Tác động của sở hữu tập trung lên hiệu quả hoạt động tại các công ty phi tài chính niêm yết trên sàn chứng khoán TPHCM giai đoạn 2008 - 2012

--- NGăHUY NăKIMăY N T IăCÁCăCỌNGăTYăPHIăTÀIăCHệNHăNIÊMăY TăTRÊNăSÀNăCH NGă KHOÁNăTHÀNHăPH ăH ăCHệăMINHăGIAIă O Nă2008-2012 LU NăV NăTH CăS ăKINHăT TP.ăH ăChíăMinhăậ N mă2014... --- N

-

NGăHUY NăKIMăY N

T IăCÁCăCỌNGăTYăPHIăTÀIăCHệNHăNIÊMăY TăTRÊNăSÀNăCH NGă KHOÁNăTHÀNHăPH ăH ăCHệăMINHăGIAIă O Nă2008-2012

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP.ăH ăChíăMinhăậ N mă2014

-

NGăHUY NăKIMăY N

TÁCă NGăC AăS ăH UăT PăTRUNGăLÊNăHI UăQU ăHO Tă NGăT IăCÁCăCỌNGăTYăPHIăTÀIăCHệNHăNIÊMăY TăTRÊNăSÀNă

CH NGăKHOÁNăTHÀNHăPH ăH ăCHệăMINHăGIAIă O Nă2008-2012

Chuyên ngành: Tài Chính ậ Ngân Hàng Mưăs :ă60340201

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TS.ăPH MăQU CăVI T

TP.ăH ăChíăMinhăậ N mă2014ă

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan r ng lu n v n “Tác đ ng c a s h u t p trung lên hi u qu

ho t đ ng t i các công ty phi tài chính niêm y t trên sàn ch ng khoán Thành

ph H Chí Minh giai đo n 2008 – 2012” là công trình nghiên c u c a riêng tôi

Các thông tin, d li u đ c s d ng trong lu n v n là trung th c, các

n i dung trích d n đ u đ c ghi rõ ngu n g c và các k t qu nghiên c u trình bày trong lu n v n này ch a đ c công b t i b t k công trình nghiên c u nào

Tp H Chí Minh, ngày tháng n m 2014

Ng i cam đoan

ng Huy n Kim Y n

M CăL C

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ký hi u, các ch vi t t t

Danh m c các b ng

Danh m c hình v

Tóm t t 1

Ch ng 1: Gi i thi u 2

1.1 V n đ nghiên c u 2

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.5 K t c u c a đ tài 4

Ch ng 2: T ng quan lý thuy t và nh ng nghiên c u tr c 5

2.1 T ng quan lý thuy t 5

2.1.1 Công ty c ph n 5

2.1.2 S h u t p trung và s h u phân tán 5

2.1.3 Hi u qu ho t đ ng công ty 6

2.2 T ng quan các nghiên c u tr c 8

K t lu n ch ng 2 15

Ch ng 3: Ph ng pháp nghiên c u 16

3.1 M u d li u 16

3.2.Mô hình nghiên c u 17

3.2.1 Mô t bi n 17

3.2.2 Mô hình và gi thi t nghiên c u 22

3.3 Các ph ng pháp ki m đ nh mô hình 24

3.3.1.Th ng kê mô t 24

3.3.2.Phân tích t ng quan 25

3.3.3.Ph ng pháp c l ng mô hình 25

3.3.4 Ph ng pháp ki m đ nh các h s h i quy và s phù h p c a mô hình 27

K t lu n ch ng 3 29

Ch ng 4: Th o lu n k t qu nghiên c u 30

4.1 Th ng kê mô t 30

4.1.1 Hi u qu ho t đ ng công ty 31

4.1.2 S h u t p trung 35

4.1.3 Các bi n ki m soát 35

4.1.4 Ma tr n h s t ng quan 37

4.1.5 K t qu ki m đ nh đa c ng tuy n 39

4.2 K t qu ki m đ nh và h i quy mô hình 39

4.2.1 nh h ng c a s h u t p trung lên hi u qu ho t đ ng đo l ng theo s sách 39

4.2.2 nh h ng c a s h u t p trung lên hi u qu ho t đ ng ti p c n th tr ng 45

4.3 T ng h p k t qu nghiên c u 50

K t lu n ch ng 4 53

Ch ng 5 K t lu n và khuy n ngh 54

5.1 K t qu nghiên c u và khuy n ngh 54

5.1.1.K t qu nghiên c u 54

5.1.2 Khuy n ngh 54

5.2.H n ch c a đ tài và h ng nghiên c u ti p theo 55

5.2.1.H n ch c a đ tài 55

5.2.2.H ng nghiên c u ti p theo 55

TÀI LI U THAM KH O 56

PH L C 61

D anhăm căcácăkỦăhi u, ch ăvi tăt t CácăkỦăhi u,ă

CO Concentrated Ownership S h u t p trung

FEM Fixed Effect Model Mô hình hi u ng c đ nh

GLS Generalized Least Squares H i quy bình ph ng nh

nh t t ng quát

HOSE Hochiminh City Securities

Exchange

S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh

REM Random Effect Model Mô hình hi u ng ng u

gi i

Danhăm căcácăb ng,ăbi u

B ng 2.1 T ng h p k t qu nghiên c u tr c đây 14

B ng 3.1 Mô t bi n 22

B ng 4.1 Th ng kê mô t các bi n trong mô hình nghiên c u 30

B ng 4.2 Ma tr n h s t ng quan 38

B ng 4.3 K t qu h i quy bi n ph thu c ROA, ROE theo FEM và REM 40

B ng 4.4 K t qu ki m đ nh Hausman bi n ROA, ROE 41

B ng 4.5 K t qu h i quy bi n ph thu c ROA, ROE theo REM 41

B ng 4.6 K t qu ki m đ nh ph ng sai thay đ i bi n ROA và ROE 42

B ng 4.7 K t qu ki m đ nh t t ng quan bi n ROA và ROE 42

B ng 4.8 K t qu h i quy theo ph ng pháp GLS (ROA, ROE) 43

B ng 4.9 K t qu h i quy bi n ph thu c MBVR và TQ theo FEM và REM 45

B ng 4.10 K t qu ki m đ nh Hausman MBVR và TQ 46

B ng 4.11 K t qu h i quy bi n ph thu c MBVR theo FEM, TQ theo REM 47 B ng 4.12 K t qu ki m đ nh ph ng sai thay đ i bi n MBVR và TQ 47

B ng 4.13 K t qu ki m đ nh t t ng quan MBVR và TQ 48

B ng 4.14 K t qu h i quy theo ph ng pháp GLS bi n MBVR và TQ 48

B ng 4.15 T ng h p k t qu h i quy hi u qu ho t đ ng công ty theo GLS 51

B ng 4.16 So sánh k t qu nghiên c u và k v ng 52

Danhăm căcácăhình

Hình 4.1 th t n su t c a ROA 31

Hình 4.2 th t n su t c a ROE 31

Hình 4.3 ROA và ROE bình quân qua các n m 32

Hình 4.4 th t n su t c a MBVR 33

Hình 4.5 MBVR bình quân qua các n m 33

Hình 4.6 th t n su t c a Tobin’s Q 34

Hình 4.7 th t n su t c a s h u tâp trung 35

Hình 4.8 th t n su t c a đòn b y tài chính 36

Hình 4.9 th t n su t c a kh n ng thanh kho n 36

Hình 4.10 th t n su t c a quy mô công ty 37

Tóm t t

Trong nh ng n m g n đây ngày càng có nhi u nghiên c u quan tâm

đ n c u trúc s h u và hi u qu ho t đ ng công ty, đã có nhi u k t qu nghiên

c u th c nghi m khác nhau v m i t ng quan gi a s h u t p trung và hi u

qu ho t đ ng công ty T i Vi t Nam có t n t i m i t ng quan gi a s h u

t p trung và hi u qu ho t đ ng công ty hay không? Và tác đ ng c a s h u

t p trung lên hi u qu ho t đ ng công ty là nh th nào? tr l i cho câu

h i này, tác gi s d ng d li u b ng c a 55 công ty phi tài chính niêm y t trên sàn ch ng khoán Thành ph H Chí Minh (HOSE) v i m u 275 quan sát

t n m 2008 đ n n m 2012 Trong đó, hi u qu ho t đ ng công ty đ c xem xét thông qua 2 khía c nh hi u qu v m t s sách k toán (hi u qu tài chính)

đ i di n b ng bi n ROA, ROE và hi u qu v m t th tr ng đ i di n b ng

bi n MBVR và Tobin’s Q K t qu h i quy OLS s d ng 2 mô hình FEM, REM và ph ng pháp c l ng bình ph ng bé nh t t ng quát GLS S h u

t p trung đ c đo l ng b ng t l s h u c ph n c a 5 c đông l n nh t

K t qu cho th y s h u t p trung có t ng quan âm v i hi u qu tài chính và

t ng quan d ng v i hi u qu th tr ng C th là, s h u t p trung có

t ng quan âm v i ROA và ROE m c ý ngh a 1% và t ng quan d ng v i MBVR m c ý ngh a 5%

Ch ngă1:ăGi iăthi u 1.1 V năđ nghiên c u

Hi u qu trong ho t đ ng qu n tr doanh nghi p là v n đ

r t đ c quan tâm trên th gi i nói chung và Vi t Nam nói riêng nh t là sau

cu c kh ng ho ng toàn c u n m 2008 kéo theo s s p đ c a hàng lo t công

ty l n T i Vi t Nam hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p ngày càng đ c

quan tâm, ngày càng có nhi u doanh nghi p nhà n c đ c c ph n hóa M t

trong nh ng đ c đi m quan tr ng trong su t quá trình c ph n hóa là s m

r ng quy n s h u sang các thành ph n kinh t khác, xu t hi n s chuy n

d ch c u trúc s h u theo đó m c đ s h u c a nhà n c trong các doanh

nghi p đ c c ph n hóa s gi m xu ng c bi t v i s ra đ i c a th tr ng

ch ng khoán Vi t Nam c ng nh gia nh p t ch c th ng m i th gi i WTO

n m 2006, thì th tr ng v n c a Vi t Nam ngày càng đ c m r ng, th

tr ng ch ng khoán Vi t Nam v i 2 sàn ch ng khoán t i Thành ph H Chí

Minh và Hà N i, trong đó sàn giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí

Minh (HOSE) phát tri n t t và đ i di n cho th tr ng ch ng khoán Vi t

Nam, thông qua HOSE ngày càng có nhi u công ty c ph n đ i chúng, góp

ph n thu hút m t l ng v n đáng k cho n n kinh t

M c đ s h u t p trung c a công ty có th gây ra các v n đ b t cân

x ng thông tin, ho c s chèn l n c a c đông l n đ i v i c đông thi u s

Tuy nhiên, xét v m t tích c c s h u t p trung s giúp gia t ng hi u qu đi u

hành vì giúp công ty t p trung ý ki n th ng nh t trong quá trình ra quy t đ nh

c a công ty Các công ty phi tài chính niêm y t trên sàn HOSE c ng có nh ng

m c s h u t p trung nh t đ nh V y câu h i đ t ra là: “M c đ s h u t p

trung trong công ty có m i quan h nh th nào v i hi u qu ho t đ ng c a

doanh nghi p?” T đó s th y đ c li u m t công ty nên có c u trúc s h u

t p trung hay phân tán s đem l i hi u qu cao nh t cho doanh nghi p Do đó

c n thi t ph i phân tích m i quan h gi a s h u t p trung và hi u qu ho t

đ ng công ty (hi u qu tài chính và hi u qu th tr ng) Bài lu n v n đo

l ng: “Tác đ ng c a s h u t p trung lên hi u qu ho t đ ng t i các công

ty phi tài chính niêm y t trên sàn ch ng khoán Thành ph H Chí Minh giai đo n 2008 – 2012” đ c tác gi ch n đ tr l i cho các câu h i trên

1.2 M c tiêu nghiên c u

Nghiên c u tác đ ng c a s h u t p trung đ n hi u qu ho t đ ng c a các công ty phi tài chính thông qua ti p c n s sách và ti p c n th tr ng Trong bài nghiên c u này tác gi th c hi n h i quy d li u b ng các công ty phi tài chính niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Thành ph H Chí Minh giai đo n t n m 2008 đ n 2012 nh m tr l i cho các câu h i sau:

- S h u t p trung có tác đ ng nh th nào v i hi u qu ho t đ ng c a công

ty khi đo l ng theo s sách?

- S h u t p trung có tác đ ng nh th nào v i hi u qu ho t đ ng c a công

d li u b ng thông qua c l ng OLS theo 2 mô hình FEM và REM Trong

đó, s h u t p trung (CO) th hi n thông qua t l s h u c a 5 c đông l n

nh t công ty Hi u qu ho t đ ng c a công ty đ c đo l ng thông qua ti p

c n th tr ng d a trên giá th tr ng trên giá s sách c a c phi u và Tobin’s

Q, ti p c n v m t s sách k toán th hi n b ng ROA, ROE ng th i, đ

kh c ph c các vi ph m c a mô hình nh ph ng sai thay đ i và t t ng quan, tác gi s d ng ph ng pháp h i quy GLS Bài nghiên c u th c hi n trên m u d li u thu th p g m 55 công ty phi tài chính niêm y t trên sàn

ch ng khoán Thành Ph H Chí Minh (HOSE) trong giai đo n 2008-2012 v i

Ch ngă2: T ng quan lý thuy t và nh ng nghiên c u

tr c 2.1 T ng quan lý thuy t

2.1.1 Công ty c ph n

Theo Lu t doanh nghi p Vi t Nam (2005), công ty c ph n đ c đ nh ngh a là doanh nghi p trong đó v n đi u l đ c chia thành nhi u ph n b ng nhau g i là c ph n, c đông có th là t ch c, cá nhân; s l ng c đông t i thi u là ba và không h n ch s l ng t i đa, c đông ch ch u trách nhi m v các kho n n và ngh a v tài s n khác c a doanh nghi p trong ph m vi s v n

đư góp vào doanh nghi p, c đông có quy n t do chuy n nh ng c ph n

c a mình cho ng i khác và công ty c ph n có quy n phát hành ch ng khoán các lo i đ huy đ ng v n Nh v y, công ty c ph n c ng có đ c đi m

t ng t công ty trách nhi m h u h n khi ch s h u công ty (các c đông)

ch ch u trách nhi m h u h n v các kho n n và ngh a v tài s n khác c a doanh nghi p trong ph m vi s v n đư góp vào doanh nghi p

2.1.2 S h u t p trung và s h u phân tán

Có nhi u tiêu chí phân lo i c ph n trong công ty c ph n N u c n c vào quy n và ngh a v c a c đông đ i v i công ty c ph n, có th phân lo i thành c ph n ph thông và c ph n u đưi, n u xét theo ho t đ ng đi u hành công ty, trong các lo i c ph n u đưi thì quan tr ng nh t là c ph n u đưi

bi u quy t, vì c ph n lo i này cho phép c đông có nhi u h n m t phi u b u cho m i c ph n N u c n c vào t cách pháp nhân c a ch s h u c ph n,

ta có c ph n do t ch c s h u và c ph n do cá nhân s h u N u c n c vào tiêu chí c đông l n (s h u t 5% s c ph n có quy n bi u quy t tr lên), ta có c đông l n và c đông nh (còn g i là c đông thi u s )

Khi nói đ n c u trúc s h u, ng i ta phân lo i thành c u trúc t p trung

ho c phân tán:

S ăh uăt pătrung

M t công ty c ph n có c u trúc s h u t p trung khi m t/m t nhóm c đông có liên quan, ch ng h n các thành viên trong m t gia đình, s h u c

ph n chi ph i (trên 50% s c ph n có quy n bi u quy t, hay chính xác h n, quá 50% s phi u b u) Trong nhóm công ty này, c đông thi u s không th tác đ ng vào quy t đ nh cao c p, m c dù có quy n bi u quy t H u h t các công ty châu Âu và châu Á có c u trúc s h u t p trung, v i t l s h u c

ph n chi ph i n m trong tay các gia đình, chính ph ho c các t p đoàn công nghi p (Ben-Amar W., Andre P , 2006)

đ a ra các quy t đ nh đ u t ho c kinh doanh Hi u qu ho t đ ng công ty

đ c đo l ng b ng nhi u ph ng pháp khác nhau trong nhi u nghiên c u Theo Hult và c ng s (2008) có ba tiêu chí đo l ng hi u qu ho t đ ng đ c

s d ng là hi u qu tài chính (financial performance), hi u qu kinh doanh (operation performance) ho c hi u qu t ng h p (overall performance) Trong nhi u bài nghiên c u, hi u qu tài chính đ c đo l ng b ng ROA, ROE, ROI, T su t sinh l i trên doanh thu, l i nhu n biên, thu nh p trên m i c

ph n th ng, t ng tr ng doanh thu, Tobin’s Q Hi u qu kinh doanh đ c

ph bi n h n vì nó có tính đ i di n cho kh n ng khai thác toàn b tài s n c a công ty u đi m c a cách ti p c n này là d tính toán nh ng nh c đi m là không xác minh đ c tính chính xác và trung th c c a các báo cáo tài chính

Cách ti p c n th hai k t h p hai khía c nh hi u qu ho t đ ng ti p c n

v s sách (hi u qu tài chính) và hi u qu ho t đ ng ti p c n v th tr ng (hi u qu th tr ng) Trong đó, hi u qu tài chính đ c đo l ng t ng t

nh hai cách ti p c n trên Hi u qu th tr ng đ c đo l ng b ng các ch s

nh Tobin's Q hay MBVR Ch s Tobin's Q đ c tính b ng giá th tr ng

c a tài s n trên giá tr thay th c a tài s n ch s MBVR đ c cho là ch a toàn di n do ch tính giá th tr ng trên giá s sách c a v n ch s h u

S ăh uăt pătrungăvàăhi uăqu ăho tăđ ngăcôngăty

Có nhi u quan đi m khác nhau v s h u t p trung tác đ ng lên hi u

qu ho t đ ng công ty Theo Shleifer và Vishny (1997) công ty có s h u phân tán khi có s tham gia c a c đông l n vào ho t đ ng công ty giúp c i

thi n hi u qu ho t đ ng công ty, làm gi m chi phí đ i di n Nh ng nghiên

c u t i th tr ng M và Anh c a Agrawal và Mandelker (1990), Sudarsanam (1996) c ng ng h cho l p lu n này

Tuy nhiên, t i các n c có c u trúc s h u t p trung thì ng c l i, theo nghiên c u c a Zhang (1998) l i cho r ng các công ty có c đông chi ph i

th ng không có các quy t đ nh đ u t t i u Trong nghiên c u c a Johnson

và các c ng s (2000) cho r ng các c đông l n t o ra s h u nhóm công ty

nh m chuy n d ch tài s n ho c l i nhu n t công ty này sang công ty b chi

ph i khác, đi u này có th th c hi n b ng cách chi tr các kho n b i th ng cao hay cho các đ c quy n quá m c cho nh ng ng i thôi n m gi các v trí lưnh đ o ch ch t trong công ty ho c nhóm công ty liên quan

Theo l p lu n t nhi u nghiên c u thì s h u t p trung có th tác đ ng tích c c lên hi u qu ho t đ ng công ty, nh ng c ng có th gây ra nh ng tác

đ ng tiêu c c lên hi u qu ho t đ ng công ty

2.2 T ng quan các nghiên c uătr c

ư có nhi u nghiên c u tr c đây tìm hi u v tác đ ng c a s h u t p trung đ n hi u qu ho t đ ng, hi u qu th tr ng và tài chính c a công ty

nh m tìm hi u m i t ng quan c a chúng Tuy nhiên các k t qu đ t đ c là không gi ng nhau gi a các nghiên c u, có nh ng m c đ tác đ ng khác nhau trong các nghiên c u khác nhau

Berle và Means (1932) là ng i đ u tiên đ a ra nh ng b ng ch ng th c nghi m v m i t ng quan gi a hi u qu ho t đ ng và quy n s h u công ty Nghiên c u này cho r ng lu t doanh nghi p t i M th p niên 1930 có s chia tách v quy n s h u và quy n ki m soát, c đông s h u c ph n c a công

ty có th b u ch n ra giám đ c công ty đ đi u hành ho t đ ng c a công ty, s phân tán trong quy n s h u c ph n trong các t p đoàn l n d n đ n v n đ

b t cân x ng thông tin khi các c đông không quan tâm đ n ho t đ ng th ng xuyên c a công ty mà s ki m soát ho t đ ng công ty thu c v ban đi u hành công ty Nh ng n m g n đây có nhi u nghiên c u v m i t ng quan gi a s

h u t p trung và hi u qu ho t đ ng công ty

Mudambi, R., và C Nicosia (1998) th c hi n nghiên c u th c nghi m

đ i v i các công ty d ch v tài chính t i Anh v m i t ng quan gi a s h u

t p trung và hi u qu ho t đ ng công ty M u nghiên c u g m 111 công ty

d ch v tài chính bao g m ngân hàng, công ty b o hi m, môi gi i b o hi m trong giai đo n t n m 1992 đ n n m 1994 S d ng h i quy theo OLS và WLS đ c l ng theo ph ng trình

ACROR = f [DIROWN, (DIROWN)2, (DIROWN)3,H, ALPHA, MCAP, BETA, SRISK] + u

Trong đó:

ACROR: T su t l i nhu n th c t

H = ∑j(mj)2v i mjlà t l ph n tr m n m gi c ph n c a c đông l n th j ALPHA = = F[(m1)/(H – m12)1 / 2] v i m1 là t l ph n tr m n m gi c ph n

c a c đông l n nh t công ty

BETA: R i ro h th ng đ c đo l ng theo mô hình CAPM

SRISK: R i ro phi h th ng

DIROWN: T l ph n tr m n m gi c ph n c a ban đi u hành

K t qu nghiên c u tìm th y t ng quan âm gi a s h u t p trung và

hi u qu ho t đ ng công ty v i m c ý ngh a 5%, s gia t ng trong s h u t p trung gây ra tác đ ng tiêu c c đ n l i nhu n th c t c a công ty

Kapopoulos và Lazaretou (2006) đư nghiên c u m i quan h c a c u trúc s h u và hi u qu ho t đ ng c a công ty th c nghi m t i Hy L p, nghiên c u c g ng tìm ki m m t ch ng c th c nghi m có th ng h cho quan đi m r ng nh ng thay đ i trong c u trúc ch s h u công ty s làm thay

đ i hi u qu ho t đ ng c a công ty Nghiên c u ki m đ nh gi thi t trên đư s

d ng d li u t 175 công ty Hy L p b ng ph ng trình:

Firm Performancei= Constant1+ i1SH + i1Xi + ui1

SHi = Constant2+ i2Firm Performancei+ i2Xi + ui2

Trong đó:

SHi: o l ng c u trúc s h u công ty (t l s h u c a c đông n m gi t 5% tr lên và s h u c a ban qu n lý)

Firm Performane: c đo b ng Tobin'Q và kh n ng sinh l i k toán

Nghiên c u đư tìm ra tác đ ng c a c u trúc s h u lên hi u qu ho t

đ ng c a công ty đo l ng b ng kh n ng sinh l i B ng ch ng th c nghi m cho th y m t công ty có m c đ s h u t p trung cao thì kh n ng sinh l i

c a công ty c ng s cao

Rami Zeitun (2009) nghiên c u v n đ c u trúc s h u, hi u qu ho t đ ng công ty và s phá s n, nghiên c u th c nghi m d a trên d li u b ng t i Jordan – m t th tr ng m i n i Zeitun đư nghiên c u tác đ ng c a c u trúc

s h u (phân tán và t p trung) lên s th t b i c ng nh hi u qu ho t đ ng công ty Nghiên c u đư s d ng d li u c a 167 công ty t i Jordan t 1989

đ n 2006 K t qu th c nghi m trong bài nghiên c u đư ch ra r ng c u trúc

s h u và s h u t p trung đóng góp m t vai trò quan tr ng trong hi u qu

ho t đ ng và giá tr công ty t i các công ty c a Jordan

Trong nghiên c u này, Rami Zeitun s d ng ph ng pháp nghiên c u th c nghi m, đ ng th i th c hi n phân tích h i quy d li u b ng thông qua u c

lu ng OLS đ ki m tra s nh hu ng c a c u trúc s h u lên hi u qu ho t

đ ng c a công ty v i các gi thi t:

H1: C u trúc s h u t p trung không nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng công ty

Yit= 0+ 1SIZEit– 2DEBTit+ 3GROWit+ 4CRit + it

Y: i di n cho hi u qu ho t đ ng thông qua ROA, ROE, Tobin’s Q CR: Bi n t l s h u t p trung t ng ng (5 c đông l n nh t)

Ph ng trình đ c c l ng b ng ki m đ nh gi thi t th nh t s d ng

d li u b ng và mô hình hi u ng truy su t ng u nhiên (random effects)

m t t ng quan âm gi a s h u t p trung và hi u qu ho t đ ng c a công ty

đ c đo l ng b ng c Tobin’Q và ROA, và t ng quan âm v i MBVR Bài nghiên c u c ng đư tìm th y m t t ng quan âm gi a s h u nhà n c và

hi u qu ho t đ ng ti p c n s sách, trong khi nh ng c u trúc s h u phân tán khác ch có ý ngh a khi s d ng h s Tobin’Q cho m u nghiên c u Kh

n ng sinh l i c a công ty ROA có ý ngh a và t ng quan âm v i s h u t

ch c và t ng quan d ng v i hi u qu th tr ng (MBVR)

Ahmed, Sehrish, Saleem, Yasir và Shehzad (2012) nghiên c u tác đ ng

c a s h u t p trung lên hi u qu ho t đ ng công ty v i b ng ch ng th c nghi m t th tr ng ch ng khoán Karachi, v i m u nghiên c u là 100 công

ty phi tài chính t i th tr ng ch ng khoán Karachi t n m 2005-2010, s

d ng h i quy Pooled OLS v i gi thi t: S h u t p trung không liên quan đ n

ho t đ ng công ty Trong đó hi u qu ho t đ ng tài chính đ c đo l ng b ng ROA (t su t sinh l i trên t ng tài s n), t ng tr ng doanh thu Hi u qu ho t

đ ng th tr ng đ c đo l ng b ng t ng tr ng giá ch ng khoán

MP: Hi u qu th tr ng

CO: S h u t p trung (10 c đông l n nh t)

ControlVariable: Bi n ki m soát (Ln t ng tài s n, kh n ng thanh kho n, đòn

b y tài chính)

K t qu nghiên c u không có d u hi u nào cho th y s h u t p trung tác

đ ng đên ho t đ ng công ty S h u t p trung có t ng quan âm v i hi u qu

th tr ng và t ng quan d ng v i c hai ch s hi u qu tài chính (ROA và

t ng tr ng doanh thu)

Dadson Awunyo-Vitor (2012) nghiên c u tác đ ng c a s h u t p trung lên

hi u qu ho t đ ng công ty v i m u nghiên c u là danh sách công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Ghana trong giai đo n t 1999 đ n 2009 V i d

li u b ng đ c h i quy theo ph ng trình

PERFit = 0+ 1TOP5it+ 2TOP5SQit+ 3DEBTit+ 4FIRMSIZEit+

5BODSIZEit+ 6BODSIZESQit+ 7AGEit+ 8AGESQit + it

Trong đó:

PERFit: Hi u qu ho t đ ng công ty i t i th i đi m t.(đ c đo l ng b ng hai

bi n ROA và Tobin’s Q)

TOP5it: S h u t p trung c a công ty i t i th i đi m t (t l s h u c ph n c a

5 c đông l n nhât công ty)

TOP5SQit: Bình ph ng c a s h u t p trung c a công ty i t i th i đi m t (t l

s h u c ph n c a 5 c đông l n nhât công ty)

DEBTit: T l n trên t ng tài s n

FIRMSIZEit: Quy mô công ty i t i th i đi m t

BODSIZEit: Quy mô ban qu n tr công ty i t i th i đi m t

BODSIZESQit: Bình ph ng c a quy mô ban qu n tr công ty i t i th i đi m t AGEit: S n m ho t đ ng c a công ty i

AGESQit: Bình ph ng s n m ho t đ ng c a công ty i

K t qu nghiên c u tác gi đư tìm th y t ng quan d ng gi a s h u t p trung và hi u qu ho t đ ng công ty (đo l ng b ng ROA), t ng quan âm khi

th c hi n bình ph ng bi n s h u t p trung m c ý ngh a 1% Bên c nh đó không tìm th y ý ngh a th ng kê khi th c hi n h i quy bi n Tobin’s Q Nghiên

c u c ng tìm th y t ng quan phi tuy n gi a s h u t p trung và hi u qu ho t

đ ng công ty

B ngă2.1:ăT ngăh păk tăqu ănghiênăc uătr căđây

ho t đ ng công ty Mudambi,

S h u t p trung tác đ ng tích c c đ n hi u qu

ho t đ ng công ty Kapopoulo

n m 1989 đ n

2006

S h u t p trung t ng quan âm v i ROA và

t ng quan d ng v i MBVR

1999 đ n 2008

S h u t p trung tác đ ng tích c c đ n hi u qu

ho t đ ng công ty

Ngu n: Tác gi t ng h p

K t lu năch ngă2

C u trúc s h u công ty quan tâm đ n v n đ s h u t p trung và s

h u phân tán ho c danh tính c a ch s h u S h u t p trung đ c đánh giá

d a trên s l ng c đông và t l ph n tr m c ph n n m gi Hi u qu ho t

đ ng công ty có th đ c đo l ng b ng ROA, ROE, Tobin’s Q, MBVR…,

hi u qu ho t đ ng công ty c ng có th đ c đo l ng theo s sách k toán và

ti p c n th tr ng Trong nhi u nghiên c u tr c đây các k t qu nghiên c u trên các m u nghiên c u khác nhau cho th y k t qu v m i t ng quan gi a

s h u t p trung và hi u qu ho t đ ng công ty M t s nghiên c u tìm th y

t ng quan âm nh Mudambi, R., và C Nicosia (1998), trong khi m t s khác tìm th y t ng quan d ng nh Kapopoulos và Lazaretou (2006) và Dadson Awunyo-Vitor (2012) hay k t qu h n h p khi s d ng các cách ti p

c n khác nhau Rami Zeitun (2009)

Ch ngă3:ăPh ngăphápănghiênăc u 3.1 M u d li u

th c hi n phân tích h i quy d li u b ng các công ty phi tài chính niêm y t trên sàn ch ng khoán TP H Chí Minh, tác gi ch n m u d li u các

n m tài chính t n m 2008 cho đ n n m 2012 M u nghiên c u ban đ u bao

g m 309 công ty đ c niêm y t trên sàn HOSE thu c S giao d ch ch ng khoán TP H Chí Minh Trong đó, tác gi lo i tr các công ty tài chính, công

ty có d li u ch a hoàn thành và công ty b thi u d li u k toán, d li u s

h u cùng các d li u khác Cu i cùng m u nghiên c u bao g m 55 công ty, chi m 17.8% t ng s công ty đ c niêm y t trên sàn HOSE trong giai đo n t

n m 2008 đ n n m 2012 t ng ng v i 275 quan sát đ c s d ng D li u tài chính c n thi t cho nghiên c u này (bao g m t ng tài s n, doanh thu, thu

nh p ròng, n ph i tr , n ng n h n, tài s n ng n h n và v n ch s h u, dùng

đ tính ROA, t c đ t ng doanh thu, kh n ng thanh kho n, quy mô công ty,

t l n ) đ c l y t báo cáo tài chính đư đ c ki m toán c a các công ty trong giai đo n mà tác gi nghiên c u D li u th tr ng giá ch ng khoán trung bình hàng n m dùng đ tính toán t ng tr ng giá ch ng khoán, d li u này đ c thu th p qua trang web www.acbs.com.vn

Trong nghiên c u này d li u dùng đ đánh giá m c đ s h u t p trung c a công ty là t l s h u c a 5 c đông l n nh t c a công ty đ c thu

th p thông qua báo cáo th ng niên c a công ty, tuy nhiên các d li u v s

h u t p trung không ph i lúc nào c ng có đ y đ và rõ ràng trên các báo cáo

th ng niên c a công ty, do đó tác gi thu nh p d li u t các ngu n tài li u khác thông qua internet bao g m báo cáo c a ban giám đ c, báo cáo qu n tr

và danh sách c đông tham gia đ i h i th ng niên

3.2.Mô hình nghiên c u

3.2.1 Mô t bi n

Bi năph ăthu c

Theo Rami Zeitun (2009) hi u qu ho t đ ng công ty đ c đo l ng

b ng ROA, ROE, Tobin’s Q và MBVR T ng t nh v y trong nghiên c u này đ xem xét hi u qu ho t đ ng công ty các bi n sau đ c s d ng: ROA, ROE, Tobin’s Q, MBVR Trong đó, ROA, ROE đ c đ i di n cho hi u qu

ho t đ ng đo l ng s sách k toán MBVR, Tobin’s Q đ i di n cho hi u qu

ho t đ ng ti p c n th tr ng

ROA: c tính b ng t s gi a thu nh p tr c thu và giá tr s sách c a

t ng tài s n L i nhu n trên tài s n là m t ch s l i nhu n c a m t công ty có liên quan đ n t ng s tài s n c a mình ROA cung c p m t n n t ng đ ki m tra xem làm th nào qu n lý hi u qu s d ng tài s n c a m t công ty đ t o

ra thu nh p Fazelzadeh và c ng s (2011) ROA đo b ng hai cách khác nhau: thu nh p ròng sau lưi và thu chia cho t ng tài s n và thu nh p tr c thu và lưi chia cho t ng tài s n Theo Ahmed và c ng s (2012) ROA đ c tính b ng thu nh p tr c thu và lưi chia cho t ng tài s n, v i cách tính này s cho th y

hi u qu s d ng tài s n đ t o ra thu nh p c a công ty

ROA = EB IT/T ngătàiăs n

Trong đó:

ROA: t su t sinh l i trên t ng tài s n

EBIT: L i nhu n tr c thu và lưi vay

Ch s th hai dùng đánh giá hi u qu ho t đ ng đo l ng s sách k toán là t su t l i nhu n trên v n c ph n (ROE) (Demsetz & Villalonga, 2001) ây là ch s quan tr ng đ i v i các c đông ROE đánh giá l i ích mang l i cho các c đông, đi u này càng quan tr ng h n đ i v i các c đông

l n khi t p trung đ u t vào m t công ty thay vì m t danh m c (Chaganti &

Damanpour, 1991) Nghiên c u c a Rami Zeitun (2009) ROE c ng đ c s

d ng nh ch s đ đo l ng hi u qu ho t đ ng công ty

ROEă=ăEAT/V năc ăph n

Trong đó:

ROE: t su t sinh l i trên v n c ph n

EAT: L i nhu n sau thu

Ch s dùng đ đánh giá hi u qu ho t đ ng công ty ti p c n th tr ng

là Tobin’s Q Tobin’s Q l n đ u tiên đ c gi i thi u b i James Tobin (1969)

là t s gi a giá tr th tr ng và giá tr thay th c a m t tài s n c a công ty

Nó k t h p c thông tin th tr ng và thông tin k toán đ đánh giá kh n ng tái s n xu t c a công ty

Vi c tính toán c a Tobin Q là r t ph c t p b i vì nó bao g m t t c các tài s n c a m t công ty đang s h u V n đ tính toán này là ph c t p h n

Vi t Nam b i vì các tiêu chu n k toán áp d ng cho các công ty ch báo cáo giá tr mua tài s n c a công ty t i th i đi m mua trong quá kh thay vì giá tr

hi n t i, do v y giá tr thay th tài s n không đ c li t kê trong báo cáo tài chính

gi i quy t v n đ th c t này, hai cách ti p c n c b n đ c gi i thi u b i Lindenberg và Ross (1981), Chung và Pruitt (1994) Lindenberg và Ross (1981) đư s d ng t ng giá tr th tr ng c a n ch a thanh toán,c phi u ph thông và c phi u u đưi đ đ i di n cho giá tr th tr ng c a công

ty, và t ng c a các giá tr thay th tài s n c đ nh và hàng t n kho và giá tr s

sách ph n còn l i c a tài s n đ đ i di n cho t ng chi phí thay th n ng l c

s n xu t Ph ng pháp này yêu c u d li u đ u vào cao và tính toán ph c t p, tuy nhiên, nó có tính chính xác cao (DaDalt và c ng s , 2003)

Cách ti p c n khác d a trên công th c đ c đ a ra b i Chung và Pruitt (1994) Tobin’s Q đ c tính d a trên gi đ nh r ng các chi phí thay th c a

nhà máy, thi t b , hàng t n kho đ u b ng v i giá tr s sách Giá tr c a n

c ng đ c cho b ng v i giá tr s sách Công th c tính này cho k t qu Tobin’s Q t ng đ ng mà ch yêu c u các thông tin tài chính và k toán c

b n Các k t qu h i quy cho th y công th c đ n gi n này có th gi i thích ít

nh t 96.6% c a s thay đ i c a Tobin’s Q so v i c tính b ng cách c a Lindenberg& Ross (1981) Vì v y, các công th c đ n gi n đ c l a ch n tr khi có nh ng tr ng h p c c k chính xác (DaDalt và c ng s , 2003) Trong nghiên c u này tác gi s d ng công th c đ c đ a ra b i Chung và Pruitt (1994)

tr ng là MBVR – th giá trên th giá (Rami Zeitun, 2009) Giá tr s sách c

ph n chính là s ti n th c s đ c đ a vào ho t đ ng s n xu t kinh doanh t o

ra l i nhu n c a công ty và giá tr gia t ng cho n n kinh t , trong khi đó giá

Bi năđ căl p

CO – S h u t p trung: c p đ n các c đông có t l s h u c ph n

l n nh t c a công ty S h u t p trung cung c p thông tin đ nh l ng v quy n s h u, đ i di n cho t p trung quy n s h u v n c a các c đông l n

nh t trong công ty Trong các nghiên c u tr c đây có nhi u cách đo l ng

s h u t p trung c a công ty Các t l ph n tr m s h u c ph n c a A5 – 5

c đông l n nh t công ty, A10 – 10 c đông l n nh t công ty, A20 – 20 c đông l n nh t công ty th ng đ c s d ng ph bi n đ đo l ng m c đ t p trung c a công ty Porta và c ng s (1998) l p lu n r ng 10 c đông l n nh t công ty đ c s d ng đ xác đ nh m c đ s h u t p trung Trong khi đó m t

s nghiên c u khác l i cho r ng 20 c đông l n nh t có th làm rõ m c đ s

h u t p trung t t h n Demsetz và Lehn (1985) Trong các giá tr đ c s

d ng cho s h u t p trung thì giá tr A5 – t l ph n tr m s h u c ph n c a

5 c đông nh t d c s d ng ph bi n (Kapopoulos và Lazaretou, 2006) Khi

m t c đông n m gi t 50% c ph n tr lên không ch tr thành c đông chi

ph i mà còn n m quy n h p pháp c a công ty (Faccio và c ng s , 2002) Tuy nhiên, t i th tr ng Vi t Nam đa s các công ty đ c hình thành t quá trình

c ph n hóa các Doanh nghi p nhà n c và các công ty t nhân Do đó s

h u t p trung khá cao cho m t hay m t vài c đông nh nhà n c và gia đình

Vì v y trong ph m vi nghiên c u này, tác gi kh o sát s h u t p trung trong

t l ph n tr m s h u c ph n công ty l n l t c a nhóm 5 c đông l n nh t

Bi năki măsoát

òn b y tài chính (LEV) là t s c a n ph i tr trên t ng tài s n (Shah

và Hitazi, 2004) M t công ty có t l n cao có th làm t ng giá tr công ty thông qua vi c t ng đòn b y tài chính và gi m thu trong qu n lý doanh nghi p Tuy nhiên, n u t l n quá cao s gây khó kh n cho vi c b sung v n

và gây tr ng i trong vi c linh đ ng các ho t đ ng qu n tr do áp l c chi phí

lưi vay cao ph i chi tiêu t i m t t l c đ nh Thêm vào đó, trong tr ng h p này, lưi vay v t quá so v i t su t sinh l i c a v n qu n lý, đi u này làm

t ng t c đ gi m l i nhu n và phá s n doanh nghi p có th t ng lên T l n

c a m t công ty không ch nh h ng tr c ti p đ n giá tr doanh nghi p mà còn nh h ng gián ti p đ n giá tr doanh nghi p thông qua c u trúc qu n tr quy n s h u c a công ty đó

LEVă=ăT ngăn /ăT ngătàiăs n

Quy mô công ty (SIZE) đ c đo l ng b ng t ng tài s n c a công ty theo báo cáo tài chính đư ki m toán Tuy nhiên đ các giá tr có th so sánh

đ c, trong nghiên c u này tác gi s d ng log t nhiên c a t ng tài s n (Ln

t ng tài s n) Josef và c ng s (1994) đ a ra l p lu n r ng có m t t ng quan

d ng gi a hi u qu ho t đ ng và quy mô công ty

SIZEă=ăLn(T ngătàiăs n)

Kh n ng thanh kho n (LIQ) th hi n kh n ng thanh toán các kho n

n ng n h n c a công ty Trong nghiên c u này, kh n ng thanh kho n đ c

đo l ng b ng tài s n ng n h n trên n ng n h n John (1993), Su và Vo (2010) ch ra r ng m i t ng quan gi a kh n ng thanh kho n c a công ty và

hi u qu ho t đ ng là không có ý ngh a Baskin (1988) tìm ra m i t ng quan

âm gi a kh n ng thanh kho n và ROA, Ahmed và c ng s (2012) c ng tìm

ra m i t ng quan d ng gi a kh n ng thanh kho n và hi u qu ho t đ ng

c a công ty

LIQă=ăTàiăs năng năh n/N ăng năh n

ROA = EBIT/T ng tài s n

T l ph n tr m c ph n s h u b i 5 c đông l n nh t công ty

3.2.2 Mô hình và gi thi t nghiên c u

Trong công ty c ph n có s tách bi t gi a quy n ki m soát và quy n

s h u, tuy nhiên c ng t n t i hai thành ph n s h u là c đông l n là nh ng

ng i n m gi ph n l n c ph n c a công ty c ng nh quy n bi u quy t trong công ty, m t b ph n khác là các c đông nh có s l ng c ph n n m

gi và quy n bi u quy t không đáng k Có hai tr ng phái đánh giá v tác

đ ng c a s h u t p trung lên hi u qu ho t đ ng công ty, theo Bethel J E.,

Liebeskind J F và Opler T (1998) thì các c đông l n có th s d ng quy n

h n c a mình đ tác đ ng làm gia t ng hi u qu ho t đ ng c a công ty, trong khi đó Johnson và các c ng s (2000) và Perez-Gonzales (2001) cho r ng s

h u t p trung gây ra v n đ chi phí đ i di n tác đ ng tiêu c c đ n hi u qu

ho t đ ng công ty

Qua nh ng lý thuy t v c u trúc s h u và hi u qu ho t đ ng công ty

c ng nh các nghiên c u th c nghi m tr c đây, gi thi t sau đây đ c đ a

ra nh m xem xét tác đ ng c a s h u t p trung lên hi u qu ho t đ ng c a công ty

H0: S h u t p trung không có t ng quan v i hi u qu ho t đ ng công ty

H1: S h u t p trung có t ng quan âm v i hi u qu ho t đ ng công ty

xem xét hi u qu ho t đ ng công ty, nghiên c u xem xét 2 khía

ph :

H0-1: S h u t p trung không có t ng quan v i hi u qu ho t đ ng c a công

ty đo l ng theo s sách

H1-1: S h u t p trung có t ng quan âm v i hi u qu ho t đ ng c a công ty

đo l ng theo s sách

ROAit= + 1COit+ 2SIZEit+ 3LIQit+ 4LEVit+

ROEit= + 1COit+ 2SIZEit+ 3LIQit + 4LEVit+

H0-2: S h u t p trung không có t ng quan v i hi u qu ho t đ ng c a công

ty đo l ng theo th tr ng

H1-2: S h u t p trung có t ng quan d ng v i hi u qu ho t đ ng c a công

ty đo l ng theo th tr ng

MBVRit= + 1COit+ 2SIZEit+ 3LIQit+ 4LEVit+

TQit= + 1COit+ 2SIZEit+ 3LIQit+ 4LEVit+

Trong đó:

ROAit: T su t sinh l i trên t ng tài s n c a công ty i t i n m t

ROEit: T su t sinh l i trên v n c ph n c a công ty i t i n m t

MBVRit: Th giá trên th giá c a công ty i t i n m t

TQit: Tobin’s Q c a công ty i t i n m t

COit: S h u t p trung c a công ty i t i n m t

SIZEit: Quy mô công ty công ty i t i n m t

LIQit: Kh n ng thanh kho n công ty i t i n m t

LEVit: òn b y tài chính công ty i t i n m t

3.3.ăCácăph ngăphápăki măđ nh mô hình

đáp ng các m c tiêu nghiên c u c a mình c ng nh ki m đ nh các

gi thi t nghiên c u, tác gi th c hi n các ph ng pháp ki m đ nh theo trình

t nh sau: th ng kê mô t d li u, phân tích t ng quan, c l ng mô hình

và ki m đ nh các gi thi t nghiên c u v i s h tr c a ph n m m Stata 12.0

3.3.1.Th ng kê mô t

Th ng kê mô t đ c s d ng nh m mô t l i nh ng đ c tính c a d

li u nghiên c u và đ a ra nh ng nh n đ nh ban đ u v chu i d li u nghiên

c u, c th đ tài s mô t l i d li u d a trên các tiêu chí: Giá tr trung bình, giá tr l n nh t, giá tr nh nh t, sai s s chu n, trung v

3.3.2.Phânătíchăt ngăquan

Phân tích t ng quan đ c đ tài s d ng nh m xem xét m i quan h

gi a các bi n đ c l p và bi n ph thu c H s t ng quan (Pearson) đ c

đ a ra đ u tiên b i Francis và Galton, theo đó h s t ng quan đ c tính

b ng cách chia hi p ph ng sai c a bi n v i tích đ l ch chu n c a chúng tài xây d ng ma tr n h s t ng quan kèm theo m c ý ngh a nh m đánh giá

b c đ u v m i t ng quan gi a các bi n Ngoài ra, trong tr ng h p các

bi n đ c l p có m i t ng quan cao (l n h n 0.8) và đây có th là d u hi u

c a hi n t ng đa c ng tuy n và c ng là c s đ tác gi th c hi n các ki m

đ nh c n thi t và hi u ch nh mô hình nghiên c u

3.3.3.Ph ngăphápă căl ng mô hình

Trong khi phân tích t ng quan nh m xem xét m i quan h gi a các

bi n nghiên c u có m i quan v i nhau hay không thì phân tích h i quy đ c dùng đ đo l ng m c đ nh h ng c a các bi n đ c l p v i các bi n ph thu c qua đó cho bi t chi u h ng tác đ ng và m c đ tác đ ng c a t ng bi n

đ c l p lên bi n ph thu c Ph ng pháp này cho phép đ tài đ a ra b ng

ch ng th c nghi m đ tr l i cho các câu h i và các gi thi t nghiên c u.Theo

đó tác gi th c hi n c l ng mô hình thông qua c l ng Fixed Effect, Random Effect Lý do tác gi ch n c l ng mô hình Fixed Effect, Random Effect mà không ch n mô hình Pooled là:

Th nh t, c l ng Pooled là c l ng đ n gi n và b qua c u trúc

d li u b ng có th d n đ n vi c các bi n đ c l p không ph n ánh đúng m i quan h gi a các bi n đ c l p v i bi n ph thu c Và do đó trong mô hình có nhi u bi n gi i thích nên có th x y ra hi n t ng t ng quan gi a các bi n

đ c l p Và khi đi u này x y ra s d n đ n c l ng Pooled không còn hi u

qu Do đó c n m t mô hình t t h n mô hình Pooled

Th hai, đ xem xét đ c đi m riêng c a t ng công ty trong m u nghiên

c u có th nh h ng đ n bi n gi i thích và do có nh ng thu c tính chúng ta không quan sát đ c b ng giá tr thì lúc này mô hình phù h p h n so v i Pooled là mô hình Fixed Effect Theo đó, mô hình đ c xây d ng đ xem xét

đ c đ c đi m riêng c a t ng công ty trong m u nghiên c u theo s thay đ i

c a h s ch n Tuy nhiên s thay đ i này là c đ nh theo th i gian và đ xem xét s khác nhau đó thì chúng ta có th dùng bi n gi Do mô hình ch quan tâm đ n nh ng khác bi t mang tính cá nhân đóng góp vào mô hình nên nó không x y ra hi n t ng t t ng quan M t minh ho cho mô hình này nh sau:

Trong đó : th hi n cho s khác nhau gi a các công ty nghiên c u

nh ng s khác nhau đó không thay đ i theo th i gian Khi đó đ c tri n khai theo các bi n gi đ xem xét nh ng đ c đi m riêng bi t c a t ng đ i

t ng nghiên c u

Th ba, khi nh ng đ c đi m riêng bi t gi a các đ i t ng nghiên c u

đ c gi s là ng u nhiên và không t ng quan đ n các bi n gi i thích thì chúng ta có th dùng mô hình hi u ng ng u nhiên (Random Effect Model) Cách ti p c n c a mô hình này là d a trên ph n d Mô hình tác đ ng ng u nhiên đ c th hi n nh sau:

Trong đó, là ph n d t ng h p g m hai thành ph n là sai s

thành ph n đ i di n cho các đ c đi m riêng c a t ng công ty, là sai s thành ph n k t h p khác nhau c a các đ c đi m riêng c a các công ty và theo

th i gian là giá tr trung bình c a t t c các h s ch n c a các công ty nghiên c u và sai s thành ph n đ i di n cho chênh l ch ng u nhiên c a

t ng h s ch n c a các công ty này v i giá tr trung bình

Nh v y v n đ đ t ra là mô hình nào là phù h p cho nghiên c u

tr l i câu h i này lu n v n s s d ng ki m đ nh Hausman nh m so sánh mô hình Fixed Effect và Random Effect

3.3.4.ăPh ngăphápăki măđ nh các h s h i quy và s phù h p c a mô

hình

Trong ph n này tác gi s s d ng ki m đ nh t (t-test) đ ki m tra s phù h p c a các h s h i quy Các m c ý ngh a th ng đ c s d ng trong

th ng kê là 1%, 5%, 10% hay nói khác h n là đ tin c y 99%, 95%, 90% i

v i nghiên c u này đ tài ch n m c ý ngh a 5% đ đánh giá m c đ phù h p

c a các h s h i quy, t c bi n đ c l p ch đ c xem là tác đ ng đ n bi n ph thu c khi mà h s h i quy có giá tr P-value nh h n 5% Tuy nhiên, trong

m t s tr ng h p h s h i quy có P-value l n h n 5% nh ng nh h n 10%

c ng đ c tác gi l u ý trong nghiên c u c a mình

ki m tra s phù h p c a mô hình đ tài s d ng ki m đ nh F v i các

gi thi t H0 là R2 = 0 M c ý ngh a đ tài ch n là 5% theo đó gái tr P-value

nh h n 5% thì bác b gi thi t H0 nên mô hình là phù h p

Ngoài ra, sau khi mô hình đ c c l ng là phù h p tác gi c ng th c

hi n các ki m đ nh đi kèm khác nh m ki m tra các khuy t t t c a mô hình Theo đó, tác gi th c hi n ki m đ nh ph ng sai thay đ i và ki m đ nh t

t ng quan, b i l n u mô hình có hi n t ng ph ng sai thay đ i ho c t

t ng quan ho c c hai thì các ki m đ nh v h s h i quy c a mô hình là không đáng tin c y, c l ng c a mô hình là c l ng không hi u qu và

R2 là không đúng b n ch t c a nó N u mô hình có hi n t ng ph ng sai thay đ i ho c có t t ng quan ho c có c hai khuy t t t này thì tác gi ti n hành kh c ph c mô hình nghiên c u b ng cách c l ng l i mô hình b ng

ph ng pháp GLS GLS (generalized least squares) – ph ng pháp h i quy bình ph ng nh nh t t ng quát là k thu t đ tính toán các thông s ch a

bi t trong m t mô hình tuy n tính GLS đ c áp d ng trong tr ng h p có

hi n t ng ph ng sai thay đ i hay hi n t ng t t ng quan và trong các

tr ng h p ph ng pháp bình ph ng nh nh t không mang l i hi u qu ho c

có nh ng k t lu n sai l m

K tălu năch ngă3

Nghiên c u v i m u d li u 55 công ty phi tài chính niêm y t trên sàn giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh trong giai đo n 2008 – 2012

V i 275 quan sát, nghiên c u th c hi n h i quy theo mô hình Fixed effects và Random effects, đ ng th i đ kh c ph c các hi n t ng c a mô hình tác gi

s d ng ph ng pháp GLS đ ki m đ nh tác đ ng c a s h u t p trung lên

hi u qu ho t đ ng công ty Trong đó, s h u t p trung đ i di n b ng t l c

ph n s h u c a 5 c đông l n nh t trong công ty, hi u qu ho t đ ng công ty

đ c đánh giá thông qua hai cách ti p c n v m t s sách đ c đ i di n b ng

2 bi n ROA, ROE, ti p c n th tr ng đ c đo l ng b ng MBVR và Tobin’s

Q Mô hình h i quy v i 3 bi n ki m soát là quy mô công ty, kh n ng thanh kho n và đòn b y tài chính

Ch ngă4:ăTh oălu năk tăqu ănghiênăc u

4.1 Th ng kê mô t

M u nghiên c u có d ng d li u b ng, bao g m 55 công ty phi tài chính niêm y t trên th t ng ch ng khoán Thành ph H Chí Minh t 2008

đ n 2012

B ng 4.1: Th ng kê mô t các bi n trong mô hình nghiên c u

Mean Maximum Minimum Std Dev Skewness Kurtosis ROA 0.1148 0.5200 -0.5101 0.0991 -0.1147 9.5462 ROE 0.1606 1.0163 -0.9697 0.1765 -1.1301 14.6248

TQ 1.0930 4.3966 0.3497 0.4931 2.6727 14.3849 MBVR 1.1910 5.4200 0.1500 0.8811 1.7502 6.8277 CO5 0.53363 0.9187 0.19074 0.17302 -0.06235 2.0087 LEV 0.4836 0.9111 0.0309 0.2137 -0.2318 1.9062 LIQ 2.1287 17.2812 0.1138 1.9430 4.2814 28.9318 SIZE 27.6247 30.5799 25.3801 1.1443 0.5523 2.9460 Ngu n: tính toán c a tác gi t d li u nghiên c u

nh nh t là -96.9%, giá tr trung bình là 16.06% D a vào s li u nghiên c u cho th y ROA ít có s bi n đ ng h n so v i ROE khi có đ l ch chu n là 9.91% trong khi đó ROE có đ l ch chu n là 17.65% Có 4% quan sát có giá

tr ROA âm và 7.55% quan sát có giá tr âm đ i v i ROE, đi u này cho th y

h u h t các doanh nghi p ho t đ ng có l i nhu n trong giai đo n 2008 –

2012

Ngu n: Tính toán c a tác gi t d li u nghiên c u

Hình 4.3: ROA và ROE bình quân qua các n m

M c dù t su t sinh l i bình quân qua các n m c a h u h t các công ty trong m u nghiên c u v n duy trì d ng trong giai đo n 2008-2012 nh ng l i

có xu h ng gi m d n trong 5 n m (Hình 4.3) i u này c ng ph n ánh tình

tr ng suy thoái c a n n kinh t ngày càng tr nên nghiêm tr ng