HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT VÀ KINH DOANH GỐM SỨ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG.PDF

31 2.1 GI ITHI UCHUNGTÌNHHÌNHHO T NGVÀPHÁTTRI NC A CÁCDOANHNGHI PS NXU TVÀKINHDOANHG MS TRÊN A BÀNT NHBÌNHD NG ..... 44 2.2 KH OSÁTTH NGKI MSOÁTN IB T ICÁCDOANHNGHI P S NXU TVÀKINHDOANH

TP H CHÍ MINH – N M 2013

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n “Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b t i các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh g m s trên đ a bàn t nh Bình D ng” do chính tôi th c hi n d i s h ng d n c a PGS.TS Võ V n Nh

Các s li u thu th p và k t qu phân tích trong đ tài là trung th c, đ tài này không trùng v i b t k đ tài nghiên c u khoa h c nào

Tp.HCM, ngày………tháng…….n m 2013

H c viên th c hi n

Ngô Th Thúy H ng

M C L C

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c ch vi t t t

Danh m c b ng bi u, hình, ph l c

PH N M U

CH NG 1: C S Lụ LU N V H TH NG KI M SOÁT N I B

TRONG DOANH NGHI P 1

1.1 NHNGH AKI MSOÁTN IB VÀH TH NGKI MSOÁTN I B … 1

1.1.1 KI M SOÁT N I B 1

1.1.2 H TH NG KI M SOÁT N I B 3

1.2 L CHS PHÁTTRI NC AH TH NGKI MSOÁTN IB 4

1.2.1 GIAI O N S KHAI 4

1.2.2 GIAI O N HÌNH THÀNH 5

1.2.3 GIAI O N PHÁT TậI N 5

1.2.4 TH I K HI N I (TH I K H U COSO – T 1992 N NAY) 6

1.3 CÁCB PH NC UTHÀNHH TH NGKI MSOÁTN IB THEO COSO1992 7

1.3.1 MÔI Tậ NG KI M SOÁT 7

1.3.1.1 Tính trung th c và giá tr đ o đ c 7

1.3.1.2 Cam k t v n ng l c 8

1.3.1.3 H i đ ng Qu n tr và Ban ki m soát 8

1.3.1.4 Tri t lý qu n lý và phong cách đi u hành c a nhà qu n lý 8

1.3.1.5 C c u t ch c 9

1.3.1.6 Phân đ nh quy n h n và trách nhi m 9

1.3.1.7 Chính sách nhân s 9

1.3.2 ÁNH GIÁ ậ I ậO 10

1.3.2.1 Xác đ nh m c tiêu c a đ n v 10

1.3.2.2 R i ro 12

1.3.2.3 Qu n tr s thay đ i 14

1.3.3 HO T NG KI M SOÁT 15

1.3.3.1 Phân lo i ho t đ ng ki m soát theo m c đích: 15

1.3.3.2 Phân lo i ki m soát theo ch c n ng: 16

1.3.4 THÔNG TIN VÀ TậUY N THÔNG 17

1.3.4.1 Thông tin 17

1.3.4.2 Truy n thông 19

1.3.5.1 Giám sát th ng xuyên 21

1.3.5.2 Giám sát đ nh k 21

1.4 SOSÁNHCOSO1992VÀCOSO2004 23

1.4.1 GI NG NHAU 23

1.4.2 KHÁC NHAU 23

1.5 TRÁCHNHI MV KI MSOÁTN IB 25

1.5.1 H I NG QU N Tậ 25

1.5.2 NHÀ QU N LÝ 25

1.5.3 KI M TOÁN VIÊN N I B 26

1.5.4 NHÂN VIÊN 26

1.5.5 CÁC I T NG KHÁC BÊN NGOÀI 26

1.6 NH NGL IÍCHVÀNH NGH NCH C AH TH NGKI MSOÁT N IB 26

1.6.1 NH NG L I ÍCH C A H TH NG KI M SOÁT N I B 26

1.6.2 NH NG H N CH C A H TH NG KI M SOÁT N I B 27

1.7 C I MC AHO T NGS NXU TG MS CHIPH I NH TH NGKSNB 28

1.7.1 Y U T CON NG I 28

1.7.2 Y U T T CH C HO T NG S N XU T KINH DOANH 28

1.7.3 Y U T CH T L NG S N PH M VÀ TH HI U C A NG I TIÊU DÙNG 29

CH NG 2: TH C TR NG V H TH NG KI M SOÁT N I B T I CÁC DOANH NGHI P S N XU T VÀ KINH DOANH G M S TRểN A BÀN T NH BỊNH D NG 31

2.1 GI ITHI UCHUNGTÌNHHÌNHHO T NGVÀPHÁTTRI NC A CÁCDOANHNGHI PS NXU TVÀKINHDOANHG MS TRÊN A BÀNT NHBÌNHD NG 31

2.1.1 VÀI NờT S L C V L CH S HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TậI N C A NGÀNH S N XU T G M S BÌNH D NG 4 31

2.1.1.1 Giai đo n tr c n m 1975 31

2.1.1.2 Giai đo n sau n m 1975 33

2.1.2 QUY TậÌNH S N XU T G M S 37

2.1.2.1 Ch n và x lý đ t 38

2.1.2.2 T o dáng 38

2.1.2.3 Trang trí hoa v n 39

2.1.2.4 Tráng men 39

2.1.2.5 Quá trình nung 40

2.1.3 DOANH THU NGÀNH G S BÌNH D NG T N M 2008 N 2012… 42

2.1.4 NH NG THU N L I, KHÓ KH N VÀ XU H NG PHÁT TậI N C A NGÀNH G M S BÌNH D NG 42

2.1.4.1 Thu n l i: 42

2.1.4.2 Khó kh n: 43

2.1.5 XU H NG PHÁT TậI N 44

2.2 KH OSÁTTH NGKI MSOÁTN IB T ICÁCDOANHNGHI P S NXU TVÀKINHDOANHG MS TRÊN ABÀNT NHBÌNH D NG 45

2.2.1 I T NG VÀ PH M VI KH O SÁT 45

2.2.2 N I DUNG KH O SÁT 45

2.2.3 PH NG PHÁP KH O SÁT 45

2.2.4 K T QU KH O SÁT 46

2.2.4.1 Môi tr ng ki m soát: 46

2.2.4.2 ánh giá r i ro: 56

2.2.4.3 Ho t đ ng ki m soát: 59

2.2.4.4 Thông tin và truy n thông: 61

2.2.4.5 Giám sát: 63

2.3 ÁNHGIÁTH CTR NGH TH NGKI MSOÁTN IB T ICÁC DOANHNGHI PS NXU TVÀKINHDOANHG MS TRÊN ABÀN T NHBÌNHD NG 65

2.3.1 U I M 65

2.3.2 NH NG H N CH 66

2.3.3 NGUYÊN NHÂN 67

CH NG 3: M T S GI I PHÁP HOÀN THI N H TH NG KI M SOÁT N I B CHO CÁC DOANH NGHI P S N XU T VÀ KINH DOANH G M S TRểN A BÀN T NH BỊNH D NG 69

3.1 QUAN I MHOÀNTHI NH TH NGKI MSOÁTN IB CHO CÁCDOANHNGHI PS NXU TVÀKINHDOANHG MS TRÊN A BÀNT NHBÌNHD NG 69

3.1.1 QUAN I M K TH A 69

3.1.2 QUAN I M PHÙ H P 70

3.1.3 QUAN I M PHÁT TậI N 70

3.2 CÁCGI IPHÁPHOÀNTHI NH TH NGKI MSOÁTN IB CHO CÁCDOANHNGHI PS NXU TVÀKINHDOANHG MS TRÊN A BÀNT NHBÌNHD NG 70

3.2.1 GI I PHÁP I V I MÔI Tậ NG KI M SOÁT 70

3.2.2 GI I PHÁP I V I HO T NG ÁNH GIÁ ậ I ậO 72

3.2.3 GI I PHÁP I V I HO T NG KI M SOÁT 73

3.2.4 GI I PHÁP I V I HO T NG THÔNG TIN VÀ TậUY N THÔNG 74

3.2.5 GI I PHÁP I V I HO T NG GIÁM SÁT 75

3.3 KI NNGH 75

3.3.1 I V I C QUAN QU N LÝ NHÀ N C 75

3.3.2 I V I CÁC DOANH NGHI P S N XU T VÀ KINH DOANH G M S …… 77

DANH M C CH VI T T T

Ti ng Anh

AAA : American Accounting Association

(H i k toán Hoa K )

AICPA : American Institute of Certified Public Accountants

(Hi p h i k toán viên công ch ng Hoa K )

BCBS : Basle Commettee on Banking Supervision

( y Ban Basle v giám sát ngân hàng)

CoBIT : Control Objectives for Information and Related Technology

(Các m c tiêu ki m soát trong công ngh thông tin và các l nh v c có liên quan)

COSO : Committee of Sponsoring Organization

( y Ban thu c H i đ ng qu c gia Hoa K v vi c ch ng gian l n vè báo cáo tài chính)

ERM : Enterprise Risk Management Framework

(H th ng qu n tr r i ro doanh nghi p)

FEI : Financial Executives Institute

(Hi p h i Qu n tr viên tài chính)

IIA : Institute of Internal Auditors

(Hi p h i Ki m toán viên n i b )

IMA : Institute of Management Accountants

(Hi p h i K toán viên qu n tr )

ISA : International Standard on Auditing

(Chu n m c ki m toán qu c t )

ISACA : Informatiton System Audit and Control Association

(Hi p h i v ki m soát và ki m toán h th ng thông tin)

SAP : Statement Auditing Procedure

(Báo cáo v th t c ki m toán)

SEC : Securities and Exchange Commission

( y Ban ch ng khoán Hoa K )

Ti ng Vi t

BCTC : Báo cáo tài chính

KSNB : Ki m soát n i b

Ph l c 2 : B ng câu h i kh o sát v h th ng ki m soát n i b t i các doanh

nghi p s n xu t và kinh doanh g m s trên đ a bàn t nh Bình D ng

Ph l c 3 : B ng t ng h p s li u kh o sát v h th ng ki m soát n i b t i các

doanh nghi p s n xu t và kinh doanh g m s trên đ a bàn t nh Bình

D ng

PH N M U

1 Tính c p thi t c a đ tài:

Bình D ng là t nh thu c lo i m nh c a c n c v s n xu t và xu t kh u g m

s m ngh T gi a th k XIX, trên đ a bàn t nh đã b t đ u xu t hi n nh ng lò s n

xu t g m nh mang tính ch t th công đ n s , tr i qua các th ng tr m trong l ch s

g m s c a mình cho đ n nay trong t nh có kho ng 300 doanh nghi p làm ngh

g m s t p trung ch y u m t s khu v c thu c Lái Thiêu (Thu n An), Tân

Ph c Khánh (Tân Uyên) và Chánh Ngh a (Th D u M t) Là m t trong m i ngành xu t kh u ch l c c a n n kinh t Vi t Nam, đóng góp vào giá tr s t ng

tr ng kinh t , t o ra công n vi c làm cho ng i lao đ ng và th hi n nét v n hóa,

l ch s truy n th ng c a Bình D ng thì các doanh nghi p g m s m ngh ngày càng thu hút đ c nhi u s quan tâm, đ u t c a chính quy n đ a ph ng và các doanh nghi p trong t nh

Ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p g m s trên đ a bàn t nh Bình D ng luôn luôn t n t i nh ng r i ro hi n h u và r i ro ti m tàng Nh ng r i

ro này xu t phát t chính bên trong n i b doanh nghi p hay t các nhân t bên ngoài Bên c nh đó cu c kh ng ho ng tài chính th gi i trong nh ng n m g n đây

và tình hình c nh tranh toàn c u gay g t đã thúc đ y các gian l n x y ra Vì v , các doanh nghi p g m s trên đ a bàn t nh Bình D ng nói mu n t n t i và phát tri n

c ng c n ph i xây d ng cho mình h th ng ki m soát n i b h u hi u nh m giúp các doanh nghi p đ t đ c các m c tiêu đã đ ra thông qua vi c ki m soát, ng n

ch n và phát hi n các hành vi thi u trung th c và gian l n trong n i b doanh nghi p Tuy nhiên, nhi u nhà qu n lý trong các doanh nghi p này v n ch a nh n

th c rõ đ c t m quan tr ng c a ki m soát n i b c ng nh ch a xây d ng đ c h

th ng ki m soát n i b h u hi u cho riêng doanh nghi p mình ây là lý do t i sao

ng i vi t ch n đ tài “Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b t i các doanh nghi p

s n xu t và kinh doanh g m s trên đ a bàn t nh Bình D ng” làm đ tài nghiên

c u c a mình

“Hoàn thi n và xây d ng h th ng ki m soát n i b cho các doanh nghi p

nh và v a trên đ a bàn thành ph H Chí Minh”, Nguy n Th Bích Hi p, 2012

“Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b t i Ngân hàng th ng m i C ph n Sài Gòn Th ng tín”, Tr n D ng Khôi Nguyên, 2013

Nhìn chung các đ tài nghiên c u khoa h c trên đã góp ph n hoàn thi n h

th ng ki m soát n i b t i m t đ n v c th , t i các doanh nghi p thu c lo i hình

v a và nh Các đ tài đã nêu lên đ c th c tr ng h th ng ki m soát n i b và đ a

ra các gi i pháp phù h p v i đ i t ng kh o sát

Tuy nhiên, các tác gi v n ch d ng l i t i m t đ n v c th , t i các doanh nghi p v a và nh nói chun, Do đó các nghiên c u v n còn h n ch là ch a áp d ng

đ c vào t ng ngành ngh c th Do v y, đ đáp ng nhu c u qu n lý c ng nh phù h p v i đ c đi m ngành ngh nên tác gi ch n đ tài “Hoàn thi n h th ng

ki m soát n i b t i các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh g m s trên đ a bàn

t nh Bình D ng” làm đ tài nghiên c u c a mình

3 M c tiêu nghiên c u:

Trên c s lý lu n v h th ng ki m soát n i b và th c t kh o sát t i m t s doanh nghi p s n xu t và kinh doanh g m s trên đ a bàn t nh Bình D ng đ đ ra các gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng ki m soát n i b cho các doanh nghi p này

4 i t ng và ph m vi nghiên c u:

i t ng nghiên c u là th c tr ng xây d ng h th ng ki m soát n i b t i các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh g m s trên đ a bàn t nh Bình D ng

Ph m vi nghiên c u:

- Th i gian nghiên c u: đ tài và s li u s c p thu th p t tháng 04/2013 đ n tháng 10/2013

- Không gian nghiên c u: kh o sát th c tr ng xây d ng h th ng ki m soát n i

b trong các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh g m s trên đ a bàn t nh Bình

D ng

- Gi i h n đ tài:

i t ng kh o sát: các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh g m s lo i

v a và nh

Ti p c n h th ng ki m soát n i b theo 5 b ph n c u thành ch không theo

t ng nghi p v nên h th ng ki m soát n i b đ c th hi n d i cái nhìn chung

tài đ a ra các gi i pháp hoàn thi n và xây d ng h th ng ki m soát n i b

nh m nâng cao tính h u hi u và hi u qu c a vi c t ch c h th ng ki m soát n i

b trong các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh g m s trên đ a bàn t nh Bình

D ng Qua đó giúp nhà qu n lý các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh g m s trên đ a bàn t nh Bình D ng nói riêng và Vi t Nam nói chung th y rõ đ c th c

tr ng và t m quan tr ng c a vi c xây d ng và v n hành h th ng ki m soát n i b

t t trong doanh nghi p mình, t đó đ a ra các gi i pháp phù h p đ hoàn thi n, góp

ph n nâng cao tính h u hi u và hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p nói riêng

và phát tri n n n kinh t đ t n c nói chung

7 B c c c a lu n v n:

Ngoài ph n m đ u, ph l c và tài li u tham kh o, đ tài đ c k t c u làm ba

ch ng:

Ch ng 1: C s lý lu n v h th ng ki m soát n i b trong doanh nghi p

Ch ng 2: Th c tr ng v h th ng ki m soát n i b t i các doanh nghi p s n xu t

và kinh doanh g m s trên đ a bàn t nh Bình D ng

Ch ng 3: M t s gi i pháp hoàn thi n h th ng ki m soát n i b cho các doanh nghi p s n xu t và kinh doanh g m s trên đ a bàn t nh Bình D ng

Có r t nhi u đ nh ngh a khác nhau v ki m soát n i b , hi n nay đ nh ngh a

đ c ch p nh n r ng rãi là đ nh ngh a c a COSO1 n m 1992: “Ki m soát n i b là

m t quá trình b chi ph i b i ng i qu n lý, h i đ ng qu n tr và các nhân viên c a

1 COSO (Committeee of Sponsoring Organization) là m t y Ban thu c H i đ ng qu c gia Hoa

K v vi c ch ng gian l n v Báo cáo tài chính hay còn đ c g i là Treadway Commission y Ban này bao g m đ i di n c a n m t ch c ngh nghi p: Hi p h i K toán viên công ch ng Hoa

K (AICPA), Hi p h i K toán Hoa K (AAA), Hi p h i Qu n tr viên tài chính (FEI), Hi p h i

K toán viên qu n tr (IMA), Hi p h i Ki m toán viên n i b (IIA)

2 Ngu n: COSO, 1992 Internal Control – Intergrated framework

Vì v y, đ KSNB h u hi u, c n ph i xác đ nh m i liên h , nhi m v và cách th c

th c hi n chúng c a t ng thành viên đ đ t đ c các m c tiêu c a doanh nghi p

 m b o h p lý

KSNB ch có th cung c p s đ m b o h p lý ch không th đ m b o tuy t

đ i cho các nhà qu n lý trong vi c đ t đ c m c tiêu c a doanh nghi p i u này

do nh ng h n ch ti m tàng trong quá h th ng KSNB nh nh ng sai l m c a con

ng i khi đ a ra quy t đ nh, s thông đ ng c a các cá nhân hay s l m quy n c a các nhà qu n lý có th v t kh i ki m soát n i b , m i quan h gi a l i ích và chi phí c a vi c thi t l p h th ng KSNB

 Các m c tiêu

M i doanh nghi p th ng đ t ra các m c tiêu chi n l c c n đ t t i bao g m

m c tiêu chung cho toàn đ n v , hay m c tiêu c th cho t ng ho t đ ng, t ng b

ph n trong doanh nghi p Có 3 nhóm m c tiêu sau:

Nhóm m c tiêu v ho t đ ng: nh n m nh đ n s h u hi u và hi u qu c a

vi c s d ng ngu n l c

3

Nhóm m c tiêu v báo cáo tài chính (BCTC): nh n m nh đ n tính trung th c

và đáng tin c y c a BCTC mà doanh nghi p cung c p

Nhóm m c tiêu v s tuân th : nh n m nh đ n vi c tuân th pháp lu t và các

quy đ nh

S phân chia các nhóm m c tiêu nh trên ch mang tính ch t t ng đ i vì m t

m c tiêu c th có th x p vào hay nhi u lo i trong ba nhóm m c tiêu nêu trên S phân chia các lo i m c tiêu này nh m giúp doanh nghi p ki m soát các ph ng

di n khác nhau

1.1.2 H TH NG KI M SOÁT N I B

H th ng KSNB là h qu n lý bao g m nhi u y u t h p thành và có m i liên

h ch t ch v i nhau đ cùng th c hi n ch c n ng ki m soát toàn b ho t đ ng

trong n i b c a doanh nghi p nh m giúp doanh nghi p đ t đ c m c tiêu đã đ ra

H th ng KSNB đ c thi t k và v n hành b i con ng i, nó không ch đ n thu n

là chính sách, th t c, bi u m u, mà ph i bao g m c nhân l c c a đ n v đó Chính con ng i s l p ra các m c tiêu, thi t l p c ch v n hành nó M t h th ng KSNB t t không ch đ c thi t k t t mà còn đ c v n hành t t

M t h th ng ki m soát n i b h u hi u có th đáp ng s đ m b o v vi c th c

hi n các m c tiêu nh tính đáng tin c y c a báo cáo tài chính, s tuân th pháp lu t

và các quy đ nh đ t đ c các m c tiêu này, c n d a trên c s các chu n m c

đã đ c thi t l p K t qu đ t đ c ph thu c vào môi tr ng ki m soát, cách th c đánh gía r i ro, các ho t đ ng ki m soát c a đ n v , h th ng thông tin và truy n thông và các v n đ giám sát

Tuy nhiên h th ng KSNB không th ng n ng a các quy t đ nh sai l m hay các

s ki n bên ngoài có th làm đ n v không đ t đ c các m c tiêu đ ra H th ng KSNB ch cung c p s đ m b o h p lý r ng các nhà qu n lý v i vai trò giám sát,

v i hành đ ng k p th i s giúp doanh nghi p có th đ t đ c các m c tiêu đã đ ra

c a các doanh nghi p Các công ty ki m toán đ c l p ra đ i nh m đ m nhi m ch c

n ng xác nh n tính trung th c và h p lý c a các thông tin trên BCTC, là c s đ các kênh cung c p v n có cái nhìn t ng quan v tình hình tài chính c a doanh nghi p

Khi th c hi n k thu t l y m u, các ki m toán viên tin t ng vào h th ng KSNB do đ n v đ c ki m toán s d ng trong vi c x lý, t p h p các thông tin đ

l p BCTC Vì v y các ki m toán viên b t đ u quan tâm đ n KSNB Thu t ng

“ki m soát n i b ” b t đ u xu t hi n t giai đo n này Hình th c ban đ u c a KSNB

là ki m soát ti n và t cu c cách m ng công nghi p

n n m 1905, Robert Montgomery, đ ng th i c ng là sáng l p viên, đ ng

th i c ng là sang l p viên c a công ty ki m toán Lybrand, Ross Bros & Montgomery, đã đ a ra ý ki n v m t s v n đ liên quan đ n KSNB trong tác

ph m “Lý thuy t và th c hành ki m toán”

n n m 1929, thu t ng “ki m soát n i b ” đ c đ c p chính th c trong

m t Công b c a C c D tr Liên Bang Hoa K (Federal Reserve Bulletin)

N m 1936, Hi p h i K toán viên công ch ng Hoa K (AICPA) trong m t công b c ng đã đ nh ngh a KSNB c bi t là sau v phá s n c a các công ty l n

có c phi u niêm y t trên th tr ng ch ng khoán nh MC Kesson & Robbins, Drayer Hanson mà y ban ch ng khoán Hoa K (SEC) ch trích công ty ki m toán

đã không chú tr ng đúng m c v h th ng ki m tra và KSNB, thì vi c nghiên c u

và đánh giá v KSNB ngày càng đ c chú tr ng

5

1.2.2 GIAI O N HỊNH THÀNH

Vào n m 1949, AICPA công b công trình nghiên c u đ u tiên v KSNB v i nhan đ là: “Ki m soát n i b , các nhân t c u thành và t m quan tr ng đ i v i vi c

qu n tr doanh nghi p và v i ki m toán viên đ c l p”

Sau đó, AICPA đã so n th o và ban hành nhi u chu n m c ki m toán đ c p

đ n nh ng khái ni m và khía c nh khác nhau c a KSNB nh SAP 29 (1958), SAP

33 (1962), SAP 54 (1972) (sau này thay th b ng các chu n m c ki m toán c a SAS)

Trong su t th i k trên, khái ni m v KSNB đã không ng ng đ c m r ng

và ra kh i nh ng th t c b o v tài s n và ghi chép s sách k toán Tuy nhiên, KSNB v n m i d ng l i nh là m t ph ng ti n ph c v cho ki m toán viên trong

ki m toán BCTC tr c khi báo cáo COSO (1992) ra đ i

1.2.3 GIAI O N PHÁT TRI N

Vào nh ng th p niên 1970-1980, n n kinh t Hoa K c ng nh nhi u qu c gia khác đã phát tri n m nh m Bên c nh đó, các v gian l n c ng ngày càng t ng, v i quy mô ngày càng l n, gây ra t n th t đáng k cho n n kinh t

N m 1979, SEC b t bu c các công ty ph i báo cáo v KSNB đ i v i công tác

k toán đ n v mình

T đó đ a đ n vi c thành l p COSO (1985) d i s b o tr c a n m t ch c ngh nghi p, m i t ch c này đã ch đ nh m t đ i di n đ l p ra y ban COSO Các

t ch c này bao g m: Hi p h i K toán viên công ch ng Hoa K (AICPA), Hi p

h i K toán Hoa K (AAA), Hi p h i Qu n tr viên tài chính (FEI), Hi p h i K toán viên qu n tr (IMA), Hi p h i Ki m toán viên n i b (IIA)

Sau m t th i gian dài làm vi c, đ n n m 1992, COSO đã phát hành báo cáo Báo cáo COSO 1992 là tài li u đ u tiên trên th gi i đã đ a ra Khuôn m u lý thuy t

v KSNB m t cách đ y đ và có h th ng nh t cho đ n hi n nay

 Phát tri n theo h ng ki m toán đ c l p: Các chu n m c ki m toán c a

Hoa K c ng chuy n sang s d ng Báo cáo COSO làm n n t ng đánh giá h th ng KSNB, bao g m: SAS 78 (1995), SAS 94 (2001)

 Phát tri n theo h ng công ngh thông tin: N m 1996, B n tiêu chu n có

tên “Các m c tiêu ki m soát trong công ngh thông tin và các l nh v c liên quan” (CoBIT – Control Objectives for Information and Related Technology) do Hi p h i

v ki m soát và ki m toán h th ng thông tin (ISACA – Information System Audit and Control Association) ban hành

 Phát tri n v phía qu n tr : N m 2004, COSO chính th c ban hành Báo

cáo COSO 2004 (ERM) d a trên c s báo cáo COSO 1992

 Phát tri n cho doanh nghi p nh : N m 2006, COSO tri n khai nghiên

c u và ban hành h ng d n “Ki m soát n i b đ i v i báo cáo tài chính – H ng

d n cho các công ty đ i chúng quy mô nh ” (g i t t là COSO Guidance 2006)

H th ng chu n m c ki m toán qu c t (ISA – International Standard on Auditing) c ng s d ng Báo cáo c a COSO khi yêu c u xem xét h th ng KSNB trong ki m toán BCTC, c th là: ISA 315 “Hi u bi t v tình hình kinh doanh, môi

tr ng ho t đ ng đ n v và đánh giá r i ro các sai sót tr ng y u”, ISA 265 “Thông báo v nh ng khi m khuy t c a ki m soát n i b ”

 Phát tri n theo h ng ki m toán n i b : Các chu n m c c a IIA không đi

sâu nghiên c u các thành ph n c a KSNB, vì IIA là m t thành viên c a COSO nên

v nguyên t c không có s khác bi t gi a đ nh ngh a c a IIA và COSO

 Phát tri n theo h ng chuyên sâu vào nh ng ngành ngh c th : Báo

cáo Basel (1998) c a y ban Basel v giám sát ngân hàng (BCBS – Basel Committee on Banking Supervision) đã đ a ra khuôn kh v KSNB trong ngân

7

hàng Báo cáo này không đ a ra nh ng lý lu n m i mà ch v n d ng các lý lu n c

b n c a COSO vào l nh v c ngân hàng

 H ng d n v giám sát h th ng ki m soát n i b : COSO c ng đ a ra D

th o H ng d n v giám sát h th ng KSNB (Exposure Draft, COSO 2008) d a trên khuôn m u COSO 1992 nh m giúp các t ch c t giám sát ch t l ng c a h

th ng KSNB

 Vào ngày 14 tháng 05 n m 2013, COSO đã c p nh t khuôn m u h th ng KSNB 3 nh m h ng d n v qu n tr r i ro, ki m soát n i b và bi n pháp đ gi m thi u gian l n (internal control and fraud deterrence), t đó giúp c i thi n hi u qu

ho t đ ng c ng nh t ng c ng s giám sát c a t ch c

1.3 CÁC B PH N C U THÀNH H TH NG KI M SOÁT N I B THEO COSO 1992

1.3.1 MÔI TR NG KI M SOÁT

Môi tr ng ki m soát ph n ánh s c thái chung c a m t t ch c, tác đ ng đ n ý

th c c a m i ng i trong đ n v , là n n t ng cho các b ph n khác trong h th ng KSNB Nh ng nhân t c a môi tr ng ki m soát theo Báo cáo COSO 1992 bao

g m:

1.3.1.1 Tính trung th c vƠ giá tr đ o đ c

Tính trung th c và giá tr đ o đ c là nhân t quan tr ng c a môi tr ng ki m soát, nó tác đ ng đ n vi c thi t k , th c hi n và giám sát các nhân t khác c a KSNB Thái đ và s quan tâm c a nhà qu n lý cao c p đ i v i KSNB h u hi u

ph i đ c lan t a đ n toàn doanh nghi p, b n thân nhà qu n lý không ch nói đúng

mà còn ph i làm g ng M t cách khác đ toàn th nhân viên trong đ n v tuân th tính trung th c và các giá tr đ o đ c, c n gi m thi u các áp l c và c h i phát sinh gian l n, c n truy n đ t, h ng d n đ nhân viên ý th c đ c cái gì đúng và cái gì sai

8

1.3.1.2 Cam k t v n ng l c

N ng l c ph n ánh ki n th c và k n ng c n thi t đ hoàn thành nhi m v c a

t ng cá nhân trong t ch c Nhà qu n lý c n xác đ nh rõ yêu c u v n ng l c cho

m t công vi c nh t đ nh và c th hóa nó thành các yêu c u v ki n th c và k

n ng Khi xác đ nh n ng l c c n thi t, nhà qu n lý c n cân nh c gi a vi c giám sát

và yêu c u v n ng l c c a các nhân viên, đ ng th i cân nh c gi a n ng l c và chi phí

1.3.1.3 H i đ ng Qu n tr vƠ Ban ki m soát

Môi tr ng ki m soát ch

u nh h ng đáng k b i H i đ ng qu n tr và y ban ki m toán Tính h u

hi u c a nhân t này ph thu c vào s đ c l p c a H i đ ng Qu n tr và y ban

ki m toán v i Ban đi u hành, kinh nghi m và uy tín c a các thành viên trong H i

đ ng qu n tr , m c đ tham gia, m c đ giám sát và các hành đ ng c a các H i

đ ng qu n tr đ i v i ho t đ ng công ty S h u hi u còn ph thu c vào vi c H i

đ ng Qu n tr và y ban ki m toán ph i h p v i ng i qu n lý trong vi c gi i

quy t các khó kh n liên quan đ n vi c th c hi n k ho ch Bên c nh đó, s ph i

h p gi a H i đ ng qu n tr và y ban ki m toán v i ki m toán n i b và ki m toán

đ c l p c ng là m t nhân t nh h ng đ n môi tr ng ki m soát

1.3.1.4 Tri t lỦ qu n lỦ vƠ phong cách đi u hƠnh c a nhƠ qu n lỦ

Tri t lý qu n lý và phong cách đi u hành tác đ ng đ n cách th c doanh nghi p

đ c đi u hành M t doanh nghi p đ i phó thành công th ng xuyên v i các r i ro

tr ng y u s có th có quan đi m khác nhau v KSNB so v i m t doanh nghi p ho t

đ ng trong môi tr ng có r i ro kinh doanh th p Bên c nh đó, tri t lý và phong cách đi u hành còn th hi n thông qua thái đ , quan đi m c a nhà qu n lý v vi c

l p và trình bày BCTC, vi c l a ch n các chính sách k toán, các c tính k toán,

và v vi c phân nhi m k toán viên

hi n chi n l c đã ho ch đ nh đ đ t đ c m c tiêu đ ra

1.3.1.6 Phơn đ nh quy n h n vƠ trách nhi m

Phân đ nh quy n h n và trách nhi m là vi c xác đ nh m c đ t ch , quy n

h n c a t ng cá nhân hay t ng nhóm trong vi c đ xu t và gi i quy t v n đ , trách nhi m báo cáo đ i v i các c p có liên quan Vi c phân đ nh th ng th hi n qua chính sách trong đó mô t ki n th c và kinh nghi m c a nh ng nhân viên ch ch t, ngu n l c đ th c hi n các nhi m v liên quan đ n ho t đ ng kinh doanh

Ngoài ra, m t xu h ng ph bi n hi n nay đó là s y quy n cho nh ng cá nhân g n nh t trong các ho t đ ng kinh doanh hàng ngày, t ng quy n l c cho c p

d i đ h quy t đ nh nhanh chóng giúp gi m th i gian truy n đ t, ra quy t đ nh và đáp ng yêu c u khách hàng… n v c n ph i xác đ nh m c đ thích h p trong

vi c y quy n, khuy n khích s ch đ ng c a các cá nhân, cùng v i th t c giám sát h u hi u đ i v i vi c y quy n

1.3.1.7 Chính sách nhơn s

Chính sách nhân s là các chính sách liên quan đ n vi c tuy n d ng, h ng nghi p, đào t o, đánh giá, t v n, đ ng viên, khen th ng và k lu t Chính sách nhân s có nh h ng đáng k đ n s h u hi u c a môi tr ng ki m soát thông qua tác đ ng đ n các nhân t khác trong môi tr ng ki m soát nh n ng l c c a đ i ng nhân viên, tính chính tr c và các giá tr đ o đ c…

10

Chính sách nhân s phù h p, xác đáng và k p th i s là đ ng l c cho t ng cá nhân trong đ n v ph n đ u t t h n, c ng nh v i đ i ng nhân viên có n ng l c và đáng tin c y s giúp gi m b t các th t c ki m soát, gi m b t nh ng r i ro cho đ n

v

1.3.2 ÁNH GIÁ R I RO

M i đ n v luôn ph i đ i phó v i hàng lo t r i ro t bên trong l n bên ngoài

i u tiên quy t đ đánh giá r i ro là thi t l p m c tiêu M c tiêu ph i đ c thi t l p các m c đ khác nhau và ph i nh t quán ánh giá r i ro là quá trình nh n d ng

và phân tích nh ng r i ro nh h ng đ n vi c đ t đ c m c tiêu, t đó có th qu n

tr đ c r i ro Do đi u ki n kinh t , đ c đi m và ho t đ ng kinh doanh, nh ng quy

đ nh luôn thay đ i, nên c ch nh n d ng và đ i phó r i ro ph i liên k t v i s thay

M c tiêu m c đ toàn đ n v th ng đ c trình bày thông qua s m ng c a

t ch c và các cam k t v giá tr c a t ch c đ i v i xã h i Bên c nh m c tiêu này cùng v i vi c đánh giá nh ng đi m m nh và đi m y u, nh ng c h i và thách th c,

đ n v s xây d ng đ c m t chi n l c t ng th C s đ phân b ngu n l c và xác đ nh ngu n l c c n đ c u tiên là d a vào chi n l c này

Nh ng m c tiêu c th t ng b ph n ph i xu t phát t chi n l c chung c a

đ n v , ph i đ c k t n i, hòa nh p và nh t quán v i m c tiêu chung Thông qua xác đ nh m c tiêu t ng th và chi ti t, đ n v có th xác đ nh đ c nh ng nhân t

ch ch t đ đ a đ n thành công và nh ng nhân t này ph i đ c th c hi n đ đ t

đ c m c tiêu

11

 Phân lo i m c tiêu: M c dù m c tiêu c a m t t ch c đa d ng nh ng nhìn

chung có th phân thành ba lo i, bao g m: M c tiêu ho t đ ng, m c tiêu báo cáo tài chính và m c tiêu tuân th

 M c tiêu ho t đ ng: M c tiêu này bao g m nh ng m c tiêu chi ti t có liên

quan đ n ho t đ ng nh m nâng cao tính h u hi u và hi u qu trong vi c đ t đ c

m c đích cu i cùng c a t ch c M c tiêu này g n li n v i vi c hoàn thành nhi m

v c b n c a đ n v - m c đích ch y u cho s t n t i c a đ n v

 M c tiêu báo cáo tài chính: M c tiêu này h ng đ n vi c công b báo cáo

tài chính trung th c và đáng tin c y, g m c báo cáo tài chính gi a k và tóm t t

n v c n đ t đ c m c tiêu này đ hoàn thành ngh a v đ i v i ng i bên ngoài

C m t “trung th c và đáng tin c y” đ c dùng trong m c tiêu BCTC bao g m BCTC trình bày h p lý, tuân th nh ng nguyên t c k toán đ c ch p nh n r ng rãi hay các quy đ nh có liên quan làm rõ m c tiêu h p lý thì ph i th a mãn nh ng

 Trùng l p m c tiêu: M c tiêu theo cách phân lo i này có th trùng l p hay

h tr cho m t m c tiêu khác S s p x p vào m t lo i m c tiêu nào đôi khi còn ph

thu c vào tình hu ng c th

 S liên k t m c tiêu: Nh ng m c tiêu trong đ n v không đ c đ c l p mà

chúng ph i b sung và liên k t cho nhau M c tiêu m c đ toàn đ n v ph i phù

h p v i n ng l c và tri n v ng c a t ch c và ph i phù h p v i nh ng m c tiêu và

ch c n ng c a t ng b ph n kinh doanh Nh ng m c tiêu chung cho toàn đ n v

12

ph i đ c chia thành nh ng m c tiêu nh h n, phù h p v i chi n l c chung và

liên k t v i nh ng ho t đ ng trong toàn b c c u t ch c

N u m c tiêu chung phù h p v i thông l hay nh ng công vi c đã th c hi n

tr c đó, s liên k t trên s th y rõ ràng Ng c l i, n u m c tiêu khác v i nh ng gì

đã th c hi n trong quá kh , nhà qu n lý ph i tìm cách đ liên k t hay ph i qu n lý

nh ng r i ro gia t ng

H u h t các đ n v thi t l p m t s m c tiêu cho m i ho t đ ng, b t ngu n t

nh ng m c tiêu cho toàn đ n v , m c tiêu tuân th và m c tiêu báo cáo tài chính

đ t đ c m c tiêu c a m i ho t đ ng đòi h i ph i có nh ng ngu n l c Do v y

c n k t n i m c tiêu v i ngu n l c có s n

 K t qu th c hi n m c tiêu: Thi t l p m c tiêu là đi u ki n tiên quy t đ

KSNB h u hi u Chính m c tiêu cung c p nh ng ch tiêu l ng hóa mà đ n v c n

đ t đ c Tuy nhiên, m t đ n v có th ch đ m b o h p lý r ng s đ t đ c m t s

m c tiêu nh t đ nh, ch không th đ m b o đ t đ c t t c các m c tiêu đã đ ra

M c tiêu tuân th và m c tiêu BCTC th ng d a trên nh ng tiêu chu n đ c thi t

l p m t cách đ c l p t bên ngoài, và vi c đ t đ c m c tiêu này th ng n m trong

t m ki m soát c a đ n v Còn vi c th c hi n m c tiêu ho t đ ng có th ph thu c vào nh ng đi u kiên bên ngoài, ngoài t m ki m soát c a đ n v

1.3.2.2 R i ro

Nhà qu n lý c n nh n d ng và phân tích r i ro d a trên m c tiêu đã thi t l p đ

đ a ra bi n pháp qu n tr chúng KSNB h u hi u thì quá trình nh n d ng r i ro

và phân tích r i ro là m t quá trình l p đi l p l i không ng ng

 Nh n d ng r i ro: Nh n d ng r i ro là m t quá trình l p đi l p l i và

th ng n m trong quá trình l p k ho ch c a m t đ n v R i ro đ c nh n d ng các m c đ sau:

 ậ i ro m c đ toàn đ n v : Nh ng r i ro m c đ toàn đ n v có th

phát sinh do nh ng nhân t bên trong và bên ngoài đ n v Nhi u k thu t đ c phát tri n đ nh n d ng r i ro Ph n l n k thu t – đ c bi t là nh ng k thu t phát tri n

13

b i ki m toán viên n i b và đ c l p th ng liên quan đ n ph ng pháp đ nh tính và

đ nh l ng đ nh n di n nh ng ho t đ ng, b ph n có r i ro cao Nh ng k thu t khác đ nh n d ng r i ro có th s d ng là: đ nh k xem xét l i thay đ i c a n n kinh

t và ngành ngh nh h ng đ n kinh doanh Tuy nhiên, ph ng pháp nh n d ng r i

ro không quan tr ng b ng nghiên c u nh ng nhân t góp ph n làm gia t ng hay

gi m thi u r i ro bao g m: nh ng kinh nghi m v không đ t đ c m c tiêu trong quá kh , n ng l c c a nhân viên, nh ng thay đ i nh h ng đ n đ n v nh là s

c nh tranh, quy đ nh lu t pháp, nhân s , và nh ng v n đ khác nh ho t đ ng kinh doanh n c ngoài; t m quan tr ng c a m i m t ho t đ i v i đ n v và s ph c t p

c a m t ho t đ ng

Nh n d ng nh ng nhân t bên ngoài và bên trong làm gia t ng r i ro cho đ n

v s quy t đ nh s thành công c a vi c đánh giá r i ro M t khi nh ng nhân t chính

đ c nh n di n, nhà qu n lý sau đó có th nghiên c u t m quan tr ng c a chúng và liên k t chúng v i nh ng nhân t gây ra r i ro cho ho t đ ng kinh doanh

 ậ i ro m c đ ho t đ ng: ánh giá đúng đ n r i ro m c đ ho t đ ng

s góp ph n duy trì r i ro m c đ toàn đ n v m t cách h p lý R i ro m c đ

t ng ho t đ ng, t ng b ph n hay t ng ch c n ng kinh doanh chính trong đ n v nh là: r i ro b ph n bán hàng, s n xu t, ti p th , k thu t, nghiên c u và phát tri n

 Phân tích r i ro: Sau khi đ n v đã nh n d ng đ c r i ro thì c n ti n hành

phân tích r i ro Quá trình phân tích r i ro thông th ng bao g m các b c sau:

 ánh giá t m quan tr ng c a r i ro

 ánh giá kh n ng (hay xác su t) có th x y ra r i ro

 Xem xét ph ng pháp qu n tr r i ro, đó là nh ng hành đ ng c n thi t c n

th c hi n đ gi m thi u r i ro

N u r i ro không nh h ng đáng k đ n đ n v và ít có kh n ng x y ra thì nói chung không c n ph i quân tâm nhi u Ng c l i, m t r i ro có nh h ng tr ng

y u v i kh n ng x y ra cao thì c n ph i t p trung chú ý

14

Có nhi u cách đ c l ng t n th t t m t lo i r i ro đ c nh n d ng Nhà

qu n lý nên tìm ra ph ng pháp thích h p i v i r i ro khó đ nh l ng, có th c tính thông qua các m c đ “cao”, “trung bình” hay “th p”

M t khi đã đánh giá t m quan tr ng và kh n ng r i ro x y ra, nhà qu n tr c n xem xét ph ng pháp nào có th qu n tr chúng m t cách thích h p i u này bao

g m vi c xem xét nh ng gi đ nh v r i ro, và s phân tích v nh ng chi phí đã b ra

đ gi m r i ro, t đó l a ch n bi n pháp thích h p

Cùng v i nh ng bi n pháp chung đ qu n tr r i ro, nhà qu n lý c n thi t l p

nh ng th t c đ xem xét s đ y đ và nâng cao tính h u hi u c a nh ng bi n pháp

đ i phó Tr c khi thi t l p hay b sung th t c ki m soát, nhà qu n lý nên xem xét

1.3.2.3 Qu n tr s thay đ i

Qu n tr s thay đ i bao g m vi c thu nh n, x lý vào báo cáo thông tin v

nh ng s ki n, ho t đ ng và đi u ki n ch ra nh ng thay đ i mà đ n v ph n ng

l i Thông tin này có th bao g m nh ng s thay đ i v s thích c a khách hàng,

nh ng nhân t nh h ng đ n nhu c u s n ph m, d ch v c a công ty hay là nh ng

k thu t m i nh h ng đ n quá trình s n xu t ho t đ ng kinh doanh, s c nh tranh hay s phát tri n c a các lu t l và quy đ nh

Qu n tr s thay đ i là m t ph n c a quá trình đánh giá r i ro nh ng nó th ng

đ c trình bày tách bi t đ ng i qu n lý l u ý trong quá trình gi i quy t nh ng v n

đ x y ra hàng ngày

vi sai sót ho c gian l n nào đó đã đ c th c hi n Thông th ng ng i ta có th k t

h p gi a ki m soát phòng ng a và ki m soát phát hi n đ nâng cao tính hi u qu

c a ki m soát

 Ki m soát bù đ p: Sau khi phát hi n các sai sót, gian l n doanh nghi p

ph i thay th nh ng ho t đ ng ki m soát đã b “qua m t” này b ng nh ng ho t đ ng

ki m soát khác h u hi u h n hay ph i t ng c ng thêm các ho t đ ng ki m soát

Vi c t ng c ng thêm th t c ki m soát nh m b sung cho m t th t c ki m soát khác chính là ki m soát bù đ p

16

1.3.3.2 Phơn lo i ki m soát theo ch c n ng:

Xét theo ch c n ng, các lo i ho t đ ng ki m soát ph bi n trong doanh nghi p bao g m:

 Soát xét c a nhà qu n lý c p cao: Là vi c soát xét c a nhà lãnh đ o c p

cao trong doanh nghi p nh so sánh k t qu v i d toán ho c so sánh v i k tr c hay v i các đ i th khác Các ch ng trình quan tr ng c a đ n v ph i đ c soát xét đ xác đ nh m c đ hoàn thành

 Qu n tr ho t đ ng: Ng i qu n lý các c p trung gian s soát xét các báo

cáo v hi u qu c a t ng b ph n mà mình ph trách so v i k ho ch đã đ ra Vi c soát xét ph i t p trung vào c ba m c tiêu c a KSNB

 Phân chia trách nhi m h p lý: h n ch nh ng c h i hay đi u ki n thu n l i cho hành vi sai sót, gian l n có th x y ra thì vi c phân chia trách nhi m

h p lý gi a các ch c n ng trong doanh nghi p c n đ c xem xét m t cách nghiêm túc và đ c coi nh m t lo i ki m soát phòng ng a và ki m soát phát hi n hi u qu

Vi c phân chia trách nhi m yêu c u:

 Không đ cho m t cá nhân n m t t c các khâu c a m t quy trình nghi p v

t khi phát sinh cho đ n khi k t thúc

 Ph i tách bi t gi a các ch c n ng sau: Ch c n ng xét duy t nghi p v và

ch c n ng b o qu n tài s n; ch c n ng k toán và ch c n ng b o qu n tài s n; ch c

n ng xét duy t nghi p v và ch c n ng k toán

 Ki m soát quá trình x lý thông tin: Ki m soát quá trình x lý thông tin

đóng m t vai trò quan tr ng trong ho t đ ng ki m soát nói chung Các h th ng thông tin ngày nay đ c x lý ph n l n b ng ch ng trình trên máy tính k t h p v i

m t s th t c đ c x lý th công Ki m soát quá trình x lý thông tin có th chia làm hai lo i:

 Ki m soát chung: Là ho t đ ng ki m soát áp d ng cho t t c các h th ng

ng d ng đ đ m b o cho các h th ng này ho t đ ng liên t c và n đ nh Ki m soát chung bao g m ki m soát ho t đ ng c a trung tâm d li u, các ph n m m h

th ng, ki m soát truy c p và ki m soát các h th ng ng d ng

17

 Ki m soát ng d ng: Là ho t đ ng ki m soát áp d ng cho t ng h th ng c

th Ki m soát ng d ng ph i đ m b o d li u đ c nh p và x lý m t cách chính xác, đ y đ c ng nh phát hi n các d li u không h p lý hay ch a đ c xét duy t

c a nhà qu n lý Ki m soát ng d ng t p trung vào ki m soát d li u đ u vào, ki m soát quá trình x lý và cu i cùng là ki m soát d li u đ u ra

Ki m soát chung và ki m soát ng d ng có m i quan h m t thi t h tr l n nhau Ki m soát chung r t c n đ đ m b o cho s v n hành c a ki m soát ng d ng

Ki m soát ng d ng giúp phát hi n v n đ , đ a ra các đ xu t đ s a đ i và hoàn thi n h th ng, t đó làm cho ki m soát chung đ y đ và h u hi u h n

 Ki m soát v t ch t: ây là ho t đ ng ki m soát “c ng”, m t lo i ho t đ ng

ki m soát th ng đ c ngh t i nh t khi nói v KSNB trong đ n v Ki m soát v t

ch t là ho t đ ng ki m soát nh m đ m b o cho tài s n c a doanh nghi p nh máy móc, nhà x ng, ti n b c, hàng hóa, c phi u, trái phi u và các tài s n khác đ c

b o v m t cách ch t ch Bên c nh đó, ki m soát v t ch t còn bao g m vi c đ nh

k ki m kê tài s n và đ i chi u s li u v i s sách Ki m soát v t ch t nh m đ m

b o cho s t n t i, ch t l ng hay tình tr ng c a các tài s n ph c v cho ho t đ ng

s n xu t, kinh doanh n đ nh c a doanh nghi p

đ n v t o ra các báo cáo, trong đó ch a đ ng nh ng thông tin v tài chính, ho t

đ ng hay tuân th , giúp cho nhà qu n lý đi u hành và ki m soát doanh nghi p M t

18

thông tin có th dùng cho nhi u m c tiêu khác nhau nh : l p BCTC, xem xét vi c tuân th pháp lu t và các quy đ nh, đ đi u hành ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a

đ n v

n v ph i xác đ nh các thông tin c n thi t ph i thu th p, x lý và báo cáo

Nh ng thông tin này bao g m: thông tin v ho t đ ng th ng xuyên và c thông tin không th ng xuyên c a đ n v

V n đ quan tr ng nh t là thông tin ph i phù h p v i nhu c u, đ c bi t trng giai đo n đ n v đ i m t v i s thay đ i trong kinh doanh, v i s c nh tranh gay g t

và s thay đ i trong nhu c u c a khách hàng Vì v y, h th ng thông tin c ng ph i thay đ i phù h p nh m đáp ng m c tiêu m i c a đ n v M t h th ng thông tin t t

c n có nh ng đ c đi m sau:

 H tr cho chi n l c kinh doanh: H th ng thông tin ph i là m t ph n

c a ho t đ ng kinh doanh, h th ng không ch thu th p thông tin c n thi t trong

vi c đ a ra quy t đ nh cho ki m soát mà còn giúp đ a ra chi n l c kinh doanh

 H tr cho sáng ki n mang tính chi n l c: Chi n l c kinh doanh và

chi n l c h th ng thông tin có ý ngh a quy t đ nh s thành công c a nhi u t

ch c Th c t cho th y t m quan tr ng c a vi c áp d ng h th ng thông tin vào

ho t đ ng kinh doanh Nhi u công ty đã s d ng h th ng thông tin giúp s n ph m

ti p c n v i ng i tiêu dùng d dàng h n

 Tích h p v i ho t đ ng kinh doanh: Vi c s d ng thông tin ngày nay đã

di chuy n t h th ng thông tin đ n thu n là tài chính sang h i nh p v i h th ng thông tin chung c a toàn công ty H th ng thông tin này giúp ki m soát quá trình kinh doanh, theo dõi, ghi nh n nghi p v k p th i

 Ph i h p h th ng thông tin m i và c : S sai l m khi cho r ng h th ng

thông tin m i th ng giúp ki m soát t t h n b i vì chúng m i Th c t có th

ng c l i, vì h th ng c đã đ c ki m tra thông qua s d ng, vì v y chúng th ng đáp ng đ c nhu c u Vì v y c n nghiên c u k hai h th ng (c và m i) đ có quy t đ nh phù h p

19

 Ch t l ng thông tin: B t k thông tin đ c t o ra b i h th ng nào thì

c ng c n đ m b o ch t l ng, có v y thông tin m i h u ích cho nhà qu n lý trong

vi c ki m soát đ n v Các yêu c u c th đ i v i thông tin là:

 Ph i thích h p: Thông tin ph i phù h p v i yêu c u ra quy t đ nh c a nhà

qu n lý

 Ph i k p th i: Thông tin ph i cung c p k p th i khi có yêu c u

 Ph i c p nh t: H th ng ph i đ m b o có các s li u m i nh t

 Ph i chính xác và d dàng truy c p

Khi thi t k h th ng, ph i tính đ n nh ng yêu c u trên và thông tin c n đ c

đi u ch nh đ ngày càng hoàn thi n h n, ph c v cho nhà qu n lý và các cá nhân trong đ n v

1.3.4.2 Truy n thông

Truy n thông là vi c trao đ i và truy n đ t các thông tin c n thi t t i các bên

có liên quan c bên trong l n bên ngoài đ n v B n thân m i h th ng thông tin đ u

có ch c n ng truy n thông, vì v y nh ng thông tin đã đ c thu th p và x lý m i có

th đ n đ c v i các đ i t ng có nhu c u đ giúp h th c hi n đ c trách nhi m

c a mình H th ng truy n thông bao g m hai b ph n sau:

 Truy n thông bên trong: Cùng v i vi c nh n đ c các thông tin thích h p,

t t c các nhân viên, đ c bi t là nh ng ng i có trách nhi m quan tr ng v qu n tr tài chính và kinh doanh, c n nh n đ c các thông báo ng n g n t ng i qu n tr cao c p nh t đ th c hi n công vi c Ng c l i, ng i qu n lý cao c p nh t ph i

ph n h i ý ki n đ xu t c a c p d i Các kênh thông tin t trên xu ng d i hay t

d i lên trên ph i đ c thi t l p đ đ m b o s truy n thông này Ngoài ra, vi c trao đ i thông tin hàng ngang gi a các cá nhân hay b ph n trong đ n v c ng c n

đ c thông su t Cùng v i trách nhi m cá nhân ph i rõ ràng, đi u quan tr ng là vi c truy n thông ph i giúp cho m i cá nhân trong đ n v hi u rõ công vi c c a mình

c ng nh nh h ng c a nó đ n các cá nhân khác đ t đó có nh ng bi n pháp kh c

20

ph c Thi u s hi u bi t này s làm n y sinh các v n đ b t l i cho vi c đ t đ c các m c tiêu c a đ n v

 Truy n thông bên ngoài: Thông tin t các đ i t ng bên ngoài đ n v nh

nhà cung c p, ngân hàng, c quan qu n lý nhà n c, khách hàng c ng c n đ c thu

th p, x lý và báo cáo cho các c p thích h p đ giúp cho đ n v có cách th c ng

x k p th i T ng t nh truy n thông bên trong, b t c ng i bên ngoài nào làm

vi c v i công ty c n ph i bi t m t s quy đ nh c a đ n v Ch ng h n nh các kho n chi tr không h p l , ti n hoa h ng không đ c ch p nh n n v có th thông tin tr c ti p v i nhà cung c p đi u mà đ n v mong mu n khi làm vi c v i

h

Ng i bên ngoài có th cung c p thông tin quan tr ng cho các b ph n ch c

n ng Hi u bi t v ho t đ ng kinh doanh và KSNB c a ki m toán viên đ c l p c ng giúp H i đ ng qu n tr và Ban Giám đ c bi t đ c khi m khuy t quan tr ng c a h

th ng KSNB

Xu t phát t m i quan h không th tách r i gi a thông tin và truy n thông nên hai khái ni m này đ c trình bày chung c u thành m t b ph n c a h th ng KSNB Thông tin và truy n thông ph i đ m b o “ph sóng” t i m i b ph n, phòng ban và t ng cá nhân trong t ng đ n v c ng nh các đ i t ng bên ngoài có liên quan Thông tin và truy n thông ngày càng quan tr ng giúp doanh nghi p đ t đ c các m c tiêu c a mình đ t n t i và phát tri n

1.3.5 GIÁM SÁT

Giám sát là quá trình đánh giá ch t l ng c a h th ng KSNB theo th i gian Giám sát nh m đ m b o h th ng KSNB luôn ho t đ ng h u hi u Quá trình giám sát đ c th c hi n b i nh ng ng i có trách nhi m nh m đánh giá vi c thi t l p và

th c hi n các th t c ki m soát Giám sát đ c th c hi n m i ho t đ ng trong đ n

v theo hai cách: giám sát th ng xuyên và giám sát đ nh k

21

1.3.5.1 Giám sát th ng xuyên

Giám sát th ng xuyên đ c th c hi n ngay trong các ho t đ ng th ng ngày

và th ng l p đi l p l i r t đa d ng nh đ i chi u, ch nh h p và các ho t đ ng khác

1.3.5.2 Giám sát đ nh k

có cái nhìn khách quan, đ c l p h n v tính h u hi u c a toàn h th ng, bên c nh giám sát th ng xuyên, đ n v c n ph i có ho t đ ng giám sát đ nh k , đó chính là s đánh giá h th ng đ nh k Giám sát đ nh k giúp đánh giá tính h u hi u

c a vi c giám sát th ng xuyên

Khi th c hi n giám sát đ nh k c n chú ý các đi m sau:

 Ph m vi và m c đ th ng xuyên c a vi c giám sát đ nh k : M c đ

th ng xuyên c a giám sát đ nh k ph thu c vào đánh giá r i ro, ph m vi và m c

đ c a giám sát th ng xuyên Giám sát đ nh k th ng ch đ c th c hi n đ nh k hay trong các tình hu ng đ c bi t Ph m vi đánh giá còn tùy thu c vào lo i m c tiêu

c n quan tâm: ho t đ ng, BCTC hay tuân th

 Ng i th c hi n giám sát đ nh k : Thông th ng, vi c giám sát đ nh k

di n ra d i hình th c t đánh giá, ngh a là m i ng i qu n lý và nhân viên đ m

nh n m t nhi m v c th nào đó s t đánh giá v s h u hi u c a các th t c ki m soát đ i v i các ho t đ ng c a h Cu i cùng, k t qu đánh giá h th ng KSNB c a

t ng b ph n s đ c xem xét b i Ban Giám đ c đ n v Ki m toán viên n i b

th ng th c hi n đánh giá ki m soát n i b nh m t ph n trong ho t đ ng th ng ngày c a h ho c theo nh ng yêu c u đ c bi t c a H i đ ng qu n tr và Ban Giám

đ c

Ki m toán viên đ c l p c ng ti n hành đánh giá tính h u hi u c a h th ng

ki m soát thông qua ki m toán, tuy nhiên m c tiêu chính c a ki m toán viên đ c

l p là m c tiêu v BCTC

S k t h p c a ki m toán viên đ c l p và ki m toán viên n i b s giúp Ban Giám đ c đánh giá khách quan v h th ng KSNB t i đ n v

22

 Quy trình đánh giá trong giám sát đ nh k : ánh giá h th ng KSNB là

m t quy trình và ng i đánh giá ph i d a trên nh ng nguyên t c nh t đ nh

h p lý giúp đ t đ c các m c tiêu đ ra c a đ n v hay không

 Ph ng pháp đánh giá trong giám sát đ nh k :

 Công c có th s d ng đ đánh giá h th ng KSNB là: b ng ki m tra (checklist), b ng câu h i và l u đ

 Ph ng pháp đánh giá: M t s đ n v s d ng ph ng pháp so sánh thông qua so sánh h th ng KSNB c a h v i các đ n v khác n v có th liên h tr c

ti p v i m t s đ n v khác ho c nh h tr c a các t ch c t v n

 Tài li u hóa: M t tài li u hóa c a h th ng KSNB tùy thu c vào quy mô

và s ph c t p c a t ng đ n v Các đ n v l n luôn có nh ng s tay v các chính sách c a đ n v , s đ v c c u t ch c, v b ng mô t công vi c, các h ng d n công vi c và l u đ v h th ng thông tin Các đ n v nh th ng ít quan tâm đ n

vi c tài li u hóa các n i dung trên

Chính ng i đánh giá s quy t đ nh c n tài li u hóa nh ng gì khi h đánh giá

h th ng KSNB Thông th ng h d a trên các tài li u có s n và h th ng KSNB r i them vào các tài li u b sung kèm theo b ng mô t v các th nghi m và các phân

23

tích khi h th c hi n đánh giá h th ng Vi c tài li u hóa th ng tr nên c n thi t khi

c n ph i đ a ra các ý ki n v h th ng KSNB hay vi c đánh giá h th ng cho các đ i tác khác nh t là các đ i tác bên ngoài

 K ho ch th c hi n: Ng i th c hi n đánh giá h th ng KSNB l n đ u

nên tham kh o k ho ch sau đây:

 Quy t đ nh v ph m vi đánh giá, c th là các m c tiêu, các b ph n c a h

th ng KSNB có liên quan

 Xác đ nh ho t đ ng giám sát th ng xuyên

 Phân tích công vi c đánh giá c a ki m toán viên n i b và ki m toán viên

đ c l p đ xem xét các phát hi n liên quan đ n KSNB

 Xác đ nh m c đ u tiên

 Xây d ng ch ng trình đánh giá phù h p v i th t u tiên nêu trên

 H p t t c nh ng ng i có liên quan đ n vi c đánh giá h th ng đ bàn v

ph m vi, th i gian c ng nh ph ng pháp, công c s d ng, các phát hi n c n báo cáo

24

B ng 1.1: So sánh COSO 1992 và COSO 2004

COSO 1992 COSO 2004

Tên g i Internal Control – Intergrated

Framework (Ki m soát n i b )

Enterprise Risk Management - Intergrated Framework (Qu n

M c tiêu c a doanh nghi p bao

g m b n lo i:

+ M c tiêu ho t đ ng + M c tiêu bao cáo + M c tiêu tuân th

25

ph n tr c ti p liên quan nghi p trên t t c các c p đ ,

m c đ ch p nh n r i ro t toàn doanh nghi p, phân ngành, t ng đ n v kinh doanh hay t ng phòng ban c th

1.5 TRÁCH NHI M V KI M SOÁT N I B

1.5.1 H I NG QU N TR

H i đ ng qu n tr có trách nhi m thay m t cho i h i đ ng c đông đ lãnh

đ o, ch đ o và giám sát toàn b ho t đ ng c a đ n v Các thành viên trong H i

đ ra Nhà qu n lý c n ch đ o và giám sát các ho t đ ng c a t ch c, nh n di n và

đ i phó r i ro KSNB giúp nhà qu n lý có các hành đ ng k p th i khi đi u ki n ho t

đ ng c a t ch c thay đ i nh m gi m thi u nh ng tác đ ng b t l i hay t n d ng các

th i c , giúp nhà qu n lý tuân th pháp lu t và các quy đ nh

26

1.5.3 KI M TOÁN VIểN N I B

Ki m toán viên n i b có vai trò quan tr ng trong vi c đánh giá s h u hi u

c a h th ng KSNB và góp ph n gi v ng s h u hi u này thông qua các d ch v

mà h cung c p cho các b ph n trong đ n v

1.5.4 NHÂN VIÊN

Trách nhi m c a m i thành viên trong đ n v có liên quan đ n KSNB M i thành viên đ u s tham gia vào các ho t đ ng ki m soát nh ng m c đ khác nhau thông qua ho t đ ng hàng ngày Bên c nh đó, m i thành viên đ u n m trong m t h

th ng x lý thông tin đ c s d ng đ th c hi n các ho t đ ng trong đ n v , t vi c ghi chép ban đ u cho đ n s ph n h i hay báo cáo v nh ng v n đ r c r i trong các

ho t đ ng, vi c không tuân th các quy t c v đ o đ c, vi ph m các chính sách hay

có hành vi sai ph m mà h đã nh n bi t Ngoài ra, các thành viên này đã đóng góp cho quá trình đánh giá r i ro hay giám sát

1.5.5 CÁC I T NG KHÁC BểN NGOÀI

Các đ i t ng bên ngoài c ng có nh ng đóng góp nh t đ nh đ i v i h th ng KSNB nh m giúp đ n v đ t đ c các m c tiêu đã đ ra Nh ng đ i t ng này bao

M t h th ng KSNB v ng m nh s giúp đ n v mang l i nh ng l i ích sau:

 Mang l i s đáng tin c y c a s li u k toán và BCTC c a đ n v

27

 Góp ph n t o nên s tin t ng cao c a các c đông

 Gi m b t r i ro gian l n ho c tr m c p đ i v i đ n v do bên th ba ho c nhân viên đ n v gây ra

 Gi m b t r i ro sai sót không c ý c a nhân viên mà có th gây t n h i cho

M t h th ng KSNB dù có đ c xây d ng hoàn h o đ n đâu thì tính h u hi u

c a nó v n tùy thu c vào nhân t con ng i, ngh a là ph thu c vào n ng l c làm

vi c và tính đáng tin c y b i ng i qu n lý, H i đ ng qu n tr và các nhân viên c a

đ n v Hay nói cách khác m t h th ng KSNB h u hi u ch có cung c p m t s

đ m b o h p lý ch không ph i đ m b o tuy t đ i các m c tiêu đ c th c hi n H

th ng KSNB h u hi u ch có th h n ch t i đa nh ng sai ph m ch không đ m b o

ch c ch n nh ng r i ro, gian l n và sai sót không x y ra Nh ng h n ch v n có c a

h th ng KSNB bao g m:

 KSNB là m t quá trình chi ph i b i con ng i Con ng i là nhân t gây ra sai sót t nh ng h n ch xu t phát t b n thân nh : s vô ý, b t c n, sao lãng, đánh giá sai hay c l ng sai, hi u sai ch d n c a c p trên hay báo cáo c a c p d i,…

 Kh n ng l m quy n t nhà qu n lý c p cao nh m ph c v l i ích riêng c a mình

 Gian l n c ng có th x y ra do s thông đ ng gi a các nhân viên trong đ n

v v i nhau hay v i các b ph n bên ngoài

 Nh ng sai ph m t các nghi p v không th ng xuyên vì ho t đ ng ki m soát th ng ch nh m vào các ho t đ ng th ng xuyên mà ít chú ý đ n các nghi p

v không th ng xuyên