GIẢI PHÁP LỰA CHỌN DANH MỤC ĐẦU TƯ HIỆU QUẢ TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM.PDF

NGỌă NGăHOĨNGCH NGăKHOÁNăVI TăNAM LU NăV NăTH CăS ăKINHăT THĨNHăPH ăH ăCHÍ MINH - N Mă2013... NGỌă NGăHOĨNGKHOÁNăVI TăNAM Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng Mƣăs : 60340201 LU NăV N

NGỌă NGăHOĨNG

CH NGăKHOÁNăVI TăNAM

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

THĨNHăPH ăH ăCHÍ MINH - N Mă2013

NGỌă NGăHOĨNG

KHOÁNăVI TăNAM

Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng Mƣăs : 60340201

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan r ng đây lƠ công trình nghiên c u c a tôi, có s h tr t

Th y h ng d n lƠ TS L i Ti n D nh, các n i dung nghiên c u vƠ k t qu trong đ tƠi nƠy lƠ trung th c vƠ ch a t ng đ c ai công b trong b t c công trình nƠo

Nh ng s li u trong các b ng bi u ph c v cho vi c phân tích, nh n xét, đánh giá

đ c thu th p t các ngu n khác nhau có ghi trong ph n tƠi li u tham kh o N u phát hi n có b t k s gian l n nƠo tôi xin hoƠn toƠn ch u trách nhi m tr c H i

đ ng, c ng nh k t qu lu n v n c a mình

TP H Chí Minh, ngƠy 15 tháng 11 n m 2013

Trân tr ng

Ngô ng HoƠng

M C L C

TRANG PH BỊA

L I CAM OAN

DANH M C CÁC T VI T T T

DANH M C CÁC HỊNH V

DANH M C CÁC B NG

TR NG CH NG KHOÁN 1

1.1 Danh m c đ u t vƠ nghi p v qu n lý danh m c đ u t 1

1.1.1 Danh m c đ u t 1

1.1.2 Quy trình xây d ng và qu n lý danh m c đ u t 2

1.2 Mô hình đ nh giá tài s n v n (CAPM) 8

1.2.1 Lý thuy t th tr ng v n 9

1.2.2 ng th tr ng ch ng khoán 16

1.2.3 Mô hình đ nh giá tài s n v n 17

1.2.4 S khác bi t gi a CML và SML 19

1.3 T ng quan v lý thuy t chênh l ch giá APT 19

1.3.1 Các mô hình nhân t 20

1.3.2 Các beta () nhân t 21

1.3.3 Dùng nh ng mô hình nhân t đ tính ph ng sai (Var) vƠ hi p ph ng sai (Cov) 22

1.3.4 Mô hình nhân t vƠ danh m c đ u t mô ph ng 23

1.3.5 Danh m c nhân t thu n nh t 24

1.3.6 Vi c mô ph ng vƠ kinh doanh chênh l ch giá 24

1.3.7 LỦ thuy t kinh doanh chênh l ch giá ậ APT 25

K t lu n ch ng 1 27

CH NG 2: L A CH N DANH M C U T HI U QU TRểN TH TR NG CH NG KHOÁN VI T NAM 28

2.1 Th tr ng ch ng khoán Vi t Nam 28

2.1.1 T ng quan 28

2.1.2 Trung tâm giao d ch ch ng khoán thành ph H Chí Minh 31

2.1.3 Th c t ng d ng mô hình vào qu n lý danh m c ch ng khoán Vi t Nam 32

2.2 Ph ng pháp thu th p d li u 34

2.2.1 Các ch ng khoán đ c đ a vƠo danh m c vƠ lỦ do ch n ch ng khoán 34 2.2.2 Nguyên t c nh p li u: 37

2.3 Quy trình ti n hành phân tích 37

2.3.1 ng d ng Lý thuy t CAPM đ l a ch n danh m c đ u t hi u qu trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam 37

2.3.2 Thi t l p danh m c đ u t t i u t các Beta tính toán đ c 40

2.3.3 ng d ng Lý thuy t APT đ l a ch n danh m c đ u t hi u qu trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam 47

2.3.4 M t s v n đ t n t i đ i v i vi c ng d ng các lý thuy t đ u t tƠi chính hi n đ i đ l a ch n danh m c đ u t hi u qu 66

K t lu n ch ng 2: 67

CH NG 3: GI I PHÁP L A CH N DANH M C U T HI U QU

TH TR NG CH NG KHOÁN 69

VI T NAM 69

3.1 Gi i pháp đ l a ch n danh m c đ u t hi u qu th tr ng ch ng khoán

Vi t Nam 69

3.1.1 Xây d ng các danh m c đ u t hi u qu th tr ng ch ng khoán Vi t Nam 69

3.1.2 Xây d ng b n đ l a ch n các danh m c đ u t theo yêu c u c a khách hàng 71

3.1.3 T v n cho các nhƠ đ u t đ l a ch n danh m c đ u t hi u qu 72

3.2 Các gi i pháp h tr 72

3.2.1 Gi i pháp v công ngh ph n m m 72

3.2.2 Gi i pháp v h th ng công b thông tin 73

3.2.3 Gi i pháp v qu n lý c a y ban ch ng khoán nhƠ n c 73

3.2.4 Gi i pháp hoàn thi n lu t ch ng khoán 75

3.2.5 Gi i pháp cho các công ty ch ng khoán 75

3.2.6 Gi i pháp cho các qu đ u t ch ng khoán 76

3.2.7 Gi i pháp v i các ban ngành 76

3.2.8 Gi i pháp v chính sách v mô 77

3.2.9 Gi i pháp qu n lý và ki m soát r i ro 78

K t lu n ch ng 3: 80

K T LU N 81 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANHăM CăCÁCăT ăVI TăT T

APT : Arbitrage Pricing Theory ậ LỦ thuy t kinh doanh chênh l ch giá CAPM : Capital Asset Pricing Model ậ Mô hình đ nh giá tƠi s n v n

VN-Index : Ch s trung bình giá ch ng khoán trên th tr ng Vi t Nam

DANHăM CăCÁC HÌNH V

Hình 1.1: Quy trình xây d ng danh m c đ u t 3

Hình 1.2: K t h p tƠi s n phi r i ro vƠ danh m c r i ro trên đ ng biên hi u qu 12

Hình 1.3: ng th tr ng v n v i gi đ nh đi vay vƠ cho vay cùng m t m c lƣi su t phi r i ro 14

Hình 1.4: R i ro h th ng vƠ r i ro phi h th ng 15

Hình 1.5: ng th tr ng ch ng khoán v i th c đo r i ro lƠ hi p ph ng sai c a m t tƠi s n v i danh m c th tr ng 16

Hình 1.6: ng th tr ng ch ng khoán v i th c đo đ c chu n hóa c a r i ro h th ng lƠ beta 17

Hình 1.7: T su t sinh l i c tính trên đ th SML 18

Hình 2.1: Kh i l ng giao d ch VN-Index quan các n m 30

Hình 2.2: T ng doanh thu, l i nhu n ròng vƠ s l ng DNNY qua các n m 31

Hình 2.3: ng t p h p các danh m c đ u t t i u theo s thích r i ro c a N T 42

Hình 2.4: ng đ ng d ng c a nhƠ đ u t 43

Hình 2.5: ng SML 45

DANHăM CăCÁCăB NG

B ng 2.1 : Th ng kê quy mô niêm y t vƠ giao d ch c phi u giai đo n 2005 - 2012

29

B ng 2.2: Danh m c các ch ng khoán đ c đ a vƠo phân tích 34

B ng 2.3: Các ch ng khoán tiêu bi u đ c đ a vƠo phân tích 36

B ng 2.4: B ng k t qu h s beta các c phi u tính toán đ c 39

B ng 2.5: T su t sinh l i t ng ng v i t ng ph ng sai trên đ ng biên hi u qu 43

B ng 2.6: K t qu ki m đ nh CAPM 46

B ng 2.7: H s t ng quan gi a TSSL các CK vƠ các nhân t v mô 48

B ng 2.8: B ng k t qu h i quy các h s nh y c m đ i v i t ng nhân t v mô c a các ch ng khoán 51

B ng 2.9: B ng t p h p ph ng trình nhân t c a các ch ng khoán 53

B ng 2.10: K t qu R2 t ch ng trình Excel 2010 56

B ng 2.11: K t qu ki m đ nh F 57

B ng 2.12: So sánh TSSL vƠ Beta nhân t danh m c mô ph ng vƠ c phi u VNM 65

M ă U 1.ăLỦădoăch năđ ătƠiănghiênăc u:

Trong quá trình phát tri n c a n n kinh t , t t y u s t n t i các doanh nghi p lƠm n r t hi u qu ng v n d th a c a h s có xu h ng ch y vƠo nh ng l nh

v c đ u t h p d n h n u t ch ng khoán ra đ i đ gi i quy t nhu c u đó Khi

đ u t vƠo l nh v c ch ng khoán, nhƠ đ u t có th đ u t cùng m t lúc vƠo nhi u

s n ph m khác nhau ch không nh t thi t h ph i ph thu c vƠo m t vƠi s n ph m

c đ nh nh khi h đ u t th c u t ch ng khoán không ch lƠm m r ng môi

tr ng đ u t cho các nhƠ đ u t mƠ t thân nó len l i vƠo t ng ngõ ngách trong

n n kinh t , thu hút đ u t t dòng v n c c nh cho đ n ngu n l c d i dƠo nh t Tuy nhiên, th tr ng ch ng khoán lƠ m t kênh đ u t ti m n nhi u r i ro vƠ

ph ng pháp gi m thi u r i ro lƠ đ u t vƠo nhi u lo i ch ng khoán khác nhau hay

đ u t theo danh m c Dù v y, vi c nghiên c u vƠ th c hƠnh qu n lỦ danh m c đ u

t t i Vi t Nam còn ch a đ c chú Ủ m t cách đúng m c Ngo i tr m t s t ch c chuyên nghi p, hi n nay nhƠ đ u t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam ch a quan tâm đúng m c cho vi c thi t l p m t danh m c đ u t Th ng thì nhƠ đ u t

ch c vƠ đ t cho mình m t m c l i nhu n k v ng khi đ u t vƠo m t c phi u hay m t danh m c c phi u nh t đ nh mƠ không l ng tr c ho c không có kh

n ng l ng tr c các y u t r i ro vƠ đ nh l ng các y u t nƠy Do v y, h c ng không l a ch n cho mình đ c m t danh m c đ u t t i u có th , t c lƠ danh m c

có m c l i nhu n t t nh t v i m t m c r i ro nh t đ nh ho c lƠ danh m c có m c

r i ro th p nh t v i m t t su t sinh l i nh t đ nh

2 M căđíchăvƠăcơuăh iănghiênăc u:

 M c đích nghiên c u c a lu n v n lƠ ng d ng lỦ thuy t danh

m c Markowitz vƠo TTCK Vi t Nam, các k t qu nghiên c u s giúp cho nhƠ đ u

t xem xét ra quy t đ nh

Do đó, câu h i nghiên c u là:

+ M t nhà đ u t , đi u mà h quan tâm hàng đ u là đ u t vào nh ng

ch ng khoán nào?

+ M t nhà đ u t c ng c n bi t giá tr th c c a tài s n, đ t đó d đoán xu

h ng bi n đ ng giá c a t ng ch ng khoán đ có quy t đ nh mua ho c bán

ch ng khoán đúng đ n và k p th i nh th nào?

 M c tiêu nghiên c u c a đ tƠi

- Phân tích th c tr ng r i ro trong đ u t ch ng khoán và vi c s d ng các lý thuy t tƠi chính hi n đ i đ l a ch n trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

- Áp d ng vi c gi i bài toán Markowitz, CAMP đ tìm danh m c đ u t t i

i t ng nghiên c u chính là các lỦ thuy t tƠi chính hi n đ i mƠ c th trong

lu n v n nƠy lƠ: lý thuy t danh m c Markowitz, mô hình đ nh giá tài s n v n (CAPM), lỦ thuy t kinh doanh chênh l ch giá (APT) đ ng d ng c a các mô hình này vào th c ti n TTCK Vi t Nam

b> Ph m vi nghiên c u:

Nghiên c u d a trên m u d li u quan sát là d li u các công ty niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán Tp H Chí Minh t 30/09/2009 đ n 30/9/2013, bao g m giá ch ng khoán, ch s VN-Index

4.ăPh ngăphápănghiênăc u:

B ng vi c nghiên c u lý thuy t tài chính hi n đ i, đ a d li u c a TTCK

Vi t Nam vào mô hình đ nh l ng ng d ng các đ nh đ toán v danh m c đ u

t hi u qu k t h p v i vi c x lý nh ng hàm s trên Excel, ki n th c v kinh t

l ng nh m l p nên mô hình tài chính đ đ a ra k t qu theo m c đích nghiên c u

5.ăK tăc uăc a lu năv n:

NgoƠi ph n m đ u vƠ ph n k t lu n, lu n v n g m có 3 ph n chính sau:

Ch ng 1: T ng quan v danh m c đ u t hi u qu trên th tr ng ch ng khoán

Ch ng 2: L a ch n danh m c đ u t hi u qu trên th tr ng ch ng khoán

Vi t Nam

Ch ng 3: Gi i pháp đ l a ch n danh m c đ u t hi u qu th tr ng

ch ng khoán Vi t Nam

CH NGă1ă:ăT NGăQUANăV ăDANHăM Că UăT ăHI Uă

1.1 Danh m căđ uăt ăvƠănghi p v qu n lý danh m căđ uăt

1.1.1 Danh m c đ uăt

1.1.1.1 Khái ni m danh m c đ u t

“Danh m c đ u t (Investment Portfolio) là s k t h p n m gi các lo i ch ng khoán, hàng hóa, b t đ ng s n, các công c t ng đ ng ti n m t hay các tài s n khác b i m t cá nhân hay m t nhƠ đ u t thu c t ch c M c đích c a danh m c

đ u t lƠ lƠm gi m r i ro b ng cách đa d ng hoá đ u t ”

Nh v y m t danh m c đ u t (DM T) đ n gi n là t p h p bao g m m t

ho c nhi u lo i tài s n đ u t khác nhau TƠi s n đ u t lƠ các tƠi s n đ c các nhà

đ u t n m gi ch y u v i m c đích đ u t Ng c l i, tài s n tiêu dùng là các tài

s n đ c n m gi ch y u v i m c đích tiêu dùng nh xe c , qu n áo, nhà , thi t

b gia đình, trang s c, th c ph mầ

S phát tri n c a th tr ng tƠi chính đƣ t o ra nhi u lo i tài s n tài chính và công c đ u t phong phú đa d ng ng th i, các lý thuy t đ u t hi n đ i và nhi u b ng ch ng th c nghi m đƣ cho th y hi u ng rõ ràng c a vi c gi m thi u r i

ro thông qua quá trình đa d ng hoá danh m c đ u t Do v y, các nhà t ch c và cá nhân th ng không ch đ u t vƠo m t lo i tài s n đ u t đ n l mà k t h p s h u nhi u lo i tài s n đ u t khác trong trong m t danh m c ây chính lƠ quan đi m

tri n (Major country market), CP trên th tr ng các n c m i n i (Emerging market)

 Các công c đ u t có l i su t c đ nh (Fix ậ Income Investment)

- C phi u u đãi (Prefered Stock)

- Trái phi u (Bonds): Trái phi u chính ph (Governments and Agencies

Bond), Trái phi u công ty (Corporates)

- Các công c có ngu n g c t các tài s n đ c ch ng khoán hóa (Asset –

Backed Securities): Ph phi n nh t là ch ng khoán có ngu n g c t các kho n vay

b t đ ng s n (Mortgage ậ backed securities) và các ngh a v n có đ m b o (Collateralized Debt Obligations - CDO)

- Các công c th tr ng ti n t (Money market instruments): Tín phi u kho

b c, ch ng ch ti n g i, th ng phi u, h p đ ng Repoầ

 Các công c tài chính phái sinh (Derivatives): H p đ ng k h n

(Forward Contracts), H p đ ng t ng lai (Futures Contracts), H p đ ng quy n

ch n (Option Contracts) , H p đ ng hoán đ i (Swap Contracts)

 Các hình th c đ u t khác (Alternative Investments): Bao g m các

hình th c đ u t nh : B t đ ng s n (Real estate), v n c ph n riêng l (Private

equity), v n đ u t m o hi m (Venture capital), qu phòng h (Hedge Funds), các

lo i hàng hoá (Commodities), ngo i t (Foreign Currency)ầ

1.1.2 Quy trình xây d ng và qu n lý danh m căđ uăt ă

Nhìn chung, m t qui trình qu n lý danh m c đ u t s đi theo các b c c th

nh sau:

Hình 1.1: Quy trình xây d ng danh m c đ u t

M i nhà đ u t có th có nh ng cách th c và quy trình đ u t khác nhau, và tùy theo quan đi m hay th m nh c a mình có th có nh ng chú tr ng hay u tiên khác nhau đ i v i t ng công đo n nêu trên Nh ng nhìn chung đ i v i

nh ng nhà đ u t chuyên nghi p, nh ng công đo n c b n trên luôn đ c tuân th

1.1.2.1 M c tiêu đ u t

Xây d ng m c tiêu bao gi c ng là khâu đ u tiên c a m t quá trình qu n tr Quy trình xây d ng danh m c đ u t c ng b t đ u b ng vi c xây d ng m c tiêu

đ u t Vi c xây d ng m c tiêu đ u t đóng vai trò r t quan tr ng b i vì m c tiêu là

c s đ xây d ng DM T, là c s đ đi u ch nh danh m c đ u t và là c n c

đ đánh giá hi u qu ho t đ ng c a danh m c đ u t M c tiêu đ u t th ng ph i

đ c p đ n 3 y u t c b n nh : L i nhu n m c tiêu, m c đ ch p nh n r i ro và

th i h n thu h i v n Ngoài ra m c tiêu đ u t còn có th đ c p đ n nh ng h n ch hay nh ng u tiên trong ho t đ ng đ u t M i nhà đ u t dù là t ch c hay cá nhân tùy theo nh ng đ c thù, đi u ki n hoàn c nh c th c a mình có th có nh ng

Phơnăb ătƠiăs n ( Asset Allocation )

L aăch năchi năl căđ uăt ă (Investment Strategies)

L aăch năch ngăkhoán (Security Selection) ánhăgiáăhi uăqu ăho tăđ ngăc aăDM T (Porfolio Performance Measurement)

đ nh l i nhu n m c tiêu c a DM T ph i c n c trên tình tr ng hi n t i c a môi

tr ng đ u t vƠ nh ng d báo v xu h ng thay đ i c a môi tr ng đ u t trong

t ng lai Môi tr ng đ u t thu n l i cho phép các nhà qu n tr đ t m c tiêu l i nhu n cao vƠ ng c l i NhƠ đ u t cá nhân th ng theo đu i các m c tiêu đ u t

c b n th ng bao g m :

- M c tiêu t ng tr ng v n: Là m c tiêu phù h p khi nhà đ u t mong

mu n danh m c đ u t gia t ng giá tr th c trong m t kho ng th i gian nh t đ nh

nh m đáp ng các nhu c u trong t ng lai

- M c tiêu thu nh p th ng xuyên: Nhà đ u t mong mu n danh m c

đ u t ph i t o ra nh ng kho n thu nh p đ u đ n đ nh k (hàng tháng, hàng quý, hàng n m) S t ng tr ng v n trong t ng lai là m c tiêu th y u

- M c tiêu b o toàn v n: nhà đ u t mu n t i thi u hóa r i ro Nhà đ u t

mu n duy trì giá tr th c c a kho n đ u t , nói cách khác thu nh p c a kho n

đ u t yêu c u ph i l n h n so v i l m phát

 M c đ ch p nh n r i ro

i v i nhƠ đ u t cá nhân m c đ ch p nh n r i ro ph thu c vào nhi u y u

t nh : đ tu i, gi i tính, thu nh p, h c v n, kinh nghi m, cá tính, t ch t tâm lỦầ Nhi m v c a các nhƠ t v n đ u t cá nhân lƠ ph i xác đ nh đ c m c đ ch p

nh n r i ro c a khách hƠng đ xây d ng DM T phù h p v i khách hƠng Nh ng đây l i là m t khái ni m tr u t ng ph c t p vƠ khó xác đ nh C n c trên m c đ

ch p nh n r i ro, thông th ng các nhƠ đ u t đ c chia thành 3 nhóm chính: Nhà

đ u t li u l nh, nhƠ đ u t b o th , nhƠ đ u t trung dung

 Th i h n thu h i v n

Th i h n thu h i v n c a m t nhƠ đ u t lƠ quƣng th i gian đ u t mƠ nhƠ đ u

t s n sàng ch p nh n đ đ t đ c m c tiêu đ u t M i tài s n đ u t có tính thanh kho n và th i h n thu h i khác nhau, m i nhƠ đ u t c ng có yêu c u v th i h n

đ u t khác nhau i v i nhƠ đ u t cá nhân th i h n đ u t tùy thu c vào l a tu i,

s thích, nh ng d đ nh k ho ch trong cu c s ngầ Vi c xác đ nh th i h n yêu c u

c a nhƠ đ u t đ l a ch n nh ng tài s n đ u t có tính thanh kho n và th i h n thu

h i phù h p đóng vai trò quan tr ng b i vì: Th nh t, đáp ng nhu c u ti n m t c a nhƠ đ u t cá nhân vƠ kh n ng thanh kho n c a các t ch c tài chính là m t trong

nh ng nhi m v hƠng đ u c a ho t đ ng đ u t ; Th hai, v n đ thanh kho n và th i

th i h n thu h i v n còn có liên quan m t thi t t i v n đ r i ro và l i nhu n c a danh m c đ u t Có s đánh đ i gi a kh n ng thanh kho n và kh n ng sinh l i

1.1.2.2 Phân b tài s n

V i m i m t qu thì chi n l c phân b tài s n lƠ đi u mà các nhà qu n lý c n

l u tâm Phân b tài s n là phân chia ti n c a qu vào m t r đ u t , m i r nh m

đ t đ c nh ng m c tiêu c th riêng bi t ho c toàn b yêu c u sinh l i t toàn b danh m c đ u t Phân b tài s n trong t ng giai đo n phù h p v i phán đoán và quan đi m c a nhà qu n lý qu Nó liên quan t i quy t đ nh s đ u t bao nhiêu ti n

v n c a qu vào t ng lo i tài s n ậ c phi u, trái phi u, b t đ ng s n, ti n m t, ho c

t ng l nh v c đ u t ậ ngành công nghi p, ngành công ngh cao, ngành s n xu t hàng tiêu dùngầ Khi cân đ i danh m c đ u t , nhƠ qu n lỦ đ u t s chú tr ng đ n giá tr c a danh m c đ u t c ng nh m c đ sinh l i c a t ng lo i tài s n

 Các lo i tài s n mà m t qu đ u t có th đ u t :

- Trái phi u chính ph - đây lƠ lo i ch ng khoán khá an toàn, mang l i thu

nh p c đ nh hƠng n m vƠ v n g c đ c hoàn l i cu i k

- Trái phi u công ty - là lo i trái phi u phát hành b i doanh nghi p v i cùng

đ c đi m nh trái phi u chính ph , nh ng bù l i thu nh p cao h n do m c r i ro cao

h n

- C phi u trên TTCK- đ u t vƠo c phi u c a m t công ty ngh a lƠ qu tr thành m t c đông, m t ch s h u c a công ty K t qu đ u t c a qu ph thu c vào ho t đ ng c a công ty Trong nhi u tr ng h p, đ h n ch r i ro khi đ u t vƠo

c phi u, qu đ u t s đ a đ i di n c a mình vào H i đ ng qu n tr hay Ban giám

đ c c a công ty

- V n c ph n trong các công ty c ph n hóa - khi đ u t vƠo các công ty c

ph n hóa, các qu s ch p nh n r i ro cao h n khi mƠ công ty ch a đ c niêm y t trên TTCK

- B t đ ng s n - th tr ng b t đ ng s n r t h p d n v i các qu đ u t , nh ng

c ng đ y r y r i ro Qu đ u t vƠo b t đ ng s n đ k v ng m t thu nh p n đ nh hay s gia t ng giá tr Có th qu không tr c ti p đ u t vƠo b t đ ng s n mƠ đ u t gián ti p vào m t công ty kinh doanh b t đ ng s n

- Ti n t hay các công c trên th tr ng ti n t - ây lƠ các kho n đ u t

ng n h n nh m t n d ng ngu n ti n m t t m th i nhàn r i Quá trình phân tích đ u

t s m t th i gian tr c khi v n đ c đ u t vƠo m t d án, m t c phi u, m t công

ty c ph n khi đó ti n nhàn r i s đ c đ u t vƠo các tƠi s n có tính thanh kho n cao, th i gian và chi phí chuy n thành ti n th p Nh v y qu v a t n d ng đ c s

ti n t m th i nhàn r i l i v a đ c đ u t m t cách thích h p

V i t ng tài s n đ c ch n l a đ u t , công ty qu n lý qu s tìm ki m các l nh

v c đ u t phù h p đ đ t m c tiêu mong mu n

1.1.2.3 L a ch n chi n l c đ u t

L a ch n chi n l c đ u t lƠ m t khâu quan tr ng, nó là c u n i truy n d n

m c tiêu đ u t vƠ chính sách phân b tài s n đ n công đo n th c hi n c th là l a

ch n ch ng khoán Nó là kim ch nam h ng d n quan tr ng khi ti n hành xây d ng danh m c đ u t vƠ toƠn b quá trình đi u ch nh danh m c đ u t sau đó Hai chi n

l c đ c nh c t i ph bi n nh t là chi n l c qu n lỦ DM T ch đ ng và chi n

l c qu n lỦ DM T b đ ng hay s ph i h p gi a hai chi n l c này

 Chi n l c qu n lý danh m c đ u t th đ ng

Chi n l c nƠy đ c hi u m t cách đ n gi n nh t là chi n l c mua và n m

gi , nhƠ đ u t s mua và n m gi ch ng khoán trong m t th i gian dài, trong su t

th i gian đó h h u nh không đi u ch nh ho c ch đi u ch nh m t cách t i thi u

DM T Chi n l c th đ ng đ c c v b i lý thuy t th tr ng hi u qu (Efficient Market Hypothesis), h cho r ng th tr ng là hi u qu , giá c th tr ng c a các c phi u luôn h p lý, nó ph n ánh m t cách nhanh chóng t t c thông tin liên quan đ n

c phi u đó, th tr ng là m t c ch đ nh giá hi u qu vƠ do đó không t n t i các

ch ng khoán b đ nh giá sai Do v y, không c n ph i b công tìm ki m các ch ng

khoán b đ nh giá sai và mua bán ch ng khoán m t cách ch đ ng Chi n l c đ u

t th đ ng tiêu bi u nh t chính là chi n l c kh p ch s (Match - Index - Strategy)

 Chi n l c qu n lý DM T ch đ ng

Ng c l i v i chi n l c th đ ng, chi n l c ch đ ng luôn chú tr ng s

d ng các ch s kinh t , tài chính, cùng các công c khác nhau đ đ a ra các d báo

v th tr ng vƠ đ nh giá ch ng khoán t đó mua bán ch ng khoán m t cách ch

đ ng đ tìm ki m l i nhu n cao h n so v i vi c ch mua và n m gi ch ng khoán Trên đây lƠ cách hi u c b n v hai chi n l c qu n lý danh m c đ u t ch

đ ng và th đ ng Tuy nhiên đ hi u m t cách có h th ng v các chi n l c qu n lý

đ u t khác nhau c ng nh hai chi n l c ch đ ng và th đ ng, ta c n xem xét các nhân t tác đ ng đ n thu nh p và r i ro c a c phi u Thu nh p hay r i ro c a m t

ch ng khoán có th ch u tác đ ng c a 3 nhóm nhân t : 1 Tác đ ng c a toàn b th

mô l n ậ Large Cap, t p trung vào các c phi u có quy mô nh - Small Cap), chi n

l c đ u t theo m c đ t ng tr ng (Chi n l c t ng tr ng ậ Growth, chi n l c giá tr - Value)ầ

1.1.2.4 L a ch n ch ng khoán

L a ch n ch ng khoán lƠ b c ti p theo c a vi c ti n hành phân b tài s n

Vi c l a ch n ch ng khoán cho danh m c đ u t lƠ vi c quy t đ nh s đ u t th nào vào t ng lo i ch ng khoán c th trong t ng lo i tài s n đƣ đ c phân b v i t

tr ng v n c a qu là bao nhiêu Ví d , n u đ u t vƠo c phi u thì s l a ch n lo i

c phi u c a công ty nƠo đ đ u t , trong trái phi u s đ u t lo i trái phi u c th nào, trái phi u chính ph ho c trái phi u công ty nào

Trong t ng ngành c th , các công ty l i có nh ng n n t ng, hi u qu kinh doanh, ti m n ng phát tri n khác nhau Trên TTCK, các c phi u có t c đ t ng

tr ng khác nhau, cách nhìn nh n c a nhà đ u t v t ng lo i c phi u c ng khác nhau Do v y v i quan đi m đ u t c a mình, công ty qu n lý qu s ch n các lo i

Theo nguyên t c, hi u qu ho t đ ng c a DM T đ c đánh giá d a trên s

t ng quan gi a l i nhu n và r i ro c a DM T Danh m c đ u t có t su t sinh l i càng cao ch ng t hi u qu ho t đ ng càng t t Tuy nhiên, n u r i ro c a DM T càng l n ch ng t danh m c ho t đ ng càng kém hi u qu K t qu ho t đ ng c a

DM T c ng c n ph i đ c so sánh v i m t b ng lãi su t và t su t sinh l i bình quân c a th tr ng T su t sinh l i th c t không ph i là y u t duy nh t đ đánh giá v hi u qu ho t đ ng c a DM T Các y u t dùng đ đánh giá hi u qu th ng bao g m t su t sinh l i th c t c a DM T, các h s đo l ng r i ro c a DM T, t

su t sinh l i bình quân c a th tr ng, lãi su t phi r i roầ

Các ph ng pháp th ng đ c s d ng đ đánh giá hi u qu ho t đ ng c a

pháp Jensen Các ph ng pháp nƠy có h ng ti p c n và công th c khác nhau nh ng

đ u d a trên nguyên t c đƣ nêu trên

1.2 Môăhìnhăđ nh giá tài s n v n (CAPM)

Mô hình đ nh giá tài s n v n - CAPM đ c coi là ngu n g c c a t t c lý thuy t tài chính kinh t hi n đ i Nh ng lý lu n c b n c a lý thuy t CAPM l n đ u

ra đ i vƠo n m 1952 thông qua m t bài tham lu n “Ch n l a danh m c đ u t ” v

ph ng pháp t o ra đ ng biên hi u qu cho m t danh m c đ u t , đó lƠ nh ng lý

lu n c b n vƠ đ c m i ng i bi t d i cái tên Lý thuy t danh m c th tr ng S

ra đ i c a nh ng lý thuy t nƠy đƣ lƠm thay đ i hoƠn toƠn các đánh giá tr c đây c a các nhà đ u t v ch ng khoán T n m 1963 ậ 1964, lý thuy t ti p t c đ c phát tri n b i William Sharpe sau khi ông đƣ đ ng Ủ đ ngh nghiên c u Lý thuy t danh

m c th tr ng nh lƠ m t lu n đ c a Harry Markowitz B ng cách thi t l p m i quan h gi a danh m c đ u t v i nh ng r i ro riêng c a t ng ch ng khoán, Sharpe

đƣ thƠnh công trong vi c đ n gi n hóa nh ng nghiên c u c a Markowitz; do đó, b t

c m t nhƠ đ u t chuyên nghi p hay không chuyên nƠo c ng đ u có th áp d ng

đ c Lý thuy t danh m c đ u t T nh ng nghiên c u nƠy, Sharpe đƣ ti p t c hoàn thi n lý lu n trên và hình thành nên Lý thuy t CAPM Hi n nay, lý thuy t nƠy đ c

s d ng r ng rãi trong cu c s ng đ đo l ng hi u qu c a DM T, đánh giá t ng

lo i ch ng khoán, th c hi n các quy t đ nh đ u t ầ

N m 1990, Sharpe, Markowitz vƠ Merton Miller đƣ nh n đ c gi i Nobel kinh

t c a đ ng gi i Nobel khoa h c do nh ng đóng góp tích c c trong vi c phát tri n Lý thuy t CAPM và cho vi c phát tri n n n kinh t hi n đ i

1.2.1 Lý thuy t th tr ng v n

Vì lý thuy t th tr ng v n xây d ng trên lý thuy t danh m c Trong ph n này

s tìm hi u gi i h n c a đ ng biên hi u qu Markowitz Gi d r ng t p các tài s n

r i ro t o nên đ ng biên hi u qu vƠ nhƠ đ u t c n t i đa hoá h u d ng Do đó,

h l a ch n danh m c trên đ ng biên hi u qu đi m ti p xúc v i đ ng cong

h u d ng Khi đó, nhƠ đ u t còn đ c g i lƠ nhƠ đ u t hi u qu Markowitz

Lý thuy t th tr ng v n đƣ m r ng lý thuy t danh m c và phát tri n thành

mô hình đ đ nh giá tài s n r i ro Và cu i cùng là mô hình đ nh giá tài s n v n (CAPM) s xác đ nh đ c t su t sinh l i phù h p cho tài s n r i ro

mu n đ t đ c danh m c t t nh t trên đ ng biên hi u qu Do v y, danh m c h

l a ch n s ph thu c vào hàm h u d ng l i nhu n ậ r i ro c a nhƠ đ u t

 NhƠ đ u t có th vay ho c cho vay cùng m t m c lãi su t phi r i ro

Rõ ràng, có th cho vay m c lãi su t phi r i ro nh đ u t vƠo Trái phi u Chính

ph Tuy nhiên, không th luôn luôn vay m c lãi su t phi r i ro, nh ng ta s th y

r ng, vi c gi đ nh vay m c lãi su t cao h n c ng không lƠm thay đ i k t qu c a

lý thuy t

 T t c nhƠ đ u t đ u có k v ng thu n nh t T c là h c l ng các phân ph i xác su t nh nhau đ i v i TSSL trong t ng lai

 T t c nhƠ đ u t đ u có chu k đ u t nh nhau nh tháng, quỦ ho c

n m

 T t tài s n đ u t đ u có th phân chia đ c T c lƠ nhƠ đ u t có th mua ho c bán các ph n r t nh c a các tài s n hay danh m c Gi đ nh này cho phép l a ch n đ u t nh m t đ ng cong liên t c

 Không có thu hay chi phí giao d ch liên quan đ n vi c mua bán tài s n

 Không có l m phát hay b t k s thay đ i nào trong lãi su t ho c l m phát đ c d đoán tr c

 Th tr ng v n là cân b ng T c là t t c các tài s n đ c đ nh giá đúng

v i m c đ r i ro c a chúng

 Tài s n phi r i ro:

Khái ni m then ch t cho phép lý thuy t danh m c phát tri n thành thành lý thuy t th tr ng v n là khái ni m tài s n phi r i ro Sau khi phát tri n mô hình danh m c Markowitz, m t s nhà nghiên c u xem hàm ý c a vi c gi đ nh s t n

t i c a tài s n phi r i ro là tài s n có ph ng sai c a t su t sinh l i b ng 0 Sau đây,

ta s th y r ng m t tài s n có h s t ng quan b ng 0 v i t t c các tài s n phi r i

ro s cho m t t su t sinh l i phi r i ro (Rf) Nó s n m trên tr c tung c a đ th danh m c

Bây gi , ta s gi i thích khái ni m tài s n phi r i ro và ch ra s tác đ ng đ n

r i ro và l i nhu n khi tài s n phi r i ro k t h p v i m t danh m c trên đ ng biên

hi u qu Markowitz

Tài s n r i ro là tài s n có l i nhu n trong t ng lai lƠ không ch c ch n, và ta

có th đo l ng thông qua đ l ch chu n c a t su t sinh l i Còn l i nhu n k v ng trên tài s n phi r i ro là hoàn toàn ch c ch n, đ l ch chu n c a t su t sinh l i

b ng 0 T su t sinh l i c a tài s n phi r i ro b ng lãi su t phi r i ro (Rf)

1.2.1.1 ng th tr ng v n

Hi p ph ng sai c a tài s n phi r i ro và tài s n r i ro: Ta có công th c hi p

ph ng sai nh sau: Covij = E{[Ri ậ E(Ri)][Rj ậ E(Rj)]} Vì l i nhu n c a tài s n phi r i ro j là ch c ch n, đ l ch chu n Rf = 0 i u này có ngh a lƠ Rj = E(Rj) trong t t c chu k đ u t Do đó, Rjậ E(Rj) = 0 vƠ do đó Covijc ng b ng 0 T ng

t , h s t ng quan gi a tài s n r i ro i và tài s n phi r i ro j ( ij) c ng b ng 0

K t h p gi a tài s n phi r i ro v i m t danh m c r i ro: TSSL k v ng:

E(Rp) = wRfRf + (1 ậ wRf)E(Ri) (1.1)

Trong đó:

wRf : t tr ng c a tài s n phi r i ro E(Ri) : T su t sinh l i k v ng c a danh m c r i ro i

  2  Rf i

i

2 Rf

có th lƠ đ ng th ng gi a hai tài s n Xem xét đ th sau bi u di n m t tài s n phi

r i ro k t h p v i m t danh m c r i ro trên đ ng biên hi u qu Markowitz

Hình 1.2: K t h p tài s n phi r i ro và danh m c r i ro trên đ ng biên hi u qu

B ng cách đ u t m t ph n tƠi s n phi r i ro wRfvƠ ph n còn l i (1-wRf) danh

m c tƠi s n r i ro (đ ng nhiên ph n nƠy n m trên đ ng biên hi u qu ) đ đ c

m t danh m c n m trên đo n th ng n i t Rf đ n đ ng biên hi u qu Trên đ th ,

t p các danh m c trên đo n th ng RfAt t h n h n t t c nh ng danh m c r i ro trên

đ ng biên hi u qu d i đi m A, b i vì gi d ch n m t danh m c d i đi m A (ngay c đi m n m trên đ ng biên hi u qu ), ta luôn luôn tìm th y m t danh m c phía trên đi m đó (n m trên đ ng RfA) sao cho hai danh m c nƠy có cùng đ l ch chu n nh ng danh m c n m trên đo n RfAl i có TSSL cao h n T ng t nh v y, NhƠ đ u t có th ch n đi m trên đo n th ng RfBb ng cách k t h p m t tƠi s n phi

r i ro vƠ m t danh m c r i ro t i đi m B

Xét đi m M lƠ đi m ti p xúc gi a đ ng th ng RfM vƠ đ ng biên hi u qu

VƠ l p lu n t ng t , t p h p nh ng danh m c trên đo n th ng RfM thì t t h n t t c

nh ng danh m c n m d i M Ch ng h n, danh m c C lƠ s k t h p 50% tƠi s n phi r i ro (t c cho vay m c lƣi su t Rf) vƠ 50% danh m c r i ro M

 L i nhu n – r i ro d i tác d ng c a đòn cân n :

NhƠ đ u t có th đ t đ c TSSL k v ng cao h n t i đi m M trong đi u ki n

K tăh pătƠiăs năphiăr iăroăvƠădanhăm că

r iăroătrênăđ ngăbiênăhi uăqu

E(Rp)

p

ch p nh n m c r i ro cao Tuy nhiên, nhƠ đ u t có th thêm đòn cân n b ng cách

đi vay m c lƣi su t phi r i ro vƠ đ u t vƠo danh m c tƠi s n r i ro t i M Gi d

s k t h p nƠy t i đi m E trên đ th Khi đó:

E(Rp) = wRfRf + (1 ậ wRf)E(RM) (1.3) E(Rp) = wRf [Rfậ E(RM)] +E(RM) (1.4)

Ta th y r ng Rf ậ E(RM) < 0 vƠ khi đi vay thì wRf < 0 cho nên E(Rp) s t ng lên khi đi vay m c lƣi su t phi r i ro

H n n a: p = (1 ậ wRf)* M , nên pc ng s t ng lên khi đi vay Do v y, c l i nhu n vƠ r i ro đ u t ng tuy n tính d c theo đ ng RfM n i dƠi VƠ đ ng nhiên,

đi m E luôn t t h n đi m D n m trên đ ng biên hi u qu do có cùng đ l ch chu n nh ng t su t sinh l i t i E cao h n D

K t h p l i, ta có m t đ ng biên hi u qu m i: đ ng th ng RfM, còn đ c

g i lƠ ng th tr ng v n (CML) Trong đó, đo n RfM lƠ minh ho cho vi c cho vay (vì wRf > 0) vƠ đo n t M tr lên minh h a vi c đi vay (wRf < 0), t i M đ u t hoƠn toƠn vƠo danh m c tƠi s n r i ro (wRf = 0)

Ta đƣ bi t, khi hai tƠi s n lƠ t ng quan d ng hoƠn h o thì t p h p các danh

m c có th thƠnh l p s lƠ đ ng th ng Do đó, vì CML lƠ đ ng th ng nên có th coi t t c danh m c trên CML đ u có t ng quan d ng hoƠn h o V m t tr c quan, t t c danh m c trên CML lƠ k t h p gi a danh m c tƠi s n r i ro M vƠ tƠi

s n phi r i ro NhƠ đ u t ho c lƠ đ u t m t ph n vƠo tƠi s n phi r i ro (ch ng h n cho vay lƣi su t phi r i ro) vƠ ph n còn l i lƠ đ u t vƠo danh m c tƠi s n r i ro

M, ho c lƠ đi vay lƣi su t phi r i ro vƠ đ u t (tính c s ti n đi vay) vào danh

m c r i ro Dù lƠ l a ch n cách nƠo thì t t c r i ro đ u xu t phát t danh m c M

c Tuy nhiên, gi a các danh m c trên CML ch có s khác nhau lƠ đ l n r i ro, do

s khác bi t v t tr ng các tƠi s n r i ro vƠ phi r i ro trong danh m c

M t khác, có th xây d ng đ ng th ng th tr ng v n d i d ng toán h c

nh sau: V i danh m c g m wf tƠi s n phi r i ro vƠ (1-wf) danh m c th tr ng M

T su t sinh l i c a danh m c lƠ E(Rp), đ l ch chu n p Ta có:

E(Rp) = wfRf + (1-wf)RM  E(Rp) = wf(Rf -RM) + RM (1.5)

V i M lƠ đi m ti p xúc c a CML vƠ đ ng biên hi u qu , M đ c g i lƠ danh

m c th tr ng Th t v y, v i gi đ nh r ng t t c nhƠ đ u t đ u lƠ nhƠ đ u t hi u

qu Markowitz Nh phân tích trên đây, t t c nh ng danh m c t i u mƠ h ch n

đ u n m trên CML Danh m c M ch g m nh ng tƠi s n r i ro vƠ nó lƠ m t trong s

nh ng danh m c t i u

Vì v y ch có danh m c M m i tho mƣn v a n m trên CML v a ch g m các tƠi s n r i ro nên M chính lƠ danh m c đ c đa d ng hóa hoƠn h o T c lƠ các r i ro riêng c a các tƠi s n đ n l đ c lo i b b ng cách đa d ng hoá Do đó, M ph i bao

g m t t c tƠi s n r i ro Gi d n u m t tƠi s n r i ro không n m trong danh m c nhƠ đ u t mu n đ u t , t c lƠ tƠi s n đó không có nhu c u đ i v i nhƠ đ u t vƠ vì

E(Rp)

0

Rf

RM Cho vay

M

v y nó s không có giá tr

B i vì th tr ng lƠ cân b ng (theo gi đ nh th 8 c a lỦ thuy t th tr ng

v n), danh m c M bao g m t t c nh ng tƠi s n v i giá tr th tr ng cân b ng c a

nó Gi d m t tƠi s n c a danh m c M đ c đánh giá cao h n thì l c th tr ng s kéo nó tr v v i giá cân b ng

ro phi h th ng thì ch còn l i r i ro h th ng Do v y, m t danh m c đ c đa d ng hoá hoƠn h o ph i t ng quan hoƠn toƠn v i danh m c th tr ng vì nó ch còn r i

ro h th ng

Hình 1.4: R i ro h th ng và r i ro phi h th ng

M c đích c a đa d ng hoá lƠ đ gi m đ l ch chu n c a danh m c, đi u nƠy

gi đ nh s t ng quan không hoƠn h o gi a các ch ng khoán

Nh đƣ bi t, hi p ph ng sai c a tƠi s n i v i danh m c th tr ng (Covi,M) là

th c đo h p lỦ c a r i ro Beta đ c xem lƠ m t th c đo chu n hoá c a r i ro h

th ng vì nó liên quan đ n c Covi, M vƠ ph ng sai c a th tr ng T công th c 1.7,

hi n nhiên r ng danh m c th tr ng có beta b ng 1, ta có các nh n xét:

V i th c đo đ c chu n hoá c a r i ro h th ng, ta có th v l i đ ng th

tr ng ch ng khoán b ng cách thay th th c đo lƠ hi p ph ng sai c a m t tƠi s n

v i danh m c th tr ng b i th c đo đ c chu n hoá c a r i ro h th ng lƠ beta

E(Rp)

RM

Rf

T ph ng trình 1.8, ta v đ ng th tr ng ch ng khoán nh sau:

Hình 1.6: ng th tr ng ch ng khoán v i th c đo đ c chu n hóa c a r i ro

h th ng là beta

1.2.3 Môăhìnhăđ nh giá tài s n v n

NhƠ đ u t có th k v ng giá c phi u trong t ng lai, k t h p v i m t s thu

nh p k v ng trên c phi u nh c t c, t đó có th c l ng TSSL c a c phi u trong t ng lai (g i t t lƠ TSSL c tính) So sánh TSSL c tính nƠy v i TSSL mong đ i t SML đ có th quy t đ nh đ u t Hi u c a TSSL c tính v i TSSL

k v ng đ c g i lƠ alpha ( i) c a c phi u

- N u i> 0: c phi u đ c đ nh giá th p, n m bên trên SML

- N u i< 0: c phi u đ c đ nh giá cao, n m bên d i SML

- N u i= 0: c phi u đ c đ nh giá đúng, n m ngay trên SML

Hình 1.7: T su t sinh l i c tính trên đ th SML

Nhìn vƠo đ th trên, các c phi u C vƠ E n m phía trên SML, có i> 0, đ c

đ nh giá th p; c phi u A n m ngay trên SML có i = 0, đ c đ nh giá đúng; c phi u B vƠ D n m d i SML, có i < 0, đ c đ nh giá cao N u gi đ nh r ng nhƠ

đ u t tin c y s phân tích c a mình v d báo TSSL c tính, h s không có đ ng thái gì đ i v i c phi u A, s mua vƠo c phi u C vƠ E, bán ra c phi u B vƠ D

 Mô hình h i qui c l ng beta:

Tính toán beta lƠ đo l ng s thay đ i c a TSSL ch ng khoán liên quan đ n TSSL th tr ng Nh đƣ đ c p trên, v i nh c đi m c a lỦ thuy t danh m c Markowitz lƠ kh i l ng tính toán nhi u, khó áp d ng th c t

Do v y, W F Sharpe đƣ đ xu t “mô hình th tr ng” vƠo nh ng n m 1960,

v i l p lu n r ng TSSL ch ng khoán ph thu c vƠo bi n đ ng c a th tr ng, t c lƠ khi ch s c a th tr ng t ng thì đa s các ch ng khoán s t ng giá vƠ ng c l i, khi ch s th tr ng gi m thì đa s ch ng khoán s gi m giá ng đ c tr ng c a

ch ng khoán bi u di n m i quan h gi a TSSL c a danh m c th tr ng M vƠ TSSL c a ch ng khoán t i m i th i đi m Ri,t

M i quan h nƠy đ c c l ng b i m t mô hình h i qui tuy n tính nh sau:

Trong đó: Ri,t là TSSL c a tƠi s n i k t, RM, t là TSSL c a danh m c th tr ng

M k t, i lƠ h s ch n c a mô hình h i qui (b ng R i   i R M) vƠ lƠ sai s ng u nhiên

Trong th c t , ch a có m t nghiên c u nƠo kh ng đ nh đ c kho ng th i gian

c n quan sát cho mô hình h i qui trên Chúng ta c n ph i cân b ng gi a các quan sát

đ lo i tr nh ng tác đ ng ng u nhiên c a TSSL ho c kho ng th i gian dƠi quá

m c

1.2.4 S khác bi t gi a CML và SML

CML vƠ SML khác nhau hai đi m:

Th nh t lƠ khác nhau v th c đo r i ro CML đo l ng r i ro b ng đ l ch chu n hay t ng r i ro, còn SML đo l ng r i ro b ng beta đ th y đ c s đóng góp c a r i ro ch ng khoán đ i v i danh m c th tr ng

Khác bi t th hai thì m nh t h n, CML ch bao g m các danh m c hi u qu , trong khi SML bao g m c danh m c (ch ng khoán) hi u qu vƠ không hi u qu

V m t lỦ thuy t, r i ro có th đ c đa d ng hoá c a m t danh m c trên CML

lƠ b ng 0 b i vì CML ch bao g m nh ng danh m c đ c đa d ng hoá hoƠn h o hay danh m c hi u qu M c dù CML đo l ng t ng r i ro (b ng đ l ch chu n), nó ch bao g m r i ro th tr ng vƠ không có r i ro riêng H n n a, khi m t tƠi s n phi r i

ro đ c đ a vƠo, t t c N T ghét r i ro ch thích danh m c th tr ng M T t c danh m c trên CML lƠ s k t h p gi a tƠi s n phi r i ro v i danh m c th tr ng M SML bao g m t t c nh ng danh m c vƠ ch ng khoán n m ngay trên vƠ

d i CML Vì khi đ u t M, m i r i ro c a ch ng khoán đ c xác đ nh nh lƠ

ph n đóng góp r i ro c a nó đ i v i M S đóng góp r i ro nƠy đ c đ nh ngh a lƠ beta

1.3 T ng quan v lý thuy t chênh l ch giá APT

LỦ thuy t Kinh doanh chênh l ch giá ậ Arbitrage Pricing Theory (APT) do Stephen Ross, m t giáo s chuyên v kinh t h c vƠ tƠi chính đ a ra trong nh ng

n m 1970 c a th k XX Nh ng Ủ t ng c a ông v vi c đánh giá th nƠo đ i v i

r i ro, kinh doanh chênh l ch giá vƠ các công c ti n t đa d ng đƣ lƠm thay đ i

cách nhìn c a chúng ta đ i v i đ u t

APT nói đ n khái ni m v r i ro vƠ TSSL trong đ u t Trong khi mô hình CAPM xem h s (beta) nh lƠ công c đo l ng đ r i ro ch y u thì theo APT,

ch lƠ đi m kh i đ u vƠ TSSL c a các ch ng khoán có liên quan đ n m t s nhân

t kinh t v mô APT đ c xây d ng d a trên s gi đ nh r ng có m t s nhân t chính (ví d : l m phát, n ng su t lao đ ng, lòng tin c a các nhƠ đ u t , lƣi su t, ) tác đ ng đ n TSSL ch ng khoán Dù chúng ta có đa d ng hóa danh m c th nƠo, chúng ta c ng không th nƠo tránh kh i nh ng nhân t nƠy APT cho r ng các nhƠ

đ u t s “đ nh giá” nh ng nhân t nƠy m t cách th n tr ng vì chúng lƠ nh ng r i

ro không th b lo i tr b i s đa d ng hóa Ngh a lƠ h s có nhu c u v m t kho n

bù đ p liên quan đ n TSSL mong đ i cho vi c n m gi ch ng khoán trong tình

tr ng các r i ro nƠy luôn rình r p, hay các DM T vƠ tƠi s n có cùng đ r i ro ph i

th c hi n vi c mua bán cùng m c giá trong dƠi h n

Ross nghiên c u APT su t h n 20 n m vƠ nó ti p t c lƠ đ tƠi tranh lu n nóng

b ng Vi n HƠn Lâm vƠ ph Wall ậ “M i ng i v n tranh cƣi lƠm sao đ đo

l ng đ c r i ro vƠ nhân t h th ng”

Do đó, đ hi u đ c APT, chúng ta c n ph i nghiên c u qua các mô hình nhân

t Các mô hình nhân t không ch di n t m c đ nh h ng c a nh ng thay đ i trong các nhân t kinh t v mô mƠ còn đ a ra các d báo v TSSL mong đ i c a

m t s đ u t

1.3.1 Cácămôăhìnhănhơnăt

1.3.1.1 Mô hình m t nhân t

Mô hình đ n gi n nh t lƠ mô hình m t nhân t đây, nhân t trong mô hình

m t nhân t đ c xem lƠ nhân t th tr ng

i : nhân t n i nhi u hay còn g i lƠ nhân t đ c tr ng

riêng có c a ch ng khoán i

i& F không có t ng quan

1.3.1.2 Mô hình đa nhân t

Mô hình m t nhân t miêu t đ n gi n TSSL c a ch ng khoán nh ng mô hình nƠy không th c t b i vì có r t nhi u nhân t v mô Do đó, mô hình đa nhân t ra

Các h s F trong công th c trên đ i di n cho các nhân t v mô nh : tình

tr ng n n s n xu t, l m phát, s bi n đ ng trong giá c ch ng khoán, giá d u, lƣi

su t, Tóm l i, m t nhân t v mô lƠ m t bi n s kinh t mƠ nó có tác đ ng c th

đ i v i TSSL c a đa s ch ng khoán ch không ph i ch tác đ ng đ n m t vƠi

ch ng khoán riêng l

1.3.2 Các beta ()ănhơnăt

Các h s c a các nhân t lƠ m c trung bình theo t tr ng các c a nh ng

ch ng khoán trong danh m c

Gi s cho mô hình k nhân t (ho c mô hình nhân t v i k nhân t khác nhau)

Trong đó:

p = x1 1 + x2 2+ ầ + xn n p1 = x1 11 + x2 21+ ầ + xn n1 p2 = x1 12 + x2 22+ ầ + xn n2

1.3.3.1 Tính Cov trong mô hình đa nhân t

T ng quát: Gi s có k nhân t không t ng quan nhau vƠ TSSL c a ch ng khoán i vƠ ch ng khoán j đ c mô t b i các mô hình nhân t sau:

 m n

jn k

1 n

1.3.3.2 Dùng nh ng mô hình nhân t đ tính Var

Gi ng nh mô hình th tr ng, các mô hình nhân t cung c p m t ph ng pháp phân tích Var c a ch ng khoán thƠnh 2 thƠnh ph n: không th đa d ng hóa vƠ

có th đa d ng hóa

 i v i mô hình m t nhân t :

i i i

r   

 i v i mô hình đa nhân t : trong đó k nhân t không t ng quan,

r

k

1 m

2 im



1.3.4 Môăhìnhănhơnăt ăvƠădanhăm căđ uăt ămôăph ng

Sau khi tìm hi u m t vƠi ng d ng c a các mô hình nhân t (ví d c l ng Cov, phân tích Var), bây gi chúng ta s ti p c n v i ng d ng quan tr ng nh t c a các mô hình này: Thi t l p m t DM T có nhân t mô ph ng theo đ r i ro c a

m t ch ng khoán hay m t DM T

M t DM T mô ph ng đ c xây d ng b ng cách: xác đ nh nhân t c a s

đ u t ng i ta mu n mô ph ng

Trình t th c hi n vi c thi t l p m t DM T mô ph ng:

 Xác đ nh s l ng nhân t liên quan

 Xác đ nh các nhân t vƠ tính các nhân t

 K đ n, thi t l p m t ph ng trình cho m i nhân t Bên trái

ph ng trình lƠ nhân t c a DM T, bên ph i lƠ nhân t m c tiêu

 Sau đó gi i ph ng trình

Ví d 1.1: Cho mô hình k nhân t Ta s l p m t DM T mô ph ng có các

m c tiêu l n l t lƠ: 1, 2, k

Gi s DM T mô ph ng có n ch ng khoán, m i ch ng khoán có ph ng

Var(ri) = i12Var(F1) + i22Var(F2) + ầ + ik2Var(Fk) + Var( i)

Var(ri) = i2

Var(F) + Var( i)

R i ro nhân t R i ro riêng

L u ý: Trong mô hình k nhân t , đ l p đ c các DM T v i c u trúc m c

tiêu xác đ nh, ng i ta c n có (k + 1) ch ng khoán

1.3.5 Danhăm cănhơnăt ăthu nănh t

Danh m c nhân t thu n nh t lƠ nh ng danh m c có h s nh y c m đ i v i

m t trong các nhân t lƠ 1, đ i v i các nhân t khác còn l i, danh m c đó có h s

đ u b ng 0 Các danh m c nh v y (không có r i ro riêng) cung c p cho chúng ta

m t cách hi u s b v Ủ ngh a c a các mô hình nhân t M t s nhƠ qu n tr danh

1.3.6 Vi cămôăph ngăvƠăkinhădoanhăchênhăl chăgiá

M t s l ng đ l n các ch ng khoán s lƠm cho các DM T h u nh không

có r i ro riêng Ta có th thi t l p các DM T mô ph ng các s đ u t mƠ không có

r i ro b ng cách xây d ng t các DM T nhân t thu n nh t v i cùng các h s

c a s đ u t nƠo mƠ ta mu n mô ph ng Ph ng trình nhân t c a DM T mô

ph ng vƠ c a s đ u t đ c mô ph ng s gi ng nhau ngo i tr các Theo gi

đ nh nƠy thì không có các trong các ph ng trình nhân t nƠy Do đó, TSSL có th

có c a DM T mô ph ng vƠ s đ u t đ c mô ph ng ch chênh l ch nhau m t

h ng s , đó lƠ chênh l ch c a các TSSL mong đ i

N u các h s c a DM T mô ph ng vƠ c a s đ u t đ c mô ph ng gi ng nhau thì s có m t c h i chênh l ch giá Ví d , n u DM T mô ph ng có TSSL mong đ i cao h n thì các nhƠ đ u t s có th mua DM T đó vƠ bán kh ng s đ u

t đ c mô ph ng vƠ nh n đ c kho n ti n m t phi r i ro trong t ng lai mƠ không

ph i b ti n ra hi n t i

1.3.7 LỦăthuy tăkinhădoanhăchênhăl chăgiáăậ APT

B i vì r i ro riêng t ng đ i không quan tr ng đ i v i các nhƠ đ u t , nên ta phân tích r i ro c a các ch ng khoán b ng cách ch t p trung vƠo các h s nhân

t c a các DM T đ c đa d ng hóa t t Do đó, n u b qua các r i ro riêng thì s phân tích m i quan h gi a r i ro vƠ TSSL c a chúng ta s không b nh h ng

N u hai s đ u t hoƠn toƠn mô ph ng nhau vƠ có các TSSL mong đ i khác nhau thì m t nhƠ đ u t có th đ t đ c l i nhu n phi r i ro b ng vi c mua s đ u

t v i TSSL mong đ i cao h n vƠ bán kh ng s đ u t có TSSL mong đ i th p

h n Khi TSSL c a các ch ng khoán không th a ph ng trình liên h gi a các TSSL mong đ i c a ch ng khoán v i các nhân t c a chúng thì nh ng c h i chênh l ch s t n t i M i quan h TSSL mong đ i ậ r i ro nƠy đ c bi t đ n nh lƠ

“LỦ thuy t kinh doanh chênh l ch giá ậ APT”

1.3.7.1 Các gi đ nh c a Lý thuy t kinh doanh chênh l ch giá

C n nguyên c a APT yêu c u ch 3 gi đ nh:

(1) Các TSSL có th đ c mô t b ng m t mô hình nhân t

(2) Không có các c h i chênh l ch

(3) Có m t s l ng l n các ch ng khoán, vì th có th thi t l p các DM T

mƠ đa d ng hóa r i ro riêng c a t ng lo i ch ng khoán riêng l

Gi đ nh nƠy cho phép chúng ta xác nh n r ng r i ro riêng không t n t i

vi c phân tích t ng đ i đ n gi n, xem nh các s đ u t không có r i ro riêng

1.3.7.2 Lý thuy t kinh doanh chênh l ch giá cùng v i không có r i ro

riêng

Xem nh s đ u t i v i các TSSL đ c hình thƠnh b i mô hình k nhân t

đ c mô t b i:

ri = i + i1F1 + i2F2 + ầ + ikFk (1.16)

L u Ủ r ng ph ng trình (1.16) không có i; vì th , không có r i ro riêng Nh

đƣ nói, m t ph ng pháp đ mô ph ng thu nh p c a s đ u t nƠy lƠ thi t l p m t

DM T v i t tr ng c a ch ng khoán phi r i ro lƠ 





 k

1 j ij

nh t lƠ i1, c a DM T nhân t th hai lƠ i2, , vƠ cu i cùng, t tr ng c a DM T nhân t th k lƠ ik Các DM T nhân t nƠy có th đ c thi t l p ho c lƠ t m t s

l ng t ng đ i nh các ch ng khoán không có r i ro riêng ho c lƠ t m t s l ng

l n các ch ng khoán mƠ r i ro riêng đƣ đ c đa d ng hóa

TSSL mong đ i c a DM T mô ph ng s đ u t i lƠ:

TSSL mong đ i = rf+ 1 1+ 2 2+ ầ + k k (1.17)

V i: 1, 2 , ầ , klƠ ph n bù r i ro c a các DM T nhân t

M t c h i chênh l ch t n t i ậ tr phi s đ u t ban đ u vƠ DM T mô ph ng

nó có cùng TSSL mong đ i ậ vì có m t kho n dƠi h n trong s đ u t vƠ m t kho n

ng n h n đánh đ i trong DM T mô ph ng mƠ không có r i ro vƠ không có chi phí

M t c h i chênh l ch giá ch ng khoán t n t i cho t t c các s đ u t không

có r i ro riêng, tr phi:

V i: 1, 2 , ầ , káp d ng cho t t c s đ u t không có r i ro riêng

Ph ng trình c a LỦ thuy t kinh doanh chênh l ch giá, ph ng trình (1.18), là

m i liên quan gi a r i ro vƠ TSSL mong đ i mƠ không có các c h i chênh l ch

V trái c a ph ng trình lƠ TSSL mong đ i c a m t s đ u t V ph i lƠ TSSL mong đ i c a m t DM T mô ph ng v i cùng các nhân t c a s đ u t

Ph ng trình (1.18) vì th mô t m t m i quan h mƠ không có s chênh l ch giá

ch ng khoán: d u ”=” ch nêu lên r ng TSSL mong đ i c a s đ u t s gi ng nh

c a DM T mô ph ng nó

K t lu năch ngă1

Nghi p v qu n lỦ DM T c ng nh các lỦ thuy t đ u t hi n đ i không ph i

lƠ v n đ m i v h c thu t trên th gi i, nh ng nó v n lƠ v n đ t ng đ i m i t i

Vi t Nam đ c bi t lƠ khi áp d ng vƠ tri n khai vƠo th c t TTCK Ch ng 1 đƣ trình bƠy nh ng n i dung c b n liên quan đ n nghi p v qu n lỦ DM T, gi i thi u v lỦ thuy t CAPM vƠ lỦ thuy t kinh doanh chênh l ch giá (APT) Các n i dung chính c a ch ng g m:

 Gi i thi u v DM T cùng v i nh ng công c vƠ các lo i tƠi s n đ u t mƠ nhƠ đ u t có th n m gi trong DM T c a mình t đó ta có th th y đ c m t cách đ y đ h n v các công c đ u t trong th tr ng tƠi chính hi n đ i

 c đi m nghi p v QLDM T vƠ phân bi t nghi p v QLDM T v i các nghi p v t ng t khác

 Trình bƠy nh ng n i dung c b n c a lỦ thuy t CAPM vƠ lỦ thuy t APT

ây chính lƠ n n t ng lỦ lu n quan tr ng có tính ng d ng cao trong vi c phát tri n nghi p v QLDM T dƠnh cho nhƠ đ u t cá nhân trên TTCK Vi t Nam

CH NGă2:ăL AăCH NăDANHăM Că UăT ăHI UăQU ă

2.1 Th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

2.1.1 T ng quan

K t khi chính th c ra m t - ngƠy 20/7/2000, s doanh nghi p (DN) niêm y t

đƣ t ng lên đáng k , t con s 41 cu i n m 2005 lên 737 DN vƠo cu i tháng 6/2013,

đó lƠ ch a k 135 DN trên th tr ng UPCOM Tuy t ng lên nh v y, nh ng so v i

t ng s công ty c ph n c a c n c thì s DN niêm y t v n còn quá ít i, th m chí

g n đây, s DN niêm y t m i còn ít h n s h y niêm y t i u đó đ ng ngh a v i

vi c còn khá nhi u nh ng DN l n, DN ho t đ ng có hi u qu v n ch a lên sƠn, mƠ

n u khuy n khích đ c s nƠy tham gia niêm y t trên c s đ y nhanh ti n đ c

ph n hóa thì ch c ch n s t o ra nhi u k v ng m i cho th tr ng ch ng khoán trong n c

Sau 13 n m ho t đ ng, t ng giá tr v n hóa th tr ng đƣ t ng nhanh qua các

n m, t trên d i 1 nghìn t đ ng cu i n m 2005, lên 904 nghìn t đ ng cu i tháng 6/2013 T l v n hóa th tr ng cu i tháng 6/2013 đ t kho ng 27,9% GDP 2012, cao h n con s t ng ng c a n m 2006 (21,8%) Tuy nhiên, đây c ng lƠ t l còn

th p so v i m t s n c trong khu v c vƠ trên th gi i, vì th th tr ng ch ng khoán Vi t Nam m i ch đ c đánh giá lƠ th tr ng ch ng khoán c n biên, ch a

đ c x p vƠo nhóm th tr ng m i n i

Theo th ng kê, giá tr giao d ch bình quân 1 ngƠy c a tháng 6/2013 đ t 1.507

t đ ng, tuy cao h n giá tr giao d ch bình quân 1 ngày trong n m 2011 vƠ n m

2012 (giá tr giao d ch bình quân 1 ngƠy trong n m 2012 là 1.316,3 t đ ng, n m

2011 là 1.035,9 t đ ng), nh ng quy mô nƠy ch a th t h p d n các nhƠ đ u t G n đây trên th tr ng đƣ có tín hi u kh quan khi l ng “ti n vƠo” nhi u h n “ti n ra”,

c ng thêm v i chính sách n i l ng ti n t , l ng ti n vƠo th tr ng t i đây đ c d báo có th s gia t ng tr l i đ có th v t m c 2.000 t đ ng/ngƠy