T

DANH M C CÁC B NG BI U

DANH M C CÁC HÌNH V

L I M U 1

C H NG 1:ăC ăS LÝ THUY T V QU N TR R I RO THANH KHO N VÀ HI Pă C BASEL III 1.1 C s lý thuy t v qu n tr r i ro thanh kho n 5

1.1.1 Khái ni m thanh kho n 5

1.1.2 R i ro thanh kho n 5

1.1.2.1 Khái ni m 5

1.1.2.2 Nh ng nguyên nhân làm phát sinh r i ro thanh kho n 6

1.1.2.3 Tác đ ng c a r i ro thanh kho n đ n ho t đ ng c a ngân hàng th ng m i 7

1.1.3 Qu n tr r i ro thanh kho n 8

1.1.3.1 Khái ni m 8

1.1.3.2 Các ph ng pháp qu n lý r i ro thanh kho n 8

1.1.3.3 ụ ngh a c a qu n tr r i ro thanh kho n 12

1.2 Hi p c Basel III v qu n tr r i ro thanh kho n 13

1.2.1 S l c v y ban Basel v giám sát ngân hàng 13

1.2.2 S ra đ i c a Basel III 14

1.2.3 N i dung c a Basel III v qu n tr r i ro thanh kho n 16

1.2.3.1 T l đ m b o thanh kho n LCR 16

1.2.3.2 T l tài tr n đ nh thu n NSFR 19

1.2.4 Ph n ng c a các n c đ i v i quy đ nh v qu n tr r i ro thanh kho n c a Basel III 21

1.3 Bài h c kinh nghi m c a n v ng d ng Basel III vào qu n tr r i ro thanh

kho n 26

1.3.1 Xác đ nh r i ro thanh kho n 27

1.3.2 o l ng r i ro thanh kho n 27

1.3.3 Giám sát r i ro thanh kho n 29

1.4 ụ ngh a c a vi c ng d ng Basel III vào qu n tr r i ro thanh kho n t i các ngân hàng th ng m i Vi t Nam 30

K t lu n ch ng 1 32

C H NGă 2: TH C TR NG QU N TR R I RO THANH KHO N T I CỄCăNGỂNăHĨNGăTH NGăM I VI T NAM 2.1 T ng quan v h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam 33

2.1.1 Quá trình ra đ i và phát tri n 33

2.1.2 C c u t ch c qu n lý c a ngân hàng th ng m i 35

2.1.3 K t qu ho t đ ng kinh doanh c a h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam (2009 ậ 2012) 36

2.1.3.1 Huy đ ng v n 37

2.1.3.2 D n 39

2.1.3.3 N x u 41

2.1.3.4 L i nhu n 43

2.2 Th c tr ng qu n tr r i ro thanh kho n c a h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam 44

2.2.1 Ch s tr ng thái ti n m t (H1) 44

2.2.2 Ch s d n trên t ng tài s n (H2) 46

2.2.3 Ch s c p tín d ng trên ti n g i c a khách hàng (H3) 47

2.2.4 Ch s ch ng khoán có tính thanh kho n cao trên t ng tài s n (H4) 50

Nam 53

2.3.1 K t qu đ t đ c 53

2.3.2 H n ch trong vi c qu n tr r i ro thanh kho n 54

2.4 Th c tr ng ng d ng Hi p c Basel III vào qu n tr r i ro thanh kho n t i các ngân hàng th ng m i Vi t Nam 56

2.4.1 Th c tr ng ng d ng Hi p c Basel III vào qu n tr r i ro thanh kho n t i các n c trên th gi i 56

2.4.1.1 Tình hình th c hi n LCR 57

2.4.1.2 Tình hình th c hi n NSFR 59

2.4.2 Th c tr ng ng d ng Hi p c Basel III vào qu n tr r i ro thanh kho n t i các ngân hàng th ng m i Vi t Nam 59

2.5 Nh ng nguyên nhân nh h ng đ n vi c ng d ng Basel III trong qu n tr r i ro thanh kho n c a h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam 60

2.5.1 Chi phí th c hi n Basel III quá l n 60

2.5.2 Ch a có v n b n h ng d n v vi c th c hi n Basel III 60

2.5.3 Ch a xây d ng đ c h th ng c s d li u 61

2.5.4 Ch t l ng ngu n nhân l c 61

2.5.5 Nh n th c c a Ban lãnh đ o ngân hàng th ng m i Vi t Nam tr c nh ng r i ro trong ho t đ ng ngân hàng 62

2.5.6 C n có m t ngu n tài tr l n 62

2.5.7 Thi u nh ng t ch c x p h ng tín nhi m chuyên nghi p 62

2.6 i u ki n ng d ng Basel III vào qu n tr r i ro thanh kho n t i các ngân hàng th ng m i Vi t Nam 63

K t lu n ch ng 2 65

C H NGă3: GI I PHÁP NG D NG BASEL III VÀO QU N TR R I RO

3.1.2 nh h ng phát tri n ngân hàng đ n n m 2020 67

3.2 L trình ng d ng Basel III vào qu n tr r i ro thanh kho n t i các ngân hàng th ng m i Vi t Nam 68

3.3 Gi i pháp ng d ng Basel III vào qu n tr r i ro thanh kho n t i các ngân hàng th ng m i Vi t Nam 70

3.3.1 Nhóm gi i pháp do b n thân các ngân hàng th ng m i t ch c th c hi n 70 3.3.1.1 T ng c ng tài s n thanh kho n ch t l ng cao 70

3.3.1.2 T ng c ng ngu n tài tr n đ nh 71

3.3.1.3 m b o t l cân đ i gi a tài s n có và tài s n n 72

3.3.1.4 Hoàn thi n mô hình qu n tr thanh kho n 73

3.3.1.5 Tuân th các nguyên t c trong qu n tr r i ro thanh kho n 74

3.3.1.6 Xây d ng quy trình qu n tr r i ro thanh kho n 74

3.3.1.7 Xây d ng k ho ch v n d phòng 75

3.3.1.8 Xây d ng đ i ng nhân viên có trình đ , n ng l c và đ o đ c ngh nghi p 76

3.3.1.9 Hoàn thi n h th ng thông tin qu n lý 78

3.3.2 Nhóm gi i pháp đ i v i ngân hàng nhà n c Vi t Nam 79

3.3.2.1 Ban hành h ng d n v vi c th c hi n qu n lý r i ro thanh kho n 79

3.3.2.2 Xây d ng danh sách các ch s / d u hi u c nh báo s m v r i ro thanh kho n 80

3.3.2.3 Xây d ng mô hình ki m tra s c ch u đ ng r i ro thanh kho n 81

3.3.2.4 Nâng cao ch t l ng h th ng thông tin 82

3.3.2.5 Yêu c u các ngân hàng th ng m i minh b ch thông tin 83

3.3.2.6 T ng c ng k lu t trên th tr ng 83

3.3.2.7 Nâng cao hi u qu công tác thanh tra ki m soát, giám sát ngân hàng 84

3.3.3 Nhóm gi i pháp đ i v i chính ph 85

K t lu n ch ng 3 88

K t lu n 89

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

Agribank: NH Nông nghi p và phát tri n nông thôn Vi t Nam

Committee)

Banking supervision)

Authority)

Singapore)

B ng 1.3: ASF và RSF 19

B ng 1.4: Các ch s qu n lý r i ro thanh kho n 27

B ng 2.1: M t s các ch tiêu ho t đ ng c a các NHTM 37

B ng 2.2: N x u theo nhóm n c a m t s NHTM 42

B ng 2.3: Ch s tr ng thái ti n m t (H1) 44

B ng 2.4: Ch s d n trên t ng tài s n (H2) 46

B ng 2.5: Ch s c p tín d ng trên ti n g i c a khách hàng (H3) 47

B ng 2.6: Ch s ch ng khoán có tính thanh kho n cao trên t ng tài s n (H4) 50

B ng 2.7: Ch s ti n g i và cho vay TCTD trên ti n g i và vay t TCTD (H5) 51

B ng 2.8: Dòng ti n vào và dòng ti n ra c a các ngân hàng 57

B ng 3.1: L trình th c thi Basel III 68

B ng 3.2: H n m c chi tr b o hi m ti n g i t i m t s qu c gia 86

Hình 2.3: D n cho vay 39

Hình 2.4: C c u k h n kho n vay 40

Hình 2.5: T c đ t ng tr ng tín d ng 40

Hình 2.6: T l n x u toàn ngành 41

Hình 2.7: L i nhu n tr c thu 43

Hình 2.8: Các thành ph n c a tài s n thanh kho n 58

L I M U

1 Tính c p thi t c aăđ tài:

nhà n c (NHNN) quan tâm ch đ o, đ c c nh báo Các ch s v an toàn trong

ho t đ ng ngân hàng nói chung, v an toàn thanh kho n nói riêng đã đ c NHNN

nh ng ch s an toàn này Tuy nhiên, trên th tr ng, m t s th i đi m, nh ng

cu c đua lãi su t l i xu t hi n và th ng đ c lý gi i b i nguyên nhân ắcác ngân hàng th ng m i (NHTM) c ph n nh g p ph i v n đ thanh kho n, ph i t ng lãi

su t huy đ ng ti n g iầ” h n ch tình tr ng này, c n ph i xem xét m t s v n

đ trong qu n tr r i ro thanh kho n c a m t s NHTM riêng l và chính sách đ nh

h ng v qu n tr r i ro thanh kho n c a h th ng ngân hàng

tính c c b v a mang tính toàn c u c a lo i r i ro này, qu n tr r i ro thanh

c ng nh c n n kinh t

đ i v i các cu c kh ng ho ng tài chính mà không c n đ n s h tr t chính ph

T i Vi t Nam, ho t đ ng trên th tr ng ti n t t n m 2008 đ n nay c ng đã có

nhi u bi u hi n c ng th ng v thanh kho n M t s NHTM đã g p khó kh n v

thanh kho n t m th i là NHTM c ph n Sài Gòn, NHTM c ph n Vi t Nam Tín

Ngh a và NHTM c ph n Nh t, và th c hi n sáp nh p đ đ m b o an toàn cho

NHNN nh Quy t đ nh 493/2005/Q -NHNN và Quy t đ nh 457/2005/Q -NHNN, Thông t sô 13, 19 n m 2010 c ng đa đ c p t i m t s v n đ liên quan t i các

đi u kho n trong Basel nh ng v n m c r t h n ch Vi c các NHTM t i Vi t Nam

ch a áp d ng các chu n m c c a Basel môt cach chinh th c nh m nâng cao ch t

l ng qu n lý r i ro trong khi các ngân hàng trên th gi i đã có nh ng b c phát

tri n cao h n s làm gi m kh n ng c nh tranh c a các NHTM Vi t Nam

Tuy nhiên, tr c xu th h i nh p và m c a th tr ng d ch v tài chính ậ ngân

gi m thi u r i ro đ i v i các NHTM và nâng cao n ng l c c nh tranh trong th

tr ng tai chinh quôc tê, t o đi u ki n cho các ngân hàng Vi t Nam có th m r ng

th tr ng trong th i gian t i

nghiên c u và áp d ng cho các NHTM Vi t Nam

2 M c tiêu nghiên c u:

– Nghiên c u các tiêu chu n trong Hi p c Basel III đ làm c s ng d ng

Basel III trong qu n tr r i ro thanh kho n c a h th ng NHTM Vi t Nam

– Phân tích tình hình ho t đ ng c a h th ng NHTM Vi t Nam trong th i gian

hàng đ t đó phân tích nh ng khó kh n mà h th ng NHTM Vi t Nam đã, đang và

có th g p ph i khi ng d ng Basel III

thanh kho n c a h th ng NHTM Vi t Nam

3 ụăngh aăđ tài nghiên c u:

h n, hy v ng r ng đ tài có th đ c s d ng làm tài li u nghiên c u trong l nh v c

Ngoài ra, các c quan thanh tra và giám sát NHNN, các c quan ch u trách

đ ng ngân hàng

4 iăt ng và ph m vi nghiên c u:

Vietinbank, Agribank, VCB, BIDV, Eximbank, Sacombank, MB, SCB, ACB, SHB, Techcombank, MSB, LienVietPostBank, Seabank, VPBank, Dong A Bank, HD Bank, AB Bank, VIB, PNB, Ocean Bank, MDB, Dai A Bank, MHB, Saigonbank, Navibank, Nam A Bank, VietcapitalBank, OCB, Kien Long Bank, PG Bank, Western Bank, Bao Viet Bank

website chính th c c a các ngân hàng

5 Ph ngăphápănghiênăc u:

tài s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh tính, k t h p gi a nghiên c u

t các báo cáo tài chính c a các NHTM và m t s báo cáo ngành ngân hàng do các

ph ng ti n thông tin đ i chúng, các trang báo đi n t ,ầ c ng đã h tr r t nhi u

cho bài nghiên c u

6 B c căđ tài:

ch ng 2 s khái quát th c tr ng qu n tr r i ro thanh kho n t i các NHTM Vi t Nam, c ng nh th c tr ng ng d ng Hi p c Basel III vào qu n tr r i ro thanh

ng d ng Basel III vào qu n tr r i ro thanh kho n t i các NHTM Vi t Nam

7 H ng phát tri năđ tài:

Hi p c Basel III, đ ng th i không ng ng đ i m i và c p nh t, th i gian nghiên

c u đ tài v n là ch a đ đ có th tìm hi u và đ a ra nh ng gi i pháp mang tính

kh i đ u t ng đ i thu n l i t o c s cho nh ng ph n nghiên c u sâu h n đ i v i

vi c ng d ng Basel III vào qu n tr r i ro thanh kho n t i các NHTM Vi t Nam Ngoài ra, nghiên c u có th giúp NHNN trong vi c xây d ng m t quy trình

tài này

Vi t Nam đ có th xây d ng m t mô hình qu n tr r i ro thanh kho n phù h p nh t

v i đi u ki n c a Vi t Nam nh ng v n hoàn toàn tuân th nghiêm ng t theo thông

l qu c t

C H NG 1

C ăS LÝ THUY T V QU N TR R I RO THANH KHO N

1.1 C ăs lý thuy t v qu n tr r i ro thanh kho n:

1.1.1 Khái ni m thanh kho n:

Theo đ nh ngh a c a y ban Basel v giám sát ngân hàng (2008), thanh kho n

ngh a v n khi đ n h n mà không b thi t h i quá m c

các ngh a v thanh toán khi đ n h n ậ đ n m c t i đa và b ng đ n v ti n t đ c quy đ nh Do th c hi n b ng ti n m t, thanh kho n ch liên quan đ n các dòng l u

kh n ng thanh kho n

đ trang tr i các kho n chi phí Tuy nhiên, n u không có kh n ng thanh toán các

kho n n vào th i đi m đ n h n thì ngân hàng s r i vào tình tr ng thi u thanh

kho n M t ngân hàng có th m t thanh kho n trong khi v n có kh n ng thanh

đ m b o kh n ng thanh kho n

đ ng th p và th i gian huy đ ng nhanh M t tài s n đ c g i là có tính thanh kho n

1.1.2 R i ro thanh kho n:

1.1.2.1 Khái ni m:

kh n ng chi tr , không chuy n đ i k p các lo i tài s n ra ti n ho c không có kh

n ng vay m n đ đáp ng yêu c u c a các h p đ ng thanh toán (Tr n Huy Hoàng,

2011)

kh n ng thanh kho n đ y đ i u này có ngh a là, ngân hàng ho c có s n l ng

doanh

1.1.2.2 Nh ng nguyên nhân làm phát sinh r i ro thanh kho n:

cá nhân và đ nh ch tài chính khác, sau đó, chuy n hóa chúng thành nh ng tài s n

đ u t dài h n Do đó, đã x y ra tình tr ng m t cân x ng gi a ngày đáo h n c a các

nh t là dòng ti n thu h i t các tài s n đ u t nh h n dòng ti n ph i chi tr ti n g i

đ n h n

t Khi lãi su t đ u t t ng, m t s ng i g i ti n rút v n c a h ra kh i ngân hàng

đ đ u t vào n i có t su t sinh l i cao h n, còn các khách hàng vay ti n s tích

c c ti p c n các kho n tín d ng vì có lãi su t th p h n Nh v y, s thay đ i lãi su t

nh h ng đ n c khách hàng g i ti n và vay ti n, k đó c hai tác đ ng đ n tr ng

còn nh h ng đ n giá tr th tr ng c a các tài s n mà ngân hàng có th đem bán

đ t ng thêm ngu n cung c p thanh kho n và tr c ti p nh h ng đ n chi phí vay

m n trên th tr ng ti n t

1.1.2.3 Tácăđ ng c a r i ro thanh kho năđ n ho tăđ ng c a ngân hàng th ngă

m i:

đ ng tài chính khác Do đó, r i ro thanh kho n c a m t ngân hàng s có nh

h ng đ n c h th ng và toàn b n n kinh t

Nghiên c u v r i ro c a h th ng ngân hàng cho th y, tình tr ng thi u h t

th ng và t ng chi phí c u tr

ngân hàng đó và đ c bi t nghiêm tr ng khi các thông tin b rò r ra bên ngoài Do

b t cân x ng thông tin trong các giao d ch gi a khách hàng và ngân hàng, khi các

bi u hi n v thanh kho n xu t hi n s nhanh chóng d n đ n hi n t ng khách

Trong tr ng h p x y ra r i ro thanh kho n, các ngân hàng th ng l a ch n

ho c h n ch các kho n cho vay m i, ho c bán tài s n đ chuy n sang ti n m t Tuy nhiên, khi các ngân hàng đ u c g ng s d ng các gi i pháp cùng lúc v i

t ng r i ro tín d ng và tình tr ng c ng th ng thanh kho n s lan r ng ra th tr ng

đ n các ngân hàng khác và t đó kéo theo s s p đ c a toàn h th ng

1.1.3 Qu n tr r i ro thanh kho n:

1.1.3.1 Khái ni m:

Qu n tr r i ro thanh kho n là vi c qu n lý có hi u qu c u trúc tính thanh kho n c a tài s n và c u trúc danh m c c a ngu n v n (Tr n Huy Hoàng, 2011)

hai n i dung sau:

M t là, hi m khi nào t i m t th i đi m t ng cung b ng v i t ng c u thanh

kho n Do đó, ngân hàng ph i th ng xuyên đ i phó v i tình tr ng thâm h t ho c

th ng d thanh kho n

Hai là, thanh kho n và kh n ng sinh l i là hai đ i l ng t l ngh ch v i

nhau: M t tài s n có tính thanh kho n càng cao thì kh n ng sinh l i c a nó s

huy đ ng v n l n (nên làm gi m kh n ng sinh l i khi s d ng đ cho vay)

1.1.3.2 Cácăph ngăphápăqu n lý r i ro thanh kho n:

Theo Tr n Huy Hoàng (2011), ta có các ph ng pháp qu n lỦ r i ro thanh kho n sau:

– Duy trì m t t l h p lỦ gi a v n dùng cho d tr và v n dùng cho kinh doanh sao cho phù h p v i đ c đi m ho t đ ng c a ngân hàng

– Chú tr ng y u t th i gian c a v n đ thanh kho n, bao g m ng n h n và dài

h n đáp ng nhu c u thanh kho n trong ng n h n, đòi h i ngân hàng ph i duy trì m c đ khá l n các lo i tài s n có tính thanh kho n cao đáp ng nhu c u thanh kho n trong dài h n, đòi h i ngân hàng ph i d phòng tr c kh n ng cung

c p v n t nhi u ngu n khác nhau và m c đ cao h n so v i nhu c u thanh kho n trong ng n h n

– m b o t l v kh n ng chi tr

T l v kh n ng chi tr = Tài s n có có th thanh toán ngay

Tài s n n ph i thanh toán ngay

t ng lo i ti n, vàng nh sau:

 T l t i thi u b ng 15% gi a t ng tài s n có thanh toán ngay và t ng

n ph i tr

 T l t i thi u b ng 1 gi a t ng tài s n có đ n h n thanh toán trong 7

trong 7 ngày ti p theo k t ngày hôm sau

– S d ng các bi n pháp d báo thanh kho n, nh :

 Ph ng pháp ti p c n ngu n và s d ng v n

Cách đo l ng này b t đ u v i th c t là kh n ng thanh kho n t ng khi ti n

g i t ng và cho vay gi m; và kh n ng thanh kho n gi m khi ti n g i gi m và cho vay t ng B t c lúc nào khi ngu n t o ra thanh kho n và nhu c u s d ng thanh

đ nh nh sau:

Trong đó:

Cung thanh kho n: là các kho n v n làm t ng kh n ng chi tr c a

các kho n d ch v , thu h i tín d ng đã c p, bán các tài s n đang kinh

C u thanh kho n: là nhu c u v n cho các m c đích ho t đ ng c a

ngân hàng, bao g m: khách hàng rút các kho n ti n g i, yêu c u c p các

g i, chi phí phát sinh khi kinh doanh các s n ph m và d ch v , thanh toán c t c cho các c đông

này

s n có khác nhau m t cách k p th i v i chi phí r nh t

 Ph ng pháp ti p c n c u trúc v n

B c 1: Chia các kho n ti n g i và các ngu n khác thành các lo i trên c s

c l ng xác su t rút ti n c a khách hàng Ví d , có th chia ti n g i và các kho n huy đ ng phi ti n g i c a ngân hàng thành 3 lo i:

D tr thanh kho n tài s n n hu yăđ ng = 95% (Ngu n năđ nh th p ậ D

tr b t bu c) + 30% (Ngu n năđ nh v a ậ D tr b t bu c) + 15% (Ngu n n

đ nh cao ậ D tr b t bu c)

i v i các kho n ti n cho vay, ngân hàng ph i s n sàng m i lúc m t khi khách

đ c ch p thu n, h n m c cho vay có th ra kh i ngân hàng ch trong ph m vi vài

T ng nhu c u thanh kho n = D tr thanh kho n tài s n n huyăđ ng +

Nhu c u ti n vay ti măn ng

 Kh n ng t t nh t khi: ti n g i lên cao trên m c d ki n ho c ti n

 Kh n ng th c t : n m c p đ nào đó hai c p đ trên

B c 2: Xác đ nh nhu c u thanh kho n theo công th c

Trong đó: Pi: Xác su t t ng ng v i m t trong ba kh n ng

 Ph ng pháp ti p c n các ch s thanh kho n (đây là ph ng pháp

đ c tác gi l a ch n đ phân tích th c tr ng qu n tr r i ro thanh kho n c a h

N u m t ngân hàng có ch s c p tín d ng trên ti n g i c a khách hàng cao,

hàm Ủ ngân hàng đã d a ch y u vào ngu n v n ng n h n h n là ngu n v n dài h n

đ tài tr tín d ng i u này có th là ti m n r i ro thanh kho n trong t ng lai cho

mình trên th tr ng ti n t

Ch s ch ng khoán có tính thanh kho n cao trên t ng tài s n H4

H4 = Ch ng khoán có tính thanh kho n cao

T ng tài s n có

Ch s ti n g i và cho vay TCTD trên ti n g i và vay t TCTD H5

H5 = Ti n g i và cho vay các TCTD

Ti n g i và vay t các TCTD

1.1.3.3 ụăngh aăc a qu n tr r i ro thanh kho n:

i v i khách hàng:

Th hình dung đi u gì s x y ra cho m t ngân hàng n u khách hàng mu n rút

l ng Nó có th là m t h i chuông báo t c a ngân hàng Không m t ngân hàng

i v i ngân hàng:

dành cho thanh kho n và l i nhu n c a ngân hàng Bên c nh đó, qu n tr r i ro

n ng thanh toán c a ngân hàng

i v i n n kinh t : Ngân hàng là m t kênh quan tr ng cung ng v n cho n n kinh t Vi c qu n

n n kinh t không b trì tr , giúp n n kinh t ngày càng t ng tr ng và phát tri n

1.2 Hi pă c Basel III v qu n tr r i ro thanh kho n:

1.2.1 S ăl c v y ban Basel v giám sát ngân hàng:

Vào n m 1974, nh m tìm cách ng n ch n s s p đ hàng lo t c a các ngân

đáng quan tâm nh t là s s p đ c a ngân hàng Herstatt Tây c, m t nhóm các

Ngân hàng Trung ng và c quan giám sát c a 10 qu c gia (G10) bao g m M ,

và đ c t ch c ba ho c b n l n m t n m ho t đ ng hi u qu và th ng

có tr s làm vi c t i Washington DC, M

BCBS không có b t k m t c quan giám sát nào và nh ng k t lu n c a

đ ng ngân hàng Tuy nhiên, BCBS báo cáo v i th ng đ c ngân hàng trung ng hay c quan giám sát ho t đ ng ngân hàng c a nhóm G10.T đó, tìm ki m s h u

thu n cho nh ng sáng ki n c a BCBS Chính vì v y, BCBS ch xây d ng và công

các báo cáo th c ti n t t nh t trong k v ng r ng các t ch c riêng l s áp d ng

r ng rãi thông qua nh ng s p x p chi ti t phù h p nh t cho h th ng qu c gia c a chính h Theo cách này, BCBS khuy n khích vi c áp d ng cách ti p c n và các tiêu chu n chung mà không c g ng can thi p vào các k thu t giám sát c a các

n c thành viên

Quan đi m c a BCBS là s y u kém trong hê th ng Ngân hàng c a m t qu c

đ nh v tài chính c a qu c gia đó mà còn c trên ph m vi toàn th gi i BCBS

th ng xuyên t ch c các cu c th o lu n v v n đ xoay quanh s h p tác qu c t

đ gi m b t kho ng cách trong công tác giám sát ngân hàng, nâng cao ch t l ng

đ ng ngân hàng qu c t (3) t ra nh ng tiêu chu n giám sát t i thi u trong

nh ng l nh v c mà y ban th c s quan tâm [17]

1.2.2 S raăđ i c a Basel III :

Fannie Mae và Freddie Mac Hai công ty này đ c Chính ph b o tr đ mua các

kho n cho vay có th ch p, ph n l n là t các NHTM, sau đó bán l i trên th

tr ng Nh ng ngân hàng dùng ti n thu đ c ti p t c cho vay Fannie Mae và

mu n bán đi đ làm đ p b ng cân đ i tài s n, đ c bôi tr n và đánh bóng b i

nh ng ngân hàng đ u t l n Ph Wall thông qua phát ki n tài chính c a chính

h : ch ng khoán hóa các tài s n th ch p Các lo i ch ng khoán t tài s n t ng

h p đ c các ngân hàng đ u t phát hành cho công chúng, các ngân hàng M và các đ nh ch tài chính trên toàn c u trong đó có nhi u t ch c tài chính không

đ c giám sát ch t ch nh ngân hàng i u này vô hình chung đ a r i ro d ch

chuy n t ngân hàng sang các t ch c khác Chính các công c này là m t vòi

b m h i vào qu bóng giá tài s n khi nó đ c quay vòng: cho vay th ch p ậ

su t gia t ng, qu bóng xì h i vì th tr ng nhà tu t d c, kéo theo s tu t d c

Và theo quy đ nh v ho t đ ng ngân hàng, Basel I, Basel II, các t ch c tài chính ph i b 8% v n t có cho các kho n vay đó, ngh a là n u h cho vay 10 t USD, h ph i có ít nh t 800 tri u USD v n i u đó d n đ n vi c b t thình lình,

h u nh t t c các ngân hàng c n đ c b m v n đ có th duy trì các kho n vay đó

Và khi không có đ ngu n v n, không nh ng h có nguy c vi ph m các quy đ nh

v ho t đ ng ngân hàng, h b các c quan đánh giá ch t l ng tín d ng h th p ch

s tín d ng, đi u này l i làm t ng chi phí các kho n vay c a h và qua đó d n đ n

s thua l trong ho t đ ng cho vay Các ngân hàng và các công ty tài chính báo cáo thi t h i kho ng 435 t USD (Bloomberg.com), các nhà đ u t mua c phi u các công ty M thi t h i 8.000 t USD, c phi u gi m t 20.000 t USD xu ng còn 12.000 t USD (Wall Street Journal, 2008) M t lo t các ngân hàng và công ty tài chính M b s p đ , đ u tiên là Bear Stearns, ti p theo đó là Lehman Brothers, Fannie Mae và Freddie Mac, Cu c kh ng ho ng cho vay d i chu n có nh

h ng đ n th tr ng tài chính trên toàn th gi i

nh ng c ng th ng v tài chính và kinh t , trong đó gia t ng ch t l ng và v n t i

– C i thi n vi c qu n lý và giám sát r i ro đ c th hi n qua tr c t 2

– T ng c ng tính minh b ch và công b thông tin c a các ngân hàng đ c

th hi n qua tr c t 3

Ngoài ra, Basel III c ng đ a ra các tiêu chu n thanh kho n đ đ m b o an

toàn ho t đ ng, s đ c tác gi trình bày chi ti t trong m c ti p theo

1.2.3 N i dung c a Basel III v qu n tr r i ro thanh kho n:

Basel III đ a ra hai tiêu chu n thanh kho n Hai tiêu chu n này đ c xây d ng

nh m đ t đ c hai m c tiêu riêng bi t nh ng b sung cho nhau, đó là:

M c tiêu th nh t: thúc đ y kh n ng ph c h i thanh kho n ng n h n trong

đ m b o thanh kho n (Liquidity Coverage Ratio-LCR)

M c tiêu th hai: thúc đ y kh n ng ph c h i thanh kho n trong m t th i gian dài h n b ng cách t o ra ngu n l c b sung đ tài tr cho các ho t đ ng c a

1.2.3.1 T l đ m b o thanh kho n LCR:

M c tiêu:

l ng cao, có th chuy n đ i thành ti n m t đ đáp ng nhu c u thanh kho n c a

kho n nghiêm tr ng do cán b thanh tra xây d ng T i thi u, d tr tài s n thanh

gian đ ban lãnh đ o ngân hàng và/ho c c quan qu n lý th c hi n các hành đ ng

Công th c tính:

LCR = D tr tài s n thanh kho n ch t l ng cao

T ng lu ng ti n m t ra thu n trong 30 ngày t i

B ng 1.1: D tr tài s n thanh kho n ch tăl ng cao

 Ch ng khoán n c a doanh nghi p đ c x p h ng ít nh t là AA-

 Trái phi u đ c x p h ng ít nh t là AA-

T ng d tr tài s n thanh kho n ch tăl ng cao

 Cho vay ký qu đ c b o đ m b i các tài s n th ch p khác

 Các tài s n khác

50% 100% Các kho n tín d ng đ c các ngân hàng khác c p 0%

Các kho n ti n g i dành cho m c đích ho t đ ng t i các t ch c tài chính 0%

đ nh qu c

gia

Dòng ti n ra

Các kho n ti n g i n đ nh (t khách hàng cá nhân và các doanh nghi p nh /

t các t ch c phi tài chính v i quy mô ti n g i l n)

B Ngu n tài tr bán buôn không b oăđ m

Ti n g i không k h n và có k h n c a các doanh nghi p nh

Ti n g i c a các t ch c phi tài chính, Chính ph , NHTW, các ngân hàng

phát tri n đa ph ng, PSEs

 N u đ c b o hi m hoàn toàn

40% 20% Các t ch c khác 100%

C Ngu n tài tr có b oăđ m

D Các yêu c u khác

Cam k t gi i ngân ch a th c hi n đ i v i:

 Khách hàng cá nhân và doanh nghi p nh

 T ch c phi tài chính, chính ph , NHTW, các ngân hàng phát tri n đa

T ng lu ng ti n m t ra thu n = T ng dòng ti n ra - Min (T ng dòng ti n vào; 75%

80% Các trái phi u doanh nghi p đ c

u tiên thanh toán tr c mà không

ho c các trái phi u doanh nghi p

đ c u tiên thanh toán tr c mà không đ c đ m b o b ng tài s n

(ho c các trái phi u đ c đ m

Các cam k t ngoài b ngăcơnăđ i k toán

ng ch s thanh kho n c a Basel III CBRC tin r ng các yêu c u thanh kho n s

l ng cao và t ng ngu n tài tr n đ nh lâu dài

D a trên các nghiên c u đ nh l ng c a CBRC, ph n l n các ngân hàng

Yêu c u b sung:

l chênh l ch thanh kho n, s t p trung giám sát tính thanh kho n c a ti n g i hàng ngày và cho vay hàng tháng

h th ng ki m soát các r i ro thanh kho n k t h p nhi u tình hu ng, ti n t và khung th i gian

CBRC c ng đã ban hành h ng d n v qu n lý r i ro thanh kho n CBRC

khuy n ngh các ngân hàng:

 B nhi m chuyên viên qu n lý r i ro thanh kho n

 K t h p qu n lý r i ro thanh kho n vào các quá trình ki m toán n i b

c a các ngân hàng

 Th c hi n các ki m tra c ng th ng bao g m các k ch b n nh gi m

giá tr c a tài s n thanh kho n và thi u h t ti n g i bán l

 Xây d ng các k ho ch kh n c p

 Xây d ng danh sách các ch s c nh báo s m v r i ro thanh kho n, ví

t ng tài s n b o đ m cho r i ro tín d ng,ầ

1.2.4.2 H ng Kông:

Arthur Yuen, phó giám đ c đi u hành c a C c qu n lý ti n t H ng Kông

chu n b ngay sau khi có các m c th i gian th c hi n Basel III, các ngân hàng c n

vào n m 2013 đ th c hi n vào n m 2015

M t khác, HKMA c ng nh n m nh r ng có th có nh ng h u qu b t l i không l ng tr c đ c Ví d , LCR yêu c u các ngân hàng n m gi n chính

g ng đ phát tri n th tr ng trái phi u doanh nghi p s còn khó kh n h n trong

t ng lai Thêm vào đó, s c nh tranh gi a các ngân hàng đ i v i ti n g i bán l

tr nên kém trung thành h n và s n sàng chuy n ti n g i cho các ngân hàng đ a ra

đ nh

xem xét s phù h p c a các bi n pháp thanh kho n hi n có HKMA đang ti n

ti p t c duy trì 25% tài s n thanh kho n trên ti n g i hay không V các ch s

t c đ m b o r ng các ngân hàng có đ ngu n đ ti p t c ho t đ ng trong kho ng

th i gian c ng th ng t i thi u là 5 ngày làm vi c khi có m t k ch b n kh ng ho ng

x y ra

Ph n l n các ngân hàng H ng Kông có m ng l i bán l r ng kh p, do đó,

các chuyên gia kinh t không k v ng các ngân hàng H ng Kông g p khó kh n

M t s chuyên gia kinh t cho r ng c i cách thanh kho n không ph n ánh các

v n đ c th đ n Châu Á Simon Topping cho r ng LCR đ c mô hình hoá trên

đ c thành l p và l ch s c a Châu Á đ c đánh d u b i l ng ti n rút ào t ra

kh i ngân hàng, không ch nh ng ngân hàng nh mà còn c nh ng ngân hàng

l n Ông c ng nh n m nh r ng trong khi Basel III đ xu t kho ng th i gian 30

nên đ xu t th i gian 7 ngày đ ph n ánh tình hình đ a ph ng

Gary Wang, giám đ c tài chính t i ngân hàng Dah Sing H ng Kông cho

ph T p trung vào trái phi u chính ph bu c các ngân hàng n m gi tài s n sinh

chuyên gia kinh t khác c ng nh n m nh r ng yêu c u gi m t l ng l n trái

H ng Kông và Châu Á nên đ c phép tính các kho n th ch p nhà ch t l ng cao nh các tài s n thanh kho n ch t l ng khi nh ng tài s n này đ c ch ng

b o đ m có ch t l ng

1.2.4.3 Singapore:

đ y h th ng toàn c u kh quan h n và c ng h tr ph c h i kinh t toàn c u thông

Singapore tin r ng Basel III s c i thi n s n đ nh c a h th ng ngân hàng

c ng th ng và ng h các c i cách c a U ban

Tuy nhiên Singapore c ng ch ra r ng nh ng qui đ nh gi ng nhau vô tình có

nh m t tiêu chu n t i thi u mà các n c có th đáp ng và tuân th minh h a

s khác bi t trong hoàn c nh qu c gia, C quan ti n t Singapore (MAS) nh n

c ng th tr ng v n đ t o đi u ki n t ng tr ng kinh t ch không ph i đ tái c

khác nhau v kích th c, hi u qu ho t đ ng trong n c ho c khu v c Trong

tr ng h p c a Châu Á, các ngân hàng c ng qu n lý các doanh nghi p khác nhau

Châu Á

không có ngh a là các tiêu chu n qui đ nh cao h n s không đ c đáp ng

C th v Singapore, các chuyên gia kinh t ch ra r ng Singapore có m t

đi m kh i đ u khác so v i các n n kinh t tiên ti n Trong khi các n n kinh t tiên

ti n đã tr i qua th i k bãi b qui đ nh và d a nhi u trên th tr ng t đi u ch nh và

đ ng v i thanh kho n hi u qu Tuy nhiên Singapore tin r ng c n ph i ti p t c duy

tài chính toàn c u k t n i v i nhau, Singapore c ng d b r i ro lây lan

Các chuyên gia kinh t cho r ng tiêu chu n an toàn cao và giám sát nghiêm

ng t c a Singapore nh m t l i th c nh tranh b i vì trong b i c nh h u kh ng

n n t ng kinh t m nh m Là m t trung tâm tài chính qu c t n m trung tâm c a

trong khu v c

đáp ng yêu c u c a Basel III, do các ngân hàng Châu Á không ph i đ i m t v i

nh ng khó kh n t ng t nh các ngân hàng Châu Ểu và M trong vi c t ng huy

đ ng v n và gi m đòn b y Vì v y, trong khi các ngân hàng n c ngoài ph i ho t

đ ng thông qua Basel III, các ngân hàng Châu Á có th t p trung vào các c h i trong n c và khu v c

Các tác đ ng khác c a Basel III, đó là các quy đ nh nghiêm ng t h n s t o ra

David Conner, giám đ c đi u hành c a ngân hàng OCBC t i Singapore tin

r ng Basel III không gi i quy t nguyên nhân g c r c a cu c kh ng ho ng tài chính

đó thúc đ y bong bóng b t đ ng s n nh ng nh ng y u kém này không đ c đ c p

trong Basel III

qua trong các tiêu chu n qu n lý toàn c u Singapore cho r ng n u v n đ thanh

kho n không đ c x lý m t cách k p th i, v n đ thanh kho n c a m t ngân hàng

có th d dàng nh h ng đ n h th ng ngân hàng thông qua m t cu c kh ng ho ng

ni m tin

Tr c Basel III, Singapore là m t trong nh ng n c đ u tiên yêu c u các ngân

nh ng tình hu ng c ng th ng thanh kho n Theo yêu c u hi n t i c a MAS, các

ngân hàng Singapore ph i n m gi tài s n thanh kho n t i thi u 16% n đ tiêu

ngân hàng Các ngân hàng ph i duy trì ít nh t 50% các yêu c u tài s n thanh kho n

t i thi u trong tài s n c p 1 bao g m ti n m t và trái phi u chính ph Singapore

th ng thanh kho n

các ngân hàng đáp ng yêu c u thanh kho n theo Basel III, MAS đang làm

vi c đ t ng các tài s n thanh kho n trên th tr ng và h p tác v i các ngân hàng trung ng khác đ m r ng tài s n th ch p đ đi u ki n

1.3 Bài h c kinh nghi m c a nă v ng d ng Basel III vào qu n tr r i ro thanh kho n:

ngân hàng, trong đó có qu n lý r i ro thanh kho n vào tháng 2 n m 1999 và tháng

10 n m 2007 Qu n lý r i ro thanh kho n đ c th c hi n b i các b ph n sau:

* H i đ ng qu n tr

* Ban Qu n lý r i ro

* y ban Qu n lý tài s n n ALCO

* Nhóm h tr qu n lý tài s n n ALM

Nh m đ m b o các ngân hàng có th đáp ng các yêu c u c a Basel III, vào

trong h th ng ngân hàng theo chu n m c Basel III

Theo đó, m t ngân hàng c n có m t qui trình xác đ nh, đo l ng, giám sát r i

1.3.1 Xácăđ nh r i ro thanh kho n:

b ng cân đ i k toán có th nh h ng đ n ngu n v n và s d ng v n c a ngân

hàng, bao g m t t c các lo i ti n t

1.3.2 oăl ng r i ro thanh kho n:

ph ng pháp d tr

Ph ng pháp ngân l u:

Liên quan đ n giám sát toàn di n chênh l ch dòng ti n đo l ng và qu n

còn l i c a dòng ti n ho c d ki n c a tài s n, n ph i tr và các kho n m c ngo i

b ng

Hi n nay, các ngân hàng đ c yêu c u ph i chu n b báo cáo hàng ngày c u

H n n a, báo cáo c u trúc thanh kho n đ i v i các ho t đ ng n c ngoài c ng

đ c báo cáo cho NHTW n hàng quý

1 (N ph i tr - Tài s n l u o l ng m c đ bi n đ ng ngu n h tr tài 40

thanh toán các kho n đ u t theo lu t đ nh là ít

thanh kho n nh t Do đó, m t t l cao có ngh a là m c đ thi u thanh kho n cao trong

Ti n vay: vay c a NHTW, các t ch c tài chính, tái tài tr

t i ngân hàng khác + u t (≤ 1 n m) + Tài tr hoán đ i (≤ 1 n m)

Tài s n thu nh p = T ng tài s n ậ (Tài s n c đ nh + S d trong tài kho n

vãng lai v i các ngân hàng khác + Các tài s n khác bao g m tài s n cho thuê + Tài

s n vô hình)