TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH ĐIỀU HÀNH BỘ BA BẤT KHẢ THI LÊN LẠM PHÁT, TĂNG TRƯỞNG VÀ BẤT ỔN Ở VIỆT NAM.PDF

Võ Trí Thành và c ng.

B GIÁO D C VĨO ĨO T O

L I C M N

Tr c h t tác gi xin g i l i cám n chân thành đ n ng i h ng d n khoa h c, TS Nguy n

L I CAM OAN

Tác gi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tác gi v i

th ng kê đ c l y t ngu n đáng tin c y, n i dung và k t qu nghiên c u c a

lu n v n này ch a t ng đ c công b trong b t c công trình nào cho t i th i

đi m hi n nay N i dung lu n v n có tham kh o và s d ng các tài li u, thông tin đ c đ ng t i trên các tác ph m, t p chí và các trang web theo danh m c

tài li u tham kh o c a lu n v n

Tp H Chí Minh, ngày tháng 08 n m 2013

Tác gi

Tr n V Huy n Anh

DANH M C CÁC T VI T T T

ACI : Joshua Aizenman, Menzie Chinn và Hiro Ito AIC : Tiêu chu n thông tin Akaike

ERS : n đ nh t giá h i đoái

FDI : u t tr c ti p n c ngoài

FED : C c d tr liên bang M

WB : Ngân hàng th gi i

WTO : T ch c th ng m i th gi i

n m 1997 - 2012 24

Hình 4.6: th th hi n ch s h i nh p tài chính c a Vi t Nam t 1997 –

2012 28

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 4.1: Ch s MI t i Vi t Nam t 1997 - 2012 16

B ng 4.2: C ch t giá c a Vi t Nam theo th i gian 18

B ng 4.3: Ch s ERS t i Vi t Nam t 1997 - 2012 23

B ng 4.4: Ch s KAOPEN t i Vi t Nam t 1997 - 2012 27

B ng 4.5: S phát tri n c a các ch s b ba b t kh thi t i Vi t Nam qua các giai đo n t n m 1997 - 2012 28

B ng 5.1: H s t ng quan gi a các bi n ERS, MI, KAOPEN 33

B ng 5.2: K t qu ch y h i quy mô hình 1 34

B ng 5.3: K t qu ch y h i quy mô hình 2 35

B ng 5.4: K t qu ch y h i quy mô hình 3 36

B ng 5.5: K t qu ch y h i quy mô hình 4 37

B ng 5.6: K t qu ch y h i quy mô hình 5 39

B ng 5.7: K t qu ch y h i quy mô hình 6 40

B ng 5.8: K t qu ki m đ nh v tính đ c l p c a sai s mô hình 6 41

B ng 5.9: K t qu ki m đ nh hi n t ng đa c ng tuy n mô hình 6 42

B ng 5.10: K t qu ki m đ nh v ph ng sai c a sai s không đ i mô hình 6 42 B ng 5.11: K t qu ch y h i quy mô hình 7 43

B ng 5.12: K t qu ch y h i quy mô hình 8 44

M C L C

Tóm t t

1 Gi i thi u 2

2 Lý thuy t b ba b t kh thi 4

3 T ng quan các nghiên c u tr c đây 7

3.1 Các nghiên c u c a Yu Hsing v mô hình h i quy tuy n tính, tuy n tính – log, log – tuy n tính, log – log c a b ba b t kh thi 7

3.2 Các nghiên c u v tác đ ng c a b ba b t kh thi tác đ ng lên l m phát, t ng tr ng kinh t , bi n đ ng l m phát và bi n đ ng s n l ng đ u ra 8

4 Ph ng pháp nghiên c u và d li u 11

4.1 Ph ng pháp nghiên c u 11

4.2 Bi n nghiên c u và d li u 12

4.2.1 Ch s đ c l p ti n t (MI) 13

4.2.2 Ch s n đ nh t giá h i đoái (ERS) 17

4.2.3 Ch s h i nh p tài chính (KAOPEN) 24

4.2.4 S phát tri n c a các ch s b ba b t kh thi t i Vi t Nam qua các giai đo n t n m 1997 - 2012 28

4.3 Mô hình nghiên c u 31

4.3.1 Mô hình h i quy tuy n tính, tuy n tính – log, log – tuy n tính, log – log c a b ba b t kh thi 31

4.3.2 Mô hình h i quy tuy n tính c a b ba b t kh thi tác đ ng lên l m phát, t ng tr ng kinh t , bi n đ ng l m phát và bi n đ ng s n l ng đ u ra 32

5 K t qu nghiên c u 33

5.1 H s t ng quan gi a các bi n ERS, MI và KAOPEN 33

5.2 K t qu nghiên c u mô hình h i quy các ch s c a b ba b t kh

thi 34

5.2.1 Mô hình 1: 1 = 1ERSt + 2MIt + 3KAOPENt 34

5.2.2 Mô hình 2: Log(2) = 1(ERSt + 1) + 2(MIt + 1) + 3 (KAOPENt +1) 35

5.2.3 Mô hình 3: 1 = 1log ERSt+ 2log MIt+ 3log KAOPENt36 5.2.4 Mô hình 4: Log (2) = 1log (ERSt + 1) + 2 log (MIt + 1) + 3 log (KAOPENt + 1) 37

5.3 K t qu nghiên c u mô hình h i quy tuy n tính tác đ ng c a b ba b t kh thi lên l m phát, t ng tr ng, bi n đ ng l m phát và bi n đ ng s n l ng đ u ra 39

5.3.1 Mô hình 5: IR = 4ERSt + 5MIt + 6KAOPENt 39

5.3.2 Mô hình 6: GR = 9ERSt + 10MIt + 11KAOPENt 40

5.3.3 Mô hình 7: IV = 12ERSt + 13MIt + 14KAOPENt 43

5.3.4 Mô hình 8: OV = 15ERSt + 16MIt + 17KAOPENt 44

6 K t lu n 45 Tài li u tham kh o

Tóm t t

Bài nghiên c u này tìm ra b ng ch ng c a s t n t i b ba b t kh thi Vi t Nam, có s k t h p và ràng bu c gi a n đ nh t giá h i đoái, đ c l p ti n t

và h i nh p tài chính Mô hình h i quy log – tuy n tính th hi n t t nh t m i

quan h gi a các ch s c a b ba b t kh thi do có giá R2 cao nh t và ch s AIC th p nh t Hi n nay Vi t Nam đ t t tr ng n đ nh t giá h i đoái cao

1 Gi i thi u

H u h t các qu c gia trên th gi i đ u mong mu n đ t đ c c ba

m c tiêu n đ nh t giá h i đoái, đ c l p ti n t và h i nh p tài chính

nh m tránh đ c nh ng bi n đ ng v t giá h i đoái, h th p lãi su t

ho c t ng cung ti n đ kích thích n n kinh t y u kém và thu hút đ u t

n c ngoài Chính sách b ba b t kh thi phát bi u r ng ch có hai

trong ba m c tiêu nêu trên đ t đ c cùng m t lúc (Fleming, 1962;

Mundell, 1963) M i qu c gia có th ch n cách ph i h p hai trong ba

m c tiêu d a trên kinh nghi m và nhu c u t ng tr ng kinh t c a riêng

h M đư đ t đ c đ c l p ti n t và h i nh p tài chính b ng vi c cho

phép t giá h i đoái dao đ ng t do d a trên t ng tác th tr ng Các

n c trong khu v c đ ng ti n chung Châu Âu theo đu i chính sách n

đ nh t giá h i đoái và h i nh p tài chính và đ cho Ngân hàng Trung

ng Châu Âu đ a ra các quy t đ nh v chính sách ti n t Trung Qu c

đư đ t đ c n đ nh t giá h i đoái và đ c l p ti n t và l a ch n h i

nh p tài chính có ki m soát v n (Mankiw, 2010)

M c tiêu c a bài nghiên c u này: nghiên c u các ch s c a b ba

b t kh thi và các tác đ ng c a chính sách đi u hành b ba b t kh thi

đ n n n kinh t Vi t Nam trong giai đo n t 1997 – 2012 C th là

ki m đ nh mô hình h i quy tuy n tính, log – tuy n tính, tuy n tính –

log, log – log gi a ba ch s c a b ba b t kh thi Sau đó, ki m tra tác

đ ng c a các ch s b ba b t kh thi lên t l l m phát, t ng tr ng

kinh t , bi n đ ng l m phát và bi n đ ng s n l ng đ u ra

B c c c a bài nghiên c u này chia thành 6 ph n:

Ph n 1, gi i thi u khái quát v đ tài nghiên c u, m c tiêu nghiên

c u và dàn bài t ng quát c a bài nghiên c u

Ph n 2, tác gi gi i thi u t ng quan lý thuy t b ba b t kh thi: s

ra đ i c ng nh nh ng phát tri n c a lý thuy t này

Ph n 3, tác gi đi m qua t ng quan các nghiên c u tr c đây trên

th gi i liên quan đ n đi u hành chính sách b ba b t kh thi, c ng nh các tác đ ng c a b ba b t kh thi lên l m phát, t ng tr ng kinh t ,

bi n đ ng l m phát và bi n đ ng s n l ng đ u ra Vi t Nam

Ph n 4, tác gi ti n hành mô t các bi n d li u, s li u c a các

bi n này theo tháng t tháng 01/1997 – tháng 12/2012 Sau đó, tác gi

th c hi n h i quy b ba b t kh thi đ so sánh mô hình h i quy tuy n

tính, log – tuy n tính, tuy n tính – log hay log – log phù h p v i Vi t Nam ng th i tác gi ki m tra nh ng tác đ ng c a b ba b t kh thi

Fleming phát tri n trong nh ng n m 1960 N n t ng c a lý thuy t b ba

b t kh thi b t ngu n t vi c m r ng mô hình IS – LM Mô hình m

r ng này v i gi đ nh chu chuy n v n hoàn h o, hàm ý r ng: hi u qu

c a chính sách ti n t và chính sách tài khóa ph thu c vào c ch t

giá h i đoái và m c đ ki m soát v n m i qu c gia Vi c phân tích

đ c đ n gi n hóa đáng k b ng cách t p trung vào hai c c, ví d t

giá h i đoái c đ nh hay th n i hoàn toàn, di chuy n v n hoàn h o hay

ki m soát v n

D a vào l p lu n này, các nhà kinh t h c Krugman (1979) và

Frankel (1999) đư phát tri n lên thành lý thuy t b ba b t kh thi B ba

b t kh thi có th phát bi u nh m t đ nh đ : m t qu c gia không th

đ ng th i đ t đ c t giá c đ nh, h i nh p tài chính và đ c l p ti n t Trong đó:

c l p ti n t là vi c chính ph ch đ ng s d ng các công c

chính sách ti n t đ n đ nh n n kinh t , th c hi n m c tiêu t ng

tr ng kinh t và ki m ch l m phát NHTW có th t ng cung ti n và

gi m lãi su t khi n n kinh t suy thoái ho c gi m cung ti n và t ng lưi

su t khi n n kinh t phát tri n quá nóng Tuy nhiên trong m t th gi i

c ng nh c v ti n l ng và giá c , các nhà ho ch đ nh chính sách có

th làm bi n đ ng s n l ng đ u ra (ít nh t là trong ng n h n), do đó làm gia t ng bi n đ ng s n l ng đ u ra và l m phát H n th n a, các

nhà làm chính sách ti n t có th l m d ng quy n t ch c a h đ l u

hành n tài chính ho c ti n t hóa chi tiêu chính ph b ng cách phát hành ti n trang tr i cho thâm h t ngân sách, t đó gây b t n cho n n

kinh t thông qua l m phát cao

n đ nh t giá giúp t o ra cái neo danh ngh a đ chính ph ti n

hành các bi n pháp n đ nh giá c Cái neo này làm cho nh n th c c a nhà đ u t đ i v i r i ro c a n n kinh t gi m đi, làm t ng thêm ni m

tin c a công chúng vào đ ng n i t T t c giúp làm cho môi tr ng

đ u t t t lên Tuy nhiên t giá quá n đ nh làm cho chính ph m t đi

m t công c đ h p th các cú s c bên trong và bên ngoài truy n d n

vào n n kinh t , ng n c n các nhà làm chính sách s d ng các công c

chính sách phù h p v i di n bi n c a n n kinh t

H i nh p tài chính ngh a là dòng v n đ c t do ra vào n n kinh

t M t m t h i nh p tài chính có th làm t ng tr ng kinh t b ng cách

tin b t đ i x ng, t ng c ng và / ho c b sung ti t ki m trong n c, và giúp đ chuy n giao công ngh , qu n lý nh th nào (ví d , t ng tr ng

t ng n ng su t) Ngoài ra, n n kinh t ti p c n t t h n v i th tr ng

v n qu c t nên có kh n ng t t h n đ n đ nh mình thông qua vi c

chia s r i ro và đa d ng hóa danh m c đ u t M t khác, h i nh p tài

chính th ng đ c đ l i cho s b t n kinh t , đ c bi t trong hai th p

k qua, bao g m c cu c kh ng ho ng hi n nay D a trên quan đi m

này, h i nh p tài chính có th làm bi n đ ng dòng ch y v n c a các

n n kinh t , b ng cách đ t ng t ng ng l i ho c đ o chi u dòng v n

L ch s đư ch ng minh r ng s khác nhau trong h th ng tài chính

qu c t ch nh m đ đ t đ c s k t h p gi a hai trong ba m c tiêu c a

b ba b t kh thi, ví d nh ch đ b n v vàng đ m b o t do hóa

ngu n v n và n đ nh t giá; ch đ Bretton Wood cung c p s đ c l p

v ti n t và n đ nh t giá Th c t là các n n kinh t đư thay đ i s

ph i h p các chính sách đ ph n ng v i cu c kh ng ho ng ho c các

s ki n kinh t l n i u này ng ý r ng: vi c l a ch n chính sách nào

trong b ba b t kh thi đ u kèm theo u đi m và khuy t đi m trong

vi c qu n lý kinh t v mô

Tam giác b t kh thi đ c minh h a trong hình 2.1 M i c nh c a tam giác đ i di n cho n đ nh t giá, đ c l p ti n t , h i nh p tài chính

mô t m c tiêu mong mu n, nh ng nó không th đ ng th i cùng th a

mãn c 3 m c tiêu nh trên tam giác đ i di n cho th tr ng v n đóng, liên quan đ n chính sách ti n t đ c l p và n đ nh t giá h i đoái, nh ng ph i th c hi n đóng c a không h i nh p tài chính – m t

l a ch n ph bi n c a h u h t các n c đang phát tri n t gi a đ n

cu i nh ng n m 1980 nh bên trái, đ i di n cho ch đ t giá h i đoái

th n i, bao g m đ c l p ti n t và h i nh p tài chính – l a ch n ph

bi n c a M trong su t ba th p k qua nh bên ph i đ i di n cho t

b đ c l p ti n t , k t h p gi a n đ nh t giá h i đoái (ch đ neo t

Có ba l a ch n các c p chính sách (1) T giá c đ nh và h i nh p

tài chính, (2) T giá th n i và h i nh p tài chính, (3) Ch đ trung gian

(t giá c đ nh v i ki m soát v n ho c t giá th n i v i ki m soát

v n), tác đ ng c a m i l a ch n là khác nhau tùy thu c vào c p chính sách đ c l a ch n

Cu i cùng, thông đi p chính c a b ba b t kh thi chính là s thi u

h t các công c chính sách trong đi u hành kinh t v mô Các nhà làm

chính sách ph i đ i m t v i s đánh đ i, khi m t bi n trong b ba gia

t ng thì s d n đ n gi m t tr ng trung bình c a m t ho c c hai bi n

còn l i

3 T ng quan các nghiên c u tr c đơy

Theo các bài nghiên c u mà tác gi đư tìm hi u v b ba b t kh thi tác đ ng nh th nào đ n l m phát, t ng tr ng kinh t , bi n đ ng

l m phát và bi n đ ng s n l ng đ u ra, tác gi phân chia thành 2 ph n:

Ph n 1: Các nghiên c u c a Yu Hsing v mô hình h i quy tuy n tính, tuy n tính – log, log – tuy n tính, log - log

Ph n 2: Các nghiên c u v tác đ ng c a c a b ba b t kh thi đ n

l m phát, t ng tr ng kinh t , bi n đ ng l m phát và bi n đ ng s n

l ng đ u ra

3.1 Các nghiên c u c a Yu Hsing v mô hình h i quy tuy n tính,

tuy n tính – log, log – tuy n tính, log – log c a b ba b t kh thi

Theo s tìm hi u c a tác gi , cho đ n nay ch có Yu Hsing th c

hi n nghiên c u ki m đ nh mô hình h i quy c a b ba b t kh thi là

tuy n tính, tuy n tinh – log, log – tuy n tính hay log – log Các nghiên

c u c a Yu Hsing trên 13 qu c gia thì b ba b t kh thi t i 10 trên 13

qu c gia (bao g m 3 nhóm qu c gia: các qu c gia phát tri n, các qu c

gia đang phát tri n và các qu c gia m i n i) đ u có m i quan h log –

Indonesia do h s h i quy c a ERS và MI th p nên thi u b ng ch ng

v s hi n di n b ba b t kh thi t i 2 qu c gia này

Nghiên c u c a Yu Hsing (2012) v b ba b t kh thi t i 5 qu c

gia ông Nam Á và Châu Á Thái Bình D ng bao g m: Úc, New

Zealand, Nh t B n, Hàn Qu c và Singapore k t lu n r ng: b ba b t

kh thi t i 4 n c Úc, New Zealand, Singapore và Nh t B n có mô

hình h i quy log – tuy n tính Riêng Hàn Qu c do h s h i quy c a

ERS th p nên thi u b ng ch ng v s hi n di n c a b ba b t kh thi

qu c gia này

Nghiên c u c a Yu Hsing (2012, 2013) v b ba b t kh thi t i

4 qu c gia: Bulgaria, C ng hòa Séc, Hy l p và Brazil k t lu n r ng:

b ba b t kh thi t i 4 n c Bulgaria, C ng hòa Séc, Hy l p và Brazil

có mô hình h i quy log – tuy n tính

3.2 Các nghiên c u v tác đ ng c a c a b ba b t kh thi đ n

l m phát, t ng tr ng kinh t , bi n đ ng l m phát và bi n

đ ng s n l ng đ u ra

Theo Aizenman, Chinn và Ito (2011a), d a trên nghiên c u 179

qu c gia, khám phá ra r ng: t giá càng c đ nh làm gia t ng bi n đ ng

s n l ng đ u ra và bi n đ ng đ u t ; trong khi càng đ c l p v ti n t

gi m thi u bi n đ ng s n l ng đ u ra; t giá càng c đ nh và càng t

do hóa tài kho n v n gi m thi u l m phát trong khi đó, đ c l p ti n t

nh y c m v i lãi su t c a Ngân hàng Trung ng Châu Âu h n các

n c có h th ng t giá th n i hoàn toàn và các n c có h th ng t

giá th n i m t ph n duy trì m c đ c l p ti n t cao h n Các n c có

h th ng t giá linh ho t có m c đ c l p ti n t th p h n so v i các

n c có h th ng t giá c đ nh ho c th n i m t ph n

Chinn, Ito, 2008b, Aizenman, Chinn, Ito, 2011a, Aizenman, Ito,

2012, t giá càng n đ nh thì giá tr đ ng ti n và giá c càng n đ nh,

gi m đi s b t n và giúp t ng tr ng kinh t T giá càng n đ nh có

th làm gia t ng ho c gi m l m phát và bi n đ ng l m phát, đi u này

tùy thu c vào neo đ ng ti n s làm t ng giá, gi m giá ho c b bi n

đ ng Tùy thu c vào n i l ng ti n t hay th t ch t ti n t , th i gian và

m c đ quan tr ng mà đ c l p ti n t có th t ng ho c gi m t l l m phát, t ng tr ng t l GDP th c, bi n đ ng l m phát và bi n đ ng s n

l ng đ u ra

Dòng ti n vào càng l n s làm t ng t ng cung c a các qu , gi m t

l cho vay, giúp n n kinh t t ng tr ng, và có th làm t ng ho c gi m

t l l m phát ho c bi n đ ng l m phát Tuy nhiên, khi dòng ti n l n

ch y ra đ t ng t s gây b t n cho n n kinh t , gi m giá tr đ ng ti n,

t n th ng m c t ng tr ng kinh t , và có th làm t ng ho c gi m t l

l m phát ho c bi n đ ng l m phát

Ghosh, A., Gulde, A., Ostry, J., (1997), th nh t qu c gia có neo

Hutchison, Sengupta, Singh (2010), nghiên c u b ba b t kh thi

t i n là m t trong các n c thu c n n kinh t m i n i r t phát

tri n M c dù n đang s d ng chính sách h i nh p tài chính t ng

ph n và c ch t giá th n i có qu n lý nh ng n v n ch u s tác

đ ng c a b ba b t kh thi i đôi v i vi c h i nh p tài chính ngày càng t ng, n ph i gi m đi m c đ c l p ti n t c ng nh gi i h n

b t m c đ n đ nh c a t giá h i đoái H i nh p tài chính cao đánh đ i

b ng s gi m đi đ c l p ti n t c ng nh n đ nh t giá h i đoái tác

đ ng đ n l m phát và bi n đ ng l m phát

Obstfeld, Shambaugh và Taylor (2005), khi nghiên c u s d ng

m u l n bao g m vài qu c gia ông Âu, phát bi u r ng b ba b t kh

thi có th đ c xem nh h ng d n khung cho các chính sách kinh t

v mô Các n c không neo t giá nh ng có ki m soát v n s đ t đ c

m c đ đ c l p ti n t nh t đ nh Trong khi đó, nh ng n c neo t giá

nh ng không ki m soát v n s m t kh n ng đ c l p ti n t m t cách đáng k

Yu Hsing (2012), nghiên c u v chính sách b ba b t kh thi tác

đ ng đ n l m phát, t ng tr ng kinh t và các b t n t i Bulgari phát

hi n ra r ng: t giá càng c đ nh làm kinh t t ng tr ng h n trong khi càng đ c l p ti n t ho c h i nh p tài chính cao làm gi m m c t ng

b ba b t kh thi: t giá c đ nh, đ c l p ti n t và h i nh p tài chính

ph ng pháp c a Yu Hsing (2012) d a trên n n t ng c a ACI đ ki m

tra mô hình h i quy tuy n tính, log – tuy n tính, tuy n tính – log và log – log gi a ba ch s c a b ba b t kh thi Vi c ki m đ nh và so sánh

b n mô hình quan h này nh m xác đ nh mô hình h i quy nào phù h p

nh t đ i v i b ba b t kh thi t i Vi t Nam Bên c nh đó, tác gi c ng

s d ng ph ng pháp c a Yu Hsing (2012) đ ki m tra tác đ ng c a chính sách đi u hành b ba b t kh thi đ n l m phát, t ng tr ng kinh

lãi su t ti n g i hàng tháng c a Vi t Nam, lãi su t th tr ng ti n t

hàng tháng c a M theo s li u th ng kê tài chính qu c t (IFS) Ch s

n đ nh t giá, tác gi s d ng t giá h i đoái VND/USD t ng tháng

theo s li u th ng kê tài chính qu c t (IFS) Ch s h i nh p tài chính

đ c tác gi s d ng s li u lu ng v n FDI vào và ra theo n m t T ng

c c th ng kê, s li u lu ng v n FPI vào theo n m tác gi s d ng s

li u c a NHTG S li u GDP h ng n m đ c l y t ngu n NHTG T

l l m phát t ng n m đ c l y t ngu n NHTG

Trong bài lu n v n này, tác gi s d ng ph ng pháp c a Yu

http://elibrarydata.imf.org/ViewData.aspx?qb= 53256de0351aa74ecce72ce7d

b3b51df

Hình 4.1: th lãi su t ti n g i t i Vi t Nam, lãi su t th

tr ng ti n t M t 1997 – 2012

Nhìn vào đ th trên, ta nh n th y r ng lãi su t ti n g i t i Vi t

Nam có nh ng giai đo n hoàn toàn t ng quan đ i ngh ch v i lãi su t

trung bình

m nh trong khi đó lưi su t th tr ng ti n t c a M l i t ng t ng đ i

Do trong th i gian n m 2000, tình hình kinh t khó kh n, t c đ t ng

tr ng kinh t gi m do cu c kh ng ho ng kinh t Châu Á 1997, các

doanh nghi p không tr đ c n vay d n đ n n x u c a các NHTM

n n m 2008, cu c kh ng ho ng kinh t toàn c u x y ra, tình

hình l m phát t i Vi t Nam t ng cao đ n 23.1% do giá c các nguyên

v t li u trên th gi i t ng m nh NHNN đư áp d ng chính sách th t ch t

ti n t , t ng lưi su t c b n đ gi m l ng ti n cung ng trong n n kinh

t nh m m c đích ki m soát l m phát d n đ n các NHTM ch y đua

t ng lưi su t ti n g i Trong khi đó t i M , r i ro phát sinh khi FED liên

t c t ng lưi su t c b n c a đ ng USD trong th i gian dài t 2004 –

2006 (t ng t 1% - lên 5.25%) và ti p t c kéo dài đ n n a đ u n m

2007 làm cho lãi su t cho vay c m c c a M c ng t ng theo, d n đ n

ng i dân không th tr n ngân hàng T l n x u c a h th ng tín

d ng t ng cao và lên t i 300 t USD Nhi u t p đoàn, ngân hàng, qu

đ u c , các nhà cho vay c m c l n c a M r i vào tình tr ng khó

kh n Kh ng ho ng cho vay th ch p c a M nhanh chóng lan sang

Anh và m t s n c Châu Âu, nh h ng sâu s c t i th tr ng tài

ti n t , gi m lãi su t đ kích thích t ng tr ng kinh t Trong khi đó,

tình hình kinh t c a M v n ti p t c suy thoái n ng n FED ti p t c duy trì lãi su t m c th p 0.07% - 0.13% cho đ n n m 2012

Theo Aizenman, Chinn, Ito thì ch s MI là đ i ng c a t ng

quan lãi su t gi a lãi su t ti n g i trong n c (Vi t Nam) và lãi su t th

4.2.2 Ch s n đ nh t giá h i đoái (ERS)

http://elibrary-data.imf.org/ViewData.aspx?qb= a500439becb470d5abf802de

Hình 4 3: th th hi n t giá h i đoái VND/USD t 1997 - 2012

Vi t Nam đư có nhi u đi u ch nh trong c ch t giá k t khi đ t

n c ch m d t c ch t p trung quan liêu bao c p n m 1989 Tuy

nhiên, xét v b n ch t các thay đ i này đ u xoay quanh ch đ neo t

giá Vi t Nam, đ ng USD g n nh đ c m c đ nh là đ ng ti n neo t giá Ngân hàng nhà n c Vi t Nam (NHNN) là c quan công b t giá VND/USD C n c vào t giá qu c t gi a USD và các đ ng ti n ngo i

t khác, các ngân hàng th ng m i s xác l p t giá gi a các ngo i t đó

v i VND B ng 4.2 t ng k t các c ch t giá Vi t Nam áp d ng k t

1989 t i nay Phân lo i này đ c d a trên h th ng phân lo i c a IMF

Trên n n t ng chính sách neo t giá, trong nh ng giai đo n n n

kinh t b bi n đ ng m nh do c i cách bên trong ho c do tác đ ng t

bên ngoài, NHNN đ a ra nh ng đi u ch nh nh t đ nh v biên đ t giá

c ng nh t giá trung tâm đ thích nghi v i nh ng tác đ ng đó Sau khi các tác đ ng ch m d t, ch đ t giá l i quay tr v c ch t giá c đ nh

ho c neo t giá có đi u ch nh C th , Vi t Nam đư có nh ng đi u ch nh sang các c ch có biên đ r ng h n trong các giai đo n 1989-1991 khi

Vi t Nam d b c ch bao c p, giai đo n 1997-1999 khi kh ng ho ng

tài chính Châu Á x y ra, và giai đo n 2008-2009 v i kh ng ho ng kinh

t - tài chính th gi i Ngoài ra NHNN c ng thay đ i các bi n pháp can

thi p: t can thi p tr c ti p (tr c 1991) sang can thi p gián ti p qua

sàn giao d ch (1991-1993) và qua t giá liên ngân hàng (1994 t i nay)

T giá trung tâm chính th c đ c NHNN công b là t giá liên ngân

hàng trung bình ngày làm vi c hôm tr c ây là c ch đ c duy trì

C ch nhi u t giá - Ba t giá chính th c

- T giá th tr ng t do t n t i song song

- T giá chính th c đ c th ng nh t (OER)

- OER đ c NHNN đi u ch nh d a trên

các tín hi u l m phát, lãi su t, cán cân thanh toán, và t giá th tr ng t do

- Các ngân hàng th ng m i đ c phép

thi t l p t giá giao d ch trong biên đ

+/-5%

- Vi c s d ng ngo i t đ c ki m soát

ch t ch 1991-

1993

Neo t giá trong biên đ (pegged

exchange rate within horizontal bands)

- OER đ c hình thành d a trên các t giá

đ u th u t i hai sàn; NHNN can thi p

m nh vào giao d ch trên hai sàn

- T giá t i các ngân hàng th ng m i dao

- Th tr ng ngo i h i liên ngân hàng đ c

hình thành thay th cho hai sàn giao d ch t giá; NHNN ti p t c can thi p m nh vào giao d ch trên th tr ng này

- OER đ c hình thành và công b d a

trên t giá liên ngân hàng

- T giá t i các ngân hàng th ng m i dao

đ ng trong biên đ +/-0.5% OER công b

t th p h n +/-0.5% lên +/-1% (tháng

11/1996)

- OER công b là t giá liên ngân hàng trung bình ngày làm vi c hôm tr c

(28/02/1999) (cho t i th i đi m báo cáo)

- Biên đ t giá t i các ngân hàng th ng

m i gi m xu ng không quá 0.1%

14.000VND/USD 2001-

- Biên đ t giá t i các ngân hàng th ng

16.100VND/USD vào đ u n m 2008 lên 16.500VND/USD (06/2008 đ n 12/2008), 17.000 VND/USD (01/2009 đ n 11/2009),

17.940VND/USD (12/2009 đ n 01/2010),

18.544VND/USD (02/2010 đ n 08/2010),

18.932VND/USD (08/2010 đ n 02/2011), 20.693VND/USD (02/2011 đ n 10/2011), 20.803VND/USD (11/2011 đ n12/2011),

20.828VND/USD (01/2012 đ n th i đi m

vi t báo cáo)

- Biên đ t giá t i các ngân hàng th ng

+/-0.75% (t 23/12/2007 đ n 09/03/2008),

+/-1% (10/03/2008 đ n 25/06/2008), +/-2% (26/05/2008 đ n 05/11/2008), +/-3% (06/11/2008 đ n 23/03/2009), +/-5% (24/03/2009 đ n 25/11/2009), và +/-3% (26/11/2009 đ n 10/02/2012), và +/-1% (11/02/2012 đ n th i đi m vi t báo cáo)

Ngu n: Võ Trí Thành và c ng s (2000), Nguy n Tr n Phúc (2009), và các quy t đ nh v t giá c a NHNN

G n đây, ngày càng xu t hi n nhi u n l c nghiên c u v c ch t

giá c a Vi t Nam áng k nh t trong s đó là các nghiên c u c a Võ

Trí Thành và c ng s (2000), Ohno (2003), Nguy n Tr n Phúc và

giá c a Vi t Nam, m t m t c n đ c duy trì n đ nh, nh ng m t khác nên linh đ ng h n n a theo tín hi u th tr ng Võ Trí Thành và c ng

s (2000) đ xu t Vi t Nam nên theo c ch neo t giá theo r ti n t

đ xu t Vi t Nam nên theo c ch neo t giá có đi u ch nh (crawling

peg) Trên th c t , trong nh ng n m v a qua Vi t Nam đư theo đu i c

ch neo t giá có đi u ch nh nh đ xu t c a hai nghiên c u trên

Nh ng hai nghiên c u g n đây c a Nguy n Tr n Phúc và Nguy n c

Th (2009) và Nguy n Tr n Phúc (2009) l i ch ra r ng c ch neo t giá có đi u ch nh này không ho t đ ng hi u qu , gây ra các b t n cho

th tr ng tài chính Không nh ng th , nó còn ng n c n s phát tri n

c a th tr ng ngo i h i c a Vi t Nam Nguy n Th Thu H ng, inh

Tu n Minh, Tô Trung Thành, Lê H ng Giang, Ph m V n Hà (2010)

cho r ng Vi t Nam đư „b i’ đ n gi a dòng c a hai d i c ch t giá và

t t h n c là Vi t Nam nên „b i nhanh h n’ sang ch đ t giá th n i

có qu n lí thay vì quay tr l i c ch neo t giá nh trong các giai đo n

sau kh ng ho ng tr c đây M t s đi u ki n c n đ t đ c đ áp d ng

hi u qu c ch t giá th n i có qu n lí c ng s đ c xem xét

Ch s n đ nh t giá h i đoái (ERS)

Ch s ERS đ c xây d ng theo ph ng pháp c a Aizenman,

Chinn, Ito (2008a) n đ nh t giá chính là đ l ch chu n c a t giá

đ c tính theo n m d a trên d li u t giá m i tháng gi a qu c gia s

t i Vi t Nam và qu c gia c s M (VND/USD).Công th c nh sau:

B ng 4.3: Ch s ERS t i Vi t Nam t 1997 – 2012

N m 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 ERS 0.974 0.960 0.996 0.989 0.981 0.994 0.995 0.998

N m 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 ERS 0.997 0.996 0.995 0.985 0.984 0.984 0.976 1.000

http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid= 392&idmid= 3&ItemID= 13093

FII vào: NHTG http://data.worldbank.org/indicator/BX.PEF.TOTL.CD.WD

Hình 4 5: th th hi n lu ng v n FDI vào và ra, FII vào c a Vi t Nam

Sau khi Lu t u t n c ngoài ra đ i, ba n m đ u 1988 - 1990, FDI ch a tác đ ng rõ r t đ n tình hình kinh t - xư h i n c ta Nh ng

t n m 1991 đ n n m 1997 đư di n ra làn sóng FDI th nh t, v i 2,230

d án và v n đ ng ký 16.244 t USD, v n th c hi n 12.98 t USD Trong đó, ch riêng n m 1997, v n th c hi n đư đ t 3.115 t USD, g p

9.5 l n n m 1991

Tuy nhiên, t n m 1998 đ n n m 2004, do tác đ ng tiêu c c c a

cu c kh ng ho ng kinh t khu v c, nên trong s 3,968 d án m i, ph n

l n có quy mô nh , v n đ ng ký n m 1998 ch là 5.099 t USD, n m

2000 là 2.838 t USD, n m 2004 là 4.547 t USD Trong khi đó, v n

th c hi n trong giai đo n này là 17.66 t USD, ch t ng 36% so v i giai

Hi n tr ng cán cân vãng lai c a Vi t Nam ch y u bao g m cán

cân th ng m i hàng hóa và cán cân chuy n kho n, còn d ch v thu

ph n là do kh ng ho ng tài chính toàn c u, nên ki u h i gi m xu ng,

và thoái v n đ u t c a cá nhân Cán cân thu nh p bao g m chuy n l i