Luận văn thạc sĩ Các yếu tố tác động đến hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Brissimis và Matthaios D.Delis 2005; Khizzer Ali, Muhammad Farhan Akhtar và Hafiz Zafar Ahmed 2010... Brissimis và Matthaios D.Delis 2005, Shelagh Heffernan và Maggie Fu 2008.

Tôi xin cam đoan: Lu n v n “Các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a

ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam” là công trình do chính tôi nghiên c u và th c hi n

d i s h ng d n khoa h c c a GS TS D ng Th Bình Minh

Các s li u trong lu n v n đ c s d ng trung th c, các thông tin trong lu n v n

đ c l y t nhi u ngu n và đ c ghi chú chi ti t v ngu n l y thông tin

TP H Chí Minh, ngày ……tháng……n m 2014

Tác gi lu n v n

Phan Th C m Tú

L I CAM OAN

DANH M C CÁC THU T NG VI T T T

DANH M C CÁC B NG BI U

DANH M C TH

M đ u 1

1 Lý do ch n đ tài 1

2 M c tiêu nghiên c u 1

3 Ph m vi nghiên c u 2

4 D li u nghiên c u vƠ ph ng pháp nghiên c u 2

4.1 D li u nghiên c u 2

4.2 Ph ng pháp nghiên c u 3

6 i m m i vƠ Ủ ngh a c a lu n v n 3

7 K t c u c a lu n v n 4

Ch ng 1 C s lý thuy t đánh giá các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngơn hƠng th ng m i 5

1.1 Khái ni m ngơn hƠng th ng m i và hi u qu kinh doanh c a ngơn hƠng th ng m i 5

1.2 Các ch tiêu đánh giá hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 5

1.2.1 T l thu nh p trên v n ch s h u (ROE) 6

1.2.2 T l thu nh p trên t ng tài s n (ROA) 7

1.2.3 T l thu nh p c n biên 7

1.2.4 Thu nh p trên c phi u (EPS) 7

1.2.5 Chênh l ch lãi su t bình quân 8

1.2.6 T l hi u su t s d ng tài s n c đ nh 8

th ng m i 9

1.3.1 Các y u t n i t i c a ngân hàng tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 9

1.3.1.1 Quy mô và ch t l ng tài s n 9

1.3.1.2 V n ch s h u 10

1.3.1.3 N ng l c qu n tr , đi u hành 10

1.3.1.4 Ch t l ng ngu n nhân l c 10

1.3.1.5 Các y u t khác 11

1.3.2 Các y u t ngo i sinh tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 11

1.3.2.1 c đi m ngành ngân hàng 11

1.3.2.2 c đi m kinh t v mô 12

1.4 Mô hình nghiên c u v các y u t quy t đ nh hi u qu kinh doanh c a ngân hƠng th ng m i 12

1.4.1 Mô hình nghiên c u trong và ngoài n c v các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 12

1.4.1.1 Các mô hình nghiên c u trên th gi i v các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 12

1.4.1.1.1 Các mô hình nghiên c u trên th gi i tr c n m 2000 v các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 12

1.4.1.1.2 Các nghiên c u trên th gi i t n m 2000 đ n nay v các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 15

1.4.1.2 Tình hình nghiên c u trong n c v các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i 18

1.4.1.2.3 Nghiên c u c a Nguy n Phúc C nh (2012) 20

1.4.2 Mô hình nghiên c u các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam 21

1.4.2.1 Các y u t n i t i c a ngân hàng th ng m i 21

1.4.2.1.1 Quy mô ngân hàng 21

1.4.2.1.2 V n ch s h u 22

1.4.2.1.3 Tính thanh kho n 22

1.4.2.1.4 S l ng và ch t l ng cho vay 23

1.4.2.1.5 Kh n ng huy đ ng v n 24

1.4.2.1.6 Hi u qu s d ng tài s n 24

1.4.2.1.7 N ng l c qu n lý chi phí ho t đ ng 25

1.4.2.1.8 N ng su t lao đ ng c a nhân viên 25

1.4.2.1.9 C u trúc thu nh p – chi phí 25

1.4.2.1.10 Lo i hình s h u c a ngân hàng 26

1.4.2.2 Các y u t ngo i sinh 26

1.4.2.2.1 c tr ng c a ngành ngân hàng 26

1.4.2.2.2 c đi m kinh t v mô 28

K t lu n ch ng 1 31

Ch ng 2 Phơn tích các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngơn hƠng th ng m i t i Vi t Nam 32

2.1 Tình hình kinh doanh c a các ngơn hƠng th ng m i t i Vi t Nam giai đo n n m 2006-2013 32

2.1.1 S l ng và quy mô các ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam giai đo n n m 2006-2013 32

2.1.3 Tình hình n x u c a các ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam

giai đo n n m 2006-2013 35

2.1.4 Tình hình thanh kho n c a các ngân hàng th ng m i t i Vi t

Nam giai đo n n m 2006-2013 36

2.1.5 K t qu kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i t i

Vi t Nam giai đo n n m 2006-2013 38

2.2 Phân tích các ch tiêu đánh giá hi u qu kinh doanh c a

ngơn hƠng th ng m i t i Vi t Nam 39 2.3 Phân tích mô hình nghiên c u các y u t tác đ ng đ n

hi u qu kinh doanh c a ngơn hƠng th ng m i t i Vi t Nam 46 2.3.1 Phân tích d li u nghiên c u 46

2.3.2 Phân tích t ng quan 46

2.3.3 Phân tích h i quy, th c hi n các ki m đ nh và đi u ch nh mô hình 47

2.3.3.1 Phân tích mô hình 1 – ROA và các y u t nh h ng 47

2.3.3.2 Phân tích mô hình 2 – ROE và các y u t nh h ng 50

2.3.3.3 Phân tích mô hình 3 – NIM và các y u t nh h ng 52

kinh doanh c a ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam 60

2.4.2.1 Tác đ ng c a đ c tr ng c a ngành ngân hàng đ n hi u qu kinh doanh

c a ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam 60 2.4.2.2 Tác đ ng c a đ c đi m kinh t v mô đ n hi u qu

ngơn hƠng th ng m i t i Vi t Nam 63

2.5.1 Các y u t n i t i tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam 63

2.5.2 Các y u t ngo i sinh tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam 64

K t lu n ch ng 2 66

Ch ng 3 Gi i pháp và ki n ngh nh m ki m soát các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngơn hƠng th ng m i t i Vi t Nam 67

3.1 Gi i pháp đ i v i các ngơn hƠng th ng m i t i Vi t Nam 67

3.1.1 T ng c ng các kho n thu ngoài lãi 67

3.1.2 Cân b ng gi a ngu n v n huy đ ng và cho vay 68

3.1.3 X lý và h n ch n x u phát sinh 68

3.1.4 S d ng hi u qu ngu n nhân l c 69

3.1.5 Qu n lý vi c s d ng tài s n 70

3.1.6 T ng v n ch s h u phù h p t ng giai đo n 70

3.1.7 Nâng cao qu n lý chi phí ho t đ ng 71

3.1.8 Nâng cao ho t đ ng c a b máy ki m tra, giám sát đ c l p và th ng xuyên 71

3.1.9 Gi i pháp khác 72

3.2 Ki n ngh đ i v i Ngơn hƠng NhƠ n c, Chính ph 73

3.2.1 Ki n ngh đ i v i Ngân hàng Nhà n c 73

3.2.2 Ki n ngh đ i v i Chính ph 74

3.3 Các gi i pháp h tr khác 76

K t lu n ch ng 3 77

K t lu n 78

C ng thông tin đi n t

Ph l c 7: K t qu ch y mô hình “ROE và các y u t nh h ng” l n đ u tiên

Ph l c 8: K t qu ch y mô hình “ROE và các y u t nh h ng” l n cu i sau khi đã lo i

các bi n có VIF>10

Ph l c 9: K t qu ch y mô hình “NIM và các y u t nh h ng” l n đ u tiên

Ph l c 10: K t qu ch y mô hình “NIM và các y u t nh h ng” l n cu i sau khi đã

lo i các bi n có VIF>10

CPI: ch s giá tiêu dùng

DG: t l v n huy đ ng c a ngành ngân hàng trên t ng s n ph m qu c n i

DP: t l t ng ti n g i t t ch c kinh t , dân c trên t ng tài s n

EA: t l v n ch s h u trên t ng tài s n

LQD: t l tài s n l u đ ng trên t ng tài s n

MN: t l thu nh p ngoài lãi

NIM: t l thu nh p lãi c n biên

NLA: t l d n thu n trên t ng tài s n

OEA: t l chi phí qu n lý trên t ng tài s n

OIA: t l thu nh p trên t ng tài s n

RI: t l lãi su t th c

RGDP: t l t ng tr ng t ng s n ph m qu c n i hàng n m đƣ đi u ch nh l m phát

T: t l thu thu nh p doanh nghi p trên l i nhu n tr c thu c a ngân hàng

TMCP: th ng m i c ph n

U: t l th t nghi p hàng n m

VCBS: Công ty trách nhi m h u h n Ch ng khoán Ngân hàng Th ng M i C Ph n

B ng 2.1: Thông tin d li u nghiên c u 40

B ng 2.2: Bình quân ch s ROA qua các n m theo t ng nhóm ngân hàng 41

B ng 2.3: Bình quân ch s ROE qua các n m theo t ng nhóm ngân hàng 42

B ng 2.4: Bình quân ch s NIM qua các n m theo t ng nhóm ngân hàng 43

B ng 2.5: M t s ch tiêu khác v hi u qu kinh doanh c a các ngân hàng 44

B ng 2.6: T ng h p t ng quan gi a các bi n theo mô hình thu h i đ c 54

th 2.6: th c a giá tr d đoán chu n hóa và ph n d

chu n hóa c a mô hình “ROA và các y u t nh h ng” 49

th 2.7: th c a giá tr d đoán chu n hóa và ph n d

chu n hóa mô hình “ROE và các y u t nh h ng” 51

th 2.8: th c a giá tr d đoán chu n hóa và ph n d

chu n hóa c a mô hình “NIM và các y u t nh h ng” 53

M U

1 Lý do ch n đ tài

H th ng tài chính đóng vai trò r t quan tr ng trong n n kinh t c a b t k m t

đ t n c nào c bi t đ i v i Vi t Nam, h th ng tài chính nói chung và h th ng

ngân hàng nói riêng ch y u là n i đ kh i thông lu ng v n, giúp cung và c u v n g p

nhau, h tr cho chính sách đ u t phát tri n đ t n c c a Chính ph

Trong quá trình ho t đ ng, các ngân hàng luôn ph i ch u s c ép r t l n t nhi u

phía: m t m t ph i đáp ng m c tiêu l i nhu n c a các c đông; m t khác, các ngân

hàng ph i ch u s qu n lý riêng t các nhà l p pháp trong danh m c v n và s d ng

v n Ngoài ra, các ngân hàng ho t đ ng còn ch u s c ép t phía các nhân viên, ng i

g i ti n và khách hàng vay v n

Hi n nay, ho t đ ng c a các ngân hàng đang ti n d n đ n s t do hóa tài chính

i u này đòi h i các nhà qu n lý ph i có chi n l c qu n tr rõ ràng h n trong ho t

đ ng đ có th t n t i v ng m nh đ c

có chi n l c qu n tr thích h p trong t ng giai đo n, các ngân hàng c n ph i

bi t rõ y u t nào là tác đ ng đ n đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng

Trong các nghiên c u tr c đây t i Vi t Nam v các y u t nh h ng đ n hi u

qu ho t đ ng c a ngân hàng, các nghiên c u đ nh l ng thì đa s chú tr ng vào các

y u t thu c đ c tr ng riêng c a ngân hàng, còn l i là m t s bài nghiên c u đ nh tính

nh t v các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng 3 c p đ : c p đ

t ng ngân hàng, c p đ ngành, c p đ v mô

2 M c tiêu nghiên c u

Bài nghiên c u th c hi n phân tích, đánh giá và k t lu n v các y u t tác đ ng

đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam trong giai đo n

2006-2013

T đó, đ a ra các gi i pháp và ki n ngh nh m ki m soát các y u t tác đ ng đ n

hi u qu kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam trong th i gian t i

M c tiêu nghiên c u c th là:

Thi t l p m i quan h có ý ngh a th ng kê gi a các y u t đ c đ a ra v i hi u

qu kinh doanh c a ngân hàng theo m t mô hình xác đ nh

Bài nghiên c u nh m giúp tr l i câu h i:

- Các y u t nào tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i, t

các c p đ đ c đi m riêng c a t ng ngân hàng, đ c đi m ngành đ n tình hình kinh t v

mô

- t ng c p đ , y u t c th nào là có m i quan h v i hi u qu kinh doanh c a

ngân hàng và m c đ tác đ ng là bao nhiêu

K t qu mong đ i:

- Xây d ng đ c mô hình đ nh l ng xác đ nh các y u t tác đ ng đ n hi u qu

kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

- ánh giá các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a các ngân hàng

th ng m i t i Vi t Nam trong các n m v a qua và đ a ra các gi i pháp và ki n ngh

thích h p d a trên mô hình đƣ xây d ng đ c

3 Ph m vi nghiên c u

Bài nghiên c u đ c th c hi n trong ph m vi nh sau:

kinh doanh c a ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam

- Không gian nghiên c u: các ngân hàng th ng m i đang ho t đ ng t i Vi t

Nam

- Th i gian nghiên c u: giai đo n ho t đ ng c a các ngân hàng t n m 2006-2013

4 D li u nghiên c u vƠ ph ng pháp nghiên c u

4.1 D li u nghiên c u

D li u nghiên c u c a bài là d li u th c p l y t báo cáo tài chính c a các

ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam giai đo n t n m 2006-2013 và các d li u liên quan đ n ngành ngân hàng , kinh t v mô l y t các trang web nh trang web c a t ng

c c th ng kê, vietstock, ngân hàng th gi i, báo cáo ngành c a các công ty ch ng khoán

- Th c hi n mô hình h i quy d a trên t ng h p các mô hình nghiên c u tr c đây

c a các nhà nghiên c u trên th gi i và trong n c

Ngoài ra, bài nghiên c u là s k t h p gi a nghiên c u đ nh tính và đ nh l ng

nên c ng s d ng m t s ph ng pháp khác nh th ng kê, phân tích, t ng h p…

5 i m m i vƠ Ủ ngh a c a lu n v n

i m m i:

kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam v i c 3 c p đ : c p đ v mô,

ngành, đ c đi m t ng ngân hàng ng th i, bài lu n v n s d ng thêm 1 bi n đ đo

l ng hi u qu kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i là NIM (t l thu nh p lãi

c n biên) Ngoài ra, d li u nghiên c u c a lu n v n bao g m các ngân hàng đ c

phân chia theo lo i hình s h u nh m so sánh và đ a ra đánh giá đ i v i các ngân hàng

th ng m i có lo i hình s h u khác nhau

Ý ngh a:

K t qu nghiên c u c a bài lu n v n không ch giúp đ nh h ng cho công tác

qu n tr c a các nhà lƣnh đ o ngân hàng mà còn có ý ngh a đ i v i các c quan Chính

ph , Ngân hàng Nhà n c và Hi p h i ngân hàng dùng làm c s đ đ a ra các quy

đ nh và chính sách phù h p trong t ng giai đo n

CH NG 1 C S LÝ THUY T ÁNH GIÁ CÁC Y U T TÁC NG

N HI U QU KINH DOANH C A NGÂN HÀNG T H NG M I

1.1 Khái ni m ngơn hƠng th ng m i và hi u qu kinh doanh c a ngân hƠng th ng m i

Theo Peter S Rose, “ngân hàng là các t ch c tài chính cung c p m t danh m c

các d ch v tài chính đa d ng nh t, đ c bi t là tín d ng, ti t ki m và d ch v thanh toán

và th c hi n nhi u ch c n ng tài chính nh t so v i b t k m t t ch c kinh doanh nào

trong n n kinh t ”

T i Vi t Nam, theo đi u 4, Lu t các t ch c tín d ng Vi t Nam s 47/2010/QH12 quy đ nh: “Ngân hàng th ng m i là lo i hình ngân hàng đ c th c hi n t t c các ho t

đ ng ngân hàng và các ho t đ ng kinh doanh khác theo quy đ nh c a Lu t này nh m

m c tiêu l i nhu n.” C ng theo lu t này thì ho t đ ng ngân hàng chính là vi c kinh

doanh, cung ng th ng xuyên m t ho c m t s các nghi p v : nh n ti n g i,

c p tín d ng và cung ng d ch v thanh toán qua tài kho n

Theo Võ Thanh Thu, Ngô Th H i Xuân (2010), “Hi u qu kinh doanh là nh ng

ch tiêu ph n ánh k t qu thu đ c so sánh v i chi phí b ra đ th c hi n kinh doanh

th ng m i Hay nói cách khác là nh ng ch tiêu ph n ánh đ u ra c a quá trình kinh

doanh trong quan h so sánh v i các y u t đ u vào” Theo đó, ta có th hi u hi u qu

kinh doanh ph n ánh trình đ s d ng các ngu n l c (lao đ ng, máy móc, thi t b ,

nguyên v t li u và ti n v n) nh m đ t đ c m c tiêu mà doanh nghi p đƣ xác đ nh

T đó suy ra, hi u qu kinh doanh c a NHTM là s so sánh gi a k t qu kinh

doanh và chi phí mà m i ngân hàng b ra đ đ t đ c k t qu đó, th ng đ c đo b ng

các ch tiêu c b n nh : L i nhu n, t su t l i nhu n và các ch tiêu trung gian khác Vì

v y, hi u qu kinh doanh là y u t tác đ ng đ n s t n t i và phát tri n c a các NHTM

1.2 Các ch tiêu đánh giá hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

Theo Peter S Rose, v m t lý thuy t, giá tr th tr ng (th giá) c a c phi u là

ch s t t nh t ph n ánh tình hình ho t đ ng kinh doanh c a công ty b i vì nó th hi n

s đánh giá c a th tr ng đ i v i công ty đó Tuy nhiên, ch s này th ng không đáng tin c y trong l nh v c ngân hàng Vì h u h t c phi u ngân hàng, đ c bi t là các

ngân hàng nh không đ c giao d ch tích c c trên th tr ng qu c t c ng nh th

tr ng trong n c Do đó, ph i s d ng t l v kh n ng sinh l i thay th

Theo đó, đ đánh giá hi u qu kinh doanh c a ngân hàng, ng i ta th ng dùng

các ch tiêu liên quan đ n kh n ng sinh l i nh sau:

1.2.1 T l thu nh p trên v n ch s h u (ROE)

V n ch s h u (V n t có bình quân)

ROE đo l ng t l thu nh p cho các c đông c a ngân hàng Nó th hi n thu

nh p mà các c đông nh n đ c t vi c đ u t v n vào ngân hàng

ROE ph thu c vào kh n ng sinh l i c a tài s n mà ngân hàng n m gi và c

c u ngu n v n c a ngân hàng ROE c a ngân hàng s t ng n u hi u qu s d ng tài

s n c a ngân hàng t ng ho c t tr ng v n ch s h u c a ngân hàng trên t ng ngu n

ngu n thu và gi m đ c chi phí ho t đ ng

- Hi u qu s d ng tài s n ph n ánh các chính sách qu n lý danh m c đ u t đ c

bi t là c u trúc và thu nh p c a tài s n

- T tr ng v n ch s h u (chính xác là nghch đ o c a t tr ng v n ch s h u)

ngân hàng càng cao nh ng đ i l i thu nh p c a c đông càng l n

1.2.2 T l thu nh p trên t ng tài s n (ROA)

ch tài s n sinh l i và vi c tìm ki m nh ng ngu n v n có chi phí th p nh t

NIM = Thu nh p lãi – Chi phí lãi

Tài s n có sinh lãi

- T l thu nh p ngoài lãi c n biên (MN): đo l ng m c chênh l ch gi a ngu n

thu ngoài lãi (thu phí d ch v ) v i m c phí ngoài lãi (ti n l ng, s a ch a, b o hành

thi t b , chi phí t ng th t tín d ng…)

MN = Thu nh p ngoài lãi – Chi phí ngoài lãi

Tài s n có sinh lãi

- T l sinh l i ho t đ ng (NPM): ph n ánh hi u qu c a vi c qu n lý chi phí và các chính sách đ nh giá d ch v

NPM = Thu nh p sau thu

T ng thu t ho t đ ng

1.2.4 Thu nh p trên c phi u (EPS)

o l ng tr c ti p thu nh p c a các c đông tính trên m i c phi u đang l u hành

EPS = Thu nh p sau thu

T ng s c phi u th ng phát hành

Nguyên t c c b n v qu n tr tài chính đƣ kh ng đ nh r ng t i đa hóa giá tr c

phi u c a ngân hàng là m c tiêu then ch t c n đ c u tiên h n các m c tiêu khác

1.2.5 Chênh l ch lãi su t bình quân

Chênh l ch lãi su t bình quân t c là chênh l ch lãi su t đ u vào và đ u ra c a ngân hàng ây là ch tiêu truy n th ng đánh giá thu nh p c a ngân hàng, đo l ng

hi u qu đ i v i ho t đ ng trung gian c a ngân hàng trong quá trình huy đ ng v n và cho vay, đ ng th i đo l ng c ng đ c nh tranh trong th tr ng c a ngân hàng Trong đi u ki n các y u t khác không đ i, chênh l ch lãi su t bình quân c a ngân

hàng s gi m khi c ng đ c nh tranh t ng lên, bu c ngân hàng ph i tìm cách bù đ p

m c chênh l ch lãi su t b m t đi

- M c thu lãi bình quân trên tài s n

- M c thu ngoài lãi bình quân trên tài s n

T ng thu t ho t đ ng

= Thu nh p lãi + Thu nh p ngoài lãi

Khi c nh tranh trên th tr ng tín d ng gia t ng và các kho n cho vay kém ch t

l ng ngày càng nhi u thì các ngân hàng s chuy n h ng gia t ng thu nh p ngoài lãi

1.2.7 T l tài s n sinh l i

T l này cho th y tài s n sinh l i chi m bao nhiêu ph n tr m trong t ng tài s n

c a ngân hàng Khi t l này gi m s làm gi m m c thu nh p hi n t i c a ngân hàng

T l tài s n sinh l i = T ng tài s n sinh l i

T ng tài s n

Trong đó, t ng tài s n sinh l i bao g m các kho n cho vay, các kho n cho thuê,

đ u t ch ng khoán (còn b ng T ng tài s n – Tài s n không sinh l i)

1.2.8 M c t ng giá c phi u c a ngân hàng trên th tr ng

L i nhu n c a ngân hàng là m t ch tiêu đ c các nhà qu n lý Ngân hàng và các

tiêu kinh doanh c a ngân hàng Vì v y, h th ng xuyên phân tích và đánh giá kh

n ng sinh l i c a ngân hàng

Tuy nhiên, v phía ngân hàng, m t tín hi u đ nh n bi t r ng th tr ng đƣ công

nh n hi u qu c a mình chính là s gia t ng c phi u c a ngân hàng trên th tr ng

Trong các ch tiêu trên thì ch tiêu đ c các nhà qu n lý ngân hàng và các nhà đ u

t quan tâm h n h t chính là kh n ng sinh l i c a ngân hàng mà ch y u là 3 ch tiêu tài chính liên quan đ n l i nhu n: ROE, ROA và NIM Do đó, bài nghiên c u th c hi n

phân tích và ch y mô hình cho 3 bi n ph thu c trên

1.3 Các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngơn hƠng th ng

m i

Có r t nhi u y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

Theo Nguy n Phúc C nh (2012), ngoài các y u t n i t i c a ngân hàng thì các y u t

C th nh sau:

1.3.1 Các y u t n i t i c a ngân hàng tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a

ngân hàng th ng m i

1.3.1.1 Quy mô và ch t l ng tài s n

Khi quy mô tài s n t ng lên, ngân hàng có th m r ng ho t đ ng nh đ a bàn

nâng c p ch t l ng ph c v , t ng c ng cung c p các s n ph m c a mình đ n khách

hàng nhanh chóng và hi u qu , t đó giúp t ng doanh thu và l i nhu n c a ngân hàng

th ng m i

Tuy nhiên, không ph i b t c khi nào t ng quy mô tài s n c a ngân hàng thì có

t ng t ng tài s n mà trong đó, cho vay khách hàng r i ro cao t ng nhanh thì kh n ng

thu h i th p và s nh h ng đ n k t qu kinh doanh c a ngân hàng

1.3.1.2 V n ch s h u

t ng ngu n v n nh ng nó đóng vai trò r t quan tr ng V n ch s h u hay v n t có luôn đ c chú tr ng nh m đ m b o ngân hàng th ng m i ho t đ ng an toàn và hi u

qu Do đó, trong các quy đ nh v t l an toàn v n t i thi u c a Basel I, Basel II,

Basel III đƣ quy đ nh m c t i thi u c a v n t có

V n t có là y u t quan tr ng trong qu n tr r i ro c a ngân hàng Ngu n v n t

có cao và n đ nh s giúp ngân hàng th ng m i có n n t ng v ng ch c, h n ch r i ro

phá s n, t o ni m tin t khách hàng, t đó giúp ho t đ ng c a ngân hàng n đ nh và

hi u qu h n Tuy nhiên, v n t có l n mà không đ c qu n lý ch t ch s d d n đ n

1.3.1.3 N ng l c qu n tr , đi u hành

N ng l c qu n tr , đi u hành th hi n c ch t ch c b máy qu n lý, c c u ban

đi u hành, chính sách nhân s , hi u qu s d ng chi phí và tính h u hi u c a c ch

đi u hành Hi n nay, l nh v c tài chính nói chung và l nh v c ngân hàng nói riêng đang

máy qu n lý, đi u hành ngày càng ph i nâng cao n ng l c, ph i ho ch đ nh chi n l c

kinh doanh sao cho th t hi u qu

1.3.1.4 Ch t l ng ngu n nhân l c

Nhân viên là tài s n c a m i ngân hàng, ch t l ng ngu n nhân l c mà m i ngân hàng có đ c s nh h ng tr c ti p đ n hi u qu ho t đ ng c a nó Ch t l ng đó bao

g m c s l ng và trình đ c a nhân viên mà m i ngân hàng s d ng Nó đ c th

hi n thông qua n ng su t lao đ ng trên t ng nhân viên

1.3.1.5 Các y u t khác

Ngoài các y u t trên, hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng còn ph thu c vào các

y u t nh : ch t l ng các s n ph m d ch v mà ngân hàng cung c p, trình đ khoa

h c – công ngh

Hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i không ch ph thu c vào chính

bên ngoài, không thu c ph m vi ki m soát tác đ ng c a ngân hàng ó là các đ c đi m

phát tri n chung c a ngành ngân hàng và tình hình kinh t v mô mà ngân hàng đó đang ho t đ ng

1.3.2 Các y u t ngo i sinh tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng

th ngm i

1.3.2.1 c đi m ngành ngân hàng

góp ph n tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng

Khi th tr ng tài chính phát tri n và ho t đ ng hi u qu , lu ng v n s đ c luân

chuy n t t trong n n kinh t , bên thi u v n có th d dàng ti p c n ngu n v n thì lúc

đó bu c các ngân hàng ph i t ng c ng nâng cao ch t l ng và đa d ng hoá các s n

ph m d ch v ngoài vi c t p trung huy đ ng – cho vay nh tr c kia

c ng có nh h ng v a tích c c v a tiêu c c đ n ho t đ ng c a ngân hàng th ng m i Các ngân hàng th ng m i trong ho t đ ng c a mình ngoài vi c ph i tuân th theo

pháp lu t, các v n b n d i lu t còn ph i tuân th quy đ nh c a ngân hàng nhà n c ban hành t ng ng v i t ng th i k v lãi su t, d tr b t bu c, h n m c cho vay,

trích l p d phòng… Khi các quy đ nh này thay đ i, bu c các ngân hàng ph i n m b t

k p th i đ có chi n l c kinh doanh phù h p M t m t, các quy đ nh c a pháp lu t

giúp các ngân hàng ho t đ ng trong m c an toàn, qu n lý ch t ch , m t m t nó c ng gây khó kh n cho các ngân hàng trong vi c thích ng và thay đ i chi n l c

Cu i cùng, m c đ phát tri n c a ngành ngân hàng là y u t không th không k

đ n Khi t ng th m t ngành nào đó có m t trình đ phát tri n nh t đ nh thì các đ n v trong ngành đó m i có th phát tri n t ng ng đ c

1.3.2.2 c đi m kinh t v mô

Môi tr ng kinh t , chính tr , xã h i có nh h ng r t l n đ n ho t đ ng kinh

doanh c a ngân hàng Trình đ phát tri n c a n n kinh t m t ph n quy t đ nh trình đ

phát tri n c a ngành ngân hàng ng th i, các ngân hàng ho t đ ng ph i phù h p v i

đ nh h ng phát tri n n n kinh t c a đ t n c

Trong giai đo n n n kinh t phát tri n n đ nh, ho t đ ng s n xu t kinh doanh

đ c duy trì và m r ng có hi u qu , các ngân hàng th ng m i có đi u ki n t t đ

kinh doanh vì nhu c u v n và nhu c u s d ng s n ph m d ch v ngân hàng c ng t ng

lên

Ng c l i, n u n n kinh t r i vào suy thoái, s n xu t trì tr có th khi n các ngân

hàng khó phát tri n, vi c cung c p s n ph m d ch v b gi m sút, n quá h n t ng …

1.4 Mô hình nghiên c u v các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngơn hƠng th ng m i

1.4.1 Mô hình nghiên c u trong và ngoài n c v các y u t tác đ ng đ n

hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

1.4.1.1 Các mô hình nghiên c u trên th gi i v các y u t tác đ ng đ n hi u qu

kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

1.4.1.1.1 Các mô hình nghiên c u trên th gi i tr c n m 2000 v các y u t tác

đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

Trong th i gian qua có khá nhi u bài nghiên c u trên th gi i liên quan đ n v n

đ l i nhu n, hi u qu kinh doanh c a ngân hàng c đi m chung c a các bài nghiên

c u th ng là th c hi n phân tích các y u t thu c v n i t i c a ngân hàng, các y u t

kinh t v mô và các y u t thu c v m c đ phát tri n c a ngành ngân hàng, kèm theo

đó là s so sánh gi a các ngân hàng trong n c và ngoài n c, hay các c m qu c giá

khác nhau (phát tri n hay đang phát tri n)

Các bài nghiên c u đo l ng hi u qu kinh doanh c a ngân hàng b i ROA, ROE

và trong m t s tr ng h p, có c NIM (t l lãi su t biên) Các bi n đ c l p đ c s

d ng là các ch s tài chính, v n đ v pháp lý và trong vài tr ng h p, có c bi n v

các y u t kinh t v mô M t s y u t th ng đ c nghiên c u nh : các y u t n i t i

c a ngân hàng g m quy mô, v n, qu n tr r i ro và qu n tr chi phí; các y u t bên

ngoài môi tr ng kinh t v mô nh l m phát, lãi su t, chu k s n xu t và các đ c tính

c a th tr ng nh m c đ t p trung, quy mô ngành và v n đ s h u

a Các nghiên c u trên th gi i tr c n m 2000 v tác đ ng c a các y u t n i

t i ngân hàng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

Akhavein at al (1997) và Smirlock (1985) đƣ tìm th y m i t ng quan thu n gi a

quy mô và l i nhu n c a ngân hàng Demirguc – Kunt và Maksimovic (1998) đƣ m

r ng ph m vi ra các ch s tài chính khác nhau, pháp lý và các y u t khác nh h ng

đ n l i nhu n c a ngân hàng, theo đó thì quy mô là có t ng quan đáng k

Molyneux và Seth (1998) phân tích hi u qu kinh doanh c a các ngân hàng n c

ngoài M giai đo n 1987 – 1991 và th y r ng t l v n đƣ hi u ch nh r i ro có ý ngh a tác đ ng đ n đ i v i hi u qu kinh doanh c a các ngân hàng này

V n đ qu n tr r i ro thì luôn là c n thi t t t y u trong ho t đ ng kinh doanh c a

các ngân hàng Ch t l ng tài s n kém và m c đ thanh kho n y u là 2 y u t gây th t

b i c a ngân hàng V n đ r i ro có th đ c chia thành r i ro tín d ng và r i ro thanh

gi a m c đ thanh kho n và l i nhu n Ng c l i, k t qu nghiên c u c a Bourke

(1989) l i cho th y r ng nh h ng c a r i ro tín d ng lên l i nhu n là t ng quan

ngh ch K t qu này có th đ c gi i thích r ng các kho n cho vay r i ro càng cao, các

kho n n không thu h i đ c càng cao, đi u này c ng có ngh a là l i nhu n mà các

ngân hàng thu h i đ c s càng th p

Chi phí c a ngân hàng c ng có ý ngh a quan tr ng đ i v i l i nhu n c a ngân hàng Bourke (1989) và Molyneux và Thornton (1992) đƣ tìm th y m i t ng quan

thu n gi a hi u qu qu n lý chi phí và l i nhu n

b Các nghiên c u trên th gi i tr c n m 2000 v tác đ ng c a các y u t ngo i sinh đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

Chuy n sang các y u t bên ngoài ngân hàng, có m t s k t qu nghiên c u đ c

tìm th y

Short (1979) đƣ có bài nghiên c u cho th y s t ng quan ngh ch gi a m c đ s

h u c a chính ph và l i nhu n, và k t qu c ng cho th y t ng t đ i v i nghiên c u

c a Barth et al (2004) Tuy nhiên, Bourke (1989) và Molynneux và Thornton (1992) thì cho r ng v n đ s h u không ph i là bi n thích h p đ gi i thích l i nhu n c a

ngân hàng

ph thu c vào l ng nhân viên trong ngân hàng và các chi phí ho t đ ng khác có t ng nhanh h n t l l m phát hay không Perry (1992) ch ra r ng l m phát tác đ ng đ n l i

nhu n c a ngân hàng ph thu c vào m c đ l m phát k v ng và th c t H u h t các

bài nghiên c u khác thì cho r ng có m i t ng quan thu n gi a l m phát c ng nh lƣi

su t v i l i nhu n ngân hàng

Theo Berger (1995), hi u qu qu n lý không ch làm t ng l i nhu n c a ngân

hàng mà còn có th d n đ u th ph n và làm t ng m c đ t p trung c a th tr ng, vì

th có m i t ng quan thu n gi a m c đ t p trung c a th tr ng và l i nhu n

Asli Demirguc – Kunt và Harry Huizinga (1998) nghiên c u d li u c a các ngân

hàng c a 80 n c trên th gi i trong giai đo n 1988 – 1995, k t qu cho th y r ng m t

h th ng ngân hàng có t l t ng tài s n trên GDP l n h n hay h s t p trung c a th

tr ng th p h n thì s có l i nhu n và lãi su t biên th p h n các n c đang phát

tri n, các ngân hàng n c ngoài thì có l i nhu n và lãi su t biên cao h n so v i các ngân hàng trong n c, trong khi đó các n c phát tri n thì ng c l i Ngoài ra, m c

thu thu nh p doanh nghi p c ng có nh h ng đ n các khách hàng c a ngân hàng

1.4.1.1.2 Các nghiên c u trên th gi i t n m 2000 đ n nay v các y u t tác

đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

a Các nghiên c u trên th gi i t n m 2000 đ n nay ch xác đ nh tác đ ng c a

các y u t n i t i ngân hàng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

Naceur và Goaied (2001) đƣ nghiên c u hi u qu kinh doanh c a các ngân hàng

Tuy ni di (1980 – 1995) K t qu là n ng su t lao đ ng, s v n hóa và thành ph n v n

đ u t có m i t ng quan thu n đáng k đ n ROA, nh ng quy mô c a ngân hàng thì

không

John Goddard, Phi Molyneux và Jonh Wilson (2004) trong nghiên c u l i nhu n

ra k t qu là quy mô ngân hàng không có nh h ng đ n l i nhu n ng th i, Anh

Qu c thì tài s n ngoài b ng cân đ i k toán có t ng quan thu n v i l i nhu n c a

ngân hàng, các qu c gia khác thì là t ng quan ngh ch ho c trung tính Ngoài ra, k t

l i nhu n c a ngân hàng

Renee B Adams và Hamid Mehran (2005) th c hi n nghiên c u v m i quan h

gi a c u trúc ban đi u hành (thành ph n và quy mô) và hi u qu ho t đ ng c a ngân

hàng trên d li u nghiên c u là các ngân hàng trong giai đo n 1959 – 1999 K t qu

cho th y r ng ng c l i v i các doanh nghi p bình th ng, các ngân hàng có thành

b Các nghiên c u trên th gi i t n m 2000 đ n nay có xác đ nh tác đ ng c a

các y u t ngo i sinh đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

Demirguc – Kunt và Huizinga (2000) s d ng t l t ng tr ng hàng n m c a

GDP và GNP trên v n ch s h u đ xác đ nh m i quan h , trong khi đó thì Bikker và

Hu (2002) s d ng m t s bi n kinh t v mô nh GDP, t l th t nghi p và lãi su t

Trong nghiên c u g n đây c a Bikker và Hu (2002), k t qu cho th y có m i

t ng quan gi a l i nhu n c a ngân hàng và chu k kinh t

Williams (2003) đƣ xem xét các y u t nh h ng hi u qu kinh doanh c a các ngân hàng n c ngoài Úc trong giai đo n 1989 – 1993 V i ROA là bi n ph thu c,

k t qu cho th y r ng các y u t có quan h t ng quan thu n chính là t c đ t ng GDP trong n c c a các ngân hàng n c ngoài, t l lãi su t biên và thu nh p ngoài lãi

Chirwa (2003) nghiên c u 8 ngân hàng Ma la uy ( ông Nam Phi) giai đo n

(1970 – 1984) và tìm th y m i t ng quan thu n gi a m c đ t p trung c a th tr ng

và hi u qu kinh doanh c a ngân hàng

Panayiotis P.Athanasoglou, Sophocles N Brissimis và Matthaios D.Delis (2005)

có bài th c nghi m nghiên c u l i nhu n c a các ngân hàng Hi L p giai đo n 1985 –

2001 nh m tìm ra s nh h ng c a các y u t thu c đ c tr ng c a ngân hàng (v n ch

s h u, r i ro tín d ng, n ng su t lao đ ng, hi u qu qu n lý chi phí ho t đ ng, quy mô

đi m kinh t v mô ( t l l m phát, chu k s n xu t kinh doanh) lên l i nhu n c a ngân

hàng K t qu cho th y r ng t t c các y u t thu c v đ c tính c a ngân hàng, tr quy

mô thì đ u có m i quan h có ý ngh a th ng kê nh mong đ i (v n ch s h u, n ng

qu qu n lý chi phí ho t đ ng thì có m i t ng quan ngh ch v i l i nhu n ngân hàng)

Cu i cùng, chu k kinh doanh c ng có quan h có ý ngh a th ng kê đ i v i l i nhu n ngân hàng, tuy nhiên, nó không mang tính đ i x ng vì nó ch có ý ngh a th ng kê đ i

Theo nghiên c u c a Pannayiotis Athanasoglou, Matthaiois D.Delis và Christos K.Staikouras (2006), d li u là các ngân hàng thu c khu v c ông Nam Âu giai đo n

1998 – 2002 Bi n ph thu c v hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng là ROA và ROE,

d ng, v n ch s h u, hi u qu qu n lý chi phí ho t đ ng, quy mô ngân hàng, s h u

n c ngoài và th ph n, đ c đi m ngành nh vi c c i ti n h th ng ngân hàng và m c

đ t p trung c a th tr ng, đ c đi m kinh t v mô nh l m phát và ho t đ ng kinh t

K t qu đ c tìm th y là r i ro tín d ng và quy mô ngân hàng tác đ ng đ n hi u qu

ho t đ ng c a ngân hàng, k t qu c ng t ng t đ i v i l m phát Nghiên c u c a Kosmidou, Pasiouras và Tsaklanganous (2007) c ng cho th y quy mô ngân hàng có

t ng quan thu n đ i v i các ngân hàng Hy L p ho t đ ng n c ngoài giai đo n

1995 – 2001

Ngoài ra, Pasiouras và Kosmidou (2007) có bài nghiên c u v các y u t nh

h ng đ n l i nhu n c a các ngân hàng th ng m i trong và ngoài n c các n c Châu Âu giai đo n 1995 – 2001 còn cho th y đ i v i c ngân hàng n i đ a và ngân hàng n c ngoài thì l i nhu n c a ngân hàng không ch b nh h ng b i các đ c tính

riêng c a ngân hàng mà còn ch u nh h ng b i c u trúc th tr ng tài chính và các

đ c đi m kinh t v mô c bi t, v n ch s h u và hi u qu qu n lý chi phí ho t đ ng

phát có t ng quan v i l i nhu n c a ngân hàng

G n gi ng v i Panayiotis P.Athanasoglou, Sophocles N Brissimis và Matthaios

D.Delis (2005), Shelagh Heffernan và Maggie Fu (2008) đƣ nghiên c u các y u t nh

h ng đ n hi u qu kinh doanh c a các ngân hàng Trung Qu c trong giai đo n 1999 – 2006 Các bi n đ c l p bao g m các ch s tài chính mang đ c tính c a t ng ngân

hàng, nh ng ch tiêu ph n ánh lo i hình ngân hàng, m c đ s h u n c ngoài và các

y u t kinh t v mô Các ch s tài chính và các y u t kinh t v mô có quan h có ý ngh a th ng kê nh mong đ i, quy mô c a ngân hàng thì không có quan h có ý ngh a

th ng kê, và c t l s h u n c ngoài c ng không

Khizzer Ali, Muhammad Farhan Akhtar và Hafiz Zafar Ahmed (2010) v i d li u nghiên c u là các ngân hàng th ng m i Pakistan giai đo n 2006 – 2009 đƣ tìm th y

tr ng s n ph m qu c n i ROA t ng quan ngh ch v i v n ch s h u, r i ro tín d ng

và l m phát

Deger Alper và Adem Anbar (2011) đƣ nghiên c u m c đ nh h ng c a các

y u t đ c tr ng c a ngân hàng và các y u t kinh t v mô đ n l i nhu n c a ngân hàng th ng m i t i Th Nh K K t qu cho th y r ng ROA có m i t ng quan thu n

v i quy mô ngân hàng và ch s thu nh p ngoài lƣi, t ng quan ngh ch v i kho n cho

vay c a ngân hàng, ROE có t ng quan thu n v i quy mô ngân hàng và t ng quan

ngh ch v i lãi su t th c

1.4.1.2 Tình hình nghiên c u trong n c v các y u t tác đ ng đ n hi u qu

kinh doanh c a ngân hàng th ng m i

a s các bài nghiên c u trong n c v hi u qu kinh doanh c a ngân hàng

th ng m i ch a nhi u và vi c th c hi n nghiên c u đ nh l ng thì th t s còn ít

M t s nghiên c u đ nh tính có th tìm th y nh :

Ph m Th Bích L ng (2006) đƣ t p trung nghiên c u hi u qu ho t đ ng huy

đ ng v n, cho vay, đ u t và các ho t đ ng kinh doanh d ch v c a 4 ngân hàng

th ng m i nhà n c l n nh t Vi t Nam giai đo n 2000-2005, đ ng th i đ ra các gi i

pháp nâng cao hi u qu kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i nhà n c Vi t Nam

Lê Dân (2004) đƣ xây d ng mô hình th ng kê phân tích hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng th ng m i Vi t Nam

Các bài nghiên c u đ nh l ng g n đây v hi u qu kinh doanh c a ngân hàng

nhìn chung là còn ít, có th k đ n m t s nghiên c u sau:

1.4.1.2.1 Nghiên c u c a Nguy n Vi t Hùng (2008)

Nguy n Vi t Hùng (2008) có bài nghiên c u “Phân tích các y u t nh h ng đ n

hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam” (lu n án ti n s kinh

t n m 2008, Tr ng i H c Kinh T Qu c Dân, Hà N i) v vi c đo l ng hi u qu

và phân tích các y u t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng

m i

D li u nghiên c u là 32 ngân hàng th ng m i Vi t Nam giai đo n 2001 – 2005

ph n và ngân hàng liên doanh Tác gi s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh tính k t

h p v i nghiên c u đ nh l ng g m ti p c n phân tích hi u qu biên (ph nng pháp

này tính toán ch s hi u qu t ng đ i d a trên vi c so sánh kho ng cách c a các ngân

hàng v i m t ngân hàng th c hi n ho t đ ng t t nh t trên biên v i biên đ c tính t

t o s li u vì trên th c t biên hi u qu toàn b theo lý thuy t là không bi t) và mô hình kinh t l ng (Tobit)

K t qu cho th y đ i v i ph ng pháp phân tích hi u qu biên thì các ngân hàng

đ i di n v i vi c hi u su t gi m theo quy mô là t ng qua các n m, hay có ngh a là n u

các ngân hàng ti p t c t ng quy mô thì s làm gi m hi u qu ho t đ ng, đ c bi t là đ i

Tuy nhiên, trong mô hình kinh t l ng (Tobit) thì hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam giai đo n 2001 – 2005 t ng khi t ng tài s n các ngân hàng t ng, các ngân hàng th ng m i nhà n c nh h ng đ n hi u qu k thu t c a

ngành l n h n đ i v i các lo i hình ngân hàng còn l i, t l ti n g i – cho vay thì có

t ng quan ngh ch đ n hi u qu k thu t, ngh a là n u s d ng t t ngu n v n huy đ ng

thì có th làm t ng hi u qu ho t đ ng; k t qu c ng t ng t đ i v i t l cho vay trên

t ng tài s n, bi n này có tác đ ng ng c chi u v i hi u qu k thu t, phân chia th

tr ng c a các ngân hàng có t ng quan thu n v i hi u qu kinh doanh c a ngân hàng,

t l v n ch s h u trên t ng tài s n có tác đ ng d ng đ n hi u qu k thu t, bi n t

l thu v lãi trên thu v ho t đ ng có tác đ ng âm t i hi u qu k thu t Cu i cùng, vi c thay đ i môi tr ng v mô c ng nh thay đ i công ngh theo th i gian có t ng quan

thu n v i hi u qu kinh doanh

1.4.1.2.2 Nghiên c u c a tác gi Li u Thu Trúc và Võ Thành Danh (2012)

Bài nghiên c u “Phân tích ho t đ ng kinh doanh c a h th ng ngân hàng th ng

m i c ph n Vi t Nam giai đo n 2006-2009” c a tác gi Li u Thu Trúc và Võ Thành

Danh (t p chí khoa h c 2012 -21a 148-157, khoa Kinh t - Tr ng i H c C n Th )

phân tích so sánh hi u qu kinh doanh c a h th ng ngân hàng th ng m i c ph n

ch tiêu tài chính trong l nh v c ngân hàng

Bài vi t ch y u d a trên phân tích các t s tài chính K t qu cho th y r ng hi u

qu kinh doanh c a c h th ng ngân hàng và các ngân hàng th ng m i c ph n Vi t Nam trong giai đo n nghiên c u đ u ch u nh ng nh h ng t tác đ ng tiêu c c c a

cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u n m 2008 th hi n h u h t các ch tiêu ph n ánh

hi u qu ho t đ ng đ u gi m m nh Trong đó, ngân hàng quy mô nh thì ch u nh

h ng nhi u nh t và ch m ph c h i nh t so v i các ngân hàng quy mô l n và v a

1.4.1.2.3 Nghiên c u c a Nguy n Phúc C nh (2012)

Nguy n Phúc C nh (2012) có bài nghiên c u “ ánh giá hi u qu ho t đ ng theo

quy mô c a các ngân hàng th ng m i c ph n Vi t Nam” trên d li u là các ngân hàng th ng m i l n đƣ niêm y t trên sàn ch ng khoán Vi t Nam giai đo n 2009 –

2011 v i các mô hình doanh thu, mô hình chi phí và hàm l i nhu n

Bi n ph thu c đ c phân tích là doanh thu, chi phí và l i nhu n; bi n đ c l p

đ u vào là tài s n c đ nh, ti n g i c a khách hàng, phát hành ch ng t có giá, t ng tài

s n; bi n đ c l p đ u ra là cho vay khách hàng, ti n g i và cho vay các t ch c tài chính, đ u t tài chính dài h n, t ng tài s n và t ng v n ch s h u; bi n đ c l p cho

mô hình l i nhu n là t ng tài s n c đ nh, t ng tài s n, v n ch s h u, ti n g i khách

hàng, phát hành gi y t có giá, cho vay khách hàng, các kho n đ u t tài chính dài h n,

ti n g i và cho vay các t ch c tín d ng, t l t ng doanh thu ho t đ ng kinh doanh

trên cho vay khách hàng, t l giá v n hàng bán trên ti n g i khách hàng, l i nhu n t

i v i mô hình doanh thu thì k t qu cho th y khi các y u t đ u vào t ng lên,

đ c bi t là ti n g i khách hàng t ng thì giúp t ng doanh thu, còn khi xét các y u t đ u

ra thì không có hi u qu khi t ng lên, trong đó khi t ng v n ch s h u không làm t ng

doanh thu, riêng t ng tài s n và cho vay khách hàng khi t ng lên thì giúp t ng doanh

thu K t qu đ i v i mô hình chi phí là các ngân hàng có hi u qu chi phí theo quy mô, khi t ng các y u t lên thì không làm gia t ng chi phí cao h n t l t ng các y u t

i v i mô hình l i nhu n thì k t qu cho th y r ng các ngân hàng th ng m i

g i khách hàng, cho vay khách hàng, t ng tài s n, t ng v n ch s h u Ngoài ra, đ tài

còn s d ng m t s ch tiêu khác phân tích hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng

1.4.2 Mô hình nghiên c u các y u t tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam

Mô hình nghiên c u đ c th c hi n d a trên s t p h p các nghiên c u có liên

quan trên th gi i c bi t, mô hình nghiên c u th c hi n ch y u d a trên nghiên c u

c a Shelagh Heffernan và Maggie Fu (2008), The Determinants of Bank Performance

in China

Bi n ph thu c là:

đánh giá hi u qu kinh doanh c a ngân hàng, có r t nhi u ch tiêu đ c s

ngân hàng: đ c đo l ng b ng ch tiêu ROE, ROA và NIM, m t s ch tiêu khác đ u

có t ng quan tr c ti p ho c gián ti p đ n 3 ch tiêu đ c s d ng trên (trình bày

Ch s trên th hi n quy mô c a ngân hàng, nó có th có m i t ng quan v i hi u

qu kinh doanh c a ngân hàng Khi quy mô l n, ngân hàng có đi u ki n m r ng kinh doanh, đa d ng hóa các s n ph m d ch v , t ng uy tín… giúp t ng hi u qu kinh doanh

Tuy nhiên, khi ngân hàng có t ng tài s n l n nh ng s d ng không hi u qu , không

bi t cách qu n lý thì có th làm gi m hi u qu kinh doanh c a ngân hàng Do đó, m i

t ng quan đ c k v ng đây có th là thu n ho c ngh ch Theo Pannayiotis

Athanasoglou, Matthaiois D.Delis và Christos K.Staikouras (2006) thì quy mô ngân

hàng có t ng quan thu n v i hi u qu kinh doanh, k t qu c ng t ng t v i

Kosmidou, Pasiouras và Tsaklanganous (2007), Deger Alper và Adem Anbar (2011) Theo nghiên c u c a Shelagh Heffernan và Maggie Fu (2008) thì LOGTA có t ng

quan ngh ch v i NIM

1.4.2.1.2 V n ch s h u

T ng tài s n

ngân hàng có t l EA cao s c n tr ng h n trong ho t đ ng c a mình, nh ng l i d b

qua nh ng c h i đ u t ki m l i Ngoài ra, khi t l này suy gi m, cho th y tín hi u

c a vi c v n đ u t có v n đ Do đó, nó đ c k v ng là có m i t ng quan thu n

ho c ngh ch v i hi u qu kinh doanh c a ngân hàng Theo nghiên c u c a John Goddard, Phi Molyneux và Jonh Wilson (2004), Panayiotis P.Athanasoglou, Sophocles

N Brissimis và Matthaios D.Delis (2005) thì EA có t ng quan thu n v i l i nhu n

c a ngân hàng, theo Khizzer Ali, Muhammad Farhan Akhtar và Hafiz Zafar Ahmed

(2010) thì EA có t ng quan nghh ch v i ROA, còn theo Shelagh Heffernan và Maggie Fu (2008) thì EA có t ng quan thu n v i NIM

1.4.2.1.3 Tính thanh kho n

LQD = Tài s n l u đ ng

T ng tài s n

Ch s này đo l ng tính thanh kho n c a ngân hàng phòng ng a r i ro, tránh

cao N u t l thanh kho n quá th p thì bu c các ngân hàng ph i vay m n t liên

ngân hàng ho c ngân hàng trung ng, mà m c lãi su t vay m n l i khá cao, đ ng

th i kh n ng vay m n đó còn ph thu c vào uy tín c a t ng ngân hàng Tuy nhiên,

n u gi m t t l thanh kho n cao, đ ng ngh a v i vi c duy trì tài s n có tính l ng cao

thì ngân hàng ph i đánh đ i b ng các ho t đ ng đ u t mang l i l i nhu n Do đó, m i

t ng quan đ c k v ng có th là thu n ho c ngh ch Bourke (1989) th y r ng có m i

t ng quan thu n đáng k gi a kh n ng thanh kho n c a ngân hàng và l i nhu n,

ng c l i Molyneux và Thorton (1992) k t lu n r ng có m t m i t ng quan ngh ch

gi a tính thanh kho n và m c đ l i nhu n Theo Shelagh Heffernan và Maggie Fu (2008) thì LQD có t ng quan ngh ch v i hi u qu kinh doanh c a ngân hàng

1.4.2.1.4 S l ng và ch t l ng cho vay

LLR = Chi phí d phòng r i ro tín d ng

T l này đo l ng ph n tr m d n b chuy n thành n x u N u trích l p d

phòng càng nhi u thì cho th y kh n ng n có kh n ng m t v n trong t ng lai càng cao, đ ng th i, nó c ng cho th y vi c th a nh n d n kém ch t l ng c a các ngân hàng i u đó c ng kéo theo hi u qu kinh doanh c a ngân hàng càng th p Do đó, m i

t ng quan đ c k v ng đây là t ng quan ngh ch (theo Panayiotis P.Athanasoglou,

Sophocles N Brissimis và Matthaios D.Delis (2005); Khizzer Ali, Muhammad Farhan Akhtar và Hafiz Zafar Ahmed (2010)) Tuy nhiên, theo Shelagh Heffernan và Maggie

Fu (2008) thì LLR l i có t ng quan thu n v i ROA và NIM v i lý do là các ngân

hàng khi trích l p d phòng r i ro nhi u thì có th làm gi m l i nhu n c a h t i th i

đi m đó nh ng bù l i nó l i giúp cho các ngân hàng có m t l ng d tr t t cho các

kho n n x u s x y ra, nó giúp các ngân hàng có hi u qu kinh doanh n đ nh h n và

thanh kho n t t h n

NLA = T ng d n - chi phí d phòng r i ro tín d ng

T ng tài s n

ây là t l ph n ánh ph n tr m c a tài s n ch a tài s n có sinh l i có ch t l ng

T l này càng cao cho th y hi u qu kinh doanh c a ngân hàng càng cao vì vi c t ng

thu nh p t lƣi (do d n đây là d n thu n, đƣ tr đi chi phí trích l p d phòng r i

ro) Tuy nhiên, t l này quá cao l i có th làm gi m tính thanh kho n và làm t ng s

l ng vay m n vì ph i tìm ngu n đ cho vay, có th làm gi m hi u qu kinh doanh

c a ngân hàng Vì v y, m i t ng quan đây có th thu n ho c ngh ch Theo Deger

Alper và Adem Anbar (2011) thì kho n cho vay c a ngân hàng có t ng quan ngh ch

v i ROA, k t qu c ng cho ra t ng t đ i v i nghiên c u c a Shelagh Heffernan và

Maggie Fu (2008)

1.4.2.1.5 Kh n ng huy đ ng v n

DP = T ng ti n g i c a t ch c kinh t , dân c

T ng tài s n

N u ngân hàng có kh n ng huy đ ng v n t các t ch c kinh t , dân c t t thì có

th h n ch đ c vi c ph i vay m n t liên ngân hàng ho c ngân hàng nhà n c, mà

ngu n v n này thì th ng có chi phí s th p h n chi phí t vi c vay m n, giúp các

ngân hàng kinh doanh hi u qu h n Tuy nhiên, n u các ngân hàng t ng c ng huy

đ ng l i không có đ u ra, không s d ng v n h p lý thì l i khi n đ ng v n và không thu đ c l i nhu n Do đó, m i t ng quan đ c k v ng c a DP và hi u qu kinh

doanh c a ngân hàng là có th thu n ho c ngh ch Theo Asli Demirguc – Kunt và

Harry Huizinga (1998) thì các kho n huy đ ng ng n h n có t ng quan ngh ch v i l i

nhu n c a ngân hàng

1.4.2.1.6 Hi u qu s d ng tài s n

OIA = T ng thu nh p

T ng tài s n

H s trên đo l ng t l thu nh p đ c t o ra t 1 đ ng tài s n, t l này càng

cao cho th y ngân hàng s d ng tài s n càng hi u qu , t o ra l i nhu n càng nhi u

i u này c ng có ngh a n u OIA càng l n thì hi u qu kinh doanh c a ngân hàng càng cao Do đó, m i t ng quan gi a OIA và hi u qu kinh doanh c a ngân hàng đ c k

v ng đây là t ng quan thu n (theo Khizzer Ali, Muhammad Farhan Akhtar và Hafiz

Zafar Ahmed (2010)), còn Shelagh Heffernan và Maggie Fu (2008) thì cho ra k t qu nghiên c u là OIA có t ng quan ngh ch v i NIM

1.4.2.1.7 N ng l c qu n lý chi phí ho t đ ng

T ng tài s n OEA th hi n n ng l c qu n lý chi phí ho t đ ng c a ngân hàng T l này càng

cao thì hi u qu ho t đ ng càng th p, ch ng t ngân hàng ph i t n nhi u chi phí qu n

lý, kh n ng qu n lý chi phí c a ban đi u hành ch a t t Do đó, nó đ c k v ng có

P.Athanasoglou, Sophocles N Brissimis và Matthaios D.Delis (2005))

1.4.2.1.8 N ng su t lao đ ng c a nhân viên

Chi phí cho nhân viên

T l này cho th y n ng su t làm vi c c a nhân viên, nó th hi n l i nhu n đ c

t o ra t 1 đ ng b ra đ thuê nhân viên làm vi c N u nhân viên làm vi c càng hi u

qu thì l i nhu n tính trên 1 đ ng chi phí càng cao, k t qu là ngân hàng ho t đ ng

hi u qu h n Do đó, ch tiêu này đ c k v ng là có m i t ng quan thu n v i hi u

qu kinh doanh c a ngân hàng (theo Panayiotis P.Athanasoglou, Sophocles N Brissimis và Matthaios D.Delis (2005))

1.4.2.1.9 C u trúc thu nh p – chi phí

NIM = Thu nh p lãi – chi phí lãi

T ng tài s n có sinh lãi

MN = Thu nh p ngoài lãi – chi phí ngoài lãi

T ng tài s n có sinh lãi Hai ch s trên giúp đánh giá đ c c u trúc chi phí - thu nh p c a ngân hàng là t

thu nh p lãi hay thu nh p ngoài lƣi ng th i, c hai ch s này càng cao thì thu nh p

t lãi và ngoài lãi c a ngân hàng càng cao, t c hi u qu kinh doanh c a ngân hàng càng t t Do đó, m i t ng quan gi a 2 ch s trên và hi u qu kinh doanh c a ngân hàng đ c k v ng là t ng quan thu n Theo Deger Alper và Adem Anbar (2011), thì

MN có t ng quan thu n v i ROA, k t qu nghiên c u c a Williams (2003) cho th y ROA có t ng quan thu n v i NIM và MN

kinh doanh c a các ngân hàng

Trên th gi i có khá nhi u bài nghiên c u v vi c s khác nhau trong ban đi u

hành, trong v n đ s h u có nh h ng đ n hi u qu kinh doanh c a ngân hàng nh

Kenneth P.Spong và Richard J.Sullivan (09/2007), Mohamed Belkhir, Rennee B.Adams và Hamid Mehran (08/2005) hay Jonathaan R.Macey và Maureen O’Hara

(04/2003) hay Panayiotis P.Athanasoglou, Sophocles N Brissimis và Matthaios D.Delis (2005), Shelagh Heffernan và Maggie Fu (2008)

1.4.2.2 Các y u t ngo i sinh

1.4.2.2.1 c tr ng c a ngành ngân hàng

HH: ch s đo l ng đ t p trung c a ngành ngân hàng

HH = T ng tài s n c a 3 ngân hàng có tài s n l n nh t

T ng tài s n c a ngành ngân hàng

Ch s đo l ng đ t p trung c a ngành ngân hàng th hi n m c đ t p trung t ng

tài s n c a toàn ngành vào 3 ngân hàng l n nh t là cao hay th p N u m c đ t p trung

c a ngành ngân hàng càng cao thì cho th y vi c chi ph i các y u t trong ho t đ ng

c a các ngân hàng b t p trung vào 3 ngân hàng l n nh t, và th tr ng có th ho t

đ ng thi u s c nh tranh hoàn toàn i u đó có th nh h ng không t t đ n hi u qu

kinh doanh c a các ngân hàng còn l i Tuy nhiên, đ i v i 1 s ngân hàng l n thì có th

kinh doanh hi u qu h n nh vào đi u này Do đó, m i t ng quan đ c k v ng đây có th là thu n ho c ngh ch Theo Chirwa (2003) thì đ t p trung c a ngân hàng có

t ng quan thu n v i hi u qu kinh doanh c a ngân hàng Ng c l i, Panayiotis

P.Athanasoglou, Sophocles N Brissimis và Matthaios D.Delis (2005) thì cho th y HH

có t ng quan ngh ch v i ROA

DG: đo l ng kh n ng huy đ ng v n c a ngành ngân hàng

DG = T ng v n huy đ ng t t ch c kinh t , dân c

GDP

CG: đo l ng kh n ng luân chuy n v n c a ngành ngân hàng

CG = T ng d n đ i v i t ch c kinh t , dân c

GDP

DG và CG th hi n m c đ phát tri n trong vai trò luân chuy n v n trong n n

kinh t c a ngành ngân hàng Hai ch s này càng cao càng cho th y m c đ phát tri n

c a ngành ngân hàng M i t ng quan đ c k v ng đ i v i 2 ch s này là thu n ho c

ngh ch Theo Asli Demirguc – Kunt và Harry Huizinga (1998) thì DG và CG có t ng

quan ngh ch v i k t qu kinh doanh c a ngân hàng v i lý gi i là khi kh n ng huy

đ ng và cho vay c a ngành ngân hàng càng cao thì c ng càng mang l i m c đ c nh

tranh cao và th thách l n cho các ngân hàng