NGHIÊN CỨU VỀ CƠ CHẾ TRUYỀN DẪN LÃI SUẤT TẠI VIỆT NAM.PDF

Hàm ph n ng xung impulse response .... Marco A.Espinosa-Vega và Alessandro Rebucci2003, Retail Bank Interest Rate Pass-Through: Is Chile Atypical?. Central Bank of Chile, woking papers N

V n σ ng v s giúp đ chân thành và nh ng ý ki n đóng góp có giá tr c a th y đã

giúp tôi hoàn thành bài lu n v n này

σhân đây, tôi c ng mong mu n g i l i c m n đ n các Th y Cô, nh ng ng i đã

truy n đ t ki n th c cho tôi trong su t th i gian tham gia khóa h c này

L i cu i cùng, tôi xin c m n gia đình, b n bè và đ ng nghi p đã luôn quan tâm ng

h , khích l tôi hoàn thành lu n v n này

c a PGS-TS Ph m V n σ ng σgu n s li u đ c thu th p trung th c, chính xác T t

c tài li u tham kh o đ u đ c trích d n đ y đ và rõ ràng

σg i cam đoan

Nguy n H Anh Th

σHTW : σgân hàng trung ng

σHTε : σgân hàng th ng m i

NHNN : σgân hàng σhà σ c

B ng 3.1 Ki m đ nh chu i d li u g c và chu i sai phân b c m t b ng ph ng pháp

L i c m n

L i cam k t

Danh m c các ch vi t t t

Danh m c các b ng bi u

M đ u

SU T

1.1Khái quát công c lãi su t 4

1.1.1 Vai trò c a công c lãi su t 4

1.1.2 Các lo i lãi su t và m i quan h gi a chúng 6

1.1.3 C ch đi u hành lãi su t t i Vi t Nam 9

1.2 Khái quát c ch truy n d n lãi su t 11

1.2.1 Khái ni m c ch truy n d n lãi su t 11

1.2.2 Tính c ng c a truy n d n lãi su t 11

1.2.3 Các y u t tác đ ng đ n truy n d n lãi su t 13

1.2.4 Các nghiên c u tr c đây v truy n d n lãi su t 16

K T LU σ CH σG 1 21

CH σG 2: MÔ HÌNH NGHIÊN C U 22

2.1 Mô hình VAR 22

2.1.1.Khái ni m 22

2.1.2 Các d ng mô hình VAR 22

2.1.3 Phân rã Cholesky 23

2.1.4 ng d ng c a mô hình VAR 24

2.1.5 H n ch c a mô hình VAR 25

CH σG 3 D LI U VÀ K T QU NGHIÊN C U 30

3.1 Xác đ nh th i gian và quy mô ch n m u: 30

3.2 Các b c th c hi n 30

3.3 K t qu nghiên c u th c nghi m v truy n d n lãi su t t i Vi t Nam 31

3.3.1 Ki m đ nh tính d ng c a chu i d li u th i gian b ng ph ng pháp ADF Test 31

3 3.2 tr cho mô hình VAR 33

3.3.3 Ki m đ nh đ ng liên k t 33

3.3.4 Hàm ph n ng xung (impulse response) 37

3.3.5 Phân rã ph ng sai (Variance decomposition) 40

K T LU σ CH σG 3 42

CH σG 4: GI I PHÁP PHÁT HUY TÍCH C C CHÍNH SÁCH TI N T QUA CÔNG C LÃI SU T 43

4.1 Gi i pháp nâng cao hi u qu truy n d n lãi su t 43

4 1.1 T ng c ng tính minh b ch trong chính sách ti n t 43

4 1.2 T do hóa lãi su t, thông thoáng c u trúc tài chính 43

4.1.3 Xây d ng th tr ng c nh tranh hoàn h o 44

4.1.4 n đ nh lãi su t, h n ch nh ng bi n đ ng x u c a th tr ng 44

4.1.5 Phát tri n th tr ng tài chính 45

4.2 nh h ng chính sách lãi su t 45

4.2.1 m b o tính n đ nh c a chính sách lãi su t 45

4.2.2 Th c hi n đ ng b ki m ch l m phát và t ng tr ng kinh t , n đ nh kinh t v mô thông qua t do hóa lãi su t 46

4.2.3 Hoàn thi n c ch hình thành lãi su t c b n 46

su t huy đ ng 47

K T LU σ CH σG 4 48

K T LU N 49 Danh m c tài li u tham kh o

Ph l c

Ti ng Vi t

1 Bùi Tá Anh Hoài(2012), Truy n d n lãi su t Vi t Nam Lu n v n th c s

Tr ng i h c Kinh t TPHCM

2 Nguy n Thùy Liên(2012), M c đ truy n d n c a lãi su t c b n vào lãi

su t bán l giai đo n 2007-2012 Lu n v n th c s Tr ng i h c Kinh t

5 Ch ng trình gi ng d y kinh t Fulbright, “Kinh t l ng c s - 3rd ed -

Các ph ng pháp đ nh l ng II – Ch ng 21: Chu i th i gian trong kinh t

l ng”

6 Ch ng trình gi ng d y kinh t Fulbright, “Kinh t l ng c s - 4th ed -

Ph ng pháp nghiên c u II – Ch ng 16: Các mô hình h i quy d li u

b ng”

7 Báo cáo th ng niên σgân hàng σhà σ c qua các n m

8 Th.s Phùng Thanh Bình , H ng d n s d ng Eviews 6, Bài gi ng 2

Ti ng Anh

1 Marco A.Espinosa-Vega và Alessandro Rebucci(2003), Retail Bank Interest Rate Pass-Through: Is Chile Atypical? Central Bank of Chile, woking papers No 221

3 Pih Nee Tai, Siok Kun Sek, Wai Mun Har(2012), Interest Rate Through and Monetary Transmission in Asia, International Journal of Economics and Finance Vol 4 No.2

Pass-4 Ansgar Belke, Joscha Beckmann and Florian Verheyen 2012, Interest Rate Pass-Through in the EMU-New Evidence from Nonlinear Cointegration Techniques for Fully Harmonized Data, DIW Berlin, Discussion Papers No.1223

M U

Lãi su t là công c đ c l c c a Chính ph đ đi u ti t th tr ng ti n t D a trên bi n

đ ng c a n n kinh t mà Chính ph s có nh ng đ ng thái đi u ti t lãi su t th tr ng

v m c m c tiêu mong mu n Chính sách ti n t có d u hi u th t ch t hay m r ng s

đ c th hi n qua vi c NHNN đ ng lo t t ng hay gi m các lãi su t c b n, lãi su t

chi t kh u và lãi su t tái c p v n Có th th y trong nh ng n m qua tình hình bi n đ ng

lãi su t luôn là m t đ tài gây đ c s chú ý đ i v i m i thành ph n kinh t

Chính vì t m quan tr ng c a bi n lãi su t đ i v i kinh t v mô nên các nhà ho ch đ nh

chính sách c n có nh ng hi u bi t nh t đ nh trong công tác đi u hành lãi su t mà c th

là n m v ng c ch truy n d n lãi su t Ch b ng nh ng hi u bi t sâu s c nh v y,

Chính ph m i có th đi u hành chính sách ti n t m t cách hi u qu nh t nh m bình

n n n kinh t , góp ph n đ t đ c các m c tiêu đã đ ra

Trong tình hình hi n nay, đã có m t s đ tài nghiên c u v c ch truy n d n lãi su t

trong c ng nh ngoài n c Tuy nhiên s l ng nghiên c u có ý ngh a đ nh l ng t i

Vi t Nam hi n nay v n còn r t h n ch Do v y đây là đ ng l c cho tôi th c hi n lu n

v n v i ch đ :”Nghiên c u c ch truy n d n lãi su t t i Vi t Nam” T đó rút ra

nh n đ nh v hi u qu c a chính sách ti n t t i Vi t Nam

M c tiêu nghiên c u:

M c tiêu nghiên c u c a đ tài là k t h p c phân tích đ nh tính l n đ nh l ng nh m

nghiên c u c ch truy n d n lãi su t t i Vi t σam thông qua hai giai đo n Giai đo n

đ u là truy n d n t lãi su t chính sách( bao g m lãi su t tái c p v n và lãi su t tái

chi t kh u) đ n lãi su t th tr ng( lãi su t qua đêm và lãi su t trái phi u chính ph ) Giai đo n hai là truy n d n t lãi su t th tr ng đ n lãi su t bán l ( lãi su t huy đ ng

và cho vay c a các ngân hàng th ng m i)

i t ng nghiên c u:

i t ng nghiên c u c a lu n v n là các lo i lãi su t bao g m:

+ Lãi su t chính sách: lãi su t tái c p v n và lãi su t tái chi t kh u

+ Lãi su t th tr ng: lãi su t qua đêm và lãi su t trái phi u chính ph

+ Lãi su t bán l : lãi su t huy đ ng và cho vay c a các NHTM

Ph m vi nghiên c u:

Lãi su t chính sách đ c l y s li u t tháng 4/2000 đ n tháng 5/2013 theo quy t đ nh

c a NHNN t ng th i k

Lãi su t huy đ ng , lãi su t cho vay, lãi su t trái phi u chính ph đ c l y trung bình

các k h n t ngu n d li u c a IFS Th i gian l y m u t tháng 1/2000 đ n tháng

11/2012

Lãi su t cho vay qua đêm c a NHNN có th i gian l y m u t tháng 7/2009 đ n tháng

6/2013

Ph ng pháp nghiên c u:

Bài nghiên c u s d ng ph ng pháp th ng kê ADF đ ki m đ nh tính d ng c a chu i

lãi su t chính sách, lãi su t th tr ng và lãi su t bán l Ngoài ra, bài lu n v n này còn

s d ng ph ng pháp ki m đ nh Johannsen Test đ ki m đ nh đ ng liên k t B c cu i

cùng, bài nghiên c u ch y mô hình VAR, th c hi n hàm ph n ng đ y và phân rã

ph ng sai đ ki m đ nh m c đ và t c đ d n truy n c a lãi su t

Câu h i nghiên c u:

a) Các chu i s li u có m i quan h nhân qu v i nhau hay không?

b) M c đ và t c đ truy n d n c a lãi su t chính sách vào lãi su t th tr ng và t lãi

su t th tr ng đ n lãi su t bán l th nào?

c) C n có nh ng gi i pháp gì đ c ch truy n d n lãi su t đ t hi u qu t t h n?

ụ ngh a, đóng góp c a đ tài:

Nghiên c u này nh m th m dò tính hi u qu c a chính sách ti n t N u c ch truy n

d n ho t đ ng t t t c là chính sách ti n t ho t đ ng hi u qu B t k s thay đ i lãi

su t nào c a NHNN c ng d n đ n m t s thay đ i đ ng th i trong lãi su t ti n g i và

ti n vay c a các t ch c tín d ng Th tr ng c nh tranh hoàn h o và m c đ h i nh p

tài chính t t N u chính ph ki m soát t t lãi su t th tr ng, đi u này s giúp chính

ph v n hành n n kinh t trong tr ng thái cân b ng n đ nh Thông qua vi c nghiên c u

hi u qu c a c ch truy n d n lãi su t, đ tài này c ng góp ph n đ a ra m t s g i ý

cho NHNN trong vi c đi u hành chính sách ti n t

CH NG 1: T NG QUAN V CÔNG C LÃI SU T VÀ TRUY N D N LÃI

SU T 1.1 Khái quát công c lãi su t

1.1.1 Vai trò c a công c lãi su t

σHTW đ a ra m t khung lãi su t hay n đ nh m t tr n lãi su t cho vay đ h ng các σHTε đi u ch nh lãi su t theo gi i h n đó, t đó nh h ng t i quy mô tín d ng c a

n n kinh t và NHTW có th đ t đ c qu n lý m c cung ti n c a mình

Vi c đi u ch nh lãi su t theo xu h ng t ng hay gi m s nh h ng tr c ti p t i quy

mô huy đ ng và cho vay c a các σHTε làm cho l ng ti n cung ng thay đ i theo

C th t ng hay gi m lãi su t cho vay, s làm v n c a doanh nghi p gi m xu ng hay

t ng lên.σh v y quy t đ nh đ n vi c thu h p hay m r ng s n su t.Tình tr ng này s

d n đ n s l ng công vi c làm trong xã h i t ng lên hay gi m xu ng i u đó có ngh a

r ng, lãi su t tín d ng đã có nh h ng tr c ti p đ n vi c gi i quy t tình tr ng th t

nghi p trong xã h i

M t khác, t ng hay gi m lãi su t ti n g i, đ c bi t là lãi su t tái chi t kh u s có nh

h ng tr c ti p đ n s l ng ngo i t đi vào trong n c Do đó s nh h ng đ n cung

c u ngo i t d n đ n s thay đ i t giá và quan h xu t nh p kh u trong t ng th i k

Giúp NHTW th c hi n qu n lý l ng ti n cung ng theo m c tiêu c a t ng th i

k ,đi u này phù h p v i các qu c gia khi ch a có đi u ki n đ phát huy tác d ng c a

các công c gián ti p Song, nó d làm m t đi tính khách quan c a lãi su t trong n n

kinh t vì th c ch t lãi su t là “giá c ” c a v n do v y nó ph i đ c hình thành t

chính quan h cung c u v v n trong n n kinh t M t khác vi c thay đ i quy đ nh đi u

ch nh lãi su t d làm cho các NHTM b đ ng, t n kém trong ho t đ ng kinh doanh c a

mình

Trong n n kinh t , th ng x y ra nh ng đ t bi n t ng khu v c hay trong toàn b n n

kinh t qu c dân do nh ng nguyên nhân không l ng tr c đ c Khi x y ra nh ng

hi n t ng nh v y Chính ph th ng s d ng nh ng công c kinh t trong đó có lãi

su t tín d ng đ đi u ch nh l i nh ng quan h t o đi u ki n cho kinh t khu v c, ngành

hay toàn b n n kinh t phát tri n Ch ng h n, trong đi u ki n l m phát, chính ph có

th t ng lãi su t ti n g i đ rút b t ti n trong l u thông v , ho c có th áp d ng m c lãi

su t khác nhau gi a các khu v c, đ đi u hoà l u thông t o m t b ng giá c h p lý,

đ m b o cho s n xu t và l u thông hàng hoá phát tri n

Là công c đi u ch nh kinh t vi mô, lãi su t tín d ng ph i đ c x lý k p th i và chính xác i u đó đòi h i h th ng ngân hàng ph i n m v ng thông tin kinh t , bi t x lý

thông tin, đ có nh ng quy t đ nh chính xác trong vi c th c hi n chính sách lãi su t

Lãi su t tín d ng là công c khuy n khích c nh tranh gi a các NHTM Trong khung lãi

su t cho phép, đ t ng kh i l ng ngu n v n huy đ ng đ ng th i đ m r ng quan h

tín d ng v i khách hàng, các NHTM có th nâng lãi su t ti n g i và h lãi su t cho

vay ây chính là ho t đ ng c nh tranh gi a NHTM Th c ch t c a quá trình này là

phân chia kh i l ng ti n g i và m r ng ph m vi nh h ng c a ngân hàng ra th

tr ng đ m b o c nh tranh th ng l i, m i σHTε đ u có chi n l c khách hàng

c a mình Chi n l c này đ c th c hi n b ng lãi su t u đãi εu n v y các NHTM

đ u tìm m i bi n pháp gi m th p chi phí kinh doanh và chi phí qu n lý S c nh tranh

lành m nh gi a các NHTM s t o ra l i ích kinh t chung cho toàn b n n kinh t qu c dân

Lãi su t tín d ng là công c khuy n khích ti t ki m và đ u t Theo lý thuy t tài chính,

chúng ta có th đ a ra m t ph ng trình đ n gi n v thu nh p

Thu nh p = Tiêu dùng + Ti t ki m

Ph ng trình này không nh ng đúng v i đ c đi m tài chính c a các h gia đình, các

doanh nghi p mà c đ i v i n n tài chính qu c gia Gi s , trong đi u ki n c a m t

n n kinh t bình th ng, t l gi a tiêu dùng và ti t ki m là h p lý t ng t l ti t

ki m,khuy n khích đ u t ,t c là t ng kh n ng tài chính cho toàn b n n kinh t qu c

dân thì bi n pháp có hi u qu nh t là t ng lãi su t huy đ ng v n Khi lãi su t huy đ ng

v n t ng lên, tr c h t các h gia đình ph i xem xét l i các kho n chi cho tiêu dùng

th ng xuyên, có th gi m chi ho c hoãn m t s kho n chi này đ t ng thêm t l ti t

ki m trong t ng thu nh p Sau đó t kho n ti t ki m này, h s ch n h ng đ u t :

G i vào ngân hàng, vào qu b o hi m, hay đ u t vào th tr ng ch ng khoán khi

th y có l i h n

Nh v y có th kh ng đ nh lãi su t là công c can thi p có hi u l c đ phân chia gi a

qu tiêu dùng và ti t ki m.σh ng nâng lãi su t huy đ ng v n đ n m c đ nào thì c n

ph i cân nh c th n tr ng đ đ m b o s phát tri n hài hoà c a n n kinh t qu c dân

1.1.2 Các lo i lãi su t và m i quan h gi a chúng

1.1.2.1 Lưi su t danh ngh a vƠ lưi su t th c

Lãi su t danh ngh a: là lãi su t tính theo giá tr danh ngh a c a ti n t hay nói cách khác

là lo i lãi su t ch a lo i tr đi t l l m phát

Lãi su t th c: là lãi su t đi u ch nh l i cho đúng theo nh ng thay đ i v l m phát, hay

nói cách khác, là lo i lãi su t đã lo i tr đi t l l m phát Quan h gi a lãi su t th c và

lãi su t danh ngh a đ c ph n nh b ng ph ng trình Fisher:

Lãi su t danh ngh a = lãi su t th c + t l l m phát

Vì đ c đi u ch nh l i cho đúng theo nh ng thay đ i v l m phát nên lãi su t th c

ph n nh chính xác kho n thu nh p th c t t ti n lãi mà ng i cho vay nh n đ c hay

chí phí th c c a vi c vay ti n S phân bi t gi a lãi su t th c và lãi su t danh ngh a có

m t ý ngh a quan tr ng b i l chính lãi su t th c ch không ph i lãi su t danh ngh a

nh h ng đ n đ u t

1.1.2.2 Lưi su t c b n

σ c nào c ng ph i s d ng m t s công c đ th c thi chính sách ti n t nh m đ t

đ c nh ng m c tiêu nào đó, nh ki m ch l m phát ch ng h n Lãi su t là m t công

c nh th bên c nh công c t ng gi m d tr b t bu c Thông th ng ngân hàng trung

ng m t n c tác đ ng lên lãi su t b ng con đ ng gián ti p, có ngh a thông qua

nghi p v th tr ng m đ t ng hay gi m t ng ph ng ti n thanh toán Ví d , NHTW

mua vào trái phi u chính ph , t c làm t ng t ng l ng ti n trong l u thông thì lãi su t

th tr ng s gi m C ng có th tác đ ng tr c ti p b ng cách t ng hay gi m lãi su t tái

c p v n, lãi su t tái chi t kh u - là nh ng lo i lãi su t NHTW n đ nh trong quan h

1.1.2.3 M i quan h gi a lưi su t tái chi t kh u vƠ lưi su t tái c p v n

Lãi su t tái chi t kh u áp d ng khi NHTW tái c p v n cho các ngân hàng d i hình

th c chi t kh u l i các gi y t có giá ng n h n ch a đ n h n thanh toán c a ngân hàng

Lãi su t này do NHTW n đ nh c n c vào m c tiêu c a chính sách ti n t trong t ng

th i k và chi u h ng bi n đ ng lãi su t trên th tr ng ti n t

Lãi su t này đ c dùng đ ki m soát và đi u ti t s bi n đ ng lãi su t trên th tr ng

i v i NHTM lãi su t tái chi t kh u là lãi su t g c đ t đó n đ nh lãi su t chi t kh u

và lãi su t cho vay khác

Lãi su t tái c p v n là lo i lãi su t mà đó σHTW áp d ng cho các nghi p v tái c p

v n cho h th ng ngân hàng trung gian (bao g m NHTM) Vi t Nam, NHTW tái c p

v n cho các NHTM qua các hình th c: cho vay l i theo h s tín d ng; chi t kh u, tái

chi t kh u th ng phi u và các gi y t có giá ng n h n khác; cho vay l i d i hình

th c c m c các gi y t có giá ng n h n

S khác bi t gi a lãi su t tái chi t kh u và lãi su t tái c p v n là các tài s n dùng đ th

ch p cho vi c vay m n ti n khác nhau

Lãi su t tái chi t kh u áp d ng đ i v i các gi y t có đ r i ro th p nh trái phi u

chính ph , th ng phi u, ch ng ch ti n g i ng n h n

Còn lãi su t tái c p v n là lãi su t áp d ng cho các lo i tài s n th ch p có đ r i ro cao

h n Chúng là nh ng kho n vay ng n h n đ c u cánh cho tình tr ng m t thanh kho n

t m th i NHTM ho c đ th c hi n nh ng lý do đi u hành đ c bi t khác trong ho t

đ ng ngân hàng và đi u ti t n n kinh t v mô Kho n vay ng n h n này th ng đ c

đ m b o b ng các tài s n c a các kho n vay hi n h u t i NHTε mà σHTε đ c n m

gi h p pháp và h p l Bên c nh đó, cho vay tái c p v n c ng có th t n t i d i hình

th c NHTM bán l i các kho n n vay cho NHTW và nh n l i m t l ng ti n nh t

đ nh

Thông th ng lãi su t tái c p v n luôn l n h n lãi su t tái chi t kh u Xét v góc đ r i

ro, v i đ c tính c a nghi p v và tài s n đ m b o c a cho vay tái c p v n và cho vay

tái chi t kh u nh trên, chúng ta th y rõ đã xu t hi n m t đ chênh nh t đ nh trong r i

ro c a hai ho t đ ng trên Vì v y ph n bù r i ro d n đ n lãi su t tái c p v n th ng

l n h n lãi su t tái chi t kh u M t khác, xét v góc đ chi t kh u dòng ti n, ta th y

r ng cho vay tái chi t kh u g n nh là hình th c cho vay thu lãi m t l n vào đ u k ,

chính vì v y lãi su t th c c a nghi p v tái chi t kh u g n nh s l n h n lãi su t danh ngh a c a nó σên đ có th cân b ng t ng đ i lãi su t th c gi a hai ho t đ ng cho

vay tái c p v n và cho vay tái chi t kh u, lãi su t danh ngh a c a tái chi t kh u ph i

l n h n lãi su t tái c p v n

1.1.2.4 Lưi su t liên ngơn hƠng

Lãi su t liên ngân hàng hay còn g i là lãi su t qua đêm là lãi su t vay m n l n nhau

gi a các ngân hàng, thông qua th tr ng liên ngân hàng T ng “qua đêm”

(Overnight) đây b t ngu n t thu t ng ti ng Anh: overnight rate

Lãi su t này luôn bi n đ ng lên xu ng tùy thu c vào th i đi m trong ngày thông qua

quan h cung c u v n vay trên th tr ng liên ngân hàng và ch u s chi ph i b i lãi

su t cho các ngân hàng trung gian vay c a NHTW M c đ chi ph i này ph thu c vào

s phát tri n c a ho t đ ng th tr ng m và t tr ng s d ng v n vay NHTW c a các

ngân hàng trung gian Các t ch c công b thông tin (NHTW) s t p h p s li u c a

các ngân hàng, tính toán đ a ra m t con s bình quân vào bu i sáng

1.1.3 C ch đi u hành lãi su t t i Vi t Nam

T th i đi m n c ta chuy n t c ch bao c p sang n n kinh t th tr ng, chính sách

lãi su t đã tr i qua các giai đo n nh sau:

Giai đo n áp d ng c ch lãi su t theo khuôn kh m nh l nh hành chính:

- Giai đo n 1986 đ n tháng 5/1992: Trong gia đo n này, lãi su t ngân hàng là lãi su t

âm và th p h n nhi u so v i l m phát, ng i g i ti n không có lãi mà trái l i giá tr

đ ng v n b vào ngân hàng còn không đ c b o toàn Sang đ n n m 1992, l m phát

đ c đ y lùi và duy trì m c th p đã đ y lãi su t sang tr ng thái lãi su t th c d ng

- Giai đo n tháng 6/1992 đ n tháng 12/1995: σHσσ đi u hành lãi su t theo c ch

khung lãi su t trong đó quy đ nh rõ sàn lãi su t ti n g i và tr n lãi su t cho vay đ i v i

n n kinh t Trong khung lãi su t này, các σHTε đ a ra các lãi su t thích h p cho

mình

- Giai đo n 1/1996 đ n tháng 7/2000: th c hi n c ch tr n lãi su t σHσσ quy đ nh

các m c lãi su t tr n theo th i h n cho vay và kh ng ch chên l ch gi a lãi su t cho vay và lãi su t huy đ ng v n bình quân m c 0,35%/tháng Cu i tháng 1/1998, quy

đ nh chên l ch lãi su t đ c xóa b , ch gi l i quy đ nh tr n lãi su t cho vay, b c đ u

th c hi n t do hóa lãi su t huy đ ng

- Giai đo n tháng 8/2000 đ n tháng 5/2002: c ch đi u hành lãi su t kèm biên đ

D a vào m c lãi su t c b n và biên đ giao đ ng do NHNN công b t ng th i k , các

NHTM n đ nh lãi su t cho vay VND phù h p v i quy đ nh i v i hình th c cho vay

b ng ngo i t b t đ u áp d ng c ch lãi su t th a thu n

- Giai đo n tháng 6/2002 đ n tháng 4/2008: cho phép các NHTM áp d ng lãi su t

th a thu n v i khách hàng Lãi su t c b n v n ti p t c đ c duy trì nh ng ch đ tham

kh o và đ nh h ng th tr ng

- Giai đo n tháng 5/2008 đ n tháng 12/2008: d i nh h ng c a cu c kh ng ho ng

kinh t M , chính sách ti n t th t ch t đã đ c NHNN th c thi t đ u n m 2008 đ

kìm ch l m phát Tr c tình hình đó, σHσσ đã ban hành Quy t đ nh s 16/2008/Q σHσσ ngày 16/05/2008,theo đó, lãi su t kinh doanh c a các σHTε không v t quá

-150% lãi su t c b n do NHNN công b C ch lãi su t này đã có tác d ng bình n th

tr ng tr c đà suy thoái Tuy nhiên nó c ng b c l nh ng h n ch ó là lãi su t

không ph n ánh cung c u th tr ng, các TCTD tìm m i cách lách tr n lãi su t b ng

các lo i phí…

- Giai đo n tháng 1/2009 đ n tháng 2/1010: áp d ng lãi su t th a thu n đ i v i nhu

c u vay tiêu dùng t tháng 1/2009 σgày 26/02/2010, σHσσ ban hành Thông t s

07/2010/TT-NHNN v vi c áp d ng c ch lãi su t th a thu n v i khách hàng vay

trung dài h n ph c v nhu c u v n s n xu t kinh doanh, d ch v và đ u t phát tri n,

các nhu c u v n ph c v đ i s ng cá nhân và h gia đình, các ho t đ ng cho vay tiêu

dùng thông qua nghi p v phát hành và s d ng th tín d ng

- T tháng 2/2010 đ n nay, c ch lãi su t th a thu n đ i v i lãi su t cho vay ti p t c

đ c duy trì

1.2 Khái quát c ch truy n d n lãi su t

1.2.1 Khái ni m c ch truy n d n lãi su t

Trong su t chu k kinh t , khi σHTW đi u ch nh chính sách ti n t (tác đ ng đ n các

lãi su t chính sách, ví d nh lãi su t tái chi t kh u), lúc này lãi su t th tr ng(ch ng

h n nh lãi su t vay qua đêm) s b nh h ng Trong b i c nh này, các NHTM có th

chuy n chi phí gia t ng do thay đ i lãi su t th tr ng sang lãi su t bán l (lãi su t cho

vay và lãi su t huy đ ng) ây chính là quá trình truy n d n lãi su t( Wang và Lee,

2009; Wang và Lee; 2010)

1.2.2 Tính c ng c a truy n d n lãi su t

S truy n d n lãi su t có th không hoàn toàn do nhi u y u t gây nên tính c ng trong quá trình truy n d n lãi su t gây ra Các y u t đó có th k đ n tr c tiên là chi phí

th c đ n(theo Dutta et al,1999) Các ngân hàng s không mu n thay đ i lãi su t n u h

nh n th y nh ng thay đ i trong lãi su t c b n ch là t m th i Các chi phí đi u ch nh

đi kèm v i s thay đ i lãi su t là chi phí in n, phân phát các n ph m, t r i Do đó,

tr c nh ng thay đ i nh và t m th i c a chính sách ti n t , ngân hàng có th có

nh ng b c đi th n tr ng nh ng s thay đ i nhanh chóng tr c s thay đ i v nh vi n

trong chính sách lãi su t

Theo gi thuy t chi phí chuy n đ i(Hefferman 1997), khách hàng th ng có khuynh

h ng không mu n chuy n đ i các s n ph m tài chính, các kho n đ u t có chi phí

chuy n đ i cao Khách hàng ph i t n r t nhi u th i gian và hao h t m t kho n tài chính đáng k đ chuy n t vi c s d ng s n ph m d ch v c a ngân hàng sang s d ng s n

ph m d ch v c a ngân hàng khác Thông th ng, khi khách hàng mu n tr n vay

ho c rút v n g c ti n g i có k h n tr c h n, m t s ngân hàng có th tính m t kho n

phí ph t tr n tr c h n tính trên s ti n n g c còn l i ho c tính lãi su t không k h n

đ i v i các kho n ti n g i có k h n rút v n tr c h n N u ngân hàng khai thác s c ì

c a khách hàng thì h s t ng lãi su t huy đ ng và gi m lãi su t cho vay ch m h n

i u này có th d n đ n s b t cân x ng trong đi u ch nh lãi su t

Gi thuy t th tr ng c nh tranh không hoàn h o( Hannan và Berger 1991, Neuman và

Sharp 1992)cho r ng trong th tr ng c nh tranh không hoàn h o có th x y ra tình

tr ng th ng nh t làm giá gi a các ngân hàng nên vi c đi u ch nh lãi su t các th

tr ng này có th b t cân x ng và c ng nh c

Cu i cùng theo gi thuy t thông tin b t cân x ng(Stiglitz và Weis 1981), các ngân hàng ph i đ i m t v i hai l a ch n trái ng c nhau khi h đ c yêu c u ph i t ng lãi

su t cho vay đ t ng lãi su t th tr ng D i tác đ ng c a chi phí c h i, nhi u ngân

hàng mu n t ng lãi su t đáng k ch trong m t th i gian ng n Lãi su t cho vay cao h n

khi n cho kh n ng tr n vay c a các doanh nghi p khó kh n h n bao gi h t Chính

đi u này d n đ n nguy c gia t ng các kho n n x u Tr khi lãi su t c a h d i m c quy đ nh và lãi su t th tr ng d ki n duy trì m c cao, các ngân hàng s t ng lãi su t cho vay Thay vào đó, các ngân hàng s h n ch m r ng tín d ng ra bên ngoài d i áp

l c t ng lãi su t K t qu là lãi su t cho vay s khó đi u ch nh theo mô hình thông tin

b t cân x ng

S k t h p gi a các nhân t trên có th đóng vai trò khác nhau trong s đi u ch nh lãi

su t Trong khi chi phí chuy n đ i và chi phí th c đ n là y u t chính nh h ng đ n

t c đ đi u ch nh trong ng n h n thì th tr ng c nh tranh không hoàn h o và thông tin

b t đ i x ng là nhân t tác đ ng dài h n đ n t c đ đi u ch nh lãi su t(Bondt 2002)

H n n a, nó c ng có khuynh h ng gi i thích s khác nhau c a lãi su t gi a các s n

ph m tài chính S khác nhau có th th y lãi su t cho vay và lãi su t huy đ ng, ph

thu c vào s c ì c a khách hàng ho c m c đ quan tr ng c a chi phí chuy n đ i i

v i các kho n ti n g i ti t ki m, s c ì có th cao h n so v i tài kho n ti n g i

1.2.3 Các y u t tác đ ng đ n truy n d n lãi su t

1.2.3.1 Tính minh b ch c a chính sách ti n t

Có hai y u t đ ng đ ng sau s t ng c ng tính minh b ch c a NHTW Th nh t, đó là

m i quan h gi a tính minh b ch và hi u qu c a chính sách ti n t Th hai, m i quan

h gi a tính minh b ch và trách nhi m gi i trình c a NHTW Tính minh b ch c a chính sách ti n t đòi h i NHTW ph i minh b ch trong m c tiêu c a chính sách, minh

b ch trong ho t đ ng c a c ch truy n t i ti n t gi a hành đ ng chính sách c a

NHTW và các bi n m c tiêu, minh b ch trong vi c đánh giá tri n v ng c a ho t đ ng

kinh t và l m phát t quan đi m c a NHTW và minh b ch trong vi c thi t l p t l lãi

su t chính sách Nói chung, tính minh b ch s giúp c i thi n ch c n ng c a chính sách

ti n t trong m t s khía c nh sau:

Th nh t, tính minh b ch làm t ng hi u bi t t t h n c a công chúng v th tr ng và

chính sách ti n t và chính sách ti n t s đ c l i t s hi u bi t và ng h c a công

chúng Ví d , đ gi m bong bóng b t đ ng s n hay đ ki m ch s phát tri n quá nóng

c a n n kinh t , chính sách ti n t th t ch t là c n thi t, nh ng đi u này l i d n đ n m t

s đánh đ i gi a l m phát và t ng tr ng NHTW nên nh n m nh đ n vai trò c a chính

sách ti n t là đ ki m ch l m phát trong dài h n và kh ng đ nh r ng m t môi tr ng

l m phát th p s giúp n n kinh t đ t đ c m c t ng tr ng n ng su t cao h n σ u

công chúng hi u và tin t ng vào m c tiêu mà σHTW đang h ng t i, l m phát k

v ng s gi m và do đó s gi m chi phí ki m ch l m phát

Th hai, m i quan h gi a tính minh b ch và ch c n ng c a chính sách ti n t bao g m

c hành vi c a các bên tham gia trên th tr ng tài chính Khi th tr ng tài chính hi u

và d đoán đ c nh ng đ ng thái c a NHTW, nh ng b c đ u tiên trong c ch

truy n t i ti n t gi a các hành đ ng chính sách và ho t đ ng kinh t c ng nh l m phát đ c th c hi n trôi ch y h n

1.2.3.2 Tính c nh tranh trong h th ng ngân hàng

NHTM ngày nay gi nhi u vai trò quan tr ng trong n n kinh t Th nh t nó là n i

cung c p v n cho n n kinh t B ng v n huy đ ng đ c trong xã h i thông qua ho t

đ ng tín d ng, σHTε đã cung c p v n cho m i ho t đ ng kinh t , đáp ng nhu c u

v n m t cách k p th i cho quá trình s n xu t

NHTM là c u n i n n tài chính qu c gia v i n n tài chính qu c t N n tài chính qu c gia là c u n i v i n n tài chính qu c t thông qua ho t đ ng c a NHTM trong các l nh

v c kinh doanh nh nh n ti n g i, cho vay, nghi p v thanh toán, nghi p v ngo i h i

và các nghi p v khác c bi t là các ho t đ ng thanh toán qu c t , kinh doanh ngo i

t , quan h tín d ng v i các ngân hàng σhà n c c a NHTM tr c ti p ho c gián ti p tác đ ng góp ph n thúc đ y ho t đ ng thanh toán xu t nh p kh u và thông qua đó σHTε đã th c hi n vai trò đi u ti t tài chính trong n c phù h p v i s v n đ ng c a

n n tài chính qu c t

NTTM là m t công c đ σhà n c đi u ti t v mô n n kinh t Cùng v i s v n đ ng

c a n n kinh t , h th ng ngân hàng đ c chia làm hai c p: NHNN và các Ngân hàng chuyên doanh (σHTε) σHTε đ c σhà n c c p v n cho ho t đ ng và s d ng nh

công c đ qu n lý ho t đ ng ti n t , đi u ti t chính sách ti n t qu c gia σhà n c

đi u ti t ngân hàng, ngân hàng d n d t th tr ng thông qua ho t đ ng tín d ng và

thanh toán gi a các NHTM trong h th ng t đó góp ph n m r ng kh i l ng ti n

cung ng trong l u thông và thông qua vi c cung ng tín d ng cho các ngành trong

n n kinh t , NHTM th c hi n vi c d n d t các lu ng ti n t p h p và phân chia v n c a

th tr ng, đi u khi n chúng m t cách có hi u qu

Bên c nh đó, σHTε còn huy đ ng v n trong dân c thông qua các d ch v ti n g i và

đ u t tài s n dài h n i u này d n đ n r i ro khi b t n tài chính x y ra Chính vì

v y, u tiên hàng đ u c a các nhà qu n lý là theo đu i m c tiêu n đ nh tài chính Do

v y đã có th i gian tính c nh tranh ít đ c đ c p đ n Tuy nhiên li u nh ng t n th t

do kh ng ho ng tài chính mang l i có cao h n chi phí do s ho t đ ng không hi u qu

c a h th ng ngân hàng hay không

Theo Franklin Allen và Douglas Gale(2003), khi có s k t h p hài hòa gi a c nh tranh

và n đ nh tài chính, lãi su t đ c ki m soát ch t h n, làm gi m s truy n d n lãi su t

t lãi su t th tr ng sang lãi su t bán l S c nh tranh đã bu c các ngân hàng ph i

gi m lãi su t cho vay, d n đ n gia t ng đ u t trong n n kinh t , làm gi m r i ro thanh

kho n do v y c u trúc tài chính d n đi vào n đ nh

Theo các nghiên c u c a Benoit Bojon(2000) c ng nh Harald Sander và Stefanie

Kleimeiner (2004), tính c nh tranh càng cao càng làm t ng tính d n truy n trong th

tr ng ti n g i ngân hàng Lãi su t ti n g i t t c các k h n đ u ph n ng nhanh và

m nh h n tr c s thay đ i c a lãi su t th tr ng

1.2.3.3 C u trúc tài chính c a ngân hàng

Khía c nh đ u tiên c a c u trúc tài chính nh h ng đ n hi u qu c a d n truy n lãi

su t là m c đ ph thu c c a h th ng tài chính trong n c vào tài chính qu c t , c

th h n là t l n n c ngoài c a qu c gia đó σ u m t qu c gia n n c ngoài v t

xa gi i h n an toàn cho phép thì ho t đ ng cho vay trong n c c ng ít nhi u b nh

h ng M t th c t rõ ràng lúc này là kênh cho vay trong n c đã ch u m t cái neo danh ngh a vào lãi su t cho vay c a n c ch n Các nhà làm chính sách trong n c khó lòng đ t đ c m c thay đ i mong mu n khi th c hi n c i cách kênh cho vay trong

n c K t qu là hi u qu c a chính sách ti n t qu c gia b gi m sút đáng k

th c hi n tái c u trúc h th ng tài chính nh m thoát kh i tình tr ng ph thu c vào ngu n v n n c ngoài, có hai ph ng pháp c i cách tài chính ó là c i cách đ ng b

ho c t ng b c h th ng tài chính C i cách đ ng b h th ng tài chính là s t do hóa

h th ng tài chính m t cách đ ng b Chính sách tài chính chuy n t ki m ch lãi su t

sang t do hóa lãi su t, t giá c đ nh chuy n thành t do hóa t giá H th ng ngân hàng c ng đ c c ph n hóa S c i cách hàng lo t ch có tác d ng v i nh ng nên kinh

t có s chu n b k l ng tr c nh ng bi n đ i Tuy nhiên h u h t các qu c gia đ u

có h th ng tài chính y u kém tr c khi chuy n đ i Chính vì l đó mà bi n pháp c i cách này th ng mang l i tác d ng ng c Bi n pháp c i cách t ng b c đ c xem

nh m t bi n pháp phù h p h n đ i v i h u h t các n n kinh t Tuy nhiên c n th c

hi n nhanh chóng tránh gây s c cho n n kinh t

σgoài ra, đ kh c ph c tình hình ph thu c n n c ngoài, σhà n c c n th c hi n các

bi n pháp gi m thi u r i ro ngo i h i thông qua các công c tài chính phái sinh nh

giao d ch hoán đ i ngo i h i và hoán đ i lãi su t chéo δúc này, chi phí vay n c ngoài

s t ng t nh chi phí vay trong n c, b qua rào c n th ng m i gi a các qu c gia

M t ph n quan tr ng hình thành nên c u trúc tài chính là s liên k t gi a các ngân hàng N u các ngân hàng thao túng th tr ng b ng vi c làm giá thì vi c th c hi n

chính sách ti n t s r t khó đi theo đ nh h ng ban đ u σg c l i, trong môi tr ng

c nh tranh, không ch u s chi ph i c a m t th l c th tr ng nh t đ nh nào, lãi su t s

đ c quy t đ nh theo cung c u th tr ng Các ngân hàng không th gây nh h ng

đ n hi u qu c a chính sách ti n t L d nhiên, s d n truy n t lãi su t th tr ng đ n

lãi su t bán l s ngay l p t c và hoàn toàn

 Chile:

K t qu c a nghiên c u c a Marco A.Espinosa-Vega và Alessandro Rebucci(2003) cho th y r ng truy n d n lãi su t Chile không hoàn toàn trong dài h n Lãi su t Chile nhi u bi n đ ng và ít c đ nh h n nhi u n c khác Tuy nhiên, t c đ truy n

d n lãi su t trong ng n h n l n h n nhi u so v i các n c này Nhìn chung, truy n d n

lãi su t c a Chile nhanh h n so v i h u h t các n c khác

tr ng h p c a Barbados, k t qu nghiên c u cho th y ph n ng c a lãi su t cho vay

đ i v i s thay đ i c a lãi su t chính sách c a NHTW g n nh hoàn toàn c trong dài

h n và ng n h n Lý do làm cho lãi su t truy n d n t i Barbados đ u hoàn toàn c trong

dài h n và ng n h n là chi phí c a vi c đi u ch nh th p

Nhìn chung bài nghiên c u mô t các d ng chính sách ti n t đ c áp d ng, k t h p

v i các nhân t khác đã lý gi i t i sao các n n kinh t t ng đ ng nhau l i ph n ng khác nhau đ i v i nh ng cú s c c a chính sách ti n t

Theo Pih Nee Tai, Siok Kun Sek, Wai Mun Har(2012), nhìn chung truy n d n lãi su t bán l không khác bi t nhi u Trong h u h t các tr ng h p, truy n d n lãi su t ti n vay h i th p h n trong t ng quan v i ti n g i S truy n d n đ n lãi su t bán l r t

ch m và nh , ngo i tr Malaysia, HongKong và Singapore

Truy n d n đ n lãi su t ti n g i và ti n vay bi n đ ng qua các n n kinh t T c đ

truy n d n đ n lãi su t ti n g i đã gi m t t c các n n kinh t ngo i tr Malaysia

T ng t , truy n d n lãi su t ti n vay c ng gi m các n n kinh t ch đ o ngo i tr

tr ng h p c a Malaysia, Hàn Qu c, HongKong

M c dù Philipines, Hàn Qu c và Thái δan đã th c hi n nh ng m c tiêu ki m ch l m

phát sau kh ng ho ng và lãi su t ng n h n đ c s d ng nh m t công c , chúng ta

không quan sát chính sách ti n t hi u qu h n trong giai đo n tr c kh ng ho ng

Thái Lan Truy n d n lãi su t t lãi su t chính sách đ n lãi su t bán l đ u gi m c

th p các n n kinh t này Nói cách khác, c εalaysia và HongKong đ u cho th y m t

s truy n d n cao đáng k đ n lãi su t ti n g i và ti n vay

Kinh nghi m Malaysia cho th y có s t ng lên trong truy n d n đ n lãi su t ti n g i

và ti n vay Trong khi HongKong thì truy n d n đ n lãi su t ti n vay cao h n trong

th i k tr c kh ng ho ng Truy n d n lãi su t cao h n ch ra r ng s thay đ i trong lãi

su t chính sách có th ngay l p t c truy n d n đ n lãi su t bán l Vì v y, chính ph có

th nh h ng đ n s truy n d n kinh t thông qua lãi su t chính sách và chính sách

ti n t là có hi u qu các n n kinh t này Ngoài ra, truy n d n lãi su t cao h n còn

ám ch m t m c đ h i nh p tài chính sâu r ng h n thông qua th tr ng c nh tranh

hoàn h o h n

Nhân t quy t đ nh ch đ o c a truy n d n nhanh Malaysia có th đ c tóm t t

m t vài đi m Nh ng nhân t này bao g m m c đ hi u qu c a h th ng ngân hàng,

s t ng lên c a nh ng ngu n tài chính thay th cho th ng m i và các h gia đình, s

n i lên c a h th ng tài chính H i giáo, s t ng lên c a tình tr ng m c a tài chính và

s nh h ng c a vi c tài tr cho các doanh nghi p SME

Nhìn chung k t qu nghiên c u ch ra r ng truy n d n lãi su t chính sách đ n lãi su t

bán l các n c Châu Á đ u ch m T quan đi m c a chính sách ti n t , chúng ta

khó có th tìm ra b ng ch ng v hi u qu c a chính sách ti n t Châu Á b i vì s truy n d n c a lãi su t ti n g i và cho vay duy trì m c th p t i nhi u n c và m t s

n c th m chí quá trình truy n d n còn ch m l i sau kh ng ho ng T i các n n kinh t

này, lãi su t chính sách ít có nh h ng t i lãi su t ti n g i và cho vay S th t là

Chính ph không th đi u hành lãi su t th tr ng hi u qu thông qua lãi su t chính sách đ đ t đ c các m c tiêu c a Chính ph Th tr ng tài chính là không hoàn h o

và thi u h i nh p

Nghiên c u c a Ansgar Belke, Joscha Beckmann và Florian Verheyen 2012 đã phân

tích truy n d n lãi su t t th tr ng ti n t đ n lãi su t cho vay m i hai qu c gia

thu c Liên minh ti n t châu Âu t n m 2003 đ n n m 2011 Áp d ng các k thu t khác nhau, đ u tiên chúng tôi th nghi m cho m t m i quan h dài h n gi a lãi su t cho vay và EτσIA tr c khi cho phép m t s đi u ch nh b t đ i x ng trong ng n h n

K t qu c a chúng tôi d a trên d li u đ c k t h p hài hòa nh m ch ra nh ng khác

bi t đáng k trong quy mô c a truy n d n lãi su t liên quan đ n các lãi su t cho vay

khác nhau ho c các qu c gia khác nhau Trong ph n l n các tr ng h p, truy n d n lãi

su t là không hoàn toàn và đ ng l c c a đi u ch nh lãi su t cho vay khác nhau gi a s

t ng và gi m c a lãi su t th tr ng ti n t M c đ c a truy n d n lãi su t theo h s

dài h n cao h n trung bình c a các lãi su t ng n h n

1.3.4 Nghiên c u Vi t Nam

Nguy n Phi δân (2010), C ch truy n d n ti n t d i góc nhìn phân tích đ nh l ng

Bài vi t l y m c th i gian sau kh ng ho ng tài chính Châu Á 1997, s d ng ph ng

pháp mô hình c u trúc t h i quy véc t (SVAR) đ mô hình hóa chính sách ti n t c a

n n kinh t th tr ng m là Vi t Nam Tác gi đ a ra các gi thuy t v cú shock ti n

t và t giá c a Vi t Nam nh m đánh giá hi u qu c a chính sách ti n t và các kênh

truy n d n khác nhau đ n giá c hàng hóa và các ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a

n n kinh t trong n c d a trên c p s li u thu th p t H th ng c s d li u các ch

tiêu th ng kê tài chính c a Qu Ti n t Qu c t (IFS-IMF) t n m 1998 - 2009 Bài

vi t đã thu đ c m t s k t qu nh sau u tiên ta có th nh n th c đ c r ng cung

ti n M2 có nh h ng tích c c t i t ng tr ng kinh t , tuy nhiên m c đ tác đ ng còn

ch a l n Lý gi i cho th c tr ng này có th do ngu n v n ngân hàng đã không đ c s

d ng đúng m c đích s n xu t kinh doanh Th hai, bài nghiên c u c ng cho th y s

bi n đ ng c a t giá ph thu c r t l n vào công tác đi u hành chính sách ti n t thông

qua các công c lãi su t và l ng ti n cung ng ra l u thông, các nhân t bên ngoài

n n kinh t c ng tác đ ng t i s bi n đ ng c a t giá nh ng không quá l n; th ba, khu

v c ti n t - ngân hàng trong n c t ng đ i nh y c m và ch u tác đ ng r t l n b i các

cú shock bên ngoài n n kinh t , đ c bi t là s bi n đ ng c a giá c hàng hóa th gi i và

d u hi u suy thoái hay ph c h i c a n n kinh t th gi i nói chung và n n kinh t Hoa

K nói riêng c ng nh các đ ng thái đi u hành chính sách ti n t c a FED; th t , vi c thay đ i lãi su t VND trên th tr ng ti n t thông qua s d ng các công c ti n t nh

OMO hay tái c p v n s m t th i gian kho ng là 3 - 5 tháng đ có hi u l c Vi c

đ ng VND b m t giá c ng khi n lãi su t VND trên th tr ng ti n t gi m xu ng

nh ng s m t kho ng th i gian t 5 đ n 10 tháng; th n m, tr c các cú shock v t ng

tr ng kinh t , c th là n n kinh t đang tr ng thái t ng tr ng nóng, ch s CPI có

xu h ng t ng nhanh và liên t c trong kho ng th i gian 5 - 10 tháng Tuy nhiên, ch s CPI t ng đ i nh y c m và ph n ng m nh tr c đ ng thái th t ch t chính sách ti n t ,

c th là gi m m nh trong kho ng th i gian 6 - 9 tháng k t khi th c hi n chính sách

ti n t th t ch t

K T LU N CH NG 1

Theo c ch truy n d n lãi su t cho th y đ đ t đ c các m c tiêu c a kinh t v mô

c n ph i tr i qua m t quá trình ph c t p và mang đ c thù c a m i qu c gia Hi u qu

c a c ch truy n d n này bi n đ i thông qua các kênh truy n d n khác nhau, m c đ

phát tri n và đ m c a m i n n kinh t , m c đ h i nh p gi a các th tr ng tài chính

Do đó, đ xây d ng m t c ch truy n t i thích h p, các nhà làm chính sách ph i

nghiên c u k l ng các nhân t nh h ng đ n hi u qu truy n d n lãi su t, trên c s

đó l a ch n các m c tiêu ho t đ ng và các công c c a chính sách ti n t phù h p theo

t ng giai đo n nh m đ t đ c m c tiêu c a chính sách ti n t đã đ ra

CH NG 2:

MÔ HÌNH NGHIÊN C U 2.1 Mô hình VAR

2.1.1 Khái ni m

Mô hình VAR là m t mô hình h ph ng trình bao g m đ tr c a các bi n s Trong

mô hình VAR, m t bi n không nh ng ch u nh h ng t tác đ ng hi n t i c a các bi n

khác mà còn ch u nh h ng b i đ tr c a chính nó và đ tr c a các bi n khác trong

quá kh Mô hình VAR t ng quát đ i v i hai bi n s Y1, Y2 và tr p b c có d ng sau đây:

Trong đó : Y1t , Y2t là các chu i d ng và là bi n n i sinh

U1t, U2t là các nhi u tr ng

2.1.2 Các d ng mô hình VAR

• Mô hình VAR d ng c u trúc

Trong mô hình này m i bi n đ c bi u di n d i d ng hàm tuy n tính c a bi n khác

hi n t i, bi n tr c a chính nó và bi n tr c a bi n khác trong mô hình Mô hình VAR

Yt = A + A0Yt + + ApYt-p + t

Trong đó Yt = (Y1t, ,Ymt)’; Ai là các ma tr n c p m×m, A là ma tr n c p m×1, t là

ma tr n c p m×1

• Mô hình VAR d ng rút g n hay d ng tiêu chu n (Standar VAR – SVAR)

Trong mô hình này m t bi n ch chu tác đ ng c a đ tr c a chính nó và đ tr c a

bi n khác trong quá kh Các nhi u tr ng trong ph ng trình bao hàm trong đó tính

ch t các bi n N u các bi n khác nhau có t ng quan v i nhau thì nhi u tr ng c a chúng c ng t ng quan v i nhau Mô hình VAR d ng rút g n v i hai bi n và tr m t

• Mô hình VAR đ quy (recursive VAR)

Trong mô hình này, các nhi u tr ng trong m i ph ng trình đ c xây d ng sao cho không t ng quan v i các nhi u tr ng trong ph ng trình h i quy tr c đó Ph ng pháp phân rã Cholesky đ c ng d ng trong mô hình d ng này

2.1.3 Phân rã Cholesky

Mô hình VAR d ng c u trúc đ c x p là mô hình không đ nh d ng đ c x lý v n

đ này chúng ta đ a ra thêm ràng bu c lên các tham s c a mô hình M t trong nh ng

cách ti p c n d ng này là phân rã Cholesky minh h a phân rã Cholesky cho mô hình đ n gi n hai bi n và m t tr , phân rã này gi s , ch ng h n r ng a11=0, ngh a là y2

không có tác đ ng t c th i lên y1 (tuy nhiên nó v n có tác đ ng trong các th i kì sau, thông qua c ch tr c a mô hình)

S p x p th t (Cholesky ordering)

- Các bi n s p x p theo m t th t gi đ nh, khi đó bi n đ ng tr c đ c gi đ nh s gây ra tác đ ng cho nh ng bi n sau nó, trong khi các bi n sau không gây ra tác đ ng

t i bi n đ ng tr c nó

- V i th t s p x p khác nhau s cho ra k t qu khác nhau Do đó thông th ng

ng i ta th ng v n d ng đ n lý thuy t kinh t đ đ a ra các cách s p x p lý thuy t

phù h p

2.1.4 ng d ng c a mô hình VAR

V b n ch t VAR là s k t h p c a 2 ph ng pháp: t h i quy đ n chi u (univariate

autoregression - AR) và h ph ng trình ng u nhiên (simultanous equations - SEs)

VAR v a k t h p đ c u đi m c a AR là d c l ng b ng ph ng pháp t i thi u

hóa ph n d (τδS) và u đi m c a SEs là c l ng nhi u bi n trong cùng m t h

th ng ng th i kh c ph c nh c đi m c a SEs là không c n l u tâm đ n tính n i

sinh c a các bi n kinh t T c là các bi n kinh t v mô th ng mang tính n i sinh khi chúng tác đ ng qua l i l n nhau Thu c tính này làm cho ph ng pháp c đi n h i quy

b i dùng m t ph ng trình h i quy nhi u khi b sai l ch khi c l ng ây là nh ng

lý do c b n khi n VAR tr nên ph bi n trong nghiên c u kinh t v mô

εô hình Var th ng đ c dùng trong các bài toán liên quan đ n các bi n kinh t v mô

nh :

• D báo, đ c bi t là d báo trung h n và dài h n

• Phân tích c ch truy n t i s c, ngh a là xem xét tác đ ng c a m t cú s c trên m t

bi n ph thu c lên các bi n ph thu c khác trong h th ng qua hàm ph n ng xung (Impulse response)

• Khi xét đ n mô hình VAR ph i xét đ n tính d ng c a các bi n trong mô hình Yêu

c u đ t ra khi ta c l ng mô hình VAR là t t c các bi n ph i d ng, n u trong tr ng

h p các bi n này ch a d ng thì ta ph i l y sai phân đ đ m b o chu i d ng Càng khó

kh n h n n a n u m t h n h p ch a các bi n có tính d ng và các bi n không có tính

d ng thì vi c bi n đ i d li u không ph i là vi c d dàng

• Khó kh n trong vi c l a ch n kho ng tr thích h p Gi s mô hình Var b n đang

xét có ba bi n và m i bi n s có 8 tr đ a vào t ng ph ng trình σh xem xét trên

thì s h s mà b n ph i c l ng là 32.8+3=75 Và n u ta t ng s bi n và s tr đ a

vào m i ph ng trình thì s h s mà ta ph i c l ng s khá l n σgoài ra, khó kh n

trong vi c l a ch n kho ng tr còn đ c th hi n ch n u ta t ng đ dài c a tr s

làm cho b c t do gi m, do v y mà nh h ng đ n ch t l ng các c l ng

2.2 Tính d ng c a d li u chu i th i gian

Theo (Gujarati, 2003) m t quá trình ng u nhiên đ c coi là d ng n u nh trung bình

và ph ng sai c a nó không đ i theo th i gian và giá tr c a đ ng ph ng sai gi a hai

th i đo n ch ph thu c vào kho ng cách và đ tr v th i gian gi a hai th i đo n này

ch không ph thu c vào th i đi m th c t mà đ ng ph ng sai đ c tính

Xét Yt là m t chu i th i gian có các tính ch t sau:

Trung bình: E (Yt) = µ

Ph ng sai: Var (Yt) = E (Yt - µ) 2= 2

ng ph ng sai: k = E [(Yt - µ) Yt+k - µ)]

Gi s chúng ta có chu i d li u ban đ u là Yt, sau đó ta d ch chuy n chu i Yt đ n Yt+m

Trong tr ng h p ta có chu i Yt là chu i d ng thì trung bình, ph ng sai và các t

đ ng ph ng sai c a Yt+m ph i đúng b ng trung bình, ph ng sai và các t đ ng

ph ng sai c a Yt Tóm l i, n u m t chu i th i gian là d ng, thì trung bình, ph ng sai

và t đ ng ph ng sai (t i các đ tr khác nhau) s gi nguyên không đ i dù cho chúng đ c xác đ nh vào th i đi m nào đi n a

N u m t chu i th i gian không có nh ng đ c tính nh cách hi u v a xác đ nh trên, thì nó đ c g i là chu i th i gian không d ng

Có r t nhi u ph ng pháp ki m đ nh tính d ng Tuy nhiên trong ph m vi lu n v n này

ch xin đ c p đ n ph ng pháp ki m đ nh nghi m đ n v (Unit root Test)

Ta xem xét mô hình sau:Yt = Yt-1 + ut (1)

Trong đó ut là s h ng ch sai s ng u nhiên (while noise error term) trong các mô hình

h i quy c đi n, ngh a là ut giá tr trung bình b ng 0, ph ng sai 2 là h ng s không

đ i và không t t ng quan

Ph ng trình (1) là m t h i qui b c m t, mà đó chúng ta h i qui giá tr c a Y t i th i

đi m t d a trên giá tr c a nó t i th i đi m (t-1)

N u h s c a Yt-1 ( = 1), thì khi đó chu i Yt ban đ u có nghi m đ n v , t c Yt là chu i không d ng Trong kinh t l ng, m t chu i th i gian không d ng hay có

nghi m đ n v đ c g i là m t b c ng u nhiên (random walk)

σg c l i n u = 0 thì Yt = ut Lúc này Yt là m t chu i d ng

Xét ph ng trình sai phân b c 1 c a chu i th i gian Yt nh sau :

Yt = ( - 1) Yt-1+ ut

= Yt-1 + ut (3)

đây = ( - 1) và là hàm sai phân b c 1 δ u ý r ng Yt = (Yt - Yt-1) T ng t

nh v i chu i th i gian g c, n u th c s b ng 0, lúc này (3) t ng đ ng v i: Yt = (Yt - Yt-1) = ut (4)

K t lu n rút ra t ph ng trình (4) là các sai Phân b c 1 c a m t chu i th i gian không

d ng d ng b c ng u nhiên (=ut) là m t chu i th i gian d ng do có gi đ nh r ng ut là thu n túy ng u nhiên

Do đó n u m t chu i th i gian không d ng ta ti p t c l y sai phân b c m t và ki m

đ nh tính d ng c a chu i sai phân N u chu i sai phân đó là d ng thì ta nói r ng chu i ban đ u là chu i k t h p b c m t, ký hi u là I(1) N u chu i sai phân b c m t k trên

không d ng, ta ti p t c l y sai phân b c hai(t c là l y sai phân b c 1 c a sai phân b c

1) đ ki m đ nh tính d ng N u chu i b c hai d ng thì chu i ban đ u đ c g i là chu i

k t h p b c 2, ho c I(2) σh v y n u m t chu i th i gian đ c l y sai phân d l n thì

nó s là chu i k t h p b c d, ho c I(d) σh v y n u m t chu i th i gian không d ng

thì ta có sai phân b c d ho c I(d) σg c l i, n u d = 0 thì quá trình I(0) h qu s th

hi n m t chu i th i gian d ng

bi t đ c li u chu i th i gian Yt có ph i là chu i không d ng hay không, hãy th c

hi n h i qui và ki m tra xem có b ng 1 v m t th ng kê không, ho c t ng đ ng

nh v y, hãy c l ng (3)và ki m tra xem li u có ph i =0 hay không trên c s tr

th ng kê t

Theo gi thuy t H0: = 1(chu i không d ng), Dickey và Fuller đã đ a ra tiêu chu n

ki m đ nh tính d ng b ng tr th ng tr th ng kê (tau) mà các giá tr t i h n c a nó đã

đ c s p thành b ng trên c s mô ph ng Monte Carlo

Hãy l u ý r ng n u gi thuy t H0 : = 1 b bác b (t c là, chu i th i gian là d ng), thì

chúng ta có th s d ng ki m đ nh t thông th ng (student’s)

d ng đ n gi n nh t, chúng ta c l ng h i qui nh (2), sau đó chia h s đã đ c

c l ng cho sai s chu n c a nó đ tính tr th ng kê Dickey-Fuller ( = /Se( ))và

đ i chi u v i các b ng Dickey-Fuller đ xem gi thuy t H0: = 1 có b bác b hay

không

N u nh giá tr tuy t đ i tính đ c c a tr th ng kê (t c là / /) cao h n các giá tr t i

h n tuy t đ i T ho c DF ho c Mackinnon DF, thì chúng ta s bác b gi thuy t H0 và

cho r ng chu i th i gian đã cho là d ng N u m t khác, n u th p h n giá tr t i h n, <

tr tuy t đ i thì chu i th i gian s là không d ng

2.3 Ki m đ nh đ ng liên k t

Nhi u bi n s kinh t (đ c bi t là kinh t v mô) không có tính n đ nh/cân b ng Nhi u

bi n s kinh t là bi n cân b ng sai phân b c m t, I(1).Theo Engle và Granger(1987),

n u hai chu i Xt và Yt đ u I(d) và t n t i m t t h p tuy n tính Zt = Yt – Xt có liên k t

I(0) thì X và Y đ c g i là hai chu i đ ng liên k t b c d Trong kinh t h c, nhi u bi n

s có quan h cân b ng dài h n (stable long-run relationships) Chúng ta có th s d ng

ki m đ nh nghi m đ n v đ xác đ nh nh ng bi n s có quan h n đ nh lâu dài v i

nhau Khi các chu i là đ ng liên k t thì vi c h i quy hai bi n v i nhau s có ý ngh a

th ng kê( không ph i h i quy gi t o vì lúc đó các xu th chung s kh l n nhau, sai s

c a mô hình s có xu h ng gi m d n và s b ng 0) H i quy c a hai chu i Yt và Xt

trong tr ng h p này đ c g i là h i quy đ ng liên k t.Thông th ng, vi c k t h p 2

bi n có h ng I(1) s d n t i k t qu h i qui vô ngh a

Tuy nhiên, n u th c s gi a 2 bi n có quan h dài h n, hai chu i d li u th i gian d ng sau khi th c hi n bi n đ i sai phân c p m t N u các chu i đ u là chu i d ng b c m t

thì chúng có th là đ ng liên k t và có quan h trong dài h n

K T LU N CH NG 2

Ch ng này gi i thi u các ph ng pháp nghiên c u v truy n d n lãi su t nh mô hình

var, ki m đ nh tính d ng và ki m đ nh đ ng liên k t c a d li u chu i th i gian và

chu i sai phân b c m t

Thông th ng, trong vi c đo l ng m c truy n d n lãi su t, ph ng pháp VAR, véc t

t h i quy (Vector Auto-regressive) th ng đ c s d ng nhi u nh t và đây c ng là

ph ng pháp chính đ c s d ng trong lu n v n này