Doăv y,ăvi cătìmăm tămôăhìnhăphânătích,ăđ ăt ăđóăxácăđ nhăcácăy uăt ă nhă h ngăđ năhi uăqu ăho tăđ ngăNgânăhàngăth ngăm iăVi t Nam trongăgiaiăđo nă kh ngăho ngăkinhăt ălàăđápă ngănhuăc u
Trang 1B GIÁO D CăVĨă ĨOăT O
TR NGă I H C KINH T TP H CHÍ MINH
Hu nh Lê Ng c Huy n
LU NăV N TH CăS ăKINHăT
Tp H Chí Minh ậ N mă2014
Trang 2B GIÁO D CăVĨă ĨOăT O
TR NGă I H C KINH T TP H CHÍ MINH
Hu nh Lê Ng c Huy n
Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
Mã s : 60340201
LU NăV NăTH CăS ăKINHăT
N g iăh ng d n khoa h c: TS Võ Xuân Vinh
Tp H Chí Minh ậ N mă2014
Trang 3L I CAM OAN
Tôi xin có l iăcamăđoanăr ngăđâyălàăcông trình nghiên c u c a tôi v i s giúpăđ c a th yăh ng d n là TS Võ Xuân Vinh; s li u th ng kê là trung th c
và n i dung, k t qu nghiên c u c a lu năv nănàyăch aăt ngăđ c công b trong
b t c công trình nào cho t i th iăđi m hi n nay
Thành ph H Chí Minh, ngày 30 tháng 05 n m 2014
H c viên
Hu nh Lê Ng c Huy n
Trang 4M C L C
L IăCAMă OAN
M C L C
DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH VI T T T
DANH M C CÁC B NG
DANH M C CÁC HÌNH V ,ă TH
L I M U
HÀNG TH NG M I VÀ CÁC NGHIÊN C U TR Că ị 1
1.1 HI U QU HO Tă NG C A NGÂN HÀNG TH NG M I 1
1.2 CÁC Y U T NH H NGă N HI U QU HO Tă NG C A NGÂN HÀNG TH NG M I 3
1.2.1 Các y u t bên trong Ngân hàng 3
1.2.1.1 H s t tài tr .3
1.2.1.2 R i ro tín d ng 5
1.2.1.3 N ng su t lao đ ng 6
1.2.1.4 Chi phí ho t đ ng 7
1.2.1.5 Quy mô Ngân hàng 9
1.2.2 Các y u t bên ngoài Ngân hàng 11
1.2.2.1 T ng s n ph m qu c n i (GDP) 11
1.2.2.2 L m phát 13
1.2.2.3 Toàn c u hóa 15
1.3 M T S NGHIÊN C U N I B T 16
CH NG 2 NGHIÊN C U HI U QU HO Tă NG C A CÁC NGÂN HÀNG TH NG M I VI T NAM 22
2.1 TH C TR NG HI U QU HO Tă NG C A CÁC NGÂN HÀNG TH NG M I VI TăNAMăGIAIă O N 2008-2013 22
2.1.1 T ng quan tình hình kinh t Vi tăNamăgiaiăđo n 2008-2013 22
2.1.2 T ng quan h th ng Ngân hàng Vi t Nam 26
2.1.3 Th c tr ng ho tăđ ng c a các Ngân hàng th ng m i Vi t Nam 28
2.1.4 ánhăgiáăho tăđ ng c a các Ngân hàng th ng m i Vi t Nam 33
2.1.4.1 Nh ng thành t u đ t đ c 33
2.1.4.2 Nh ng h n ch còn t n t i và nguyên nhân 34
Trang 52.2 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 35
2.2.1 Mô hình h i quy d li u d ng b ng 35
2.2.2 Mô hình h i quy Pool 36
2.2.3 Mô hình h iăquyătácăđ ng c đ nh (Fixed effects model _FEM) 36
2.2.4 Mô hình h iăquyătácăđ ng ng u nhiên (Random effects model _REM) 37
2.2.5 L a ch n FEM và REM 38
2.2.6 Gi thuy t nghiên c u 38
2.2.7 oăl ng các bi n trong mô hình nghiên c u 43
2.2.8 Ph ng pháp x lý s li u 47
2.2.8.1 Trình bày và th ng kê mô t d li u 47
2.2.8.2 Kh o sát t ng quan gi a các c p bi n đ c l p 47
2.2.8.3 Xây d ng ph ng trình th c nghi m và l a ch n mô hình 48
2.2.8.4 Gi i thích k t qu nghiên c u 49
2.2.9 K t qu nghiên c u 49
2.2.9.1 Th ng kê mô t .50
2.2.9.2 Phân tích t ng quan 52
2.2.9.3 K t qu h i quy 52
2.2.9.4 Tóm t t k t lu n nghiên c u 59
CH NG 3 CÁCă XU T NG D NG VÀ H NG NGHIÊN C U TI P THEO 62
3.1 M T S XU T NG D NG 62
3.2 CÁC GI I PHÁP NH M NÂNG CAO HI U QU HO Tă NG C A H TH NG NGÂN HÀNG VI T NAM TRONG TH I GIAN T I .64
3.2.1 Gi i pháp t phía Chính ph và Ngân hàng Nhà n c 64
3.2.2 Gi i pháp t phía các ngân hàng th ng m i .66
3.3 M T S H N CH VĨă XU T NGHIÊN C U TI P THEO 73
K T LU N 75
TÀI LI U THAM KH O
PH L C
Trang 6DANHăM CăCÁCăKụăHI U,ăCÁCăCH ăVI TăT T
CácăkỦăhi u,ăch ă
CPI Consumer price index Ch ăs ăgiáătiêuădùng
FDI Foreign Direct Investment uăt ătr căti păn căngoài FEM Fixed effects model Môăhìnhăh iăquyătácăđ ngăc ăđ nh GDP Gross Domestic Product T ngăs năph măqu căn i
NIM Net interest margin T ăl ăthuănh pălưiăc năbiên
h u
WTO World Trade Organization T ăch căth ngăm iăth ăgi i
Trang 7DANHăM CăCÁCăB NG
Trang
B ngă2.1: T ng tài s n Vietinbank và m t s Ngân hàng trong khu v c 32
B ngă2.2: Tómăt tăquanăh ăv ăd uăgi aăbi năđ căl păvàăbi năph ăthu c 47
B ngă2.3: Th ngăkêămôăt ăcácăbi nănghiênăc u 50
B ngă2.4:ăMaătr năcácăh ăs ăt ngăquanăgi aăcácăbi n 52
B ngă2.5:ăK tăqu ăh iăquyăPOOL,ăbi năph ăthu căROA 53
B ngă2.6:ăK tăqu ăh iăquyăPOOL,ăbi năph ăthu căROE 55
B ngă2.7:ăK tăqu ăh iăquyăPOOL,ăbi năph ăthu căNIM 57
B ng 2.8: Tóm t t v d u k t qu nghiên c u s t ngăquanăgi acác bi n 61
Trang 8DANHăM CăCÁCăHÌNHăV ,ăBI Uă ă
Trang
Hình 2.1: C u trúc h th ng Ngân hàng Vi t Nam 27
Hình 2.2: S h uănhàăn c các NHTMNN 29
Bi uăđ ă2.1:ăT căđ ăt ngătr ngăGDPăquaăt ngăn măgiaiăđo nă2008-2013 22
Bi uăđ ă2.2:ăCh ăs ăl măphátăquaăt ngăn măgiaiăđo nă2008-2013 23
Bi uăđ ă2.3:ăTìnhăhìnhăv năđ uăt ătoànăxưăh iăquaăt ngăn măgiaiăđo nă2007-2013 24
Bi uăđ ă2.4:ăCh ăs ăs năxu tăcôngănghi păquaăcácăn măgiaiăđo nă2007-2013 25
Bi uăđ ă2.5: Tìnhăhìnhăthuăhútăvàăgi iăngânăv năFDIăgiaiăđo nă2008-2013 26
Bi uăđ 2.6: S l ngăcácăNgânăhàngăth ngăm i Vi t Nam 29
Bi uăđ 2.7: Th ph n tín d ng c aăcácăNgânăhàngăth ngăm i Vi t Nam 31
Bi uăđ 2.8: T căđ t ngătr ng tín d ng c a các NHTM Vi t Nam 32
Bi uăđ 2.9: So sánh t l tín d ng/GDPăn mă2012 33
Trang 9L I M U
H th ngă Ngână hàngă th ngă m iă đ că xemă nh ă h tu n hoàn c a
th tr ng tài chính - ti n t nói riêng và toàn b n n kinh t nói chung Gi ngănh ă
m chămáuăđ i v i m tăc ăth s ng, h th ngăNgânăhàngăth ngăm iăđóngăvaiătr ăvôăcùng quan tr ng và không th thi uă đ că đ i v i n n kinh t Các Ngân hàng
th ngăm iăđưăluônăđóngăgópăvaiătr ăch đ o trong vi c t n d ng và phát huy các ngu n l cătàiăchínhătrongăn c thông qua vi căđápă ng nhu c u tín d ng c aăđôngă
đ oăđ iăt ng thu c nhi u thành ph n kinh t , ph c v đ c l c cho vi c phát tri n kinh t - xã h i,ă đi u ti t dòng v n trong n n kinh t Bên c nhă đó,ă Ngână hàngă
th ngăm iăc nălàănhàătrungăgianăthanhătoánăhi uăqu ănh tăchoăcácăgiaoăd chăkinhă
t ă ngăth iăthôngăquaăh th ngăNgânăhàngăth ngă m i,ăchínhăph ăcóăth ăth că
hi năcácăchínhăsáchăti năt ăc aămình M c dù không tr c ti p t o ra c a c i v t ch t, song v i đ căđi m ho tăđ ng riêng có c a mình, ngành Ngân hàng gi m t vai trò quan tr ng trong vi căthúcăđ y s phát tri n c a n n kinh t ăKhiăh ăth ngăNgânăhàngă th ngă m iă ho tă đ ngă hi uă qu ,ă khôngă nh ngă mangă l iă nh ngă l iă íchă choăchínhăNgânăhàngămàăc năgópăph năthúcăđ yăkinhăt ăqu căgiaăphátătri n Do v y vi c nghiên c u v các v năđ c aăNgânăhàngăth ngăm i là c n thi tăđ i v i n n kinh t
hi năđ i Và trong ph m vi nghiên c u này, nói Ngân hàng t căđangăđ c păđ n Ngânăhàngăth ngăm i
Hi u qu kinh doanh luôn là v năđ đ c các t ch c kinh t quan tâm và Ngânăhàngăc ngăkhôngăngo i l ăTrongămôiătr ng c nh tranh gay g tănh ăhi n nay, các Ngân hàng không ng ng n l căđ nâng cao v th c a mình trong m t khách hàng,ăđ iătácăvàănhàăđ u t ăM t trong nh ngătiêuăchíăđ xácăđ nh v th bên c nh quy mô, m ngăl i ho tăđ ng,ăuyătínăầăđóălàăhi u qu ho tăđ ng kinh doanh
Hi uăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăth ăhi năb ng l i nhu n và t l i nhu n làm
c ăs đ tính toán các ch tiêu ch tăl ng khác nh măđánhăgiáăđ yăđ h năhi u qu kinh doanh c a Ngân hàng trong t ng th i kì ho tăđ ng Ngân hàng kinh doanh có
Trang 10hi u qu cho th yăn ngăl c c aăNgânăhàngăđ i v iăkháchăhàngăvàăđ iătác,ăđ ng th i thuăhútăcácănhàăđ uăt ,ăt đóăđ m b o s năđ nh và phát tri n c a Ngân hàng Nh
v y,ănângăcaoăhi uăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăluônălàăm iăquanătâmăhàngăđ uăc aăcácăNgânăhàng
Trongăb iăc nhăhi nănay,ăn năkinhăt ăVi tăNamăđangă ăgiaiăđo năcóănhi uăchuy năbi năsoăv iătr c.ăVi căgiaănh păWTOăvàoăn mă2007ăđưăđ aăVi tăNamăh iă
nh păvàoăsânăch iătoànăc uăv iănh ngălu tăch iăm iăcùngănhi uăc ăh iăvàăkhôngăítătháchăth c Ngày 15/9/2008, Lehman Brothers - Ngânăhàngăđ uăt ăhàngăđ u c a M tuyên b phá s n,ăđánhăd u s bung v chính th c c a m t cu c kh ng ho ng.ăCu că
kh ngăho ngăkinhăt ăđóăb tăđ uăt ăn mă2008ăđ nănayăđưă nhăh ngăđ năh uăkh păcácăqu căgia,ăvi căh iănh păsâuăr ngăvàoăn năkinhăt ăth ăgi iăkhi năVi tăNamăc ngăkhôngăn măngoàiăv ngăxoáyăkh ngăho ng.ăTrongăgiaiăđo năkh ngăho ngăkinhăt ăt ă
n mă2008ăđ nănay,ăn năkinhăt ăVi tăNamăđưăvàăv năc năg pănhi uăkhóăkh n: l măphátăt ngăcao,ăt căđ ăt ngătr ng kinh t v năch aăth ph c h i, ho tăđ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p b t n,ădoanhănghi păpháăs năhàngălo t, thu nh păt ngă
ch mầ d năđ n ho tăđ ngăkinhădoanhăngànhăNgânăhàngăc ngăb ă nhăh ngătheo,
n x u giaăt ng, l i nhu n toàn ngành s t gi m Theo s li u c a Ngân hàng nhà
n c cho bi t, t ng l i nhu nătoànăngànhăNgânăhàngăn mă2012ălàă28,600ăt đ ng,
s t gi m g n 50% so v iăn mă2011.ăTìnhăhìnhăl i nhu n măđ mă trongă2012ăđưă
ch m d t nh ngăn măthángăhoàngăkimălưiăkh ng c a các Ngân hàng H u h t các Ngânăhàngăđ u b s t gi m l i nhu n r t m nh, ngay c nh ng Ngân hàng l nănh ăVietcombank,ă Vietinbank,ă BIDV,ă c ngă khôngă t ngă tr ngă đángă k so v iă n mă
tr c, dù v năđ ngăđ u toàn ngành v l i nhu n
Doăv y,ăvi cătìmăm tămôăhìnhăphânătích,ăđ ăt ăđóăxácăđ nhăcácăy uăt ă nhă
h ngăđ năhi uăqu ăho tăđ ngăNgânăhàngăth ngăm iăVi t Nam trongăgiaiăđo nă
kh ngăho ngăkinhăt ălàăđápă ngănhuăc uăth căt ăNóăkhôngănh ngăgiúpăíchăchoăcácănhàăđ uăt ,ăcácănhàăqu năl ,ăhi păh iăNgânăhàngătrongăho tăđ ngăkinhădoanh,ămàă
c năcóă ăngh aăđ iăv iăcácănhàăho chăđ nhăchínhăsách
T iănh ngăn căphátătri n,ăvi cănghiênăc uăcácăy uăt ă nhăh ngăđ năhi uă
Trang 11qu ăho tăđ ngăNgânăhàngăđưăđ căti năhànhăm tăcáchăsâuăr ngăvàăđ cănhi uănhàănghiênăc uăki măch ngăquaăcácăth iăk ăTuyăv y,ădoăngànhăNgânăhàngăVi tăNamă
c năkháănonătr ăsoăv iăth ăgi i,ănênăcácănghiênăc uăv ăcácăy uăt ă nhăh ngăđ nă
hi uăqu ăho tăđ ngăNgânăhàngăth ngăm i,ăv năc năkháăh năch ăvàăítănh năđ căs ăquanătâmăđúngăm c.ăVìăv yăđ ătàiănàyămongămu năđóngăgópăm tăph nănh ăchoăkhoătàngăh căthu tăv ăv năđ ătrên
Nghiên c u nàyăraăđ i xu t phát t các câu h iăsauăđây:ăT i sao cùng là Ngân hàngă th ngă m iă nh ngă Ngână hàngă nàyă l i ho tă đ ng hi u qu h nă Ngână hàngăkhác? Ph iăch ngădoăs y u kém trong công tác qu năl ăđi u hành c a ban qu n tr hay có s tácăđ ng t các y u t v ămôăc a n n kinh t đ n l i nhu n Ngân hàng? Tìmăđ c câu tr l i cho nh ng câu h i trên s r t h u ích trong vi căxácăđ nh các
y u t nhăh ngăđ n hi u qu ho tăđ ng c a các Ngân hàng Vi t Nam
- úcăk tăl ălu năt ngăquanăv ăhi uăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăc a Ngân hàng vàănghiênăc uănhânăt ă nhăh ng
- Xácăđ nhăđ căcácăy uăt ăn iăt iăvàăngo iătácă nhăh ngăđ năhi uăqu ăho tă
đ ngăc aăcácăNgânăhàngăVi tăNamătrongăgiaiăđo nă2008-2013
- Xácăđ nhăm iăt ngăquanăgi aăt ngăy uăt ăđ năhi uăqu ăho tăđ ngăc aăcácăNgân hàngăVi tăNam
- aăraăđ ăxu tăchoăcácănhàăqu nătr ăNgânăhàng,ănhàăđ uăt ăc ngănh ănhàălàmăchínhăsáchătrongăvi căđ nhăh ngăcácăquy tăđ nhăchi năl căc aăh ăGiúpăs ă
d ngăt iă u n ngăl căc ngănh ăt năd ngăt tănh tăcácăngu nătàiănguyênăc aă
h ,ăđ ăcácăngu năl cănàyăkhôngăb ălưngăphí
Bàiănghiênăc uăs ăkh oăsátăcácăy u t n iăt iă(t căcácăđ căđi m c th ăc aă
Trang 12Ngânăhàng ăvàăcácăy uăt ăngo iătácă(t căcácăđi u ki n kinh t ăv ămô ănh mătr ăl iăcácăcâuăh iănghiênăc u:
- Trongă giaiă đo nă kh ngă ho ngă kinhă t ă 2008-2013,ă nh ngă y uă t ă n iă t iă vàă
nh ngăy uăt ăngo iătácănàoăt ăn năkinhăt ăcóă nhăh ngăđ năhi uăqu ăho tă
đ ngăc aăcácăNgânăhàngăth ngăm iăVi tăNam?
- S ătácăđ ngăđ yălàătíchăc căhayătiêuăc căđ năhi uăqu ăho tăđ ngăNgânăhàng
Nh đưătrìnhăbàyă ph nătrên,ăđ tài ch năđ iăt ng nghiên c u là hi u qu
ho tăđ ng và các y u t tácăđ ngăđ n hi u qu ho tăđ ng c aăcácăNgânăhàngăth ngă
- CácăNgânăhàngăn căngoàiăvàăNgânăhàngăliênădoanhăs ăđ că lo iăraăkh iă
m uădoăcóăđ căthùăriêngăv ăc ăch ăho tăđ ng,ăqu năl
- M tăs ăNgânăhàngăb ăsáp nh pătrongăn mă2011,ă2012,ă2013ăv năđ căđ aăvàoănghiênăc u,ăs ăli uăl yătrongăkho ngăth iăgianăt ă2008ăđ nătr căth iă
đi măb ăsáp nh p
Hi n t i ch có 08 Ngân hàng trên sàn giao d ch ch ngăkhoánăđ c yêu c u công b thôngătinăbáoăcáoătàiăchínhăđ yăđ nên nghiên c u g p h n ch v vi c thu
th p s li u c a m t s Ngân hàng không công khai s li u ho c s li uăkhôngăđ y
đ quaăcácăn m.ăDoăđó,ăcóă41 Ngânăhàngăđ căđ aăvào nghiên c u v i s li u quan sát trong 06ăn m,ăđ tài s d ng d li u b ng không cân b ng
Trang 13B ng 0.1: Danh m c các NgơnăhƠngăth ngăm i đ căđ aăvƠoănghiênăc u
1 ABBank 11 HabuBank 21 Oceanbank 31 TienPhongBank
2 ACB 12 HDBank 22 Oricombank 32 TinNghiaBank
3 Agribank 13 KienLongBank 23 PG.Bank 33 VNCB
4 BaoVietBank 14 LienvietPostBank 24 Sacombank 34 VIBank
5 BIDV 15 MaritimeBank 25 SaigonBank 35 VietABank
7 DongABank 17 MDBank 27 SeABank 37 VietCapitalBank
9 Ficombank 19 NamABank 29 Southern Bank 39 Vietinbank
10 GPBank 20 NCB (Navibank) 30 Techcombank 40 VPBank
- Các s ăli uăkinhăt ăv ămôăđ căl yăt ăwebsiteăc aăT ngăc căth ngăkêăVi tăNamăvàăNgânăhàngănhàăn căVi tăNam
tài s d ngăph ngăphápăđ nhăl ng d a trên mô hình h i quy d li u
d ng b ng.ăPh ngăphápănghiênăc u này s s d ng mô hình h iăquyăPoolăđ phân tích m i liên h gi a các bi n
D li u v các bi n nghiên c uăđ c thu th p t c c th ng kê, Ngân hàng nhàăn c, cácăbáoăcáoătàiăchínhăth ng niên c a Ngân hàng, s giao d ch ch ng khoán và các website phân tích d li uăuyătín,ăđ cătínhătoánătr căkhiăđ aăvàoămôăhình D li uăsauăkhiăđ c thu th p, sàng l căvàăđ c x lý v i ph n m m Eviews
đ đ aăraăk t lu n v m i quan h c ngănh ă ăngh aăth ng kê c a các bi n
N i dung c a lu năv năs bao g m 3 ch ng.ăTrongăăđó:
- Ch ng 1: Gi iă thi uă l ă lu nă t ngă quană v ă hi uă qu ă ho tă đ ngă c aă Ngânăhàngăth ngăm iăvàăcácănghiênăc uătr căđó
- Ch ngă2:ăNghiênăc uăhi uăqu ăho tăđ ngăc aăcácăNgânăhàngăth ngăm iă
Vi tăNam
Trang 14- Ch ngă3:ăCácăđ ăxu tă ngăd ngăvàăh ngănghiênăc uăti pătheo
Vi c th c hi n nghiên c uăđ tàiănàyăcóă ăngh aăv m t khoa h căc ngănh ă
th c ti n V m t khoa h c,ăđ tài góp ph n tham gia vào vi c hoàn thi n mô hình xácăđ nh các y u t nhăh ngăđ n hi u qu ho tăđ ng c a Ngân hàng Bên c nh đó,ăđâyăc ngălàăm t nghiên c u v i m c tiêu ki m nghi m l i nh ng k t qu nghiên
c uătr căđâyăv s nhăh ng c a các y u t v ămô,ăy u t ngành, ngoài ra có xét
đ n s tácăđ ng c a toàn c uăhóa_đâyălàăm tăđi m m i c aăđ tài c ng nh ătìmăraă
nh ng y u t m i cho nh ng nghiên c u sauănàyămàăđ tàiăch aălàm đ c
V m t th c ti n, k t qu nghiên c u là m t tham kh o mang tính khoa h c giúp các nhà qu n tr Ngânăhàngăđánhăgiáăđ c m căđ hoàn thành k ho ch và
m căđ t ngătr ng c a hi u qu ho tăđ ng nh m tìm ra nh ng y u t tích c c, y u
t tiêu c c nhăh ngăđ n l i nhu n c a Ngân hàng, t đóăđ ra các gi i pháp và chínhă sáchă đ phát huy y u t tích c c, ki m soát y u t tiêu c c, không ng ng nâng cao hi u qu ho tăđ ngăvàăn ngăl c c nh tranh c aăNgânăhàngăđ nhà qu n tr tránhă đ c nh ng nh nă đ nh sai l m v hi u qu ho tă đ ng, t đóă cóă th đ aă raă
nh ng quy tăđ nhăđúngăđ n phát tri n Ngân hàng ngày m t l n m nh
Trang 15CH NGă1 LÝ LU N T NG QUAN V HI U QU HO T
đoăl ng hi u qu ho tăđ ngăkinhădoanh,ăđaăph n cóăxuăh ng d a vào t
su t l i nhu n trên v n s h u (ROE) nh ă làă m tă th că đoă chínhă hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p Nhi u nhà qu nă l ă đi u hành c ng d a quá nhi u vào
th căđoănày,ănh n ra r ngăđóălàăm tăth căđoămàăd ngănh ăđ c c ngăđ ng các nhàăđ uăt ăquanătâmănh t Mô hình ROE d a vào t su t l i nhu n dành cho các c đông,ăđ i v i m t c đông,ăROE là m tăth căđoănhanhăvàăd hi u
Nh ngămôăhìnhăROEăcóăth ăcheăl păkháănhi uăv năđ ăti mă n.ăCácă doanh nghi p cóăth ăph iădùngăđ năcácăchi năl cătàiăchínhăđ ăduyătrìăgi ăt oăm tăt ăsu tăROEăt tătrongăm tăth iăgianăvàăcheăgi uăhi uăqu ăkinhădoanhăđangăđiăxu ng.ăM că
đ uăt ăd ăn ăđangăt ngălênăvàăvi cămuaăl iăc ăphi uăb ngăh ătr ăt ăngu năti năm tătíchătr ăcóăth ăgiúpăduyătrìăt ăsu tăROEăc aădoanhănghi păth măchíăngayăc ăkhiăm că
l iănhu năho tăđ ngăđangăb ăgi măsút Ễpăl căc nhătranhăđangăt ngăcaoăc ngăv iălưiă
su tăth păgi ăt o,ălàăđ cătr ngăc aăvàiăth păk ănay,ăđưăt oăraăđ ngăl căcóăuyăl căl nă
đ ăg năk tăcácăchi năl cănàyănh mă năđ nhătâmăl ăc aăcácănhàăđ uăt
M căvayăn cao tr ăthànhăm tăgánhăn ngăchoădoanhănghi pătrongăth iăbu iăkhóăkh n N uăm căl iănhu năti păt căsuyăgi m,ăthìăvi căt ngăvayăn ăho cămuaăl iă
c ăphi uănhi uăh nălàăc năthi tăđ ăduyătrìăROE cao M tăkhácăvi c đ ăchoăt ăsu tăROEăgi măs ă nhăh ngăt căthìăđ iăv iăth ăgiáăc ăphi u,ăgâyăb tă năkhônăl ngăchoădoanhănghi p
Cóăm tăth căđoăhi uăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăkhácăv năít nh n đ căs ăquanătâmăc aăcácănhàăqu năl ăcaoăc păvàăcácănhàăđ uăt đóălàăt ăsu tăl iănhu năr ngătrênătàiăs nă(ROA ROA tránhăđ cănh ngăbópăméoăcóăth ăcóădoăcác chi năl cătàiăchínhăt oăraăgi ngănh ăđ căđ ăc pă ăph nătrên ngăth i,ăROAălàăm tăth căđoătìnhătr ngătàiăchínhăt tăh năsoăv iăcácăcáchăth căđoăl ngăhi uăqu kinhădoanhănh ă
Trang 16làăt ăsu tăl iănhu nătrênădoanhăs ăbánăhàng, ROE Rõăràngălà,ăch ăs ăROAăcóătínhă
đ năs ăl ngătàiăs năđ căs ăd ngăđ ăh ătr ăcácăho tăđ ngăkinhădoanh.ăCh ăs ănàyăxácă đ nhă li uă doanhă nghi p cóă th ă t oă raă m tă t ă su tă l iă nhu nă r ngă đ ă l nă trênă
nh ngătàiăs năc aămìnhăh nălàăch ăđ năgi năchoăth yăt ăsu tăl iănhu năl nătrênădoanhă
s ăbánăhàng.ăCácădoanhănghi p s ăh uănhi uătàiăs năc năm tăm căthuănh păr ngăcaoă
h năđ ăh ătr ăho tăđ ngăkinhădoanhăsoăv iăcácădoanhănghi păs ăh uăítătàiăs n
Theo Naceur and Omran (2010),ăch ăs ăl iănhu nătrênăt ngătàiăs nă(ROA ăvàă
l iănhu nătrênăv năc ăph nă(ROE ăđưăđ căs ăd ngătrongăh uăh tăcácănghiênăc uăv ă
hi uăqu ăho tăđ ngăNgân hàng.ăROAăchoăth yăl iănhu năthuăđ căchoăm iăđ ngătàiă
s năvàăquanătr ngănh tănóăph năánhăvi căqu năl ăkh ăn ngăt năd ngăngu năl cătàiăchínhăvàătàiăs năth căc aăNgân hàng đ ăt oăraăl iănhu n (Hassan and Bashir, 2003) iăv iăb tăk ăNgân hàng,ăROAăph ăthu căvàoăcácăquy tăđ nhăchínhăsáchăc aăNgân hàngăc ngănh ăcácăy uăt ăkhôngăth ăki măsoátăliênăquanăđ năn năkinhăt ăvàăcácăquyă
đ nhăc aăchínhăph ăNhi uănhàăqu năl ătinăROAălàăcôngăc ăđoăl ngăt tănh tăv ăl iănhu năNgân hàng (Hassan and Bashir, 2003).ăH năn a,ăRivard and Thomas (1997) choăr ngăl iănhu năNgân hàngăđ căđoăl ngăt tănh tăb iăROAăvìănóăkhôngăb ăbópăméoăb iăy uăt ăđ năb yătàiăchínhăvàăđ iădi năchoăm tăbi năphápăđoăl ngăt tăh năv ă
kh ăn ngăc aăcácăcôngătyăđ ăt oăraăl iănhu nătrênădanhăm căđ uăt ătàiăs năc aămình
ROEăthìăkhác,ăph năánhăs ăhi uăqu ăc aăNgânăhàngătrongăvi căqu năl ăv nă
c ăđôngăc aănó.ăROEăc aăNgân hàngăb ă nhăh ngăb iăROAăc aănóăvàăm căđ ăc aă
đ năb yătàiăchínhă(V năch ăs ăh u/Tàiăs n (Hassan and Bashir, 2003).ăVìăROAăcóăxuăh ngăth păđ iăv iăcácăđ nhăch ătàiăchínhătrungăgian,ănênăh uăh tăcácăNgân hàng
s ăd ngăđ năb yătàiăchínhăr tăcaoăđ ăt ngăROEăđ năm tăm căc nhătranhă (Hassan and Bashir)
Ngoàiăraăđ iăv iăngànhăNgân hàng,ăđ ăđánhăgiáăhi uăqu ăho tăđ ngăng iătaă
c nădùngăch ătiêuăT ăl ăthuănh pălưiăc năbiênă(NIM ăTàiăs năc aăNgân hàng đ căphânălo iăthànhăcácăd ng:ăTàiăs năCóăsinh thuănh p lưiă(nh ăcácă kho năchoă vay,ăkho năđ uăt ătàiăchínhầ ,ăTàiăs năN ăphát sinh chi phí lãi (huyăđ ngăkháchăhàng,ăvayă t ă cácă Ngân hàng khácầ ă vàă tàiă s nă thôngă th ngă (tàiă s nă c ă đ nhă làă v nă
Trang 17ph ng,ămáyămócăthi tăb ầ Thuănh pălưiăthu năs năsinhăraădoăchênhăl chăt ăcácăkho năTàiăs năCóăsinhălưiăđ căh chătoánăd iăkho năm căThuănh pălưiăthu năvàăcácăkho năTàiăs năN th ăhi nă ăChiăphíătr ălưi.ă ăđoăl ngăhi uăqu ăt oăl iănhu nă
c aăcácăTàiăs năCóăsinhălưiăc aăNgân hàng,ăng iătaătínhăt ăl ăthuănh pălưiăthu n NIM b ngăt ăl ăthuănh pălưiăthu nătrênăt ngăd ăn
NIMăđ căs ăd ngăđ ăđoăl ngăm căchênhăl chăgi aăthuăt ălưiăvàăchiăphíătr ălãi mà Ngân hàng cóăth ăđ tăđ căthôngăquaăvi căki măsoátăch tăch ătàiăs năsinhăl iăvàătheoăđu iăcácăngu năv năcóăchiăphíăth pănh t.ăT ăl ăNIMăcaoălàăm tăd uăhi uăquanătr ngăchoăth yăNgân hàng đangăthànhăcôngătrongăvi căqu năl ătàiăs năvàăn ă
Ng căl i,ăNIMăth păs ăchoăth yăNgân hàng g păkhóăkh nătrongăvi căt oăl iănhu n
ph năánhămôiătr ngăkinhăt ,ălu tăpháp,ăcóăth ă nhăh ngăđ năho tăđ ngăc aăNgân hàng.ă Doă đó,ă cácă bi nă s ă gi iă thíchă c aă môă hìnhă khiă đ aă vàoă nghiênă c u,ă c ngă
th ngăđ căphânăthànhă2ăd ngăy uăt :ăviămôăvàăv ămô,ătu ătheoăm căđíchăc aăcácănghiênăc u.ăNghiênăc uăv ăhi uăqu ăho tăđ ngăNgân hàng đưăđ căcácănhàănghiênă
c uăth căhi năchéoăgi aăh ăth ngăNgân hàng cácăqu căgiaăv iănhau,ăho călàăgi aăcác Ngân hàng trongăm tăqu căgia
Trang 18hànhăki măđ nhăm iăliênăh ăgi aăROEăvàăh ăs ăt ătàiătr c aăcácăNgân hàng ăM ătrong giaiă đo nă 1983ă đ nă 1992.ă B ngă cáchă s ă d ngă môă hìnhă nhână qu ă Granger,ăBergeră choă th yă ROEă vàă h ă s ă t ă tàiă tr cóă m iă liênă h ă cùngă chi u.ă Trongă m tănghiênăc uăkhác,ăđ ătìmăraăcácăy uăt ătácăđ ngăđ năNIMăc aăNgân hàng, Saunders and Schumacher (2000) ch năl c s ăli uăt ă614ăNgân hàng ă7ăn căChâuăÂuăvàă
M ătrongăgiaiăđo nă1988ăđ nă1995ăđ ăch ngăt ăs ăt năt iăm iăliênăh ăcùngăchi uă
gi aăh ăs ăt ătàiătr vàăNIM.ăTh iăgianăsauăđó, Pasiouras and Kosmidou (2007) th că
hi n nghiênăc uăy uăt ăn iăt iăNgân hàng vàămôiătr ngăkinhăt ătácăđ ngăđ năl iă
nhu năNgân hàng trongăn căvàăn căngoàiăc aă15ăqu căgiaăChâuăÂuătrongăgiaiă
đo nă1995ăđ nă2001.ăT ngăs ăNgân hàng đ căs ăd ngătrongănghiênăc uănàyălàă
584 Ngân hàng.ăK tăqu ăc ngăchoăth yă h ăs ăt ătàiătr ă tácăđ ngăcùngăchi uăđ năROAăđ iăv iăNgân hàng trongăn căvàăNgân hàng n căngoài.ăTuyănhiênăcóăb ngă
ch ngăchoăr ngăH ăs ăt ătàiătr ă(HSTTT ăkhôngăcóă nhăh ngăđ năhi uăqu ăho tă
đ ng c aăNgân hàng tr căkh ngăho ng 1999-2006ăvàăcóătácăđ ngăng căchi uăđ nă
l iă nhu nă Ngân hàng trongă ă giaiă đo nă kh ngă ho ngă 2007-2009 khi Dietrich and
Wanzenried (2011) s ăd ngăk ăthu tă căl ngăGMMăđ ănghiênăc uăphânătíchăs ă
li uătrênă372ăNgân hàng th ngăm iă ăTh yăS ăt ă1999-2009.ăM tătrongănh ngălíădoăchínhăđ ăgi iăthíchăchoăđi uănàyălàădoăm tăs ăNgân hàng ăTh yăS ăv iăuyătínălâuă
đ iăluôn có s c hút v iăl ngăl năti năg iăti tăki mă(ch ăy uăt ăNgân hàng UBS- Ngân hàng t ănhânăl nănh tăth ăgi i ătrongăcu căkh ngăho ng
Ti năhànhănh ngănghiênăc uăt ngăt ăkhácă ăkhuăv căchâuăỄ,ăs ăli uă262ăNgân hàng th ngăm iăt iă9ăqu căgiaăChâuăỄăt ă1997ăđ nă2005ăđưăđ c Lin et al
(2012) s ăd ngăđ ăch ngăminhăhi uăqu ăqu năl ătàiăs năvàăv năch ăs ăh uăcóăm iăliênă h ă cùngă chi uă v iă NIMă ă G nă đâyă nh tă cóă Sufiana and Habibullahb (2011) nghiênăc uăcácăy uăt ătácăđ ngăđ năhi uăqu ăho tăđ ngăc aă153ăNgânăhàngăTrungă
Qu căt ăn mă2000ăđ nă2007ăd iătácăđ ngăc aătoànăc uăhóa.ăK tăqu ăcùng choăth yă
nh ngăNgân hàng có h ăs ăt ătàiătr l năs ăcó tácăđ ngătíchăc căđ năhi uăqu ăho tă
đ ng
Khôngăd ngăl iă ăđó,ăt iăkhuăv căB căPhi, Naceur (2003) thu th p đ căk tă
Trang 19qu ănh ngăNgân hàng nào có h ăs ăt ătàiătr ăcaoăthìăcóăNIMăvàăROAăcaoătrongăm tănghiênăc uă nhăh ngăc aăcácăy uăt ăn iăt iăNgân hàng cùng cácăy uăt ăv ămôătácă
đ ngălênăNIMăvàăl iănhu năNgân hàng v iăd ăli uăb ngăcânăđ iăc aă10ăNgân hàng ăTunisiaătrongăgiaiăđo nă1980ăđ nă2000
Cu iăcùng,ătrongăm tănghiênăc uătoànădi nă ă80ăqu căgiaătrongăkho ngăth iăgianăt ă1988-1995, Demirguc-Kunt et al (1999) đưăxemăxétăcácăy uăt ăquy tăđ nhă
đ năNIM vàăl iănhu năNgân hàng ăK tăqu ănghiênăc uăchoăth yăcácăNgân hàng có
v năt ăcóăcaoăs ăcóăl iănhu nălưiăr ngăvàăcóăNIM cao h n.ă
Nhìnăchung,ăquaănhi uănghiênăc uăth cănghi măt iăkh păcácăchâuăl cătrênăth ă
gi i,ăk tăqu ăthuăđ căkháăđ ngănh tăv iăk tălu năh ăs ăt ătàiătr cóăm iăquanăh ăcùngăchi uăv iăhi uăqu ăho tăđ ng Ngân hàng
1.2.1.2 R i ro tín d ng
Qu nătr ăr iăroătrongăNgân hàng c ngăthu hút gi iănghiênăc uăquanătâm.ăB iă
v iăm tăNgân hàng cóăch tăl ngătàiăs năkémăcóăth ăđ aăNgân hàng đóăđ năvi căpháă
s n.ăAthanasoglou et al (2006) th căhi nănghiênăc uăt iăth ătr ngăHyăL pătrongăgiaiăđo nă1985ă- 2001 K tăqu ăchoăth yăcóăm iăliênăh ăng căchi uăgi aăr iăroătínă
d ngăvàăl iănhu năNgân hàng.ăK tăqu ănàyăcóăth ăđ căl ăgi iălàăkhiăr iăroăt ngălên,ăNgân hàng ph iăt ngăt ăl ătríchăl păd ăph ng,ădoăđóălàmăgi măl iănhu n i uănàyăchoăth yăcácănhàăqu nătr ăh ăth ngăNgân hàng ăHyăL păđưăt ngăc ngăvi căki mătraăgiámăsátăr iăroătínăd ngănh măt iăđaăhóaăl iănhu n.ăNh tăquánăv iăk tăqu ăđó,ăs ă
li uăc aă5 Ngân hàng l nănh tăchi mă75%ăt ngătàiăs năvàăcóăcùngăt ăl ăd ăn ătrongă
n mă1993-2007 ăth ătr ngăMacaoăđưăđ aăđ năk tălu năt ăl ătríchăl păd ăph ngăr iăroătínăd ngăcóătácăđ ngăng căchi uăđ năhi uăqu ăho tăđ ngăNgân hàng (đoăl ngă
b ngăăROA ă(Vong and Chan, 2007b) Tuyănhiênăk tăqu ăhoànătoànătráiăng cătrong
cu cănghiênăc uăc a Lin et al (2012) v iă262ăNgân hàng th ngăm iăt iă9ăqu căgiaăChâuăỄăt ă1997ăđ nă2005.ăH ăphátăbi uăr ngăt ăl ăd ătr ăb tăbu căvàăt ăl ătríchăl pă
d ăph ngăr iăroătínăd ngăcóăm iăliênăh ăcùngăchi uăv iăNIM
Khiănghiênăc uătheoăcácălo iăhìnhă Ngân hàng khác nhau Nga trong giai
đo n 1999-2007, Fungacova and Poghosyan (2011) s d ng d li u b ng c a t t c
Trang 20các Ngân hàng v iăph ngăphápăh iăquyăđ tìm ra các y u t tácăđ ngăđ n NIM Các nhà nghiên c uăđưăcóăb ng ch ng thuy t ph c v s t n t i m i quan h ng c chi u gi a r i ro tín d ngăvàăNIMăđ i v i các Ngân hàng t ănhân,ăđ i v i Ngân hàng nhàăn c m i quan h này là cùng chi uănh ngăr i ro tín d ng không có ý
ngh aăth ng kê v i Ngân hàng n c ngoài
Bên c nhă đó,ă thôngă quaă vi c nghiên c u giaiă đo nă tr c kh ng ho ng 1999-2006ă vàă giaiă đo n kh ng ho ng t 2007 -2009, Dietrich and Wanzenried (2011) s d ng k thu tă că l ng GMM phân tích s li u trên 372 Ngân hàng
th ngăm i Th yăS ăt 1999-2009 K t qu cho th y t l trích l p d phòng r i ro/t ngăd ăn không có nhăh ngăđ n hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng trong giai
đo nă tr c kh ng ho ng.ă i u này không có gìă đángă ng c nhiên vì nh ng Ngân hàng Th y S có t l trích l p d phòng r i ro tín d ng r t th pătr c kh ng
ho ng Tuy nhiên t l trích l p d phòng r i ro tín d ngăđưăt ngăđángăk trong su t giaiăđo n kh ng ho ng, ph n ánh m i quan h ng c chi u gi a r i ro tín d ng và
hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng trong su t nh ngăn măkh ng ho ng
Tr ng h p nghiên c u c a Sufiana and Habibullahb (2011) khi kh o sát trên b d li u c a 153 Ngân hàng Trung Qu căgiaiăđo n 2000-2011 l i cho k t qu khác bi t, qu n tr r iăroăkhôngătácăđ ngăđ n m căcóă ăngh aăth ngăkêăđ i v i ROA
Tóm l i, v i vi c phân tích sâu s c y u t r iăroătácăđ ngăđ n hi u qu ho t
đ ng Ngân hàng theo t ng th c tr ng lãnh th vàăgiaiăđo n khác nhau, h u h t các nhà nghiên c uăđ u nh t quán v i k t lu n vi c qu n tr r i ro có vai trò r t quan
tr ngătrongăđóăr i ro tín d ngăcóătácăđ ng tiêu c căđ n hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng,ăngh aălàăkhiăr iăroăt ngăcao,ăl i nhu n s t gi m do trích l p d ph ngăt ngălên
Trang 212001, Athanasoglou et al (2006) ch ra r ngăn ngăsu tălaoăđ ngăc ngăcóătácăđ ng tích c căvàăđángăk đ n hi u qu ho tăđ ng.ă i u này ch ng t n ngăsu tălaoăđ ng cao s mangăđ n hi u qu ho tăđ ng cao Nói cách khác, Ngân hàng t ngăhi u qu
ho tăđ ng c a h t vi c c i thi năn ngăsu tălaoăđ ng i v i các Ngân hàng, nó làm cho kh n ngăc nhătranhăđ căt ngălênăthôngăqua vi c s d ng ngu n l c hi u
qu h n
Ngoài ra trong b i c nh n n kinh t th tr ng c nh tranh và toàn c u hoá, các Ngân hàng đ u ph iăđ i m t v i r i ro, s thâm h t, ho c tình tr ng l lãi th t
th ng cho dù h luôn có m c tiêu và k ho ch c th M t t ch c ho tăđ ng v i
n ngăsu t cao có nhi u kh n ngăthuăh i v năđ uăt ăh n.ăNh ng t ch cănh ăv y
c ngăcóăs căđ kháng caoăh năv i m i tr ng thái c a n n kinh t M t khác, m t t
ch c ho tăđ ng v iăn ngăsu t th păc ngăcóăth đ tăđ c th ngăd ăt ngăđ i do các
đi u ki n c nh tranh khác trong kinh doanh mang l i,ănh ngăbênăc nhăđóăr t d b
t nă th ngă vàă lâmă vàoă tìnhă tr ng kh ng ho ng trong m t s đi u ki n nh t
đ nh.Vi c c i thi năn ngăsu tălaoăđ ngăc năcóă ăngh aăđ i v i m i cá nhân trong xã
h i v i cách hi u t o ra nhi u c a c iăh n,ăthuănh păcaoăh năvàăch tăl ng cu c
s ngăđ c c i thi n t tăh n
Nh ăv y,ăn ngăsu t lao đ ng là m t trong nh ng y u t quan tr ngătácăđ ng
t i hi u qu ho tăđ ng c a Ngân hàng, th hi n s c c nh tranh trong vi c t o ra
nh ng hàng hóa và d ch v ch tăl ng cao v i giá thành r ,ăn ngăsu tălaoăđ ng có tácăđ ng tích c căđ n hi u qu ho tăđ ng
1.2.1.4 Chi phí ho t đ ng
Chi phí ho tăđ ngăc ngăđ c xem là y u t quan tr ng nhăh ngăđ n hi u
qu ho tăđ ng Ngân hàng, là ch tiêuăđ đánhăgiáăhi u qu c a công tác qu n tr Molyneux and Thornton (1992) đưătìmăth y m i liên h cùng chi u gi a vi c qu n
tr t t chi phí ho tă đ ng đ i v i hi u qu ho tăđ ng c aăNgână hàngăth ngă m i Guru et al (2002) th c hi n nghiên c u t i 17 Ngân hàng Malaysia trong giai
đo nă1986ăđ n 1995 K t qu c a nghiên c u này cho th y vi c qu n lý chi phí có
ý ngh aăkhi gi i thích hi u qu ho tăđ ng c a Ngân hàng V i Naceur (2003), vi c
Trang 22nghiên c u nhăh ng c a các y u t n i t i Ngân hàng, các y u t v ămôătácăđ ng lên NIM và l i nhu n Ngân hàng cho th y chi phí ho tăđ ng có m i liên h cùng chi uăđ i v i NIM và ROA Naceur s d ng d li u nghiên c u d ng b ngăcânăđ i
c a 10 Ngân hàng Tunisiaătrongăgiaiăđo nă1980ăđ n 2000
Tuy nhiên, h u h t nh ng nghiên c uăsauăđóăđ uăđemăđ n k t qu ng c l i
u tiên Athanasoglou et al (2006) v i nghiên c u th c hi n t i Hy L p trong giai
đo nă1985ăđ n 2001 K t qu cho th y chi phí ho tăđ ng là m t y u t r t quan
tr ngăvàăcóătácăđ ngăng c chi uăđ n hi u qu ho tăđ ng T t nhiên m i quan h này ph n ánh s y u kém trong qu n lý chi phí c a Ngân hàng là nguyên nhân làm cho hi u qu ho tăđ ng suy gi m M tăn măsauăđóăPasiouras and Kosmidou (2007)
c ngătìmăđ c b ng ch ng cho th y chi phí ho tăđ ngăcóătácăđ ngăng c chi uăđ i
v i ROA khi ti n hành nghiên c u y u t n i t i Ngân hàng vàămôiătr ng kinh t tácăđ ngăđ n l i nhu n Ngân hàng trongăn căvàăn c ngoài c a 15 qu c gia Châu Âuătrongăgiaiăđo nă1995ăđ n 2001 T ng s Ngân hàng đ c s d ng trong nghiên
c u này là 584 Ngân hàng G nă đây,ă khiă nghiênă c u trên 153 Ngân hàng Trung
Qu c t n mă2000ăđ n 2007 Sufiana and Habibullahb (2011) c ngăchoăth y chi phí
ho tăđ ngăcóătácăđ ngăng c chi uăđ n hi u qu ho tăđ ng
Trong m t nghiên c uăt ngăt khiăphânăchiaăgiaiăđo nătr c kh ng ho ng (1999-2006) và kh ng ho ng (2007- 2009 ă đ xem xét, Dietrich and Wanzenried (2011) phân tích s li u trên 372 Ngân hàng th ngăm i Th yăS ăt 1999-2009 và
ch ng minh s nhăh ngăng c chi u c a t l chi phí ho tăđ ngăđ n hi u qu
ho tăđ ng trong c haiăgiaiăđo n
Trong m t nghiên c u toàn di năđ c th c hi n trên 80 qu c gia kh p th
gi i trong kho ng th i gian t 1988-1995, Demirguc-Kunt et al (1999) cho th y s khác bi t trong vi c phân b chi phí ho tăđ ng c a m t Ngân hàng nhăh ngăđ n lãi su t và hi u qu hoatăđ ng S thayăđ i trong chi phí v n hành và chi phí ho t
đ ngăđ c ph n ánh trong các bi n th trongăbiênăđ lãi su t Ngân hàng, các Ngân hàng chuy n chi phí ho tăđ ng (bao g m c gánh n ng thu c a công ty) cho nh ng
ng i g i ti n và vay ti n c a h ă i uăđó cóăngh aăchiăphíăho tăđ ngăcóătácăđ ng
Trang 23đ năbiênăđ lãi su tăvàădoăđóătácăđ ngăđ n hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng
Thông qua các nghiên c u th c ti n t tr căđ n nay, m t s nhà nghiên c u phát hi n ra m i liên h cùng chi u gi a chi phí ho tăđ ng và l i nhu n Ngân hàng Tuy nhiên con s đóăch chi m t l nh và còn ph thu c r t nhi uăvàoăđ căthùăđ a
lý, th ch vàămôiătr ng kinh t c a t ng qu căgia.ă aăs các nghiên c u sau này trên di n r ngăđ uăđ aăraăk t qu phù h p v i lý thuy tăchiăphíăkhiătìmăđ c nh ng
b ng ch ng thuy t ph c kh ngă đ nh m i quan h ng c chi u gi a chi phí ho t
đ ng và l i nhu n.ăNgh aălàăchiăphíăcàngăt ngăkéoătheoăl i nhu n càng gi m và vi c
qu n lý chi phí ti t ki mănh ngăphù h p và hi u qu góp ph n nâng cao hi u qu
ho tăđ ng và l i nhu n c a Ngân hàng
1.2.1.5 Quy mô Ngân hàng
Quy mô Ngân hàng dùngăđ ph n ánh tính l i th ho c b t l i kinh t theo quy mô trên th tr ng Akhavein et al (1997) đưătìmăth y m i liên h cùng chi u vàăcóă ăngh aăth ng kê gi a y u t quy mô và l i nhu n Ngân hàng (Demirguc-Kunt et al., 1999) cho r ng, các y u t nh ătàiăchính,ălu tăphápăvàăthamănh ngăc ngănhăh ngăđ n l i nhu n doanh nghi p và g nănh ăcácăy u t này có liên h đ n quy mô doanh nghi p
Ngoài ra, v i l p lu n quy mô có liên h đ n c ăc u ngu n v n c a Ngân hàng, b i các Ngân hàng l năcóăkhuynhăh ngăítăt ngăngu n v n có chi phí cao (v n ch s h u ,ăvàădoăđó,ăs làmăt ngăhi u qu ho tăđ ng, Demirguc-Kunt et al (1999), Bikker and Hu (2001), Goddard et al (2004) đ u cho r ngăkhiăquyămôăt ngăthì l i nhu năc ngăt ngătheo.ă
Trong m t nghiên c u khác có liênăquanăđ n quy mô, DeYoung and Rice (2004) nghiên c u 4.712 Ngân hàng th ngăm i c a M t 1989ăđ n 2001 nh m tìm ki m m i liên h gi a thu nh p không ph i t lãi vay v i chi năl c kinh doanh,
đi u ki n th tr ng,ăthayăđ i công ngh và hi u qu ho tăđ ng tài chính Thu nh p không ph i t ho tăđôngăchoăvayăchi m kho ng 40% t ng thu nh p c a các Ngân hàng M K t qu cho th y Ngân hàng có quy mô càng l n thì càng t o ra nhi u thu nh p ngoài lãi vay và các Ngân hàng đ c qu n tr t t thì ít ph thu c vào thu
Trang 24nh p t lãi vay L i th v công ngh giao d ch thanh toán s làmăt ngăthuănh p ngoàiălưiăvay.ăCàngăt ngăthuănh p không ph i lãi vay thì hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng càngăt ng
Tuy nhiên, Naceur (2003) cho r ng, các Ngân hàng l n s đ i m t v i s b t
l i v quy mô, b iăvìăkhiăt ngăquyămôăthìăchiăphíăc ngăt ngătheo.ăCh ng minh cho
l p lu năđó,ăkhiănghiênăc u nhăh ng c a các y u t n i t i Ngân hàng, c u trúc tài chính và các y u t v ă môă tácă đ ng lên NIM và l i nhu n Ngân hàng Tunisia trongăgiaiăđo nă1980ăđ n 2000 v i d li u b ngăcânăđ i Naceur đưăchoăth y quy mô Ngân hàng có m i liên h ng c chi uăđ i v iăNIM.ăT ngăt , v i nghiên c u các
y u t n i t i Ngân hàng c ngănh ăcácăy u t v ămô,ăc uătrúcătàiăchínhătácăđ ngăđ n
l i nhu n các Ngân hàng Macaoă giaiă đo n t 1993ă đ n 2007 Vong and Chan (2007b) cho th y nh ng Ngân hàng có quy mô nh s cóăROAăcaoăh năsoăv i các Ngân hàng l nătrongăđóăs li u nghiên c u là 5 Ngân hàng chi m 75% t ng tài s n
và có cùng t l d ăn Macao Không d ng l i đó,ăPasiouras and Kosmidou (2007) m r ng nghiên c u trên nhi u qu c gia khi ti n hành nghiên c u y u t n i
t i Ngân hàng vàămôiătr ng kinh t tácăđ ngăđ n hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng trongăn căvàăn c ngoài c a 15 qu căgiaăChâuăÂuătrongăgiaiăđo nă1995ăđ n 2001
T ng s Ngân hàng đ c s d ng trong nghiên c u này là 584 Ngân hàng K t qu cho th y hi u qu ho tă đ ng Ngân hàng trongă n c và Ngân hàng n c ngoài không ch b nhă h ng b i các y u t n i t i trong Ngân hàng mà còn b nh
h ng b i c uătrúcătàiăchínhăvàăđi u ki n kinh t v ămô.ăTrongăđóăquyămôăđóngăvaiătrò quan tr ngăvàăcóătácăđ ngăng c chi uăđ n hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng
Bên c nhăđó,ăđ nghiên c uătácăđ ng c a các y u t n i t iăđ n l i nhu n Ngân hàng theo t ngăgiaiăđo n, Dietrich and Wanzenried (2011) phân tích s li u phân trên 372 Ngân hàng th ngă m i Th yă S ă t 1999-2009,ă đ c phân chia thànhă haiă giaiă đo n:ă Giaiă đo nă tr c kh ng ho ng 1999-2006,ă giaiă đo n kh ng
ho ng t 2007 -2009, tác gi K t qu cho th y có s chênh l ch r t l n v hi u qu
ho tă đ ng gi a các Ngân hàng V m t quy mô, có nhi u b ng ch ng cho th y
nh ng Ngân hàng có quy mô nh ho c l n có l i nhu năcaoăh năcácăNgân hàng quy
Trang 25mô trung bình giaiăđo nătr c kh ng ho ngănh ngănh ng Ngân hàng l n thì ít l i nhu năh năNgân hàng trung bình và nh trongăgiaiăđo n kh ng ho ng b i vì nh ng Ngân hàng l n có t l trích l p d phòng r i ro tín d ng l nătrongăgiaiăđo n kh ng
ho ng và NIM th păh n.ă
Ngoài ra khi th c hi n nghiên c u t i Hy l p, Pasiouras and Kosmidou (2007) s d ng các s li u các Ngân hàng t n mă1985ăđ n 2001 K t qu cho th y tácăđ ng c a quy mô lên l i nhu n Ngân hàng thìăkhôngăđángăk b i vì các Ngân hàng có quy mô nh th ng c g ngăt ngătr ng nhanh th m chí ch u m t kho n chi phí không nh Ngoài ra nh ng Ngân hàng m i thành l păth ng không có l i nhu nătrongăn măđ u ho tăđ ng H ch y u t p trung vào vi căgiaăt ngăth ph n
ch không ph i nâng cao l i nhu n
G năđâyănh t, Sufiana and Habibullahb (2011) khi nghiên c u các y u t tác
đ ngăđ n ROA c a Ngân hàng Trung Qu c t n mă2000ăđ n 2007 l i ch ng minh
r ng không có s t ngăquanăgi a ROA và quy mô Ngân hàng
Nhìn chung, v i r t nhi u nghiên c uăđ c l p t i các qu c gia và trong t ng giaiăđo n khác nhau, s tácăđ ng c aăquyă môăđ n l i nhu n Ngân hàng còn gây nhi uătranhăcưiăvàăch aăđiăđ n k t lu năđ ng nh t Có th là m i liên h cùng chi u,
ng c chi u, hay v a cùng v aăng c chi u ho căc ngăcóăth khôngătácăđ ng.ă i u đóăcóăth lý gi i d a trên s khác bi t gi a các lãnh th vàămôiătr ng kinh t , pháp
l ăc ngănh ătheoăt ngăgiaiăđo n phát tri n c a Ngân hàng Trên h t, vai trò c a lý thuy t n n t ng rút ra t nh ng nghiên c u th c nghi m này là h t s c to l n và không th ph nh n
1.2.2 Cácăy uăt ăbênăngoƠiăNgân hàng
Ngoài vi c nghiên c u các y u t n i t i c a Ngân hàng, y u t ngoài Ngân hàng c ngăđ c các nhà nghiên c uăđ c bi tăchúă ăđ n Y u t bênăngoàiăđ c phân chia thành y u t mô t môiătr ng kinh t v ămôănh ăt ngătr ng kinh t , l m phát,
t căđ toàn c u hóa
1.2.2.1 T ng s n ph m qu c n i (GDP)
Tr căđây Demirguc-Kunt et al (1999) và Bikker and Hu (2001) c g ng
Trang 26xácăđ nh s thayăđ i có tính ch t chu k c a hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng, mà đó,ăhi u qu ho tăđ ng Ngân hàng có liên h đ n chu k kinh t K t qu nghiên
c u c a h cho th y s liên h nh ăth là có th t, m c dù các bi n s đ c s d ng không tr c ti pă đoă l ng y u t chu k kinh t Demirguc-Kunt et al (1999) s
d ng t căđ t ngătr ng GDP h ngăn măvàăGNPăbìnhăquânăđ uăng iăđ xácăđ nh
m i liên h đó,ătrongăkhiăđó,ăBikker and Hu (2001) thì l i s d ng bi n s GDP, t
l th t nghi p và lãi su t.ă i u này c ngă đưă đ c ch ng minh b i Mendes and Abreu (2003) khi h ti n hành nghiên c u các y u t tácăđ ngăđ n l i nhu n Ngân hàng c a 13 qu c gia Châuă Âuă trongă giaiă đo nă 1988ă đ n 1998 và k đ n là Sufiana and Habibullahb (2011) nghiên c u các y u t tácăđ ngăđ n ROA c a Ngân hàng Trung Qu cătrongăgiaiăđo n t n mă2000-2007 K t qu làăt ngătr ng GDP
có m i liên h cùng chi u v i hi u qu ho tăđ ng c a Ngân hàng,ăđi u này cho th y kinh t phát tri n t t s mang l i cho Ngân hàng hi u qu t t T i Hy L p, m t phát
hi n quan tr ng c a Athanasoglou et al (2006) là chu k kinh t (GDP) có nh
h ngăđángăk đ n hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng khi th c hi n nghiên c u ngành Ngân hàng t n mă1985ăđ n 2001
G năđây nh t ph i k đ n nghiên c u c a Bolt et al (2012) H s d ng mô hình h iăquyătácăđ ng c đ nh (FEM) v i d li u b ngăkhôngăcânăđ i c a các Ngân hàng 17 qu c gia là Úc, Áo, B ,ăCanada,ă anăM ch, Ph năLan,ăPháp,ă c, Ý,
Nh t, Hà Lan, Newzeland, Na Uy, Tây Ban Nha , Th yă i n, Th yăS ăvàăM trong giaiăđo n 1979-2007 Nghiên c uăđưăđóngăăgópăđángăk c ăs lý thuy t v m i quan
h gi a l i nhu n Ngân hàng và ho tăđ ng kinh t v ămô.ăK t qu cho th y GDP có tácăđ ng cùng chi u đ n l i nhu n Ngân hàng (ROA) Vì khi n n kinh t suy thoái thì s trích l p d ph ngăt ngălênă nhăh ng tr c ti păđ n l i nhu n Ngân hàng
Tr căđó,ă(Naceur, 2003) đưănghiênăc u trên 10 Ngân hàng Tunisia trong giaiăđo nă1980ăđ nă2000ăđ tìm ra s nhăh ng c a các y u t n i t i Ngân hàng,
c u trúc tài chính và các y u t v ămôătácăđ ng lên NIM và l i nhu n Ngân hàng
K t qu cho th yăt ngătr ngăkhôngăcóătácăđ ngăgìăđ n NIM và l i nhu n Ngân hàng
Trang 27D a vào b ng ch ng th c nghi m c a các nhà nghiên c uătr c, vi c t n t i
m i quan h gi a GDP và l i nhu n Ngân hàng d ngănh ăch aăđ c ăs đ gi i thích m t cách rõ ràng và ch c ch n Tuy nhiên v i m t s nghiên c u trong th i gian g năđâyătrênăquyămôăr ng,ătácăđ ng cùng chi u gi a GDP và l i nhu năđ c cân nh c l a ch năđ tham kh oăvàălàăc năc đ ti n hành th c hi n các nghiên c u
t ngăquanăcùngăchi uăvàăđángătinăc yăđ i v i hi u qu ho tăđ ng Có th do kh
n ngăd báo l m phátătrongăt ngălaiăt t nên lãi su tăđ c ch nh phù h p và k p th i doăđóăđ tăđ c hi u qu ho tăđ ng caoăh n.ăVong and Chan (2007b) trong nghiên
c u các y u t tácăđ ngăđ n l i nhu n các Ngân hàng Macao t 1993ăđ n 2007
c ngăchoăth y l măphátăcóătácăđ ng cùng chi uăđ n ROA G năđây,ăSufiana and Habibullahb (2011) c ngăđưăch ng minh m i quan h cùng chi u gi a l m phát và ROA khi nghiên c u trên h th ng Ngân hàng Trung Qu c t n mă2000-2007
B qua nh ng ý ki n th ng nh t v s t n t i m i quan h gi a l m phát và
l i nhu n Ngân hàng, Naceur (2003) tuyên b l măphátăvàăt ngătr ng không có tác
đ ngăgìăđ n NIM và hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng thông qua cu c nghiên c u nh
h ng c a y u t v ămôătácăđ ng lên NIM và l i nhu n Ngân hàng Tunisia trong giaiăđo nă1980ăđ nă2000.ă i uănàyăc ngăđ ng k t qu v i nghiên c u c a các tác
Trang 28gi Kasman et al (2010) H điăvàoănghiênăc u tácăđ ng c a cu c c i cách tài chính
đ i v i NIM c a Ngân hàng th ngăm i thu căcácăn c thành viên m i c a liên minh Châu Âu M u nghiên c uăđ c l y t n mă1995-2006ăvàăđ c chia thành hai giaiăđo n:ăGiaiăđo n h p nh t (1995-2000 ăvàăgiaiăđo n sau h p nh t (2001-2006)
ng th i nghiên c uăc ngăsoăsánhăcácăn c thành viên m iăvàăc ăc a liên minh ChâuăÂuăđ t đóătìmăraăs khác bi t c a các y u t quy tăđ nhăđ n NIM Ngân hàng
gi a 2 nhóm qu căgiaătrongăcùngăgiaiăđo n K t qu cu i cùng cho th y trong giai
đo năđ u (1995-2000) l m phát có quan h cùng chi u v iăNIM.ăTrongăgiaiăđo n sau h p nh t (2001-2006), các y u t v ămôăkhôngăcóă ăngh aăv m t th ngăkêăđ i
v iăNIMătrongăgiaiăđo n này
Các nghiên c uă tr că đâyă đưă đ t v nă đ nhă h ng c a l m phát lên l i nhu n Ngân hàng ph thu c vào vi c chi phí ti năl ngăvàăcácăchiăphíăkhácăc a Ngânăhàngăcóăt ngănhanhăh năt l l m phát hay không mà thôi N u m t n n kinh
t hoàn h o thì l măphátătrongăt ngălaiăđ c d báo m t cách chính xác, và t đóăNgân hàng s theoăđóămàăqu n lý chi phí c aămình.ăNh ăv y m c l măphátătácăđ ng
đ n hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng ph thu c vào k v ng l măphátăcóăđ c d báo
m tăcáchăđ yăđ hay không Khi ban qu n tr Ngânăhàngăcóăđ c b c tranh l m phátăđ c d báo m tăcáchăđ yăđ , lúcăđóăNgânăhàngăs đi u ch nh lãi su t làm cho
t căđ t ngădoanhăthuănhanhăh năt căđ t ngăchiăphíăvàăk t qu là hi u qu ho t
đ ng Ngân hàng s t ng
Qua các k t qu thu th păđ c t các nghiên c uătrên,ănhìnăchungăđ iăđaăs các nhà nghiên c uăđ u th ng nh t quan đi m cho r ng t n t i m i quan h cùng chi u gi a l m phát và hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng khi ti n hành phân tích so sánh trên t ng qu c gia riêng l c ngănh ăth c hi n chéo trên nhi u qu c gia v i
nh ng ch ng c th c nghi m thuy t ph c
Tóm l i, lý thuy tăđ ngăđ iăđ aăraăm t cái nhìn t ng quan v nhăh ng
c a các y u t bên trong Ngân hàng và y u t v ămôăđ n hi u qu ho tăđ ng Tuy nhiên, các y u t môiătr ng kinh t v ămôăthìăch aăđ m nhăđ gi i thích s nh
h ngăđó.ă l n v th i gian c a d li u b ng trong các nghiên c u th c nghi m
Trang 29l i quá nh đ ph n ánh nhăh ng c a y u t chu kì kinh t Cu i cùng, các y u t xácăđ nh hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng th ngătrùngănhau,ădoăđó,ăcácănghiênăc u sau này c n ph iălàmărõăđi uăđó,ăđ t đóăcóăcáiănhìnăt tăh năv các y u t nh
h ngăđ n hi u qu ho tăđ ng
1.2.2.3 Toàn c u hóa
V ăv năđ ătoànăc uăhóa, theo nhi u nhà nghiên c u, toàn c uăhóaăđưăgiaăt ngăđángăk c păđ toàn c u Hàng hoá, d ch v , v n, công ngh vàălaoăđ ngầăt t c
có th di chuy n t ădoăquaăl iăgi aăcácăqu căgiaă(Martens and Raza, 2010).ăToànă
c uăhóaăđemăl iănh ngăhi uăqu ătíchăc cătrongăăphânăb ăngu năl c Tuy nhiên, toàn
c uăhóaăc ngăđ c coi là t o ra m iăđeăd a m i (Martens and Raza) (Martens and Raza) cho r ng toàn c u hóa có th làmăt ngăkho ng cách gi aăng iăgiàuăvàăng i nghèo, t o ra bi năđ ng tài chính, chính tr ăvàăv năhóaăkhôngăanătoàn,ăcùngăv iăs ăsuyăthoáiăc aămôiătr ng Nh ngănghiênăc uătr căđâyăchoăth yăr ngăv ăb năch tăcóă
t n t i m tătácăđ ng tích c c c a toàn c u hóa kinh t đ i v iăt ngătr ng kinh t (Drerher et al., 2008).ă Tuyă nhiênă xétă trênă quyă môă toànă c u, toàn c u hóa không mang l iăhi uăqu ătíchăc c.ăVìăd năđ n s b tăbìnhăđ ng trong thu nh p m t s
V ăv năđ ăhi uăqu ăho tăđ ngăNgânăhàngătrongăm iăquanăh ăv iăm căđ ătoànă
c uăhóaăn năkinhăt , Sufiana and Habibullahb (2011)ăđưăcôngăb ănghiênăc uăv ătác
đ ng c a toàn c uăhóaăđ n hi u qu ho tăđ ng c a h th ngăNgânăhàngăth ngăm i Trung Qu c B ng cách s d ng d li uăb ngăkhôngăcânăb ng c a 153 Ngân hàng , nghiên c uănàyătìmăcáchăđ ki mătraătácăđ ng c a toàn c uăhóaăkinhăt ăđ năhi uăqu ă
ho tăđ ng c a ngành Ngân hàng Trung Qu c.ăNghiênăc uătrongăkho ngăth iăgianăt
n mă2000ăđ năn mă2007ătrênăcácăđ căđi m c th c a Ngân hàng và các bi n s kinh t v ămô.ăNghiênăc uănày ch ăraăr ng h i nh p kinh t sâuăh năthôngăquaăd ngă
Trang 30ch yăth ngăm iăcaoăh n,ăg năg iăv năhóa,ătoànăc u hóa và chính tr ăgiaăt ngăcóă ă
ngh aăvàă nhăh ng tích c căđ năhi uăqu ăho tăđ ngăNgânăhàng
1.3.1 Nghiênăc uăv ătác đ ngăc aăcácăy uăt ăn iăt i,ăy uăt ăngƠnhăvƠăv ămôăđ nă
l iănhu năNgân hàng c aănhómătácăgi Athanasoglou et al (2006)
Nghiên c uănàyăđ c th c hi n t i Hy L p v i s li u các Ngân hàng đ c
l y t n mă1985ăđ n 2001 K t qu cho th y các y u t n i t i Ngân hàng: T l
v n/t ng tài s n, trích l p d phòng r i ro tín d ng,ăn ngăsu tălaoăđ ng, chi phí ho t
đ ngăđ uătácăđ ngăcóă ăngh aăth ngăkêăđ n l i nhu n Ngân hàng Tuy nhiên, quy
mô ho tăđ ng không có nhăh ngăđ n l i nhu n Ngoài ra, chu k kinh t (đ căđoă
l ng b ngăGDP ăc ngătácăđ ngăcóă ăngh aăth ngăkêăđ n l i nhu n Ngân hàng C
th nh ăsau:
T ăl ăv n/t ngătàiăs năcóăm iăquanăh ăcùngăchi uăv iăl iănhu nă ăđ ătinăc yăcao Ngân hàng cóăt ăl ăv n/t ngătàiăs năcaoăs ăt oăs căépăthúcăđ yăho tăđ ngăkinhădoanh hi uăqu ăvàăkh ăn ngăgi iăquy tălinhăho tănh ngăr iăroăb tăng ăx yăra.ăDoăđóăNgân hàng đ tăđ căl iănhu năcaoăh n
R iăroătínăd ngăcóăquanăh ăng căchi uăv iăl iănhu n.ă i uănàyăchoăth yăcácănhàăqu nătr ăh ăth ngăNgân hàng ăHyăL păđưăt ngăc ngăvi căki mătraăgiámăsátăr iăroătínăd ngănh măt iăđaăhóaăl iănhu n
Nghiênăc uăch ăraăr ngăn ngăsu tălaoăđ ngăc ngăcóătácăđ ngătíchăc căvàăđángă
k ăđ năl iănhu n.ă i uănàyăch ngăt ăn ngăsu tălaoăđ ngăcaoăs ămangăđ năthuănh păcaoăvàăl iănhu năcao.ăNóiăcáchăkhác,ăNgân hàng t ngăl iănhu năc aăh ăt ăvi căc iăthi năn ngăsu tălaoăđ ng
Chiăphíăho tăđ ngălàăm tăy uăt ăr tăquanătr ngăvàăcóătácăđ ngăng căchi uă
đ năl iănhu nă.ăTuyănhiênăm iăquanăh ănàyăph năánhăs ăy uăkémătrongăăqu năl ăchiăphíăc aăNgân hàng là nguyên nhân làm cho l iănhu năsuyăgi m
Tácăđ ngăc aăquyămôălênăl iănhu năNgân hàng thìăkhôngăđángăk ăb iăvìăcácăNgân hàng cóăquyămôănh ăth ngăc ăg ngăt ngătr ngănhanhăth măchíăch uăm tăkho năchiăphíăkhôngănh ăNgoàiăraănh ngăNgân hàng m iăthànhăl păth ngăkhôngă
Trang 31cóăl iănhu nătrongăn măđ uăho tăđ ng.ăH ăch ăy uăt pătrungăvàoăvi căgiaăt ngăth ă
ph năch ăkhôngăph iănângăcaoăl iănhu n.ă
C ngăgi ngănh ăquyămô,ăc ăc uăs ăh uăcácăNgân hàng ăHyăL păd ngănh ănhăh ngăkhôngăđángăk ăđ năl iănhu n
M tăphátăhi năquanătr ngăc aănghiên c uănàyălàăchuăk ăkinhăt ă(GDP ăcóă nhă
h ngăđángăk ăđ năl iănhu năNgân hàng
Cu iăcùngăl măphátăk ăv ngăcóăm iăt ngăquanăcùngăchi uăvàăđángătinăc yă
đ iăv iăl iănhu n.ăCóăth ădoăkh ăn ngăd ăbáoăl măphátătrongăt ngălaiăt tănênălưiă
su tăđ căch nhăphùăh p vàăk păth iădoăđóăđ tăđ căl iănhu năcaoăh n
1.3.2 Nghiênă c uă cácă y uă t ă tácă đ ngă đ nă hi uă qu ă ho tă đ ngă Ngân hàng
tr căvƠătrongăgiaiăđo năkh ngăho ngă ăTh yăS ăc a Dietrich and Wanzenried
(2011)
Nghiên c u phân tích s li u trên 372 Ngân hàng th ngăm i Th yăS ăt 1999-2009,ăđ căphânăchiaăthànhăhaiăgiaiăđo n:ăGiaiăđo nătr c kh ng ho ng 1999-2006,ăgiaiăđo n kh ng ho ng t 2007 -2009, tác gi s d ng k thu tă căl ng GMMăđ nghiên c u K t qu cho th y có s chênh l ch r t l n v hi u qu ho t
đ ng gi a các Ngân hàng.ă c bi t là hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng đ c gi i thích
b i s t ngătr ngăd ăn ,ăchiăphíăhuyăđ ng v n, mô hình kinh doanh K t qu cho
th yă t ngătr ngăd ăn trên m c trung bình nhăh ng cùng chi uăđ n hi u qu
ho tăđ ng Ngân hàng.ăChiăphíăhuyăđ ng v n cao s làm gi m hi u qu ho tăđ ng
Nh ng Ngân hàng ph thu c ch y u vào thu nh p t lãi vay thì có ít l i nhu năh nă
nh ng Ngân hàng đaăd ng hóa ngu n thu nh p.ăC ăc u s h uăc ngălàăm t y u t quan tr ng trong vi căxácăđ nh hi u qu ho tăđ ng H s t tài tr không có nh
h ngăđ n hi u qu ho tăđ ng c a Ngân hàng tr c kh ng ho ng, tuy nhiên nó có tácăđ ngăng c chi uăđ n l i nhu n Ngân hàng trongăăgiaiăđo n kh ng ho ng 2007-
2009 M t trong nh ngălíădoăchínhăđ gi i thích choăđi u này là do m t s Ngân hàng Th y S đ m b oăđ c s anătoànăđưăthuăhútăđ căthêmăl ng ti n g i ti t
ki m (ch y u t Ngân hàng UBS- Ngân hàng t ănhânăl n nh t th gi i) trong cu c
kh ng ho ng T l chi phí ho tăđ ng có nhăh ngăng c chi uăđ n hi u qu ho t
Trang 32đ ng trong c haiăgiaiăđo n T l trích l p d phòng r i ro/t ngăd ăn không có nhăh ngăđ n hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng trongăgiaiăđo nătr c kh ng ho ng
i uănàyăkhôngăcóăgìăđángăng c nhiên vì nh ng Ngân hàng Th y S có t l trích
l p d phòng r i ro tín d ng r t th pătr c kh ng ho ng Tuy nhiên t l trích l p d phòng r i ro tín d ngăđưăt ngăđángăk trong su tăgiaiăđo n kh ng ho ng,ăđi u này
ph n ánh m i quan h ng c chi u gi a r i ro tín d ng và hi u qu ho tăđ ng Ngân hàng trong su t nh ngăn măkh ng ho ng Ngoài ra t l t ngătr ng ti n g i hàng
n măcóă nhăh ngăng c chi u v i l i nhu nătrongăgiaiăđo n kh ng ho ng
Các Ngân hàng có t căđ t ngătr ng cho vay cao so v i th tr ng có l i nhu năh năsoăv i các Ngân hàng khác trong c haiăgiaiăđo n V m t quy mô, có nhi u b ng ch ng cho th y nh ng Ngân hàng có quy mô nh ho c l n có hi u qu
ho tăđ ng caoăh năcácăNgân hàng quy mô trung bình giaiăđo nătr c kh ng ho ng
nh ngănh ng Ngân hàng l n thì ít l i nhu năh năNgân hàng trung bình và nh trong giaiăđo n kh ng ho ng b i vì nh ng Ngân hàng l n có t l trích l p d phòng r i
ro tín d ng l nătrongăgiaiăđo n kh ng ho ng và nh ng hàng l năh năcóăNIMăth p
h n.ă
1.3.3 Nghiênăc uătoàn di n v ăcácăy uăt ătácăđ ngăđ năl iănhu năNgơnăhƠngă
trên 80ăqu căgiaădoăDemirguc-Kunt et al (1999)th căhi n
Nghiên c u s d ng d li u Ngân hàng c a 80 qu căgiaătrongăgiaiăđo n 1988
đ n 1995 K t qu cho th y NIM và l i nhu n c a Ngân hàng b tácăđ ng b i các
y u t :ăđ căđi m n i t iăNgânăhàng,ămôiătr ng kinh t v ămô,ăthu , b o hi m ti n
g i, c uătrúcătàiăchínhăvàămôiătr ng lu t pháp T l t ng tài s n Ngân hàng trên GDP s d năđ n NIM và l i nhu n Ngân hàng th pătrongăcùngăđi u ki n ho tăđ ng Ngânăhàng,ăđ năb yătàiăchínhăvàămôiătr ng kinh t v ămôăkhôngăthayăđ i
T l d tr b t bu c có m i liên h ng c chi u v i NIM và l i nhu n Ngân hàng Nh ng Ngân hàng có nhi u tài s n sinh l i không ph i t lãi vay s có l i nhu n th p.ăC ăc u s h uăc ngăcóă nhăh ngăđ n NIM và l i nhu n L m phát và lãi su t có m i liên h cùng chi u v i NIM và l i nhu n,ăđ c bi t là các qu c gia đangăphátătri n
Trang 331.3.4 Nghiên c u các y u t tácăđ ngăđ n l i nhu n Ngân hàng c a 13 qu c
gia ChơuăỂuătrongăgiaiăđo n 1988 đ n 1998 c a Mendes and Abreu (2003)
K t qu cho th y nh ng Ngân hàng có ngu n thu nh p t phí d ch v và h
s t tài tr cao s cóăNIMăcao.ăNg c l i, Ngân hàng cóăd ăn cho vay trên t ng tài s n cao s cóăNIMăcao.ăT ngătr ng GDP có m i liên h cùng chi u v i hi u
qu ho tăđ ng c a Ngân hàng,ăđi u này cho th y kinh t phát tri n t t s mang l i cho Ngân hàng hi u qu t t L măphátăc ngăcóăm i liên h cùng chi u v i NIM T giáăcóătácăđ ngăng c chi uăđ n l i nhu n, vi căt ngăt giá có th đeăd aăđ n l i nhu n
1.3.5 Nghiênăc uătácăđ ngăc aăcu căc iăcáchătƠiăchínhăđ iăv iăNIMăc aăNgân
hàng th ngăm iăthu cácăn căthành viênăm iăc aăliênăminhăChơuăỂuădoă
Kasman et al (2010) th căhi n
M u nghiên c uă đ c l y t các Ngân hàng th ngă m i thu că cácă n c thành viên m i c aăliênăminhăChâuăÂuăvàăđ căchiaăthànhăhaiăgiaiăđo n:ăGiaiăđo n
h p nh t (1995-2000 ăvàăgiaiăđo n sau h p nh t (2001-2006 ă ng th i nghiên c u
c ngăsoăsánhăcácăn c thành viên m iăvàăc ăc aăliênăminhăChâuăÂuăđ t đóătìmăraă
s khác bi t c a các y u t quy tăđ nhăđ n NIM Ngân hàng gi a 2 nhóm qu c gia trongăcùngăgiaiăđo n K t qu nghiên c u cho th yătrongăgiaiăđo năđ u (1995-2000)
r i ro tín d ng, r i ro phá s n, t l an toàn v n, chi phí ho tăđ ng, l m phát có quan
h cùng chi u v i NIM, quy mô Ngân hàng, ch tăl ng qu năl ,ăt ngătr ng GDP
và v n có m i quan h ng c chi u v iăNIM.ăTrongăgiaiăđo n sau h p nh t 2006) r i ro phá s năc ngăcóătácăđ ng tiêu c cănh ngăkhôngăđángăk đ n NIM
(2001-1.3.6 Nghiênăc uăCácăy uăt ă nhăh ngăđ năhi uăqu ăho tăđ ngăc aăcácăNgân
hàng th ngă m iă Vi tă Namă doă TS Tr nhă Qu că Trung và ThS.ă Nguy nă V nă
Trang 34v i c ROA và ROE; h s t tài tr càng cao thì ROAăt ng,ănh ngăl i làm ROE
gi m; t l cho vay so v i t ng tài s n càng cao thì hi u qu ho tăđ ng c a Ngân hàng càng cao; t l n x u càng cao thì hi u qu ho tăđ ng c a các Ngân hàng càng gi m; Ngân hàng nhàăn c ho tăđ ng kém hi u qu h năsoă v i Ngân hàng
th ngăm i khác
1.3.7 Nghiênăc uăv ă hi uă qu ăho tăđ ngăNgơnăhƠngătrongă m iăquanăh ăv iă
m căđ ătoƠnăc uăhóaăn năkinhăt ădo Sufiana and Habibullahb (2011) th căhi n
Tácăgi ăđưăcôngăb ăNghiênăc uăv ăTácăđ ngăc aătoànăc uăhóaăđ năhi uăqu ă
ho tăđ ngăc aăh ăth ngăNgân hàngăth ngăm iăTrungăQu c.ăB ngăcáchăs ăd ngăd ă
li uăb ngăkhôngăcânăb ng,ănghiênăc uănàyătìmăcáchăđ ăki mătraătácăđ ngăc aătoànă
c uăhóaăkinhăt ăđ năhi uăqu ăho tăđ ng đoăl ngăb ngăROA c aăngànhăNgân hàngăTrungăQu c.ăNghiênăc uătrongăkho ngăth iăgianăt ăn mă2000ăđ n n mă2007ătrênăcácăđ căđi măc ăth ăc aă153 Ngân hàng vàăcácăbi năs ăkinhăt ăv ămô.ăCác k tăqu ă
th cănghi măchoăth yăr ngăcácăNgân hàng cóăc ăc uăv năs ăd ngănhi uăv năch ăs ă
h uăcóăxuăh ngăđ tăhi uăqu ăho tăđ ngăcao,ătrongăkhiăchiăphíăqu năl ătácăđ ngăngh chăchi uăđ năhi uăqu ăho tăđ ngăNgân hàngă ăTrungăQu c.ăTácăđ ngăc aăt ngă
tr ngăGDPăd ngănh ăh ătr ăchoăl pălu năt ngătr ngăkinhăt ăthúcăđ yăt ngăhi uă
qu ăho tăđ ngăc aăngànhăNgân hàng.ăT ngăt ănh ăv y,ătácăđ ngăc aăt ăl ăl măphátă
c ngăgiúpăNgânăhàngăho tăđ ngăcóălưiăh n.ăM tăkhác,ăgiáătr ăv năhóaăth ătr ngă
ch ngăkhoánăd ngă nh ătácăđ ngăng căchi uălênăl iănhu năc aă cácă Ngân hàng TrungăQu c.ăTrongăkhiăđóăr iăroătínăd ng l iăđ căch ngăminhăkhôngăcóăs ăt ngăquanăv iăhi uăqu ăho tăđ ngăNgânăhàng.ăNghiênăc uănàyăc ngăki mătraăcácăthànhă
ph năkhácănhauăc aătoànăc uăhóaăkinhăt ,ănghiênăc uăch ăraăr ngăh iănh păkinhăt ăsâuăh năthôngăquaăd ngăch yăth ngăm iăcaoăh n,ăg năg iăv năhóa,ătoànăc uăhóaăvàăchínhătr ăgiaăt ngăcóă ăngh aăvàă nhăh ngătíchăc căđ năhi uăqu ăho tăđ ngăNgânăhàngăTrungăQu c.ăNghiênăc uăc ngăchoăth yăr ngăm căđ ăt ădoăhóaă(gi iăh n ăc aăcácătàiăkho năv năgâyăs că nh h ngătíchăc că(tiêuăc c ăđ năhi uăqu ăho tăđ ngăNgân hàng TrungăQu c
K t lu năch ngă1
Trang 35Trênăc ăs ăcácănghiênăc uăđưăcó,ăđ ătàiăch nătámăy uăt ăđ ăđ aăvàoănghiênă
c uăs ătácăđ ngăđ năhi uăqu ăho tăđ ngăc aăcác Ngânăhàngăth ngăm iăVi tăNam.ăCácăy uăt ăđóălà: h ăs ăt ătàiătr , r iăro tínăd ng,ăn ngăsu tălaoăđ ng,ăchiăphíăho tă
đ ng,ăquyămôăNgânăhàng,ăt ăl ăl măphát,ăt ngăs năph măqu căn iăvàăm căđ ătoànă
c uăhóa
Trang 36CH NGă2 NGHIÊN C U HI U QU HO Tă NG C A CÁC
2.1.1 T ngăquanătìnhăhìnhăkinhăt ăVi tăNamăgiaiăđo nă2008-2013
Cu c kh ng ho ng kinh t b tăđ u t n mă2008,ălàmăchaoăđ o th gi i h n
n a th p k B i c nh này c ng v i nh ng v năđ n i t i khi n kinh t Vi t Nam ngàyăcàngăkhóăkh năvàăch aăth thoát kh iăđáyăsuyăthoái
T khi kh ng ho ng kinh t toàn c u n raăn mă2008,ăVi t Nam chìm trong
v ngăxoáyăt ngătr ng ch m khi các th tr ng xu t kh u l n b nhăh ng, s c mua trong n c gi m C giaiăđo nănày,ăt ngăGDPăluônăth păh nă7%ăvàăngàyăcàngăđiăxu ng,ăđ năn mă2013ăch còn 5,42%
Bi uăđ 2.1: T căđ t ngătr ng GDP qua t ngăn măgiaiăđo n 2008-2013
n v : %
Ngu n: T ng c c Th ng kê
M t v năđ khác c a kinh t Vi t Nam 6 n măquaăchínhălàăl măphát.ă nh
đi m c a quá trình này là l măphátăn mă2008ălênăt i g n 20% và duy trì hai con
Trang 37s n mă2010 và 2011.ăGiaiăđo n này, nhi u t ch c qu c t đ u bày t m i quan
ng i l m phát cao làm x uăđiămôiătr ng kinh doanh t i Vi t Nam, nhăh ngăđ n giá tr ti năđ ng
T n mă2012,ăChínhăph ti n hành th t ch t chính sách ti n t đ ki m soát
l măphátăvàăluônăđ t m cătiêuănàyălênăhàngăđ u Ch s giáătiêuădùngăđưăgi m v
m t con s ,ăsongăkèmătheoăđóălàănh ng h qu nh ăt ngătr ng tín d ng th p, v n
đ uăt ătoànăxưăh i suy gi m Ngoài ra, m t s chuyên gia phân tích, l m phát th p
th i gian qua ch y u do s c c u ki t qu , r iăroăt ngăgiáăv n luôn hi n h u
Bi uăđ 2.2: Ch s l m phát qua t ngăn măgiaiăđo n 2008-2013
n v : %
Ngu n: T ng c c Th ng kê
Suy thoái kinh t , th t ch tăđ u t côngăđ ki m soát l m phát d n t i t l
đ u t trên GDP liên t c suy gi mă3ăn măqua,ăxu ng d i 30% GDP trong n aăđ u
n mă2013ăsoăv i m c trên 40% GDP tr căđó
Trang 38Bi uăđ 2.3: Tình hình v n đ uăt ătoƠnăxƣăh i qua t ngăn măgiaiăđo n
2007-2013
Ngu n: T ng c c Th ng kê
T tr căn mă2007,ăngànhăcôngănghi p c a Vi tăNamăt ngătr ng r t m nh vàăđ c coi là tr đ đ ti n hành công nghi păhóaăxongăvàoăn mă2020.ăTuyănhiên,ătrongă5ăn mătr l iăđây,ăl nhăv cănàyăđưăcóăs suy y u d n do nhăh ng c a kinh t toàn c u, s că muaă trongă n c và nhu c u xu t kh u gi m nă n mă 2012,ă t ngă
tr ng nhóm ngành công nghi p m căbáoăđ ng khi ch s s n xu t công nghi p
t ngăd i 5% Nhi u ngành công nghi p ch ch tănh ăkhaiăkhoáng,ăch t o s t thép laoăđao,ăth hi n qua nh ng con s t n kho cao c a toàn ngành T đó,ăChínhăph đưăph iăđ aăraănhi u gi i pháp tháo g khóăkh n,ăthúcăđ yăt ngătr ngănh ăh lãi
su t, t oăđi u ki n gi m hàng t n kho cho doanh nghi p V iăhànhăđ ng này, s n
xu t công nghi p c a Vi tăNamă8ăthángăđ uăn mă2013ăđưănhíchălên,ăsongăv n còn
m c r t th p
Trang 39Bi uăđ 2.4: Ch s s n xu t công nghi păquaăcácăn măgiaiăđo n 2007-2013
năv : %
Ngu n: T ng c c Th ng kê
Kh n ngăthuăhútăv n đ uăt ătr c ti păn c ngoài (FDI) trong nh ngăn măkinh t th gi i bi năđ ngăđưăgi m sút r t rõ r t T m c g n 72 t USDăn mă2008,ă
đ n nay trung bình ch còn kho ng 13 t USD m iăn m.ă"Vi t Nam t ngălàăđi m
đ uăt ăh p d n nh t c aă ôngă Namă Ễ,ănh ngăt n m 2009,ă đ uăt ăđưăsuyăgi m
m nh do kh ng ho ng kinh t toàn c u", chuyên gia trong ngành k ho chăđ uăt ă
nh năđ nh Bên c nhăđó,ănh ng tr ng i l nătrongăl nhăv căthuăhútăđ uăc ngăngàyăcàng b c l nh ăch tăl ngălaoăđ ng th p,ăchínhăsáchăthuăhútăđ uăt ăc nănhi uăđi m
h n ch , n năthamănh ng
Trang 40Bi uăđ 2.5: Tình hình thu hút và gi i ngân v năFDIăgiaiăđo n 2008-2013
n v : t USD
Ngu n: B K ho ch & u t
2.1.2 T ngăquanăh ăth ngăNgơnăhƠngăVi tăNamă
Tr c khi b tăđ u chính sách kinh t m c aăvàoăn mă1986,ăVi tăNamăđưă
ho tăđ ngăd iăh th ngătàiăchínhăNgânăhàngăm tăc p.ăTheoăđó,ăNgânăhàngănhàă
n căch u trách nhi m v vi căđ măb oă năđ nhăchínhăsáchăti n t và ngo i t , qu n
lý vi c phát hành gi y b c và t ch căl uăthôngăti n t , qu n lý Kho b cănhàăn c,
th c hi n chính sách tín d ngăđ phát tri n s n xu t Các n l c c iăcáchăđ c th c
hi n b i chính ph trong th i gian hai th p k ăquaăcùngăv iăs ăphátătri năkinhăt ăvàă
h iănh păđưăd năđ n c u trúc hi n t i c a h th ngăNgânăhàng Hi nănay,ăl nhăv căNgânăhàngăc aăVi tăNamăbaoăg m hai th ch :ăc ăquanăqu năl ălàăNgânăhàngănhàă
n căvàăH ăth ngăNgânăhàngăth ngăm iăbênăc nhăcácăt ăch cătàiăchínhăkhác