Luận văn Thạc sĩ 2014 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của ngân hàng TMCP Việt Nam

Các ch tiêu c a khung phân tích CAMELS ..... Quy mô ngân hàng SIZE ..... và toàn b h th ng tài chính nói chung... Ch tiêu này càng cao thì càng cho th y doanh nghi p có kh n ng tài... Ch

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan r ng Lu n v n “Phân tích các nhân t nh h ng đ n hi u

qu tài chính c a Ngân hàng TMCP Vi t Nam” là công trình nghiên c u c a riêng

Tôi

Các thông tin, d li u đ c s d ng trong Lu n v n là trung th c, các n i dung trích d n đ u có ghi rõ ngu n g c và các k t qu trình bày trong Lu n v n ch a đ c công b t i b t k công trình nghiên c u nào khác

Tp H Chí Minh, tháng 05 n m 2014

H c viên

Nguy n Th Minh

M C L C

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ký hi u, các ch vi t t t

Danh m c các b ng và hình

Danh m c các bi u đ

Danh m c các ph l c

L I M U:

1 Tính c p thi t c a đ tài nghiên c u 1

2 M c tiêu nghiên c u 2

3 i t ng nghiên c u 2

4 Ph m vi nghiên c u 2

5 Ph ng pháp nghiên c u 3

6 B c c c a nghiên c u 3

Ch ng 1: LÝ LU N V HI U QU TÀI CHÍNH C A NHTMCP 1.1 T ng quan v hi u qu tài chính c a NHTMCP 4

1.1.1 Khái ni m v hi u qu tài chính 4

1.1.2 Các ch tiêu đánh giá hi u qu tài chính c a NHTMCP 5

1.1.2.1 Các báo cáo tài chính c a NHTMCP 5

1.1.2.2 Phân tích CAMELS và các ch tiêu đo l ng hi u qu tài chính c a NHTMCP 5

1.1.2.3 H th ng các ch tiêu phân tích hi u qu tài chính c a NHTMCP 8

1.1.3 Các nhân t nh h ng đ n hi u qu tài chính c a NHTMCP 12

1.1.3.1 Nh ng nhân t thu c môi tr ng vi mô 12

1.1.3.2 Nh ng nhân t thu c môi tr ng v mô 15

1.2 S c n thi t c a vi c phân tích hi u qu tài chính c a NHTMCP 17

1.2.1 i v i b n thân ngân hàng 17

1.2.1.1 i v i nh ng ng i qu n lý, đi u hành 17

1.2.1.2 i v i ng i lao đ ng 18

1.2.2 i v i nhà đ u t 19

1.2.3 i v i n n kinh t 19

1.3 Các nghiên c u trên th gi i và Vi t Nam v hi u qu tài chính c a ngân hàng 20

1.3.1 Nghiên c u c a Ong Tze San và The Boon Heng (2012) 20

1.3.2 Nghiên c u c a Vincent Okoth Ongore và Gemechu Berhanu Kusa (2013) 22 1.3.3 Nghiên c u c a Tr nh Qu c Trung và Nguy n V n Sang (2013) 23

K t lu n Ch ng 1 26

Ch ng β: TH C TR NG V HI U QU TÀI CHÍNH C A NHTMCP VI T NAM 2.1 T ng quan ho t đ ng c a h th ng NHTMCP Vi t Nam 27

2.1.1 Tr c khi gia nh p WTO 27

2.1.2 Sau khi gia nh p WTO 28

2.2 Th c tr ng hi u qu tài chính c a các NHTMCP Vi t Nam trong giai đo n 2006 ậ 2012 29

2.2.1 Quy mô v v n và n ng l c ho t đ ng 32

2.2.2 Các ch tiêu c a khung phân tích CAMELS 34

2.2.2.1 Ch tiêu b o đ m an toàn v n 35

2.2.2.2 Ch tiêu ch t l ng tài s n 36

2.2.2.3 Ch tiêu hi u qu ho t đ ng 39

2.2.3 Ch t l ng thanh kho n 40

2.2.4 Các ch tiêu hi u qu 41

K t lu n C h ng β 44

Ch ng γ: NGHIÊN C U TH C NGHI M V CÁC NHÂN T NH

H NG N HI U QU TÀI CHÍNH C A NHTMCP VI T NAM

3.1 Mô t m u nghiên c u 45

3.2 L ng hóa các bi n 45

3.2.1 Các nhân t n i t i xu t phát t ngân hàng 46

3.2.1.1 T l an toàn v n (Equity to assset ratio – CA) 46

3.2.1.2 Ch t l ng tài s n (Loan loss reserves to gross loans – LLR) 47

3.2.1.3 Hi u qu qu n lý (Management Efficienct – ME) 47

3.2.1.4 Qu n lý thanh kho n (Liquidity Management – LIQ) 48

3.2.1.5 Quy mô ngân hàng (SIZE) 48

3.2.2 Bi n nhân t v mô 49

3.2.2.1 T c đ t ng tr ng kinh t (GDP) 50

3.2.2.2 T l l m phát (CPI) 50

3.3 Th ng kê mô t và ma tr n t ng quan 52

3.3.1 K t qu th ng kê mô t 52

3.3.2 Phân tích ma tr n t ng quan 53

3.4 Mô hình nghiên c u 54

3.5 Ph ng pháp nghiên c u 55

3.5.1 Ph ng pháp h i quy OLS thông th ng 56

3.5.2 Ph ng pháp h i quy OLS v i hi u ng c đ nh (Fixed Effect) 57

3.5.3 Ph ng pháp h i quy OLS v i hi u ng ng u nhiên (Random Effect) 58

3.6 Phân tích các nhân t tác đ ng đ n hi u qu tài chính c a NHTMCP Vi t Nam 59

3.6.1 Mô hình nghiên c u ch bao g m các bi n n i t i c a ngân hàng 59

3.6.1.1 Mô hình h i quy v i bi n ph thu c là ROA 59

3.6.1.2 Mô hình h i quy v i bi n ph thu c là ROE 62

3.6.1.3 Mô hình h i quy v i bi n ph thu c là NIM 66

3.6.2 Mô hình nghiên c u ch bao g m các bi n n i t i và bi n v mô 69

3.6.2.1 Mô hình h i quy v i bi n ph thu c là ROA 69

3.6.2.2 Mô hình h i quy v i bi n ph thu c là ROE 71

3.7 Th o lu n k t qu nghiên c u 74

3.7.1 Bi n t l an toàn v n (CA) 74

3.7.2 Bi n ch t l ng tài s n (LLR) 75

3.7.3 Bi n hi u qu ho t đ ng (ME) 76

3.7.4 Bi n ch t l ng thanh kho n (LIQ) 76

3.7.5 Bi n quy mô ngân hàng (SIZE) 77

3.7.6 Bi n t c đ t ng tr ng kinh t (GDP) 78

3.7.7 Bi n t l l m phát (CPI) 79

K t lu n Ch ng γ 80

C h ng 4: GI I PHÁP NH M NÂNG CAO HI U QU TÀI CHÍNH C A NHTMCP VI T NAM 4.1 K t qu đ t đ c t nghiên c u 81

4.2 Các ki n ngh nh m nâng cao HQTC c a các NHTMCP Vi t Nam 82

4.2.1 i v i Chính ph 82

4.2.2 i v i Ngân hàng Nhà n c 83

4.2.3 i v i các NHTMCP Vi t Nam 84

4.2.3.1 Nâng cao n ng l c tài chính 84

4.2.3.2 Nâng cao ch t l ng tài s n 86

4.2.3.3 Ti t gi m các chi phí ho t đ ng 89

4.2.3.4 Qu n lý ch t l ng thanh kho n 90

4.2.3.5 Nâng cao n ng l c qu n tr và n ng l c giám sát c a ngân hàng 90

4.3 H n ch c a đ tài và đ xu t h ng nghiên c u m i 91

K t lu n Ch ng 4 92

K T LU N CHUNG 93 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C CÁC KÝ HI U VÀ CÁC CH VI T T T

WTO : T ch c Th ng m i Th Gi i

BCTC : Báo cáo tài chính

BCTN : Báo cáo th ng niên

VAMC : Công ty TNHH MTV Qu n lý tài s n c a các T ch c Tín d ng Vi t Nam

CA : T l an toàn v n (Equity to assset ratio)

LLR : Ch t l ng tài s n (Loan loss reserves to gross loans)

ME : Hi u qu qu n lý (Management Efficienct)

LIQ : Qu n lý thanh kho n (Liquidity Management)

SIZE : Quy mô ngân hàng

DANH M C CÁC B NG VÀ HÌNH

B ng 1.1: Mô t các bi n đ c s d ng trong mô hình h i quy c a nghiên c u Tr nh

Qu c Trung và Nguy n V n Sang (2013) 24

B ng 2.1: S l ng các Ngân hàng t i Vi t Nam 29

B ng 2.2 : M t s ch tiêu kinh t v mô ch y u 30

B ng 2.3: Ch s ho t đ ng NHTMCP Vi t Nam t n m 2006 – 2012 31

B ng 2.4 : V n đi u l c a h th ng NHTMCP Vi t Nam t n m 2006 – 2012 33

B ng 2.5: S h u c a các Ngân hàng n c ngoài t i NHTMCP Vi t Nam n m 2012 33

B ng 2.6: H s CAR c a m t s ngân hàng giai đo n 2009 -2011 36

B ng 2.7: C u ph n tài s n c a Ngân hàng trong Khu v c Châu Á Thái Bình D ng 37 B ng 2.8: T l chi phí ho t đ ng trên t ng thu nh p c a Vi t Nam so v i các n c trong khu v c 39

B ng 2.9: So sánh t l ROA và ROE c a các NHTMCP và toàn ngành 41

B ng 2.10: T l thu nh p ngoài lãi c a Vi t Nam so v i các qu c gia Châu Á Thái Bình D ng 43

Hình 3.1: S đ m i quan h gi a bi n đ c l p và bi n ph thu c 51

B ng 3.2: Mô t các bi n đ c s d ng trong mô hình h i quy 51

B ng 3.3: D li u th ng kê mô t 52

DANH M C CÁC BI U

Bi u đ 2.1: T ng tr ng tín d ng và huy đ ng c a h th ng T ch c tín d ng 30

Bi u đ 2.2: T l tín d ng n n kinh t so v i GDP m t s n c ASEAN (%) 32

Bi u đ 2.3: T c đ t ng tr ng t ng tài s n và v n ch s h u 35

Bi u đ 2.4: T l n x u c a h th ng ngân hàng 38

Bi u đ 2.5: T l n x u c a m t s Ngân hàng trong n m 2012 38

Bi u đ 2.6: K t qu HQTC c a các NHTMCP Vi t Nam t n m 2006 – 2012 41

DANH M C CÁC PH L C

Ph l c 01: K t qu h i quy mô hình kh n ng sinh l i c a NHTM Malaysia

Ph l c 02: K t qu h i quy nghiên c u đo l ng hi u qu tài chính c a các NHTM

PH N M U

1 Tính c p thi t c a đ tài nghiêu c u:

Ngày 11/01/2007, Vi t Nam chính th c tr thành thành viên th 150 c a T ch c

Th ng m i Th Gi i (WTO), đánh d u b c ngo t quan tr ng trong ti n trình h i nh p kinh t qu c t Gia nh p WTO, Vi t Nam có c h i phát tri n h n và g t hái đ c

nh ng thành công đáng k đ i v i toàn n n kinh t nói chung và ngành ngân hàng nói riêng

Vi c h i nh p kinh t qu c t đòi h i các ngân hàng Vi t Nam ph i nâng cao n ng

l c c nh tranh, hoàn thi n khung pháp lý, các chu n m c an toàn ho t đ ng nh m gi m

d n kho ng cách và đáp ng các yêu c u c a các chu n m c c a ngân hàng qu c t

ng th i trang b nh ng ti n đ t t nh t và v ng vàng nh t đ đ i m t v i nh ng r i ro

có kh n ng gia t ng trong ho t đ ng ngân hàng trong th i k h i nh p và c nh tranh

qu c t ,

S c kh e c a m t ngân hàng đ c đánh giá b ng chính n ng l c và HQTC c a ngân hàng đó S c kho tài chính c a ngân hàng không nh ng đ m b o an toàn cho

ng i g i ti n mà nó có ý ngh a quan tr ng đ i v i các c đông, các nhân viên ngân hàng và đ i v i toàn b n n kinh t Nh v y d i góc đ n i b ngân hàng, vi c nghiên

TMCP Vi t Nam” làm n i dung nghiên c u trong lu n v n c a mình

Nh v y, v i vi c nghiên c u thành công, k t qu nghiên c u s mang l i nh ng đóng góp sau:

 C p đ vi mô: Nghiên c u s là c s khoa h c đ các nhà qu n tr và đi u hành ngân hàng xác đ nh đ c các nhân t nh h ng đ n HQTC c a ngân hàng và

m c đ nh h ng c a t ng nhân t t đó, có th đ a ra nh ng quy t đ nh

h p lý mang tính hi u qu giúp các ngân hàng nâng cao hi u qu ho t đ ng,

đ n th i đi m 31/12/2012, Vi t Nam có 38 NHTMCP trong đó có 09 NHTMCP không

có đ y đ d li u tài chính trong th i k nghiên c u n m 2006 – 2012 là NHTMCP B c

Á, NHTMCP B o Vi t, NHTMCP Vi t Nam Th ng Tín, NHTMCP Tiên Phong, NHTMCP B u i n Liên Vi t, NHTMCP i Tín (nay là NHTMCP Xây D ng Vi t Nam), NHTMCP B n Vi t, NHTMCP D u Khí Toàn C u và NHTMCP i Á

chính nh m nâng cao n ng l c ho t đ ng và kh n ng c nh tranh c a các NHTMCP t i Vi t Nam;

 Là giai đo n h th ng Ngân hàng Vi t Nam hoàn thi n khung pháp lý, khung chính sách cho vi c phát tri n nh m gi m d n kho ng cách so v i các chu n

m c Ngân hàng Qu c t ;

 Ngu n s li u đ y đ và có đ tin c y cao nh m ph n ánh t t k t qu nghiên c u khi đo l ng

5 Ph ng pháp nghiên c u:

Bài nghiên c u nghiên c u v n đ HQTC c a các NHTMCP Vi t Nam Do đó đ

đ t đ c m c tiêu nghiên c u, bài nghiên c u s d ng các ph ng pháp sau:

 Ph ng pháp phân tích đ nh tính: Trên c s lý thuy t phân tích c a h th ng phân tích CAMELS, bài nghiên c u s s d ng h th ng ch tiêu phân tích CAMELS ng th i s d ng các b ng s li u, đ th đ khái quát th c tr ng tình hình tài chính c a các NHTMCP Vi t Nam trong giai đo n nghiên c u

 Ph ng pháp phân tích đ nh l ng: Xây d ng mô hình nghiên c u các nhân t tác

đ ng đ n HQTC c a các NHTMCP Vi t Nam và s d ng mô hình h i quy tuy n tính b ng vi c ch y th c nghi m trên ph n m m Eviews 6.0 v i k thu t h i quy

b ng (Panel Regression) đ xây d ng và ki m đ nh các bi n trong mô hình

 D li u phân tích đ c s d ng trong nghiên c u d a trên c s thu th p t các báo cáo đ c l y t các ngu n nh sau:

 i v i các s li u v mô: D li u đ c l y t ngu n báo cáo c a NHNN, Qu

Ti n t Qu c t (IMF), Ngân hàng Th Gi i, Ngân hàng Phát tri n Châu

Á,……đ c công b trong giai đo n 2006 – 2012

 i v i s li u vi mô: D li u đ c l y t các báo cáo tài chính và báo cáo

th ng niên c a 29 NHTMCP Vi t Nam đ c công b chính th c trên website c a các ngân hàng trong giai đo n 2006 – 2012

6 B c c c a nghiên c u:

N i dung c a Lu n v n g m có 04 Ch ng:

CH NG γ: Nghiên c u th c nghi m v các nhân t tác đ ng đ n HQTC c a

NHTMCP Vi t Nam

đi u ki n nh t đ nh Hi u qu đ c phân thành 02 nhóm phân tích, c th :

 Hi u qu tuy t đ i (hi u qu = k t qu nh n đ c theo h ng m c tiêu – chi phí

b ra) cho phép đánh giá hi u qu c a doanh nghi p trên c ph ng di n chi u

r ng và chi u sâu

 Hi u qu t ng đ i (hi u qu = k t qu nh n đ c theo h ng m c tiêu/chi phí

b ra) cho phép so sánh hi u qu c a các doanh nghi p có quy mô khác nhau, các k khác nhau

Khi xem xét hi u qu trong ho t đ ng kinh doanh c a m t t ch c, các nhà phân tích th ng đánh giá và xem xét qua nhi u khía c nh khác nhau nh qu n tr , tài chính

và kinh t Trên khía c nh tài chính, HQTC còn đ c g i là hi u qu s n xu t – kinh doanh hay hi u qu doanh nghi p là hi u qu kinh t xét trong ph m vi m t doanh nghi p, ph n ánh m i quan h gi a l i ích kinh t mà doanh nghi p nh n đ c và chi phí

mà doanh nghi p b ra đ có đ c l i ích kinh t

Xét v khía c nh ngân hàng, HQTC là m t khái ni m r t r ng, ph n ánh k t qu

ho t đ ng kinh doanh và đ u t c a m t ngân hàng v i các y u t n i t i c a chính ngân hàng trong môi tr ng kinh t - xã h i nh t đ nh HQTC là k t qu ho t đ ng kinh doanh

có xét đ n các y u t chi phí trong quá trình ho t đ ng đánh giá HQTC, ng i ta

th ng s d ng h th ng các ch tiêu g m l i nhu n, t l thu nh p trên t ng tài s n (ROA), t l thu nh p trên v n ch s h u (ROE), giá tr gia t ng (VA),…

Nh v y, HQTC c a các NHTM là m t ph m trù hi u qu kinh t - tài chính, ph n ánh ch t l ng ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM; là kh n ng đ t đ c m c tiêu

kinh doanh c a NHTM trên c s thi t l p, t ch c đi u hành chi n l c, chính sách và các ch ng trình ho t đ ng kinh doanh

1.1.2 Các ch tiêu đánh giá hi u qu tài chính c a NHTMCP:

1.1.2.1 Các báo cáo tài chính c a NHTMCP:

o l ng và đánh giá HQTC c a b t k t ch c hay NHTMCP nào thì tr c tiên nhà phân tích ph i quan tâm đ n h th ng báo cáo tài chính

C ng gi ng nh b t k lo i hình doanh nghi p nào, h th ng báo cáo tài chính c a NHTM bao g m 04 bi u m u:

 B ng cân đ i k toán (hay b ng t ng k t tài s n): Là m t báo cáo tài chính t ng

h p ph n ánh tình hình tài s n và ngu n v n c a ngân hàng d i hình th c ti n

1.1.2.2 Phân tích CAMELS và các ch tiêu đo l ng hi u qu tài chính c a NHTMCP:

Phân tích hi u qu là m t giai đo n quan tr ng trong công tác qu n tr ngân hàng,

là c s đánh giá quá trình th c hi n chi n l c kinh doanh, xác đ nh nguyên nhân nh

h ng đ n chi n l c kinh doanh và ki n ngh nh ng gi i pháp x lý, là c s cho

nh ng quy t đ nh k p th i và đúng đ n Do đó, vi c s d ng các ch tiêu trong quá trình phân tích và đo l ng hi u qu là cách th c ph bi n vì nó giúp cho ng i phân tích đánh giá đ c hi u qu b ng cách so sánh v i giá tr đ t đ c và chi phí b ra đ đ t

đ c k t qu đó

Trong nh ng th p k g n đây, T ch c Tài chính Qu c t (IMF) đã đ a ra khung phân tích CAMELS đ đánh giá m c đ lành m nh c a t ng đ nh ch tài chính riêng r

và toàn b h th ng tài chính nói chung Nhi u t ch c tài chính qu c t và các qu c gia

đã v n d ng khung phân tích CAMELS đ x p h ng các ngân hàng v kh n ng ho t

đ ng, kh n ng c nh tranh và kh n ng ch ng đ v i các r i ro Trong đó, th hi n bao hàm tính hi u qu ho t đ ng Khung phân tích CAMELS liên quan đ n vi c phân tích 06 nhóm các ch tiêu có tác đ ng đ n s c kh e c a các đ nh ch tài chính g m:

 M c đ an toàn v n: Capital Adequacy

 Ch t l ng tài s n : Asset Quality

 Qu n lý: Management

 L i nhu n: Earning

 Thanh kho n: Liquidity

 M c đ nh y c m v i r i ro th tr ng: Sensitivity to Market Risk

Trong bài nghiên c u c a mình, tác gi s d ng các ch tiêu nh m đo l ng, phân tích và đánh giá s tác đ ng đ n HQTC c a NHTMCP Các ch tiêu đ c đ c tác gi

s d ng trong nghiên c u là:

 M c đ an toàn v n (Capital Adequacy ậ CA):

V n ch s h u là m t trong nh ng y u t c th có nh h ng đ n l i nhu n c a ngân hàng Nó là t m đ m, làm t ng tính thanh kho n cho ngân hàng trong tr ng h p

v n huy đ ng gi m b i nh ng nguyên nhân t n n kinh t hay nh ng thông tin b t l i

nh h ng đ n ng i g i ti n

M c đ an toàn v n (CA) là m t ch tiêu th hi n giá tr v n ch s h u c a ngân hàng đ c dùng đ tài tr cho các ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng M t khác, nó còn ph n ánh kh n ng ch u l và r i ro tài chính c a ngân hàng M t ngân hàng có t l

CA cao t c là ngân hàng đó có kh n ng ch u đ ng m nh m đ c tr c nh ng r i ro tài chính và gi m s c n thi t ph i vay v n hay huy đ ng t bên ngoài và sau đó s làm cho

l i nhu n gia t ng cao h n ng th i, m c đ an toàn v n cao còn cho th y s c m nh

n i b c a ngân hàng tr c nh ng thi t h i c a cu c kh ng ho ng kinh t hay kh ng

ho ng tài chính ng th i, t l thu n v i kh n ng ph c h i c a các ngân hàng v i các tình hu ng kh ng ho ng Nó giúp cho các nhà qu n lý s linh ho t h n trong vi c x lý các r i ro và làm gi m nguy c v n và nh h ng tr c ti p đ n l i nhu n b ng cách

đ nh h ng kinh doanh và phát tri n c a các nhà qu n tr T đó, làm t ng l i nhu n cho ngân hàng

 Ch t l ng tài s n (Loan loss reserves to gross loans ậ LLR):

Tài s n ngân hàng là m t bi n c th có nh h ng đ n l i nhu n c a các ngân hàng Tài s n ngân hàng bao g m danh m c đ u t tín d ng, tài s n c đ nh, kho n đ u

t và các tài s n khác

Ho t đ ng cho vay đ c xem là ho t đ ng kinh doanh truy n th ng c a ngân hàng

Ch t l ng c a danh m c cho vay s nh h ng tr c ti p đ n l i nhu n c a ngân hàng

và nguy c mà ngân hàng ph i đ i m t là nh ng t n th t phát sinh t là các kho n n quá h n Theo Dang (2011), kinh doanh tín d ng là khu v c d b t n th ng đ i v i nhi u T ch c tài chính và là nguyên nhân l n nh t c a các th t b i c a các ngân hàng

 Hi u qu qu n lý (Management Efficienct ậ ME):

Hi u qu qu n lý là m t trong nh ng y u t n i t i quan tr ng xác đ nh l i nhu n ngân hàng Nó đ u hi n di n trong các ch tiêu tài chính nh t c đ t ng tr ng tài s n, tín d ng hay l i nhu n Ch t l ng qu n lý th ng là nh ng đánh giá ch quan thông quan h th ng qu n lý, t ch c k lu t, h th ng ki m soát, ch t l ng c a nhân viên và

 Qu n lý thanh kho n (Liquidity Management ậ LM):

Thanh kho n là m t y u t quy t đ nh m c đ ho t đ ng c a ngân hàng Thanh kho n là kh n ng đáp ng đ y đ các ngh a v tài chính c a ngân hàng đ c bi t là v i

ng i g i ti n Có 02 lý do gi i thích đ c t m quan tr ng c a thanh kho n đ i v i ngân hàng:

 Th nh t: Các ngân hàng c n ph i có thanh kho n đ đáp ng đ c các nhu c u vay m i c a khách hàng mà không c n ph i thu h i các kho n vay hay các kho n đ u t hi n t i

 Th hai: Thanh kho n đáp ng t t c các nhu c u tài chính hàng ngày c a ngân hàng do ngân hàng huy đ ng ti n g i ng n h n (lãi su t th p) và cho vay s ti n

đó v i k h n dài (lãi su t cao) nên có s phân bi t kho ng cách gi a th i đi m ngân hàng ph i thanh toán và th i đi m nh n thanh toán

Thanh kho n nh h ng đ n lòng tin c a ng i g i ti n và nâng cao uy tín c a ngân hàng Các v đ v ngân hàng trong cu c Kh ng ho ng tài chính Th gi i n m

2008 c a các ngân hàng nh Northen Rock, Lehman Brother,… đ u có nguyên nhân đ

v t vi c thanh kho n kém ch không ph i là ch t l ng tài s n có kém m i là nguyên nhân tr c ti p

1.1.2.3 H th ng các ch tiêu phân tích HQTC c a NHTMCP:

L i nhu n c a NHTMCP là kho n chênh l ch đ c xác đ nh gi a t ng doanh thu

ph i thu tr đi các kho n chi phí ph i tr h p lý và h p l L i nhu n là ch tiêu t ng h p đánh giá ch t l ng kinh doanh c a NHTMCP Có r t nhi u cách đ đo l ng l i nhu n

c a NHTM và ch s tài chính là ph ng pháp đ c s d ng ph bi n nh t Các ch tiêu tài chính cho phép ng i phân tích gi i thích đ c các ngân hàng d li u tài chính và thông tin k toán M t khác, còn cung c p đ c cho ng i phân tích m t s hi u bi t sâu

s c h n v tình hình tài chính c a NHTMCP và giúp cho vi c đánh giá hi u qu c a ngân hàng H n n a, vi c s d ng ch tiêu tài chính còn giúp cho vi c so sánh gi a các ngân hàng có quy mô khác nhau thông qua vi c so sánh các ch tiêu trung bình ngành

Do đó, các ch s tài chính v l i nhu n luôn là đi m h p d n đ i v i các nhà phân tích Theo nghiên c u c a Ong Tze San và The Boon Heng (2012) v vi c nghiên c u HQTC c a các NHTM t i Malaysia đ a ra các ch tiêu đánh giá nh sau:

 T l thu nh p trên t ng tài s n (ROA):

ROA Thu nh p ròng

T ng tài s nROA là ch tiêu ph n ánh hi u qu kinh doanh c a 1 đ ng tài s n có t i ngân hàng

và kh n ng qu n lý các chi phí ti n g i m t cách h p lý đ đ u t các tài s n nh m mang l i l i nhu n Giá tr ROA càng cao thì ngân hàng t o ra nhi u l i nhu n ây là

m t trong nh ng ch tiêu c b n đ c các nhà phân tích ngân hàng s d ng vì:

 Ph n ánh kh n ng t o ra l i nhu n c a tài s n

 T o ra s k t n i các k t qu ho t đ ng kinh doanh và ho t đ ng đ u t c a ngân hàng b t k ngân hàng đã dùng ngu n v n nào đ ph c v cho các ho t

đ ng kinh doanh và là ch tiêu đánh giá hi u qu công tác qu n lý c a ngân hàng, cho th y kh n ng trong vi c chuy n tài s n c a ngân hàng thành thu nh p ròng

Do đó, ROA là ch tiêu tài chính toàn di n đ đo l ng HQTC c a các ngân hàng

 T l thu nh p trên v n ch s h u (ROE):

ROE Thu nh p ròng

V n ch s h u bình quânROE đ c xác đ nh b ng vi c l y thu nh p ròng trên v n ch s h u ng th i, ROE chính là ch tiêu nh m đánh giá kh n ng t o l i nhu n c a v n ch s h u Nó cho

th y hi u qu c a ngân hàng trong vi c qu n lý và s d ng v n c a các c đông, khi ROE cao ng ý r ng ngân hàng đã t o đ c nh ng thành qu trong vi c qu n lý và t o ra doanh thu cho các c đông

H n n a, m i quan h gi a ROA và ROE đ c th hi n thông qua công th c: ROE L i nhu n sau thu

V n ch s h uNhìn vào công th c trên, ta th y đ c m i quan h m t thi t gi a ROA và ROE

N u ROE quá l n so v i ROA có ngh a là v n t có chi m m t t l r t nh trong t ng ngu n v n, ngân hàng đã huy đ ng v n nhi u đ cho vay T đó cho th y, thu nh p c a

m t ngân hàng r t nh y c m v i ph ng th c tài tr tài s n (s d ng nhi u n hay v n

ch s h u) Nh v y, đòi h i các nhà qu n lý ph i có s cân nh c trong vi c s d ng ngu n v n ho t đ ng c a ngân hàng mình nh m đi u ch nh gi a v n t có so v i v n huy đ ng m t m t đ m b o đ c tính an toàn cho ho t đ ng ngân hàng, m t khác gia

t ng l i nhu n cho chính ngân hàng mình

Tóm l i, ROE là ch tiêu quan tr ng nh t v ch tiêu l i nhu n và ti m n ng phát tri n c a ngân hàng ROE có xem xét đ n chi phí huy đ ng v n và là s k t h p gi a

ho t đ ng kinh doanh, đ u t và các quy t đ nh huy đ ng v n c a nhà đ u t

 T l lãi su t biên (NIM):

NIM Thu nh p lãi Chi phí lãi

T ng tài s nNIM là ch tiêu đo l ng kh n ng sinh l i c b n t ho t đ ng cho vay c a ngân hàng theo m c tài s n có bình quân Thu nh p lãi c a ngân hàng đ c đ c p là giá tr thu nh p mà ngân hàng nh n đ c t giá tr tài s n có nh ti n lãi c a các kho n vay, tài kho n th u chi, tài tr th ng m i,… Chi phí lãi vay là s ti n lãi mà ngân hàng ph i tr bao g m các kho n huy đ ng và các kho n ph i tr khác (t c tài s n n )

Ho t đ ng c a ngân hàng liên quan đ n các ho t đ ng cho vay và ti n g i, thông

th ng ngân hàng s huy đ ng ti n g i c a Khách hàng v i m c lãi su t th p và dùng s

ti n này đ cho vay ho c th c hi n các nghi p v đ u t v i m c lãi su t cao h n Chính

vì v y, NIM càng cao càng có l i cho ngân hàng vì t l lãi t o ra trên tài s n có sinh l i

c a ngân hàng là cao

Vi c s d ng ch tiêu NIM giúp cho các nhà qu n tr ngân hàng có c s đ d báo

tr c kh n ng sinh lãi c a ngân hàng thông qua vi c ki m soát ch t ch tài s n sinh l i

và vi c tìm ki m nh ng ngu n v n có chi phí th p nh t

Ngoài ra, đ i v i vi c phân tích hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng niêm y t, các nhà phân tích còn s d ng các ch tiêu đ c thù đ phân tích hi u qu c a các Doanh nghi p niêm y t nh :

 Ch s P/E c a c phi u = giá th c t c a c phi u/thu nh p c a c phi u Ch tiêu th hi n m i quan h gi a giá th tr ng c a m i c phi u so v i m nh giá

c a chúng Ch tiêu này càng cao thì càng cho th y doanh nghi p có kh n ng tài

chính m nh và tri n v ng kinh doanh t t i u này s h p d n các nhà đ u t nhi u h n

Ch s P/E th ng ph n ánh k v ng c a th tr ng v s t ng tr ng c a c phi u h n là k t qu kinh doanh đã qua Các nhà phân tích th ng so sánh P/E

c a các doanh nghi p cùng ngành, n u ch s P/E cao h n bình quân t c là th

tr ng k v ng doanh nghi p s gia t ng hi u qu trong th i gian s p t i Tuy nhiên, ch s P/E cao th ng ám ch m t m c đ r i ro l n và r i ro hàm ý m t

c h i thu l i nhu n l n h n Nh ng c phi u này th ng nh y c m v i thông tin còn nh ng c phi u có P/E th p thì không

 Thu nh p m t c phi u (EPS) = l i nhu n sau thu /s l ng c phi u đang l u hành Ch tiêu này cho bi t c m i c phi u thì mang l i l i nhu n bao nhiêu

đ ng l i nhu n sau thu Ch tiêu này càng cao thì càng ch ng t giá tr c phi u trên th tr ng

 C t c c a m t c phi u ph thông (DPS) = T ng c t c c a c phi u ph thông/S l ng c phi u ph thông đang l u hành

1.1.3 Các nhân t nh h ng đ n HQTC c a NHTMCP:

HQTC là đi u ki n quy t đ nh đ n s t n t i c a b t k t ch c kinh doanh và đ c

bi t quan tr ng trong quá trình c nh tranh gay g t nh hi n nay Do đó, đ nâng cao HQTC đòi h i các ngân hàng ph i xác đ nh đ c các nhân t nh h ng đ n HQTC Chính đi u này s t o c s cho công tác qu n tr tài chính ngân hàng b i vì các ngân hàng luôn mu n nâng cao HQTC c a mình nh m thu hút ngày càng nhi u các nhà đ u

t , nâng cao v th và kh n ng c nh tranh trên th tr ng

C ng gi ng nh b t k ho t đ ng c a m t t ch c nào, ho t đ ng ngân hàng nói chung đ u ch u s tác đ ng qua l i, ph i h p l n nhau gi a các nhân t ngo i vi hay còn

g i là nhân t v mô và c a các nhân t đ c t o ra c a chính b n thân ngân hàng đó Và

d i đây là nh ng phân tích v các nhân t vi mô và v mô tác đ ng đ n HQTC c a NHTMCP:

1.1.3.1 Nh ng nhân t thu c môi tr ng vi mô:

HQTC ph n ánh k t qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p và đ c đo l ng thông qua các ch tiêu kh n ng sinh l i (Return on Assets – ROA), kh n ng sinh l i

c a v n ch s h u (Return on Equity – ROE) và các ch tiêu khác (n u có) theo quan

đi m c a ng i phân tích

Nhóm các nhân t thu c môi tr ng vi mô là các nhân t bên trong n i b c a chính NHTMCP nh h ng đ n HQTC c th nh :

 C u trúc tài chính c a NHTMCP:

Là c c u ngu n v n mà ngân hàng huy đ ng đ tài tr cho các tài s n c a mình

C u trúc tài chính đ c đo l ng thông qua các ch tiêu nh t su t n , t su t t tài tr hay t su t n ph i tr trên v n ch s h u Nh chúng ta đã bi t, ho t đ ng ngân hàng

là m t trong nh ng ho t đ ng kinh doanh nh y c m v i thông tin và r i ro cao Do đó,

n u m t ngân hàng mà có c u trúc tài chính lành m nh, đ m b o an toàn cho ho t đ ng kinh doanh và đáp ng các nhu c u phát tri n s làm đ ng l c thúc đ y, gia t ng s t ng

tr ng, quy mô ho t đ ng,….và h n ch r i ro kinh doanh Chính đi u này làm gia t ng HQTC c a NHTMCP trên các ph ng di n nh :

 Gia t ng kh n ng sinh l i th hi n tính hi u qu c a đ ng v n kinh doanh;

ROE L i nhu n sau thu

V n ch s h u

Nh v y, đ t ng ROE c a ngân hàng, có th th c hi n các gi i pháp t ng hi u qu

ho t đ ng ROA ho c t ng t s n (khi doanh nghi p làm n hi u qu ) Khi v t qua

đi m hoà v n, đòn b y tài chính có t ng quan thu n v i HQTC Nh v y, thông qua

vi c xây d ng c u trúc v n h p lý, t i u đ nâng cao h n n a HQTC c a ngân hàng

 Kh n ng ng d ng công ngh thông tin:

Trong các th p niên v a qua, công ngh thông tin đ c xem nh là xu h ng chính trong ho t đ ng ngân hàng hi n đ i V i vi c s d ng các gi i pháp k thu t công ngh

đ c l a ch n là phù h p s đ m b o cho s phát tri n công ngh tin h c ngân hàng đúng h ng, là y u t giúp các NHTMCP t ng kh n ng c nh tranh thông qua vi c đa

d ng hóa s n ph m d ch v , chi m l nh th ph n b ng các thi t b giao d ch t đ ng, t ng

c ng n ng l c và hi u qu kinh doanh c a các NHTMCP M t khác, còn giúp cho vi c

đ y nhanh t c đ thanh toán, t ng vòng quay ti n t và nâng cao hi u qu đ ng v n c a

xã h i

 Trình đ và ch t l ng ng i lao đ ng:

T x a đ n nay, con ng i luôn luôn gi vai trò vô cùng quan tr ng trong các ho t

đ ng s n xu t kinh doanh c a b t k t ch c nào Con ng i là y u t c u thành nên t

ch c, v n hành t ch c và quy t đ nh s thành công hay th t b i c a t ch c

Giá tr hàng hóa đ c c u thành b i 02 b ph n là giá tr d ch chuy n và giá tr gia

t ng Trong đó, giá tr d ch chuy n là giá tr c a các y u t s n xu t và đ c chuy n hóa vào giá tr v n có c a s n ph m còn giá tr gia t ng chính là ph n chênh l ch gi a giá tr hàng hóa v i giá tr chuy n d ch, ph n giá tr này c b n là do lao đ ng sáng t o ra

Chính vì v y, lao đ ng là ngu n g c, là nhân t ch y u t o ra l i nhu n c a doanh nghi p

i v i l nh v c kinh doanh ngân hàng, con ng i càng có vai trò quan tr ng do đây là ho t đ ng d ch v , vi c duy trì quan h gi a khách hàng và ngân hàng là nhi m

v trung tâm cho s t n t i và phát tri n c a các NHTMCP M t khác, ho t đ ng kinh doanh ngân hàng là ho t đ ng kinh t nh y c m và luôn ch a đ ng nhi u r i ro trong đó

có r i ro đ o đ c c a chính nh ng ng i làm vi c t i ngân hàng Do đó, m t ngân hàng xây d ng đ c ngu n nhân l c m nh v trình đ và v ng v đ o đ c s không nh ng làm gia t ng l i nhu n, hi u qu ho t đ ng ngân hàng mà còn gia t ng v th c nh tranh,

t o ra hình nh đ p v ngân hàng d i ánh nhìn c a các khách hàng hi n h u và các khách hàng ti m n ng

1.1.3.2 Nh ng nhân t thu c môi tr ng v mô:

L ch s nhân lo i đã ch ng ki n m t cu c thay đ i k di u đ r i k t qu c a

nh ng s chuy n mình qua nhi u th k chính là h th ng các ngân hàng hi n đ i ngày nay v i v trí là“x ng s ng, m ch máu c a n n kinh t qu c dân” Không ph i ng u

nhiên mà ngân hàng l i vào v trí tr c t quy t đ nh s t n vong c a n n kinh t Chính

b dày l ch s thai nghén, ra đ i, t n t i và phát tri n c ng nh tính ch t đ c thù là kinh doanh trên l nh v c ti n t đã đ ng nhiên đ t ngân hàng vào v trí huy t m ch đó

H th ng ngân hàng là huy t m ch c a c n n kinh t , nh v y môi tr ng kinh t

v mô n i nó sinh ra và t ng ngày l n lên s có nh ng tác đ ng, nh ng nh h ng không

nh đ n quá trình ho t đ ng, quá trình t o l i nhu n c a chính nó Và nh ng nhân t đó

đ c c th hóa là:

 S phát tri n kinh t :

Trong đi u ki n n n kinh t phát tri n, t ng tr ng và n đ nh, thu nh p c a ng i dân đ c đ m b o và n đ nh thì nhu c u tích l y c a dân c cao h n T đó, làm gia

t ng l ng ti n g i vào các ngân hàng hay kh n ng huy đ ng v n c a ngân hàng t ng

M t khác, khi n n kinh t t ng tr ng cao và n đ nh, nhu c u s d ng v n t ng lên

Ng c l i, n u nh n n kinh t lâm vào tình tr ng suy thoái, thu nh p th c t c a ng i lao đ ng gi m và ngày càng bi n đ ng s làm gi m lòng tin c a khách hàng vào s n

đ nh c a đ ng ti n ng th i, thu nh p th p thì l ng ti n nhàn r i trong toàn n n kinh

t s gi m xu ng và l ng ti n dân c đã ký thác vào ngân hàng có nguy c b rút ra

Khi đó, ngân hàng s g p khó kh n trong công tác huy đ ng v n, qu n lý d tr và c ng

c lòng tin c a khách hàng vào h th ng ngân hàng T đó, s làm gi m l i nhu n và

đ ng trong khuôn kh c a pháp lu t và ngân hàng đ c bi t đ n nh là l nh v c ch a

đ ng r i ro r t l n Do v y, đi u ki n kiên quy t trong quá trình ho t đ ng c a ngân hàng là ph i tuân th ch t ch các quy đ nh c a pháp lu t

V i đ c thù là t ch c kinh doanh ti n t và nh y c m v i r i ro, các ho t đ ng c a NHTMCP không nh ng ch u s đi u ch nh c a Lu t các T ch c tín d ng và h th ng các v n b n pháp lu t khác c a Nhà n c, c th trong t ng th i k là nh ng quy đ nh

v lãi su t, d tr , h n m c t ng tr ng tín d ng,…… ng th i còn ch u tác đ ng c a các lu t khác trong quá trình ho t đ ng liên quan đ n t ng nghi p v c a ngân hàng nh

h ng đ n ngu n l i nhu n c a toàn h th ng ngân hàng nói chung và c a t ng ngân hàng nói riêng

 M c đ c nh tranh:

M t th tr ng tài chính phát tri n v i nhi u lo i hình ngân hàng và nhi u t ch c tài chính phi ngân hàng s làm gia t ng m c đ c nh tranh c a các t ch c v i nhau

M c đ c nh tranh ngày càng kh c li t s tác đ ng đ n l i nhu n c a ngân hàng và đi u

đó đòi h i các ngân hàng ph i đ a ra các chi n l c phát tri n, các s n ph m m i và nâng cao ch t l ng d ch v đ i v i khách hàng nh m đ ng v ng và gia t ng HQTC c a chính t ch c mình

1.2 S c n thi t c a vi c phân tích hi u qu tài chính c a NHTMCP:

Phân tích HQTC hay còn g i là phân tích tài chính là m t t p h p các khái ni m,

ph ng pháp và các công c cho phép thu th p và x lý các thông tin k toán và các thông tin khác v qu n lý nh m đánh giá tình hình tài chính c a m t doanh nghi p, đánh giá r i ro, m c đ và ch t l ng hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p đó, kh n ng và

ti m l c c a doanh nghi p giúp cho ng i s d ng thông tin đ a ra các quy t đ nh tài chính và quy t đ nh qu n lý phù h p

Phân tích tài chính có vai trò quan tr ng trong công tác qu n lý tài chính doanh nghi p V i vi c th c hi n n n kinh t theo c ch th tr ng có s qu n lý c a Nhà

n c thì các ch th trong n n kinh t đ u có s bình đ ng v i nhau trong vi c l a ch n ngành ngh và l nh v c kinh doanh Do đó, v i nhi u đ i t ng khác nhau s quan tâm

đ n HQTC c a ngân hàng trên các góc đ khác nhau

1.2.1 i v i b n thân ngân hàng:

1.2.1.1 i v i nh ng ng i qu n lý, đi u hành:

M i quan tâm hàng đ u c a h là tìm ki m ngu n v n an toàn, n đ nh v i chi phí

v n th p nh t, gia t ng l i nhu n và kh n ng thanh toán v n huy đ ng cho khách hàng

và đ i tác

ti n hành ho t đ ng kinh doanh, các nhà qu n lý ph i đ ng tr c 03 quy t đ nh quan tr ng, c th :

 Th nh t: Ngân hàng nên đ u t tài s n c a mình vào đâu nh m đem đ n hi u

qu cao nh t t c là chi n l c cho ho t đ ng đ u t tài chính và ho t đ ng tín

d ng trong ng n, trung và dài h n

 Th hai: Ngu n tài tr nào đ c s d ng, cách th c huy đ ng và tính n đ nh

c a ngu n v n i u này liên quan đ n c u trúc và chi phí v n

 Th ba: Cách th c qu n lý ho t đ ng tài chính hàng ngày ây là các quy t đ nh tài chính ng n h n, các nhà qu n lý ph i đ a ra các chi n l c nh m ho ch đ nh

kh n ng thanh kho n tránh s chênh l ch ngu n và s d ng ngu n quá l n,

ho ch đ nh các dòng ti n xu t và nh p qu ,… nh m đ m b o an toàn trong ho t

đ ng hàng ngày

Do đó, vi c phân tích và đ a ra các nhân t tác đ ng đ n HQTC c a NHTMCP có

ý ngh a đ i v i các nhà qu n tr ngân hàng Vì h n ai h t, h là nh ng ng i ch u trách nhi m đi u hành ho t đ ng tài chính và d a trên các c s thông tin đ đ a ra các quy t

đ nh nh m t i đa hóa l i ích c a c đông

M t khác, các quy t đ nh và ho t đ ng c a các nhà qu n lý tài chính đ u nh m

h ng vào các m c tiêu tài chính c a chính ngân hàng c a h ó là s t n t i và phát tri n c a t ch c tránh s c ng th ng v tài chính và phá s n, gia t ng kh n ng c nh tranh và chi m đ c th ph n t i đa trên th ng tr ng, t i thi u hóa chi phí, t i đa hóa

l i nhu n và t ng tr ng thu nh p m t các v ng ch c Ngân hàng ch có th ho t đ ng

t t và mang l i s giàu có cho ch s h u khi các quy t đ nh c a nhà qu n lý đ c đ a

ra m t cách đúng đ n Mu n v y, h ph i s d ng m t cách t t nh t, hi u qu nh t các thông tin tài chính và bi t đ c các l i th tài chính c a chính ngân hàng mình

Cu i cùng, phân tích tài chính còn là công c ki m soát ho t đ ng tài chính m t cách t t nh t thông qua các ch tiêu phân tích nh kh n ng sinh l i, kh n ng thanh kho n, c u trúc v n, t l an toàn,… và đi u này còn giúp các nhà qu n lý có th d đoán v k t qu ho t đ ng nói chung và m c sinh l i c a t ch c trong t ng lai

1.2.1.2 i v i ng i lao đ ng:

K t qu ho t đ ng c a ngân hàng có tác đ ng tr c ti p đ n ti n l ng và các kho n thu nh p khác c a ng i lao đ ng Nh v y, v i m t k t qu ho t đ ng kh quan, các

ch s tài chính hi u qu thì s làm gia t ng s tin t ng, kh n ng c ng hi n c a ng i lao đ ng vào ngân hàng và tránh tình tr ng ch y máu nhân l c trong ngành ngân hàng

M t khác, ng i lao đ ng c ng chính là m t l c l ng quan tr ng tham gia góp

v n mua c ph n và khách hàng ti n g i c a ngân hàng Nh v y, h c ng là nh ng

ng i ch và là khách hàng c a ngân hàng nên quy n l i và trách nhi m c a h c ng

g n v i ngân hàng

1.2.2 i v i nhà đ u t :

M i quan tâm hàng đ u c a các nhà đ u t là th i gian hoàn v n, kh n ng sinh l i

và đ r i ro c a các quy t đ nh đ u t Vì th , h c n bi t đ c các thông tin v đi u

ki n tài chính, tình hình ho t đ ng, k t qu kinh doanh và ti m n ng t ng tr ng c a các ngân hàng

Khi các nhà đ u t b v n đ đ u t vào m t hay nhi u ngân hàng, h ph i cân

nh c gi a doanh l i đ t đ c và m c đ r i ro ph i gánh ch u (n u có) Vì th , m i quan tâm hàng đ u c a h s là kh n ng t ng tr ng, t i đa hóa l i nhu n và t i đa hóa giá tr

ch s h u Trên c s phân tích các thông tin t tình hình ho t đ ng và k t qu kinh doanh hàng n m c a ngân hàng, các nhà đ u t s đánh giá đ c kh n ng sinh l i và tri n v ng phát tri n T đó, đ a ra nh ng quy t đ nh phù h p

M t khác, các nhà đ u t c ng quan tâm đ n m c chi tr c t c, x p h ng c phi u trên th tr ng và tính n đ nh c a th giá c phi u đ đánh giá đ c hi u qu c a vi c

đ u t nh m đ a ra ng ng ch u đ ng r i ro c ng nh làm gi m th p nh t chi phí c h i

c a vi c đ u t

1.2.3 i v i n n kinh t :

D a vào các báo cáo tài chính và k t qu tài chính, các C quan qu n lý Nhà n c

th c hi n đ c vi c phân tích, đánh giá, ki m tra và ki m soát các ho t đ ng kinh doanh

và ho t đ ng tài chính ti n t nh m đ m b o vi c các ngân hàng tuân th theo đúng chính sách, ch đ và lu t pháp quy đ nh trong ho t đ ng kinh doanh

M t khác, vi c đánh giá HQTC c a các ngân hàng s là ngu n thông tin giúp cho các t ch c tín nhi m, NHNN,…… x p h ng tín nhi m c a các ngân hàng đ t đó đ a

ra đ c các chính sách phát tri n và qu n lý t ng ngân hàng nói riêng và toàn h th ng nói chung

Tóm l i, thông qua vi c phân tích và đánh giá các nhân t tác đ ng đ n HQTC c a NHTMCP s giúp cho ng i s d ng thông tin t các góc đ khác nhau v a đánh giá toàn di n, t ng h p khái quát, l i v a xem xét m t cách chi ti t ho t đ ng tài chính c a ngân hàng đ tìm ra nh ng đi m m nh và đi m y u T đó, có th phán đoán, d báo và

đ a ra nh ng quy t đ nh tài chính, quy t đ nh đ u t phù h p

M t khác, v i vi c m c a n n kinh t theo h ng h i nh p qu c t có th đem l i cho các ngân hàng nhi u l i ích v ngu n l c, công ngh , th tr ng,… ng c l i vi c

m r ng công cu c h i nh p kinh t qu c t s khi n các ngân hàng ch u s c ép c nh tranh m nh m t phía các ngân hàng n c ngoài ho c s khi n cho h th ng tài chính trong n c d b t n th ng và r i vào kh ng ho ng khi g p ph i các cú s c t bên trong

c ng nh bên ngoài n n kinh t Nh ng áp l c đó đòi h i các NHTMCP ph i xây d ng cho mình nh ng chi n l c kinh doanh phù h p v i t ng giai đo n phát tri n và c ng c

ch đ ng c a mình trên th tr ng ng th i, kinh doanh ngân hàng là lo i hình kinh doanh đ c bi t và nh ng r i ro đ i v i ngân hàng c ng mang tính đ c thù nên các NHTMCP ph i nâng cao s c đ kháng, s c ch u đ ng r i ro đ thành công và phát tri n Chính vì v y, vi c phân tích và đánh giá HQTC là vi c làm t t y u đ i v i t ng ngân hàng và là khâu quan tr ng trong công tác qu n tr ngân hàng đ t ng c ng tính c nh tranh, t o ti n đ cho s phát tri n chung c a c h th ng ngân hàng và ti n t i hòa nh p

v i h th ng ngân hàng khu v c và qu c t

1.3 Các nghiên c u trên th gi i và Vi t Nam v hi u qu tài chính c a Ngân hàng:

có c s m r ng và tìm hi u các nhân t tác đ ng đ n hi u qu c a các ngân hàng và làm c n c cho quá trình nghiên c u t i các NHTMCP Vi t Nam, tác gi đã tìm

hi u các công trình nghiên c u th c nghi m v HQTC trên th gi i và Vi t Nam,c th tác gi tóm l c các công trình nghiên c u nh sau:

1.3.1 Nghiên c u c a Ong Tze San và The Boon Heng (2012):

Công trình nghiên c u c a Ong Tze San và The Boon Heng nghiên c u v : “Các

nhân t tác đ ng đ n kh n ng sinh l i c a các NHTM Malaysia” Nghiên c u s d ng

b d li u bao g m 20 NHTM trong và ngoài n c ho t đ ng trong l nh v c ngân hàng

t i Malaysia (g m 9 ngân hàng trong n c và 11 ngân hàng n c ngoài) t n m 2003 –

2009 v i các bi n nghiên c u nh sau:

 Bi n nghiên c u:

Bi n ph thu c: ROA, ROE và NIM

Bi n đ c l p: Các bi n n i t i là t l an toàn v n (EA), ch t l ng tài s n (LLR),

hi u qu qu n lý (COSR), ch t l ng thanh kho n (LIQ), quy mô ngân hàng (SIZE) Các

bi n v mô là t c đ t ng tr ng kinh t (GDP) và t l l m phát (CPI)

 K t qu nghiên c u:

Tác gi s d ng k thu t ANOVA test nh m ki m tra các mô hình và k t qu ch ra

t t các các mô hình c a ba bi n ph thu c ROA, ROE và NIM là mô hình t t đ đo

l ng l i nhu n c a ngân hàng (giá tr F c a các mô hình đ u là 0,0000 và th p h n 0,05)

K t qu h i quy mô hình chi ti t t i Ph l c 01 Trong 03 mô hình thì ROA là mô hình có m c đ gi i thích c a bi n đ c l p v i bi n ph thu c l n nh t so v i 02 mô hình ROE và NIM

Mô hình v i bi n ph thu c ROA có 04 nhân t có ý ngh a c th EA, LLR, COSR

và LIQ; mô hình ROE là LLR, COSR và SIZE và mô hình NIM là LLR, COSR và LIQ

C th các h ng tác đ ng c a mô hình c th nh sau:

 Bi n t l an toàn v n (EA): Là y u t quan tr ng nh t trong mô hình ROA EA

có tác đ ng tích c c đ n l i nhu n c a các NHTM Malaysia Ngu n v n ch s

h u cao là ngu n v n u vi t giúp các ngân hàng ít g p r i ro v kh n ng thanh kho n v i chi phí th p h n chi phí huy đ ng v n bên ngoài T đó, làm gia t ng HQTC và t ng s t tin c a ng i g i ti n đ i v i ngân hàng

 Bi n LLR: Có m i t ng quan âm trong mô hình ROA và ROE V i m t t l LLR ngh a là các ngân hàng ph i trích l p d phòng nhi u h n đ trang tr i cho các t n th t phát sinh t các kho n n x u và đi u này, làm gi m l i nhu n c a ngân hàng Tuy nhiên, LLR có m i t ng quan tích c c trong mô hình NIM t c

là dù có nh ng t n th t t ho t đ ng cho vay nh ng các ngân hàng ho t đ ng

v i ch t l ng tài s n t t thì nh ng t n th t này s đ c gi m th p và giá tr ch tiêu NIM v n đ t đ c hi u qu

 Bi n COSR là bi n có quan h tiêu c c và là bi n quan tr ng trong mô hình ROA và ROE Bên c nh đó trong mô hình NIM, bi n COSR c ng là bi n quy t

đ nh i u đó ngh a, khi các ngân hàng qu n lý t t các chi phí trong ho t đ ng

c a mình s d n đ n kh n ng sinh l i cao Do đó, các ngân hàng ph i qu n lý chi phí m t cách hi u qu

 Bi n LIQ là y u t quy t đ nh trong mô hình ROA và NIM i u đó ng ý r ng: LIQ c i thi n hi u su t l i nhu n c a các ngân hàng Các ngân hàng có tài s n thanh kho n cao đ đ gi m nguy c phá s n và kh n ng ch u đ c r i ro tài chính s làm gi m đ c chi phí vay m n t bên ngoài và k t qu l i nhu n cao

 Bi n SIZE ch có ý ngh a trong mô hình ROE và ng ý r ng các ngân hàng có quy mô l n s t o đ c l i nhu n nhi u h n so v i các ngân hàng có quy mô

1.3.2 Nghiên c u c a Vincent Okoth Ongore và Gemechu Berhanu Kusa (2013):

Công trình nghiên c u v i tên g i: “ o l ng HQTC c a NHTM t i Kenya” Tác

gi s d ng các bi n đ c l p và bi n ph thu c t ng t nh trong nghiên c u c a Ong Tze San và The Boon Heng (2012) M u nghiên c u đ c tác gi ch n bao g m 37 NHTM t i Kenya (g m 13 NHTM n c ngoài và 24 NHTM trong n c) trong kho ng

th i gian t n m 2001 đ n n m 2010

th c hi n đ c m c tiêu t ng th c a nghiên c u là đo l ng các nhân t n i t i

và nhân t v mô tác đ ng đ n HQTC c a các ngân hàng Kenya, tác gi đã s d ng

ph ng pháp h i quy tuy n tính v i d li u b ng Vi c nghiên c u đ c phân thành hai cách th c:

 Th nh t: Nghiên c u v i mô hình nghiên c u không xem xét đ n lo i hình s

M i quan h gi a HQTC và m c đ an toàn v n đ c tìm th y là có quan h tích

c c và ch t l ng tài s n có quan h tiêu c c v i HQTC i u này cho th y, ch t l ng tài s n kém ho c n x u cao s làm cho HQTC c a ngân hàng gi m Nh v y, các ngân hàng ho t đ ng v i ch t l ng tài s n t t và n x u đ c ki m soát v i giá tr th p s

ho t đ ng hi u qu h n

Qu n lý thanh kho n có nh h ng không đáng k đ i v i HQTC c a các ngân hàng t i Kenya Khi các ngân hàng c n m gi a các tài s n thanh kho n cao nh m đ m

b o đ c kh n ng thanh toán và kh n ng chi tr c a các ngân hàng nh ng l i không có tác đ ng làm gia t ng thêm thu nh p hay l i nhu n i u đó không có ngh a là vi c qu n

lý thanh kho n c a các ngân hàng không có tác d ng gì trong vi c t o ra HQTC mà là nó

có tác đ ng ít h n vào HQTC so v i các nhân t an toàn v n hay ch t l ng tài s n Tác đ ng c a các y u t v mô GDP và CPI đ n HQTC c a các ngân hàng t i Kenya là ch a rõ r t, c th bi n GDP ch có ý ngh a th ng kê trong mô hình h i quy NIM và có tác đ ng tiêu c c Trong khi đó, CPI có ý ngh a th ng kê trong c 03 mô hình

và tác đ ng tiêu c c đ n HQTC c a ngân hàng

Hình th c s h u c a m t ngân hàng không có nh h ng đ n HQTC c a ngân hàng Kenya trong giai đo n 2001 – 2010

Nh v y, k t lu n nghiên c u t i các ngân hàng Kenya cho th y các y u t quy t

đ nh đ n HQTC c a các ngân hàng là các y u t n i t i c a ngân hàng đ c đi u ch nh

và ki m soát c a chính các nhà qu n lý ngân hàng Nh v y, khi hi u qu qu n lý t ng

c ng và nâng cao s d n đ n ngân hàng ho t đ ng v i hi u qu cao h n

T k t qu nghiên c u c a các công trình nghiên c u HQTC trên th gi i, ta có k t

qu t ng h p s tác đ ng HQTC chi ti t t i ph l c 03

1.3.3 Nghiên c u c a Tr nh Qu c Trung và Nguy n V n Sang (β01γ):

Nghiên c u v i tên g i: “Các y u t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam” Tác gi s d ng mô hình h i quy Tobit đ phân tích

các nhân t tác đ ng

Tác gi s d ng s li u đ c l y t các báo cáo tài chính c a các NHTM Vi t Nam

g m 5 NHTM nhà n c và 34 NHTMCP phi Nhà n c trong giai đo n t n m 2005 –

2012 Mô hình nghiên c u:

P = 0 + 1 *OWNERNN + 2 *TCTR + 3 *DLR + 4 *ETA+

5 *MARKSHARE + 6 *LOANTA+ 7 *NPL+

B ng 1.1: Mô t các bi n đ c s d ng trong mô hình h i quy

c a nghiên c u Tr nh Qu c Trung và Nguy n V n Sang (β01γ)

 Ph thu c:

ROA (P1) L i nhu n sau thu trên

t ng tài s n ROE(P2) L i nhu n sau thu trên

LOANTA (X5) T l cho vay trên t ng tài

NPL (X6) T l n quá h n trên t ng d n

N quá h n/t ng d n cho

K t qu nghiên c u chi ti t t i Ph l c 04 Nghiên c u cho th y HQTC c a NHTM

Vi t Nam có t ng quan ngh ch v i t ng chi phí/doanh thu, t l n x u và t ng quan thu n v i v n ch s h u/t ng tài s n, t l cho vay so v i t ng tài s n Do v y, đ t ng HQTC c a m t ngân hàng c n chú ý t ng quy mô v n ch s h u trên t ng tài s n và

gi m t l n x u Bên c nh đó, nghiên c u c ng cho th y NHTM Nhà n c ho t đ ng kém hi u qu h n so v i NHTM khác Vì v y, v n đ tái c u trúc ngân hàng c n ph i

đ c chú tr ng đ n lo i hình s h u c a ngân hàng m i có th t ng tính hi u qu c a

t ng ngân hàng c ng nh toàn h th ng

M t khác, nghiên c u trên xây d ng mô hình d a trên các bi n thu c mô hình nghiên c u c a Heffernan và Fu (2008) v i vi c nghiên c u HQTC c a các NHTM

Trung Qu c Tuy nhiên, so v i nghiên c u t i Trung Qu c g m 17 bi n (15 bi n đ nh

t i c a chính ngân hàng và không b nh h ng b i bi n v mô

Nh v y, đ đánh giá các nhân t nh h ng đ n HQTC c a ngân hàng, các nghiên

c u th ng chia ra thành nhi u nhóm nhân t n i t i và bên ngoài Vi c đúc k t kinh nghi m l a ch n bi n c a các nghiên c u trên giúp đ a ra nh ng g i ý quan tr ng trong

vi c l a ch n bi n đ c l p và bi n ph thu c trong mô hình h i quy T đó, có th đánh giá đ c nh ng nhân t tác đ ng m nh đ n HQTC c a các NHTMCP Vi t Nam

Các nghiên c u c s trên đ u s d ng mô hình h i quy tuy n tính OLS đ n thu n

v i d li u nghiên c u là d li u b ng Khi th c hi n nghiên c u đ nh l ng v i d li u

b ng ta th ng lo ng i vè s t n t i c a nh ng y u t mang tính đ c tr ng c a t ng cá

th và đ c tr ng v th i gian Chính vì v y, s d n đ n hi n t ng t t ng quan trong

d li u hay ràng bu c ph n d làm cho giá tr Durbin Waston th p ng th i, ràng bu c

v các gi đ nh trong mô hình OLS thông th ng c ng r t ch t d n đ n k t qu h i quy không đáng tin c y

M t khác, trong các nghiên c u ch a l a ch n đ c mô hình t i u cho t ng bi n

ph thu c v i s phân chia nghiên c u các tác đ ng c a bi n n i t i và tác đ ng đ ng

th i bi n n i t i và bi n v mô

Do đó, d a trên các bài nghiên c u tr c đây, tác gi s l a ch n và s d ng các

bi n nghiên c u đ a vào mô hình đ nh l ng đ đ a ra xem xét và đánh giá cho các

NHTMCP Vi t Nam ng th i s d ng k t h p 03 ph ng pháp nghiên c u g m OLS

đ n thu n, OLS v i hi u ng c đ nh và OLS v i hi u ng ng u nhi n nh m đ a ra mô hình h i quy t i u cho t ng bi n ph thu c trên 02 khía c nh tác đ ng g m tác đ ng

c a bi n n i t i, tác đ ng kép gi a bi n n i t i và bi n v mô

K t lu n Ch ng 1

Qua ch ng 1, đ tài đã gi i thi u khái quát chung v lý thuy t liên quan đ n hi u

qu và HQTC c a các NHTM trong n n kinh t th tr ng, các ch tiêu đo l ng HQTC

d a trên khung phân tích CAMELS nh m đ a ra nh ng phác h a s b v các nhân t

đ c s d ng đ phân tích nh ng nh h ng đ n HQTC c a các NHTMCP Vi t Nam s

đ c trình bày chi ti t trong Ch ng 3 c a nghiên c u

K ti p, tác gi c ng đ a ra nh ng nhân t vi mô và v mô tác đ ng đ n HQTC c a các ngân hàng c ng nh s c n thi t c a vi c nghiên c u HQTC đ i v i NHTMCP

Qua n n t ng lý thuy t trên, ch ng k ti p tác gi s ti n hành phân tích th c

tr ng hi u qu c a các NHTMCP Vi t Nam và các nhân t tác đ ng đ n HQTC c a các NHTMCP Vi t Nam

CH NG 2

TH C TR NG V HI U QU TÀI CHÍNH C A NGÂN HÀNG TH NG M I C PH N VI T NAM

2.1 T ng quan ho t đ ng c a h th ng NHTMCP Vi t Nam:

Ngân hàng đ c coi là h tu n hoàn v n c a n n kinh t t ng qu c gia và toàn c u

c bi t trong n n kinh t hi n nay, ngân hàng là m t b ph n không th thi u đ c v i

ho t đ ng ch y u là ti n t , huy đ ng v n, tín d ng và thanh toán M c dù không tr c

ti p t o ra c a c i v t ch t cho n n kinh t song v i đ c đi m ho t đ ng riêng có c a mình ngành ngân hàng gi vai trò quan tr ng trong vi c thúc đ y s phát tri n c a n n kinh t

Tr c Cách m ng tháng 8 n m 1945, Vi t Nam là n c thu c đ a n a phong ki n

d i s th ng tr c a th c dân Pháp H th ng ti n t , tín d ng ngân hàng đ c thi t l p

và b o h b i Th c dân Pháp thông qua Ngân hàng ông D ng B c ngo t quan

tr ng đánh d u s hình thành c a h th ng ngân hàng Vi t Nam là vi c Ch t ch H Chí Minh ký s c l nh thành l p Ngân hàng Qu c Gia Vi t Nam vào ngày 06/05/1951 K t

n m 1951 đ n n m 1986, Ngân hàng Qu c Gia Vi t Nam đóng vai trò ph c v cho các

cu c chi n tranh c a Vi t Nam và ho t đ ng nh m t công c ngân sách, ch a th c hi n các ho t đ ng kinh doanh ti n t theo nguyên t c th tr ng

Trong công cu c đ i m i đ t n c t n m 1986 đ n nay, ngành ngân hàng Vi t Nam đã chuy n d n sang ho t đ ng theo c ch th tr ng và đã đ t đ c nh ng thành

t u trong vi c đ a đ t n c đ i m i và hòa cùng v i nh ng thành t u c a n n kinh t trong nh ng n m v a qua Và v i bài nghiên c u này, tác gi chia th i k ho t đ ng ngân hàng Vi t Nam thành 02 giai đo n nh sau:

2.1.1 Tr c khi gia nh p WTO:

N m 1986, Vi t Nam th c hi n chính sách i M i ây là b c ngo t chuy n đ i

t n n kinh t t p trung bao c p sang n n kinh t th tr ng

Giai đo n t n m 1988 đ n n m 1990, h th ng ngân hàng Vi t Nam là h th ng 1

c p, không có s tách bi t gi a ch c n ng qu n lý và ch c n ng kinh doanh NHNN v a đóng vai trò là ngân hàng Trung ng, v a là NHTM

Tháng 05/1990, hai pháp l nh Ngân hàng ra đ i (Pháp l nh NHNN Vi t Nam và Pháp l nh Ngân hàng, h p tác xã tín d ng và công ty tài chính) đã chính th c chuy n c

ch ho t đ ng c a h th ng Ngân hàng Vi t Nam t 1 c p sang 2 c p và l n đ u tiên đ i

t ng, nhi m v và m c tiêu ho t đ ng c a m i c p đ c lu t pháp phân bi t r ch ròi

Trong đó, c p ngân hàng kinh doanh thu c l nh v c l u thông ti n t , tín d ng, thanh toán, ngo i h i và d ch v ngân hàng trong toàn n n kinh t qu c dân do các nh ch tài chính ngân hàng và phi ngân hàng th c hi n

N m 1997, Qu c h i thông qua Lu t NHNN Vi t Nam và Lu t Các T ch c tín

d ng, t o n n t ng pháp lý c n b n và m nh m h n cho h th ng ngân hàng ti p t c đ i

m i ho t đ ng phù h p v i c ch th tr ng và h i nh p qu c t

Giai đo n n m 2000 đ n n m 2005, Chính ph th c hi n ch ng trình tái c c u NHTM Nhà n c nh m t ng c ng n ng l c qu n lý, n ng l c kinh doanh và n ng l c tài chính (thông qua ch ng trình tái c p v n, thành l p công ty qu n lý n và mua bán

n ) i v i các NHTMCP, ti n hành gi i th , sáp nh p nh ng ngân hàng có k t qu

ho t đ ng kinh doanh y u kém Nh v y, trong giai đo n này cùng v i vi c c i t h

th ng ngân hàng và tác đ ng tích c c t vi c phát tri n kinh t v mô, h th ng Các T

ch c tín d ng đã có b c phát tri n c v quy mô và m ng l i, lo i hình s h u, công ngh và d ch v , ngày càng đóng góp tích c c vào công cu c phát tri n kinh t xã h i, s nghi p công nghi p hóa và hi n đ i hóa đ t n c

2.1.2 Sau khi gia nh p WTO:

T n m 2006 đ n n m 2010, ch ng ki n s ph c h i c a các NHTMCP có ho t

đ ng y u kém tr c đó, quá trình chuy n đ i t ngân hàng nông thôn thành ngân hàng

c ph n đô th v i n l c đa d ng hóa d ch v và m r ng ph m vi ho t đ ng c a các h

th ng ngân hàng trong n c K t qu là m t s ngân hàng đã có s t ng tr ng m nh m

là ACB, Dongabank, Sacombank,… h ng đ n mô hình ngân hàng đa n ng v i nhi u công ty tr c thu c

Vi t Nam chính th c tham gia WTO vào n m 2007 v i cam k t m c a ngành d ch

v tài chính sau 07 n m (2015) Sau 06 n m gia nh p WTO, h th ng ngân hàng Vi t Nam đã có b c chuy n bi n rõ r t theo h ng t o ra m t th tr ng m c a và có tính

c nh tranh cao h n, thúc đ y khu v c d ch v ngân hàng t ng tr ng c v quy mô và

lo i hình ho t đ ng, thích ng nhanh h n v i nh ng tác đ ng t môi tr ng kinh t bên ngoài T đó, có kh n ng đóng góp nhi u h n và ch đ ng h n vào s phát tri n chung

c a n n kinh t Môi tr ng và th ch ho t đ ng c a h th ng ngân hàng Vi t Nam đã

có nh ng chuy n bi n tích c c v i nh ng thành công đáng ghi nh n v khung đi u ti t,

qu n tr n i b , t ch c b máy, ch t l ng ngu n nhân l c và s phát tri n c a các d ch

v hi n đ i

Song đi sâu vào quá trình phát tri n này cho th y nh ng b t c p ch a có ti n l n y sinh, h th ng ngân hàng Vi t Nam d b t n th ng tr c các bi n đ ng c a môi tr ng bên trong và bên ngoài Kinh nghi m c a m t s n c cho th y, h i nh p WTO là đ ng

l c h tr cho s phát tri n c a n n kinh t , c a ngân hàng n u bi t t n d ng có hi u qu

c h i và đi u ch nh chính sách cho phù h p v i ti n trình h i nh p

Tính đ n h t n m 2012, h th ng ngân hàng Vi t Nam bao g m 39 NHTMCP và

01 NHTM Nhà n c t c Ngân hàng Nông Nghi p và Phát tri n Nông thôn (Agribank),

ch tiêu ho t đ ng v mô nh t c đ t ng tr ng GDP t ng kh n ng thu hút v n đ u t

n c ngoài và đ u t trong n c góp ph n cho quá trình phát tri n và h i nh p kinh t

qu c t c v chi u r ng l n chi u sâu