ĐA DẠNG HÓA VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP - NGHIÊN CỨU TỪ CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN SÀN CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM.PDF

Ch ngă4:ăN iădungăvàăk t qu nghiênăc u Ch ngă5:ă ánhăgiáăk t qu nghiênăc uăvàăg iăý... Lụ LU N VÀ CÁC NGHIÊN C U TH C NGHI M T cácănghiênăc uătr căđây,ăcóăhaiăquanăđi măchínhăv m iăliênă

TR NG TH ÁNH NGUY T

A D NG HịA VÀ GIÁ TR DOANH NGHI P ậ NGHIÊN C U T CÁC DOANH NGHI P NIÊM Y T

TRÊN SÀN CH NG KHOÁN VI T NAM

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP H Chí Minh ậ 2013

TR NG TH ÁNH NGUY T

A D NG HịA VÀ GIÁ TR DOANH NGHI P ậ NGHIÊN C U T CÁC DOANH NGHI P NIÊM Y T

TRÊN SÀN CH NG KHOÁN VI T NAM

Chuyên ngƠnh: TƠi Chính ậ Ngơn hƠng

L I CAM OAN

Tôiăxinăcamăđoanăr ngăđâyălàăcôngătrìnhănghiênăc u c aătôi,ăcóăs h tr t

Th y Nguy n H u Huy Nh t.ăCácăn iădungănghiênăc uăvàăk t qu trongăđ tàiăănàyăălàăătrungăth căvàăch a t ngăđ căaiăcôngăb trong b t c côngătrìnhăănào

Nh ng s li uă trongă cácă b ng bi u ph c v cho vi că phână tích,ă nh nă xét,ăđánhăgiá đ căchínhătácăgi thu th p t cácăngu năkhácănhauăcóăghiătrongăph nătàiă

li u tham kh o.ăNgoàiăra,ătrongălu n v năcònăs d ng m t s nh năxét,ăđánhăgiáă

c ngănh s li u c aăcácătácăgi khác, vàăđ uăcóăchúăthíchăngu n g c sau m iătríchă

d năđ d tra c u, ki m ch ng

Tác gi

Tr ng Th Ánh Nguy t

DANH M C B NG

B ng 3.1.1: B ng t ng h păcácăbi n ph thu c

B ng 3.1.2: B ng t ng h păcácăbi năđ c l p

B ng 3.1.3: B ng t ng h păcácăgi thuy tănghiênăc u

B ng 4.2.1: B ng th ngăkêămôăt cácăbi n c aămôăhìnhăh i quy

B ngă4.2.2ăMôăt bi năgiáătr v t tr i c a doanh nghi p theo th i gian

B ng 4.4.1: K t qu h i quy c aăgiáătr v t tr i

B ng 4.4.2: K t qu h i quy c a hi u qu v t tr i

B ng 4.4.3: M iăliênăh gi aăgiáătr v t tr iăvàăhi u qu v t tr i

B ng 4.5.1: K t qu môăhìnhăh i quy khi c đ nh bi năcôngăty

B ng 4.5.2: K t qu môăhìnhăh i quy khi c đ nh bi n th i gian

B ng 4.5.3: K t qu môăhìnhăh i quy khi c đ nh bi năcôngătyăvàăbi n th i gian

B ng 4.5.4: K t qu h i quy v i bi năt ngătác

B ng 4.5.5: K t qu môăhìnhăh i quy v i bi năđaăd ngăhóaăHi

B ng 4.5.6: K t qu môăhìnhăh i quy v i bi n ph thu căTobin’q

DANH M C HỊNH

Hìnhă4.1.1: K t c uăphânăngànhăd li uănghiênăc u

Hìnhă4.1.2:ăK t c uăphânăngànhăc aăcácădoanhănghi păđaăngành

M C L C

TịM T T 1

CH NG 1.M U 2

1.1 Gi i thi u: 2

1.2 M c tiêu vƠ cơu h i nghiên c u: 4

1.3 i t ng vƠ ph m vi nghiên c u: 5

1.4 Ph ng pháp nghiên c u: 5

1.5 B c c lu n v n: 6

CH NG 2 Lụ LU N VÀ CÁC NGHIÊN C U TH C NGHI M 7 2.1 Các lý thuy t liên quan v m i quan h gi a đa d ng hóa vƠ giá tr doanh nghi p: 7

2.1.1 a d ng hóa làm t ng giá tr doanh nghi p: 7

2.1.2 a d ng hóa làm gi m giá tr doanh nghi p: 11

2.2 Các nghiên c u th c nghi m đánh giá giá tr c a các doanh nghi p đa d ng hóa: 16

2.2.1 a d ng hóa làm gi m giá tr doanh nghi p: 16

2.2.2 a d ng hóa làm t ng giá tr doanh nghi p: 21

C H NG 3.PH NG PHÁP NGHIÊN C U

24

3.1 M t s mô hình ng d ng trong vi c đánh giá giá tr c a doanh nghi p: 24

3.1.1 Mô hình theo giá tr doanh nghi p: 24

3.1.2 Mô hình đánh giá giá tr doanh nghi p theo b i s (multiplier): 24

3.1.3 H s q c a Tobin (Tobin’s Q): 26

3.1.4 Value it : 27

3.2 Thi t k vƠ l a ch n mô hình nghiên c u: 27

3.3 Bi n vƠ gi thuy t nghiên c u: 29

3.3.1 Bi n ph thu c và bi n đ c l p trong mô hình nghiên c u: 30

3.3.2 Các k v ng v k t qu nghiên c u: 34

u vƠ x lý d li u: 36

3.4.1 Ngu n d li u 36

3.4.2 X lý d li u và m u nghiên c u .37

CH NG 4.N I DUNG VÀ K T QU NGHIÊN C U 39

4.1 Phơn tích ngƠnh ngh kinh doanh c a các doanh nghi p trong m u nghiên c u: 39

4.2 Phơn tích đ n bi n 41

4.3 Phơn tích k t qu mô hình h i quy 44

4.3.1 K t qu h i quy c a giá tr v t tr i: 44

4.3.2 K t qu h i quy c a hi u qu v t tr i: 46

4.3.3 M i liên h gi a giá tr v t tr i và hi u qu v t tr i: 48

4.4 K t qu m t s mô hình h i quy khác: 50

4.4.1 Mô hình h i quy tác đ ng c đ nh: 51

4.4.2 nh h ng c a chi phí đ i di n: 53

4.4.3 Thay đ i bi n đo l ng m c đ đa d ng hóa: 55

4.4.4 Thay đ i bi n đo l ng giá tr doanh nghi p: 56

4.5 K t lu n ch ng 4 57

CH NG 5 ÁNH GIÁ K T QU NGHIÊN C U VÀ G I ụ 58

5.1 K t qu nghiên c u 58

5.3 Nh ng g i ý vƠ h ng nghiên c u ti p theo: 60

TịM T T

Quaănghiênăc u v m c nhăh ng c aăđaăd ngăhóaăđ năgiáătr doanh nghi p

c a 102 doanh nghi pă niêmă y tă trênă sànă ch ngă khoánă Vi tă Namă trongă giaiă đo n

2006-2011,ătácăgi th y r ng:ăb căđ u, khi th c hi năph ngăphápăphânătíchăđ nă

bi năvàăphânătíchăđaăbi n v iăph ngăphápăbìnhăph ngăbéănh t d li u b ng, k t

qu cho th yăgiáătr v t tr iăvàăhi u qu v t tr iăcóăm iăt ngăquanăâmăv i bi n đaăd ngăhóa,ăđ ng th i bi n hi u qu v t tr i l iăcóăm iăt ngăquanăd ng v iăgiáă

tr doanh nghi p Ti năhànhănghiênăc uăsâuăh năthìătácăgi th y r ng, y u t phátă

sinh theo th iăgianăvàăcácăđ ngăc ăthúcăđ y doanh nghi p th c hi năđaăd ngăhóaăcóă

th làă nguyênă nhână gâyă nênă s s t gi m.ă Tuyă nhiên,ă khiă th c hi n m t s ki m

ch ng c th , ch ng h nănh ăv năđ đ i di n,ăthayăđ i bi năđoăl ngăđaăd ngăhóa,ăthayăđ i bi năđoăl ngăgiáătr doanh nghi p,…ătácăgi ch aăđ b ng ch ngăđ k t

lu n doăcácăh s tìmăđ căkhôngăcóăýăngh aăth ngăkê

M t s t khóa: đa d ng hóa, giá tr doanh nghi p, giá tr v t tr i, kinh

doanh đa ngành, kinh doanh đ n ngành

CH NG 1 M U

Trongăch ngănày,ătácăgi nêuălênăc ăs choăquáătrìnhăth c hi năđ tài,ăbaoă

g m cácăn i dung sau:

th yăđ cănh ăbáoăcáoăthua l , lo i b m t s d ánăđ uăt ,ăthuăh păquyămôăkinhă

doanh, gi i th nh ngăcôngătyăcon,ăc t gi mănhânăs , v.v…ăt iăcácădoanhănghi p nàyăx yăraăc ngăkhôngăít.ă gócănhìnăbênăngoài,ăcóăv nh ăcóăv năđ v vi c gi m giáătr vàăhi u qu kinh doanh t iăcácădoanhănghi păđaăngành.ăTuyănhiên,ăđ điăđ n

k t lu n r ng vi căđaăd ngăhóaăcóă nhăh ngăđ năgiáătr vàăhi u qu kinh doanh hay khôngăv năcònălàăcâuăh i l năch aăđ c gi iăđáp

Trênăth gi i, đ n nay đãăcóăr t nhi uăcôngătrìnhănghiênăc u v tácăđ ng c a đaă d ngă hóaă đ nă giáă tr doanh nghi p Theo Campaă vàă Kediaă (2002), cácă doanhă

nghi p l a ch n th c hi năđaăd ngăhóaăkhiăcácăl iăíchăc aăđaăd ngăhóaăl năh năchiăphíăc aăđaăd ngăhóa.ăNh ng l iăíchăt đaăd ngăhóaăcóăth phátăsinhăt hi u qu kinh

t doăquyămôăl n,ăgiaăt ngăkh n ngăvayăn , hi u qu phânăb ngu n l căthôngăqua cácăth tr ng v n n i b vàănhi u y u t khác.ăCácăchiăphíăc aăđaăd ngăhóaăcóăth phátăsinhăt s phânăb khôngăhi u qu cácăngu n l căthôngăquaăth tr ng v n n i

b ,ăkhóăkh nătrongăvi căthúcăđ yăcácăh păđ ng v iăđi u ki n t iăđaăhóa,ăkho ng cáchăthông tin gi aătrungătâmăqu nălýăvàănhàăqu nălýăb ph n, nh ng ho tăđ ng

rent-seckingăđ c th c hi n b i nh ngănhàăqu nălýăb ph n.ăChínhăs chênhăl ch

gi a nh ng l iăíchăvàăchiăphíăđóăs làmăt ngăho c gi măgiáătr c a doanh nghi p,ăvàă

đi u quan tr ng đ i v i cácădoanhănghi p khi th c hi năđaăd ngăhóaălàăxemăxétăcácă

đ cătínhănàoăcóăth nhăh ngăđ năgiáătr c ngănh cácăquy tăđ nhăđaăd ngăhóaăc a

doanh nghi p mình

Cácălýăthuy t v tàiăchínhăkhácăc ngănh n m nh r ng, vi căđaăd ngăhóaăcóăth mangăđ n nh ng l iăíchăc ngănh ăchiăphíăchoăcácădoanhănghi p.ă aăd ngăhóaăcóăth

mang l i nh ng l iăíchănh ăgi măchiăphíăpháăs nă(ShleiferăvàăVishny,ă1992),ăgi m

thu thôngăquaăt ngăt ng n (MajdăvàăMyers,ă1987;ăLewellen,ă1971)ăhayăt ngăhi u

qu phânăb ngu n l c (Myers, 1977; Stulz,ă1990;ăKhannaăvàăTice,ă2001).ăNg c

l i,ă đaă d ngă hóaă làmă phátă sinhă chiă phí, ch ng h nă nh ă v nă đ tr c pă chéoă choă

nh ngă đ nă v thua l (Milgromă vàă Roberts,ă 1992;ă Rajan,ă Servaesă vàă Zingales,ă2000).ăThêmăvàoăđó,ănh ng chiăphíăđ i di n mà d năđ n quy tăđ nh th c hi năđaă

d ngăhóaăl iălàănguyênănhânălàmăgi măgiáătr doanh nghi p nhi u nh t, ch ng h n chiăphíărent-seekingă(ScharfsteinăvàăStein,ă2000)ăhayăthamăgiaăvàoănh ng d ánăđ u

t ăthua l nh ngăl iăcóăm c th ng hoa h ngăcáănhânăcaoă(DenisăvàăSarin,ă1997;ăRoseăvàăShepard,ă1997),ăv.v…

M cădùăcònăr t nhi uătranhăcãiăv l iăíchăc ngănh ăchiăphíăc a vi c th c hi n đaăd ngăhóa.ăNh ngănhìnăchung,ăs l ngănghiênăc u th hi n s giaăt ngăchiăphíă

l i chi m nhi uă uăth Ch n h nănh ăBergerăvàăOfeckă(1995)ăđãănghiênăc uăcácă

doanh nghi păđaăd ngăhóaăc a M vàăchoăth yăgiáătr vàăhi u qu kinh doanh c a

doanh nghi păđaăngànhăb gi măđiă13-15% so v i doanh nghi păđ năngành.ăLinăvàă

Servaes (1999, 2002) cho th y s s t gi mă10%ăgiáătr c aăcácăt păđoànă Nh t,

gi m kho nă15%ăgiáătr c aăcácădoanhănghi păđaăd ngăhóaă Anhăvàăkho ngă7%ăgiáă

tr c aăcácădoanhănghi p t i th tr ng m i n i

Nh ngălýăthuy tăđ căđ aăraăđãăkhôngăgi iăthíchărõăràngăv nhăh ng c aăđaă

d ngăhóaălênăgiáătr doanh nghi p, cóănhi u cáchăgi i thíchătrongăcácănghiênăc u cho

th y r ng vi c gi măgiáătr c aăcácădoanhănghi păđaăngànhăth t s đángăloăng i

Ch ng h nănh ,ăcó nghiênăc u cho r ng,ăcácădoanhănghi păcóăgiáătr vàăhi u qu

gi măđiăkhôngăph iălàăvìăvi căđaăd ngăhóaăkhôngăhi u qu màăvìăcácădoanhănghi p

l a ch n th c hi năđaăd ngăhóa khi l iăíchăđ tăđ c t kinh doanh theo t păđoànăl n

h năchiăphíăc aănóă(Matsusaka, 2001;ăMaksimovicăvàăPhillips,ă2002), ho căkhiăcácă

c ăh i kinh doanh b c n ki tă(CampaăvàăKedia,ă2002) M t khi l i nhu n ti măn ngăvàăc ăh iăt ngătr ng b thi u h t, s làmăchoăgiáătr doanh nghi p gi măđiătr c khi nóăth c hi năđaăd ngăhóa i uănàyăt o nênăm i quan h n i sinh gi aăđaăd ngăhóaăvàăgiáătr doanh nghi p,ăvàăn uăkhôngăphátăhi n ra nh ng y u t n iăsinhănàyăcóăth

d năđ n nh ng k t lu n sai l mătrongăđánhăgiáătácăd ng c aăđaăd ngăhóaăv iăgiáătr vàăhi u qu kinh doanh c a doanh nghi p Campa vàăKediaă(2002)ăchoăth y r ng,

m t khi bi n n iăsinhăđ căđi u khi năthìăs s t gi măđ cătínhătoánăcóăth gi măđi,ăvàăth măchíăcònăbi năng c l iăthànhăph năth ng đ i v iăcácădoanhănghi păđó

Tr c th c tr ngăđó,ăcùngăv i m căđíchălàătìmăhi u xem m căđ nhăh ng

c aăđaăd ngăhóaălênăgiáătr vàăhi u qu c a doanh nghi p t i th tr ng m i n iănh ă

Vi t Nam nh ăth nào,ăli u r ngănóăcóăt ngăđ ng v i đaăph n cácăk t qu nghiênă

c u đãăth c hi n trênăth gi iăhayăkhông,ăđ ng th iătìmăki mănguyênănhânăd năđ n

s nhăh ngăđó Tácăgi th c hi nănghiênăc u th c nghi măđ tàiă“ a d ng hóa

và giá tr doanh nghi p – nghiên c u t các doanh nghi p niêm y t trên sàn

ch ng khoán c a Vi t Nam”

1.2 M c tiêu vƠ cơu h i nghiên c u:

Do vi cănghiênăc uăsâuăr ng v năđ nàyăs ph iăđ uăt r t nhi u th i gian choănghiênăc uăvàăthuăth p d li u Trong ph măviăđ tàiănày,ătácăgi mong mu n

cung c p m tăcáiănhìnărõăh năv v năđ đaăd ngăhóaăc ngănh ănh ngănhânăt tácă

đ ngăđ n s thayăđ i trongăgiáătr vàăhi u qu doanh nghi p kinhădoanhăđaăngành

đ tăđ c m cătiêuătrên,ătácăgi ti năhànhănghiênăc uăđ tr l iăchoăhaiăcâuăh i sauăđây:

1 Giáătr c a cácădoanh nghi păđaăd ngăhóa t ngăhayăgi măh năsoăv iăcácă

doanh nghi păkinhădoanhăđ năngành?

2 Giáă tr c a doanh nghi pă đaă ngành t ng hay gi m h nă soă v i doanh

nghi păđ năngànhăcóăph iălàădoăvi căđaăd ngăhóa,ăhayălàădoăcácăy u t khác?

1.3 i t ng vƠ ph m vi nghiên c u:

tàiănghiênăc uăgiáătr doanh nghi p b nhăh ngănh ăth nàoăkhiăth c

hi nă kinhă doanhă đaă ngànhă c a các doanh nghi p niêmă y tă trênă sànă ch ngă khoánătrongăgiaiăđo n 2006 ậ 2011 S li uăđ cătríchăxu t ra t cácăbáoăcáoăth ngăniên,ăbáoăcáoătàiăchínhăđãăđ c ki mătoánăc aăcácădoanh nghi p, ngu n s li uăđ c l y

t cácăwebsiteănh ăwww.cophieu68.com , www.fpts.com.vn , www.cafef.vn

1.4 Ph ng pháp nghiên c u:

tàiăk th aăcácăk t qu vàăcácămôăhìnhănghiênăc u t cácăh c gi trênăth

gi i đãăth c hi n t iăcácăth tr ngăkhácănhau,ăđ nghiênăc u th c nghi m t iăcácă

doanh nghi p Vi t Nam

tàiăs d ngămôăhìnhăh iăquyătheoăph ngăphápăbìnhăph ngănh nh t LS

(Least Squares)ăvàămôăhìnhăh iăquyătácăđ ng c đ nhăFEMă(FixăEffectăModel)ăcònă

g iă làă h i quy bi n gi bìnhă ph ngă nh nh t LSDV (Least Squares Dummy Variable)ătrênăd li u b ng (Pannel data) đ phânătíchăm i quan h gi aăgiáătr c a

doanh nghi păkinhădoanhăđa ngànhăvàăkinhădoanhăđ năngành,ăc th :

- Soăsánhăgiáătr v t tr i (Excess Value - EXVAL) vàăhi u qu v t tr i

(Excess Performance - EXPER) c a nh ng doanh nghi pă đ nă ngànhă v i doanh

nghi păđaăngành,ăđ xem lo i doanh nghi p nàoăcóăgiáătr vàăhi u qu caoăh n.ăBênă

c nhăđó,ăđ tàiăc ngăxemăxétăch tiêuăhi u qu v t tr i EXPER cóăm iăliênăh v i

ch tiêuăgiáătr v t tr i EXVAL nh ăth nào

- Th c hi n ch yămôăhìnhăh i quy theoăph ngăphápăbìnhăph ngănh nh t

LS vàămôăhìnhăh iăquyătácăđ ng c đ nh FEM đ xácăđ nh vi căt ngăho c gi măgiáă

tr vàăhi u qu c a doanh nghi păđaăngành,ăt đóăxácăđ nh nguyênănhânăd năđ n s thayăđ iăgiáătr vàăhi u qu c a doanh nghi păđaăngànhăsoăv i doanh nghi păđ năngành

- i u ch nh l i cácăbi n n iăsuyăđ xácăđ nh y u t c th làmăthayăđ i giáă

tr vàăhi u qu doanh nghi p

- Sauăcùng,ăđ tàiădùngăh s Tobin’qăđ tính l iăgiáătr doanh nghi păvàăđ mătraăđ i chi u l i k t qu đãăphânătíchă trên

Ch ngă4:ăN iădungăvàăk t qu nghiênăc u

Ch ngă5:ă ánhăgiáăk t qu nghiênăc uăvàăg iăý

CH NG 2 Lụ LU N VÀ CÁC NGHIÊN C U TH C NGHI M

T cácănghiênăc uătr căđây,ăcóăhaiăquanăđi măchínhăv m iăliênăh gi aăđaă

d ngăhóaăvà giáătr doanh nghi p:

M t là, đaăd ng hóaălàmăgi măgiáătr doanh nghi p,ănghiênăc uăđi năhìnhăchoă

quanăđi mănàyălàăAndre J.Bate (2007), SungăC.BaeăvàăTaekăHoăKwonă(2008),

Sheng-Syan Chen, Kim Wai Ho (2000)

ảai là, đaăd ngăhóaălàmăt ngăgiáătr doanh nghi p,ănghiênăc uăđi năhìnhăchoă

quanăđi mănàyălàăHadlockăvàăcácătácăgi (2001), Khanna and Palepu (1999)

Trênăhaiăquanăđi măđó,ătácăgi trìnhăbàyăch ngă2ăv iăcácăn i dung sau:

- Khungălýăthuy t liênăquanăgi aăđaăd ngăhóaăvàăgiáătr doanh nghi p

- Cácănghiênăc u th c nghi m v m iăliênăh gi aăđaăd ngăhóaăvàăgiáătr

2.1.1 a d ng hóa làm t ng giá tr doanh nghi p:

2.1.1.1 Quy mô doanh nghi p nh h ng đ n chi phí s d ng v n:

Cácădoanhănghi păđaăd ngăhóaăth ng vay nh ng kho n ti n l năcóăth đ c cácăch n dànhăchoă uăđãi,ădoăđóăcóăth gi măđ căchiăphíăs d ng v n.ăThêmăvàoăđó,ăvi căphátăhànhăc phi uăhayătráiăphi uăt ngăđ i l n c a h c ngăchoăphépăh

gi m thi uăcácăchi phíăphátăhànhătrongăcôngăchúngă(SáchăTàiăChínhăDoanhănghi p

hi năđ i ậ PGS.TS Tr n Ng căTh )

2.1.1.2 S d ng th tr ng v n n i b hi u qu :

Vi căđaăd ngăhóaăs d dàngăh nătrongăvi c t n d ngăđ c ngu n v n n i b , khiămàăvi căhuyăđ ngăvàăs d ng v năbênăngoàiăth ngăkhóăkh năvàăt năkémăh n.ăBênăc nhăđó,ăvi căgiaăt ngăs d ng ngu n v n n i b s làmăchoăs giámăsátăc a

cácăc đôngăt ngălên,ăhayănóiăkhácăh năđóălàăt ngăs t ngătácăgi aăcácăc đôngăvàă

ng i qu nălý,ăđi uănàyălàmăchoăvi c s d ng ngu n v năcóăhi u qu h n,ăđ ng th i

s chuy n giao ngu n v n t nh ng b ph n ho tă đ ngăkhôngăhi u qu sang b

ph năkhácăho tăđ ng t tăh năc ngăs làmăchoăgiáătr doanh nghi păt ngălên.ă

Williamson (1970, 1975) cho r ngăcácăcôngătyăth c hi n đaăd ngăhóaănh m

t n d ng nh ng ngu n l c hi u qu trongăđ năv c a h thôngăquaăth tr ng v n

n i b ăCácăth tr ng v năbênăngoàiăvàăn i b khácăv i nhau v quy n ki măsoátă

đ i v iătàiăs n c aăcôngăty.ăTàiăchínhăbênăngoàiă(víăd nh ăngânăhàng)ăkhôngăs

h uăcácăcôngătyămàănóăchoăvayăv n,ănh ngătàiăchínhăn i b (t c tr s chính) s

h uăcácăcôngătyăngh aălàănóăcóăquy n ki măsoátătrongăvi c s d ngăcácătàiăs n c a công ty

Gertner et al (1994) cho th y s khácăbi t trong quy n ki măsoátăgi aănhàătàiăchínhăbênăngoàiăvàătàiăchínhăn i b Cóăba v năđ quan tr ng n y sinh đ i v i vi c

s d ng v n n i b c a các côngă ty:ă t ngă khuy nă khíchă giámă sát,ă gi m khuy n khíchăkinh doanhăvà b tríăl iătàiăs n t tăh n.ăKhôngăgi ngănh ăcácăngânăhàng,ătr

s chínhăcóănhi u đ ng l c trong vi c giámăsátăcácăho tăđ ng c aăcôngătyăcon vàăcácănhàăqu nălý, dovi c giámăsátăt tăh năs đ m b o l i nhu năsauănày c aăcôngătyă

s caoăh n Tuyănhiên, nh căđi m c a quy n ki măsoátăc a tr s chínhălàănóălàmă

gi măđ ngăc ăc aăcácănhàăqu nălýălàmăvi c nhi uăh n.ăVìăcácănhàăqu nălýăkhôngăcóă

quy n ki măsoátătàiăs n c aăcôngăty,ăh khôngăth t n d ng cácăk h liênăquanăđ n

kh n ngăqu nălýăvàăcácăc ăh i cho h ,ădoăcóăs qu nălýăt tr s chính.ăM t đ c

đi măkhácăc aătàiăchínhăn i b làăho tăđ ng nhăh ng c aăcác nhàăqu nălýăcóăth

t oăraăgiáătr choăcôngăty.ăKhi t ngăc ng s d ng v n n i b , s có s t ngătácăcaoăh năgi aănhàăqu nălýăvàătr s , do v ynó cóăth cóă nhăh ngăđ n quy tăđ nh

đ uăt c aăcácăb ph n,vàădoăv y d năđ n vi c s d ng t tăh năcácătàiăs n c aăcôngă

ty N u m t b ph n kinh doanh c th ho tăđ ngăkémăhi u qu ,thì tàiăs n c aănóăcóă

th đ c chuy n giao cho m t b ph n khácăđ s d ng hi u qu h n.ăNg c l i

n u m tăcôngătyăđ năngành ho tăđ ngăkémăhi u qu , nóăs khôngăcóăs l a ch n nàoăkhácăvìăth s ph iăthanhălý tàiăs n c aămìnhă m tăgiáătr th păh n

Steină(1997)ăc ngăh tr cácăl p lu n r ngăđaăd ng cácădoanhănghi păcóăth

t oăraăgiáătr ăTrongămôăhìnhăc aăông,ătr s chínhăcóăquy n ki măsoátăcácăngu nătàiănguyênăvàăngu n g c l iăíchăt ănhânăđ c t o ra b iăcácăd ánăd i s ki măsoátă

c aănó.ăTr s chínhăs nh năđ c m t ph n l năh năl iăíchăt ănhânăđ c t o ra b i

m t d ánănhi u l i nhu năh n.ăDoăđóăkhuy năkhíchăc a tr s chínhălàăđ th c hi n cácăd ánăcóăl iăh năđóăs làmăt ngăl iăíchăriêngăc aănó.ăDoăquy n ki măsoátăc a tr

s chínhăcóăth m tăcácăngu n l c t m t b ph năvàăchuy nănóăvàoăcácăb ph n

x ngăđángănh t, n iăl i nhu năcaoăh năho cănóăcóăth s d ngătàiăs n m t b ph n

c aătàiăs n th ch păđ nângăcaoătàiăchínhăvàăsauăđóăchuy nănóăchoăm t b ph năcóă

l iăh n

2.1.1.3 ng b o hi m n :

Cácădoanh nghi p th c hi năđaăd ngăhóaăcóăkh n ngăhuyăđ ng n caoăh n.ăóălàădo, khi th c hi năkinhădoanhăđaăngànhăthìăs d năđ n gi m r i ro trong t ng

th h năsoăv iăkinhădoanhăđ năngành,ăvàăđi uănàyălàmăchoăcácăch n t tinăh năđ i

v iădòngăti n c a h V i kh n ngăvayăn caoăh nănh ăv y s làmăchoăgiáătr c a

doanh nghi păt ngălên.ă

Lewellen (1971) cho r ngăcácăcôngătyăđaăd ng hóaăcóăkh n ngăhuyăđ ng n caoăh n, vìăvi c kinh doanh đaăngành làmăgi m s bi năđ ng doanh thu trong thu

nh păvàădoăđóăcácăch n t tinăh nătrongătoànăb dòngăti n m t c aăcácăb ph n

c a m tăcôngătyăđaăngànhăsoăv iăcôngătyăđ năngành.ăL p lu n c a ông d aătrênă“đaă

d ngăhóaăch n ” vàă“đaăd ngăhóaăng i vay”.ăKhiăng i ch n đaăd ngăhóaăt călàă

h đãăsanăs nh ng r i ro, b ngăcáchăch l y m t ph n trong t ng danh m căđ uăt ă

c aămìnhăchoăcácăt ch căkhácănhauăvay, vàăvi cănày đ m b o r ng danh m căđ u

t ăc a h s khôngăb x uăđiăcùngăm tălúc.ăNh ngăLewellen khôngăth đ m b o

r ngăng iăđiăvayăs khôngăm căđ nh v kho n n c a h thôngăquaăhìnhăth c đaă

d ngăhóaănày.ăM tăkhácăkhiăvay, cácăcôngătyăđaăd ngăhóaădo sápănh păthìăc ăh i tr

n t ngăh năb iăvìăn u m t trong nh ng b ph n sápănh p cóăhi u qu kinh doanh kém,ăthìăcácăb ph năkhácăcóăth h tr b ng dòngăti năd ăth a c aămình.ăVìăth s làmăgi mănguyăc ăv n trongătr ng h p c aăđaăd ngăhóaăb ngăsápănh p.ă i uănàyă

giúpăt ngăc ng ni m tin c aăng i cho vay, d năđ n t ng kh iăl ng n caoăh nă

đ i v i cácăt păđoànăđaăd ng hóa

ShleiferăvàăVishnyă(1992)ăchoăr ngăbênăc nh vi căl uăchuy n ti n t caoăh năcácăt păđoànăcóăl i th v tínhăthanhăkho n c aătàiăs n.ăTàiăs n “táiăs d ng” nh ătàiă

s nă th ngă m iă cóă th d dàngă thanhă kho nă h nă soă v iă cácă tàiă s nă t ngă tr ng

ch ng h nănh ăcácăcôngătyăcôngăngh caoăvàăcácătàiăs năcóătínhăchuăk nh ăcácăcôngătyăthépăvàăhóaăch t M t t păđoànăcóăth bánătàiăs n c aămìnhăchoăcácăngànhăcôngănghi p khácănhau.ăMi nălàăcácăt păđoànănàyăcó kh n ngăthanhăkho n v tàiă

s n, và tránhăbánătàiăs năchoăcácăngànhăcôngănghi păcóătínhăthanhăkho năkémăv tàiă

s n T păđoànăc ngăcóăcácăl a ch n đ thanhălýătàiăs n c aămìnhăcho cácăb ph năđ cácăgiáătr c aătàiăs năthanhălýăv năkhôngăb nhăh ng.ăVìăv y, n u m tăcôngătyă

đ năngànhăc năbánătàiăs n c aămìnhătrongăm t cu c kh ng ho ngătàiăchính,ănóăcóă

th c m th yăkhóăkh n, b iăvì ngànhăcôngănghi p t ngăđ ng v i h c ngăđangăph i

đ i m t v i cu c kh ng ho ngăt ngăt M tăkhác,ăm tăcôngătyăđaăd ng hóaăcóăs

l a ch năbánătàiăs n c aămìnhăchoănh ngăngànhăcôngănghi pămàăítăb nhăh ng b i

cu c kh ng ho ng.ăVìăv y,ăcácăcôngătyăđaăd ng hóaăcóăb o hi m ch ng l i r i ro th

tr ngăvàădoăđóăcóăkh n ngăn caoăh n

2.1.1.4 L i th c a kinh t theo quy mô:

Cácădoanh nghi p đaăd ngăhóaăcóăth t n d ngăđ c nh ngătàiăs năc ngănh ă

nh ngăbíăquy t chung c a h đ ph c v cho nhi uăngànhămàăh đangăthamăgiaăs n

xu t.ăBênăc nhăđó,ăvi căđaăd ngăhóaăgiúpăchoădoanh nghi p gi măđ căchiăphíăgiao

dchăliênăquanăđ n vi căcóăđ c nh ngătàiăs năvàăd ch v t cácădoanhănghi păkhác.ă

T đóăcácădoanh nghi p đaăd ngăhóaăcóăth t n d ngăđ c l i th doăquyămôăc a mìnhăvàălàmăt ngăgiáătr cho doanh nghi p

Teece (1980) cho r ngăcôngătyăđaăd ngăhóaăcóăth g tăháiănh ng l iăíchăc a

kinh t theoă quyă môă doă hìnhă th c t ch c c aă nó.ă M tă côngă tyă đaă ngànhă cóă th

chuy năgiaoăbíăquy tătrênăkh păcácăb ph n c aănóăvàădoăđóăg tăháiănh ng l iăíchă

c a kinh t theoăquyămôămàăt đóăgiúpăt ngăc ngăgiáătr c aănó.ăT ngăt nh ăv y

tàiăs năcóăth đ c s d ngăđ s n xu t nhi u s n ph m cu iăcùngăliênăquanăcóăth

đ c s d ng hi u qu h năn uăchúngăđ c s h u b i m tăcôngătyăduyănh t

Teece (1982) l p lu n r ngăcácăcôngătyăth c hi n đaăd ng hóaăđ gi m chi phíăgiaoăd chăliênăquanătrongăvi căcóăđ căcácătàiăs năvàăcácăd ch v khácănhauăt cácăth tr ngăkhácănhau.ăVàăchínhănh ngăđi uănàyăs t oăraăgiáătr cho m tăcôngătyă

th c hi n đaăd ngăhóa

2.1.1.5 T n d ng đ c s c m nh c a th tr ng:

Cácă doanh nghi p th c hi nă đaă d ngă hóaă s t n d ngă đ c s c m nh th

tr ng,ătheoăđóăcácădoanh nghi p nàyăcóăth s d ng l i nhu n c aăngànhănàyăđ h

tr v giáăc choăngànhăkhác,ăho c gi aăcácăngànhăcóăth kh t n cho nhau, ho c cácădoanh nghi p l n s th c hi n giao d ch v iănhauăvàăt đóăcóăth lo i b nh ng

doanh nghi p nh ra kh i th tr ng.ăNgoàiăra,ăcácădoanh nghi p đaăd ngăhóaăcóă

m tăđ ti păxúcăv i th tr ngăcaoăh năvàăt đóăd năđ n kh n ngăbánăhàngăcaoăh năvàăd năđ n l i nhu năcaoăh n,ălàmăgiaăt ngăgiá tr cho doanh nghi p đaăd ngăhóa.ă

Villalonga (2000); Scott (1982)

2.1.2 a d ng hóa làm gi m giá tr doanh nghi p:

2.1.2.1 Lý thuy t đ i di n:

Lýăthuy tănàyănóiăv mâuăthu n v quy n l i gi aăng i qu nălýăvàăng i

ch doanh nghi păhayăcácăc đông.ăTrongăkhiăng i ch doanh nghi păvàăcácăc đôngăluônămu n doanh nghi pămìnhăho tăđ ng v iăquyămôăt iă u,ăthìăng i qu nălýă

l i mu nălàmăsaoăchoădoanhănghi p c a h luônăcóăquyămôăl n nh t,ădùăr ng quy môăt iăđaăđóăcóăth khôngăph iălàăt iă u.ăV i nh ng doanh nghi păcóăquy môăcàngă

l n,ăthìăng i qu nălýăcàngăcóăth ki măđ c nhi u l iăíchăriêngăchoăb năthânăh

c ngănh ăchoănh ngăng iăthânăc a h ăChínhăvìăth màănhàăqu nălýăluônăcóăđ ng

c ăđ tri năkhaiăkinhădoanhăđaăngành,ăchoădùăngànhăđóăcóămangăl i nhi u l iăíchă

cho doanh nghi p hayăcácăc đôngăhayăkhông.ăChínhăvi c m r ngăkinhădoanhăđ i tràănh ăv y s d năđ n vi c gi măgiáătr c a doanh nghi p

Jensen (1986) cho r ng, ng i qu nă lýă cóă xuă h ng ti pă thuă vàă qu nă lýă

nh ngătàiănguyênămàăkhôngăcóăt iă uăv quyămô.ă i uănàyălàădoăvi c qu nălýănh ng

tàiă nguyênă quáă kh nh ă v y s mang l i cho h nh ng l iă íchă riêngă v qu nă lý.ă

Nh ng l iăíchăriêngănàyălàmă t ngăs c m nhăvàăuyătínăc aăng i qu nălý Jensen

(1986) cung c p b ng ch ng t ngànhăcôngănghi p d u m c a M trong th păniên 1970ăvàăđ u nh ngăn mă1980ăđ cho th y r ngăcácănhàăqu nălýăth c s ti năhànhăcácăho tăđ ngămàăcu iăcùngăd năđ n m tăgiáătr c aăđaăd ngăhóa.ăH năn a,ăcácănhàă

qu nălýăcóăxuăh ngă“c th ”,ăt călàălàmăchoămìnhăcóăgiáătr đ i v iăcácăc đôngă

ho călàmăchoămìnhăkhôngăth thi uăđ côngătyăs ph i r t t năkémăn u ph i thay th

ng iăkhácăthayăh

ShleiferăvàăVishnyă(1989)ăđãăxâyăd ng m tămôăhìnhăchínhăth c cho s c

th qu nălýăvàăchoăth y r ngăcácănhàăqu nălýăcóăxuăh ngăđ uăt ăcácăngu n l căcóăgiáătr c a doanh nghi p ho cătàiăs n c a c đôngăthànhătàiăs n qu nălýăc th , ngay

c khi vi căđ uăt ănh ăv yăkhông làm t iăđaăhóaăgiáătr cho doanh nghi p ho c ch

s h u c aănó ShleiferăvàăVishnyă(1989)ăcungăc p m tăvíăd v c th qu nălýăthôngăquaăđ uăt ăđ ng s t c a m tăgiámăđ căđi uăhành.ăH cho th y r ng CEO c a ctyăđ ng s tăcóăl ng ti n m t l n ph iăđ i m t v i s l a ch n ho căđ uăt ănângă

c p tuy năđ ng s t ho căt ngăc t c N u CEO cam k tătr căđóăthìăanhătaăcóăth tríchăxu tătàiănguyênătrongăcácăhìnhăth c ti năl ngăvàăđ c quy n Vi cănàyăs l n

h năsoăv iăcácătàiănguyênăôngăcóăth tríchăn uăôngăt ngăc t c.ăVìăv y,ăcácăCEOă

đ uăt ăvàoăđ ng s tăvàălàmăchoăb năthânămìnhăc th v ngăvàngăh năngayăc khi nóăkhôngăph iălàăm t chi năl c t iăđaăhóaăgiáătr ShleiferăvàăVishnyă(1989)ăđoă

l ng m căđ c a c th so v i s t n t i c a k n ngăvàăki n th c qu nălýăc aănhàă

qu nălýăb ngăcáchăquanăsátăcácătàiăs n c th nh ăth nào.ăCácănhàăqu nălýăgi măxácă

su t b sa th i ho c c i thi n v tríăth ngăl ng c a h liênăquanăđ n ti năl ngă

b ngăcáchăth c hi năcácăho tăđ ng c th nh ăv y H c ngăchoăr ng c th qu nălýăkhôngăph iălúcănàoăt iăđaăhóaăgiáătr choăcácăcôngătyăvàăcungăc p b ng ch ng v s

ch ng l i qu nălýăđ ti p qu n, s đ uăt ăgi măgiáătr vàoăth mădòăd u m vàăs

mua l i gi măgiáătr b iăcácănhàăqu nălýăv i c ph n s h u th p

2.1.2.2 S không hi u qu c a th tr ng v n n i b :

Thôngăquaăs tìmăki măcácăđ c l i (rent-seeking) c aăcácănhàăqu nălýăb ph n

t th tr ng v n n i b Cácănhàăqu nălýăb ph năth ng t ngăc ng nh ng ho t

đ ngătìmăki măđ c l i m tăcáchălãngăphíănh măthuăhútăth t nhi u ti n t ngu n qu vàă

ngu n v n n i b ,ăđi uănàyălàmăchoăvi căphânăb ngu n v n n i b khôngăhi u qu vàăs làmăchoăgiáătr doanh nghi p gi măđi.ăNgoàiăra,ăvi căđ uăt ăkhôngăđ vàoănh ng ngànhăcóăc ăh iăt ngătr ng t tăvàăđ uăt ăquáăm căvàoănh ngăngànhăcóăkh n ngăt i

t c ngăs làmăgi m hi u qu đ uăt ăc a v n n i b , d năđ năgiáătr doanh nghi p

gi măđi

Wulf (1999) đãăs d ngămôăhìnhăr iăroăđ oăđ căc ăb năđ cho th y r ngăcácă

ho tăđ ng nhăh ngătrongăcácăhìnhăth căgâyănhi uătínăhi u d năđ n vi căphânăb v n khôngăhi u qu trênăđ năv ăTrongămôăhìnhăc aămình,ăôngăchoăth y r ng, nhi m v chínhăc a tr s chínhălà phânăb v n choăcác b ph năđ t iăđaăhóaăgiáătr c aăcôngă

ty đây,ătrongădoanhănghi p l nănàyăs chia thànhăhai lo i b ph n M tălà, b ph n

nh ítăl i nhu năđ căthànhăl păd i s giámăsátăc a m tăng i qu nălýăcóăquy n h n

ch trongăcôngăty,ălà cácădoanhănghi p m i thànhăl p c aăcôngăty.ăNg i qu nălýăc a cácăb ph n nh nàyă khôngăcóă nhăh ngăđ n s phânăb ngu n v n c aăcácătr s chính.ăHaiălà,ăb ph n l n v i m c l i nhu n cao.ăNóăcóăth đ căcoiănh ălàăngànhă

kinh doanh c tălõiăc aăcôngăty.ăV năđ phátăsinhălàădoăcácăm cătiêuăkhácănhauăc a tr

s chínhăvàăqu nălýăc a b ph nănày.ă i v i tr s chính,m cătiêuălàăt iăđaăhóaăgiáă

tr c aăcôngătyătrongăkhiăqu nălýăb ph n mu năcóăm tăngânăsáchăl năh n.ăNg i

qu nălýăc a b ph n l năh năcóănhi u quy n l căh nătrong vi c nhăh ngăđ năquáătrìnhăraăquy tăđ nhătrongăcôngăty.ăTr s chínhăd aătrênăcácăthôngătinăđ căđ aăraăb i

ng i qu nălýăb ph n c a b ph n l n (thôngătinăriêng) vàăcácăđ cătínhăđángăchúăýă

c aăcácăb ph n nh (thôngătinăđ iăchúng)ăđ quy tăđ nhăbaoănhiêuăv n s đ c phână

b cho b ph n nh Ho tăđ ng nhăh ng b iăng i qu nălýăb ph n l năh năc ngăliênăquanăđ n m t ph n chiăphíăc a tr s chính.ăV năđ b t ngu n t gi a tr s chínhăvàăcácănhàăqu nălýăb ph năcóăth đ cămôăt nh ălà m t v năđ nguy hi mătiêuă

chu năđ oăđ c Tr s chínhăkhôngăth quanăsátăxemăng i qu nălýăb ph n l n cóăb nhăh ng b i nh ng v năđ cá nhânăđ n vi c thi t k cácăh păđ ng hayăkhông, đ t

đóăcóăth ng năch n ho căchoăphépăcácăho tăđ ng nhăh ng c aăcácănhàăqu nălýăb

ph n l n

ScharfsteinăvàăSteină(2000)ăgi iăthíchăd aătrênăs khôngăhi u qu thôngăqua tr

c p chéoă(cross-subsidisation) cácăngu nătàiănguyênătrongth tr ng v n n i b S

khôngăhi u qu c a tr c p chéoăx yăraăkhiăcácăngu n l căđ căphân b quáănhi u vàoănh ngăngànhăcóăc ăh iăt ngătr ngăkémăvàăđ uăt ăquáăítăvàoănh ngăngànhăcóăc ă

h iăt ngătr ng t t

Rajanăetăal.ă(2000)ăđ xu t r ngăđ ng l căđ ngăsauăphânăb khôngăhi u qu

trong m t t păđoànăđaăd ng hóaălàăs đaăd ngăcácăc ăh iăđ uăt ăvà s phânăb cácă

ngu n l c gi aăcácăb ph năcôngăty.ă đây,ăôngăchiaăraăthànhăhai lo iăc ăh iăđ uăt ălà:ăđ uăt hi u qu làăđ uăt ămang v giáătr t iă uăvàăđ uăt ăphòngăth làăđ uăt mang

v giáătr th păh nănh ngăl iăđ c b o v b i m t b ph n cóăquy n th trong doanh côngăty Theo quy t c,ăthì th ngăd ăđ c t o ra b i m t b ph n c th ph iăđ c chia

s cho cácăđ năv khác.ăN uăcácăđ năv t ngăt nhau v cácăngu nătàiănguyênăvàăc ă

h i,ăthìăth ngăd ăđ c t o ra s khôngăkhácănhauănhi u.ăTrongătr ng h p đó,ăcác b

ph n qu nălýăs khôngăcóăđ ngăc ăđ điăch ch kh i l a ch n m căđ hi u qu c aăđ u

t ăb iăvì s ti năđ c chia s cho cácăđ năv s khôngăkhácănhau nhi u S khôngă

hi u qu phátă sinhă trongă môă hìnhă nàyă khiă cácă b ph n khácă nhauv cácă ngu nă tàiă

nguyênăvàăc ăh i.ăCácănhàăqu nălýăb ph n bi t r ng n uăcácăđ năv khácănhau v

ngu n l căvàăc ăh i thì s t o ra th ngăd ăkhôngăđ ngăđ u.ăÍtănh t m t qu nălý b

ph n t o ra th ngăd ăcaoăh năs khôngăs năsàngăđ chia s th ngăd ăc aămìnhăvàădoăđóăôngăs th c hi năđ uăt ăphòngăth Tr s chínhăkhôngăth bu căcácănhàăqu nălýă

b ph n chia s theoănguyênăt c trên, nh ngănóăcóăth chuy n ngu n l c cho cácăb

ph nă cóă ítă c ă h i v i n l c làmă choă nóă ítă khácă bi t v th ngă d ă soă v i b ph n khác,t đóăng i qu nălý b ph n v iăcácăc ăh i t tăh năs l a ch n đ uăt ăcóăm căđ

hi u qu caoăh n.ăVìăv y, tr c păchéoăkhôngăhi u qu cácăngu n l c di n ra trong

m t n l căđ ng năch năkhôngăhi u qu l năh năcóăth x y ra n uăđ uăt ăphòngăth

đ c l a ch n

ChoeăvàăYină(2009)ăđ aăraăkhungălýăthuy t b ngăcáchăphânătíchănh ng quy t

đ nhăđ uăt ătrongăm tăcôngătyăđaăngành.ăTrongămôăhìnhăc aămình,ăh cho th y r ng

n uăcácăt păđoànăthànhăcôngătrongăvi căpháăv gi i h năngânăsáchăc aăcácăđ năv c a

h thìăhi u qu c a t păđoànăđaăngànhăt ngălênăthôngăquaăth tr ng v n n i b c a mình.ăCácăCEOătrongămôăhìnhăc a h cóăquy năphânăchiaăvàătáiăphânăb cácăngu n

l cătrênătoànăb ph nănh ngăkhôngăth làmănh ăv y m tăcáchăđ c l p Quy tăđ nh c a

h đ phânăb ngu n l c cho m t b ph n c th ph thu căvàoăcácăthôngătinăđ c

cung c p b iăng i qu nălýăb ph n v tr ngătháiăc aăcácăb ph năđó.ăCácănhàăqu n lýăb ph n khiăđóăs l yăđ c l iăíchăcáănhânăt cácăđ năv c aămình.ăNh ng l iăíchăcáănhânălàăhàmăs t ngălênătheoădoanhăthuăc a b ph n uăt ăcàngăcaoătrongăm t b

ph năcóăngh aălàădoanhăthuăvàăl iăíchăcáănhânăcàngăcaoăchoăcácănhàăqu nălý b ph n Doăđóăcácănhàăqu nălýăb ph năkhôngăcóăđ ngăc ăđ ti t l tìnhătr ng th c s c aăcácă

b ph n c a h ăChoeăvàăYină(2009)ăđ xu t r ngăcáchăduyănh tăđ tríchăxu tăthôngă

tin trung th c t cácănhàăqu nălýăb ph nălàăth ng cho h khi h ti t l thôngătină

trung th cănh ălàăhìnhăth căthuêăthôngătin.ăNh ăv yăcóăt n t i m t s đánhăđ i gi a cácăl iăíchăc a th tr ng v n n i b v i vi c phânăchiaăcácăngu n l căvàăphânăb l i choăcácăd ánămang l i giáătr t t nh tăvàăchiătiêuăchoăvi c t ch c th tr ng v n n i

b trongăcácăt păđoàn,ăch ng h nănh ăti năthuêăthôngătinăkhiămàănóăcóăm căcaoăh n.ă

H c ngăchoăth y r ng, ti năthuêăthôngătinănóiăchungălàăl năh nătrongăcácăt păđoànăsoă

v iăcácăcôngătyăđ năngành.ăCu iăcùngăh l p lu n r ngăkhiăcácăchiăphíăcaoăh năl iăíchă

c a th tr ng v n n i b thìăcácăcôngătyăt păđoànăcóăgiáătr gi m điăvàăng c l i.ăCácă

đ căđi m đángăchúăýăc aămôăhìnhăc a này làăvi c gi măgiáătr doăđaăd ngăhóaă đâyăkhôngăph iălàăs n ph m c aăphânăb saiăcácăngu nătàiănguyênăt iăcácăth tr ng v n

n i b màăvìădoăti năthuêăthôngătinăthanhătoánăchoăcácănhàăqu nălýăb ph n

2.2 Các nghiên c u th c nghi m đánh giá giá tr c a các doanh nghi p đa

d ng hóa:

2.2.1 a d ng hóa làm gi m giá tr doanh nghi p:

2.2.1.1 Paper1: “Diversification and Firm Value in New Zealand”(Andre J.Bate

1, Andre J.Bate ki m ch ngăxemăgiáătr vàăhi u qu c a cácădoanh nghi pt i

New Zealand trongăgiaiăđo n 1993-2005 cóăgi măđiăkhi th c hi n vi căđaăd ngăhóaă

nh ăm t s b ng ch ngătrênăth gi i đãăth c hi n hayăkhông?

2,ăăSauăkhiăcóăk t qu , ông l i ki m tra l i xem s t ng hay gi m gi măgiáătr

c aăcácădoanh nghi p đaăd ngăhóaănàyăcóăph iălàăk t qu c a vi căđaăd ngăhóaăhayăkhông,ăhayălàădoănh ngăđ cătínhăkhácăkhôngăđ c kh oăsátănh ngăcóă nhăh ng

đ n quy tăđ nhăđaăd ngăhóa?

b) Mô hình nghiên c u:

- Tácăgi ng d ngămôăhìnhătínhăgiáătr v t tr i (Excess Value) vàăhi u qu

v t tr i (Excess performance) c aăBegerăvàăOfeck (1995)ăđ th c hi nănghiênăc u:

Excess valuei =ă 0+ 1(Diversification dummy)i +ă 2(Size)i +ă 3i(Leverage)+

4(Dividend dummy)i+ 5(Proportion of intangible assets)i+ 6(Operating margin)i+ i

Excess performancei =ă 0 +ă 1(Diversification dummy)i +ă 2(Size)i +ă 3i(Leverage)+ă 4(Dividend dummy)i+ă 5(Proportion of intangible assets)i+ă i

c) K t qu nghiên c u:

- K t qu th c nghi măđãăchoăth y r ngăgiáătr doanh nghi păkinhădoanhăđaă

d ngăhóaăgi m 35% so v i doanh nghi păkinhădoanhăđ năngành Vàăk t qu nàyăphùăh p v i r t nhi u b ng ch ngăđãănghiênăc uătr căđây.ăă

- Khi c đ nhăcácăthu cătínhăkhôngăđ căquanăsátănh ngăcóă nhăh ngăđ n

quy tăđ nhăđaăd ngăhóaă(làăn m vàădoanh nghi p ậ đâyălàăhaiăđ cătínhăn i b t nh t)

đ ki mătraănguyênănhânăc a vi c gi măgiáătr c aăcácădoanh nghi p đaăd ngăhóa,ă

Andre J.Bate đãăg p ph i th t b iădoăcácăh s tìmăđ c t ph ngătrìnhăh i quy khôngăcóăýăngh aăth ngăkê.ăTi p t c ki m tra v tácăđ ng c aăchiăphíăđ i di nălênăs

s t gi măgiáătr doanh nghi p, ông c ngăb th t b iăvìăh s tìmăđ căkhôngănh ămongăđ i c a gi thuy tăbanăđ u Ông cho r ng, s gi măsútăgiáătr c aăcácădoanh

nghi p nàyăkhôngăph iălàădoăvi căđaăd ngăhóaăgâyăra,ămàăcóăth làădoăm t s đ c

đi măkhácăc a doanh nghi p khôngăđ căphùăh p khi k t h p v i nhau, ho căc ngăcóăth do s côăl p v đ aălýăvàăth tr ng c aăcácădoanh nghi p NewZealand, d n

đ nătìnhătr ngălàăcácădoanh nghi p nàyăkhaiăthácăc n ki tăcácăc ăh iăt ngătr ng r i sauăđóăm i ti năđ n th c hi năđaăd ng hóa,ăvàăđi uănàyăc ngălàmăchoăcácădoanh

nghi p đaăd ngăhóaăcóăgiáătr gi măđi

- Ngoàiăra, khi ki m tra s gi măsútăv giáătr vàăhi u qu c aănghiênăc uănày,ăôngăkhôngătìmăth yăđ c m iăliênăquanănàoăgi a vi c gi măgiáătr v i gi m hi u

qu , và s xungăđ t gi a l iăíchăc aăcácădoanh nghi p con

2.2.1.2 Paper 2: “Corporate Diversification, Relatedness, and Firm Value: Evidence from Korean Firm” - Sung C.Bae và Taek Ho Kwon (2008)

a) N i dung nghiên c u:

- S.C.BaeăvàăT.H.Kwonh c hi n nghiênăc uătrênăcácădoanhănghi p s n xu t t i HànăQu c t n mă1994-2000 v i m u kh oăsát bao g m 2.894ăn m-doanh nghi p, gópăph n quan tr ngăđ i v iăcácălýăthuy tăliênăquanăđ n vi căđaăd ngăhóaă cácăkhíaă

c nh sau:

1, SungăC.BaeăvàăTaekăHoăKwon ch n l aăcácădoanhănghi p t i th tr ng

m i n iălàăt iăHànăQu căđ nghiênăc uăxemăgiáătr c aăcác doanh nghi p kinh doanh

theo d ng t păđoànăcóăgi măđiăsoăv i doanh nghi păkinhădoanhăđ năl hayăkhông?

2, đâyăông phânăbi t ra hai lo iăđaăd ngăhóa:ălàăđaăd ngăhóaăkhôngăliênăk t,

t călàăngànhăkinhădoanhăm iăkhôngăk th aăđ c h th ng kinh doanh s năcó c a

doanh nghi p;ăvàăđaăd ngăhóaăliênăk t, t călàăngànhăkinhădoanhăm i s k th aăđ c

h th ng kinh doanh s năcóăc a doanh nghi p

3, M u kh oăsátăg mă6ăn m,ătrongăđóăcó 3ăn mătr c khi x y ra cu c kh ng

ho ngăvàoăn mă1997ă vàă3ăn măsauăkh ng ho ng Vàăki mătraăxemăgiáătr doanh

nghi pătr căvàăsauăkh ng ho ngăcóăs thayăđ iănh ăth nào?

b) Mô hình nghiên c u:

SungăC.BaeăvàăTaekăHoăKwons d ngămôăhìnhăh i quy theo FV:

FVi = a0 + a1LASSTi + a2RNDPSi + a3SRSTDi + a4OWNi + a5LEVi +

1, K t qu cho th y,ăcácădoanhănghi p kinh doanh theo t păđoànăb gi măđiă

so v iăcácădoanhănghi p kinhădoanhăđ năngành

2, K t qu cho th y r ng, nhìnăchungăvi căđaăd ngăhóaăc aăcácăt păđoànăHànă

Qu călàmăchoăgiáătr cácăt păđoànănàyăgi măđi,ătuyănhiênăm căđ nhăh ng c a

t ng lo iăđaăd ngăhóaăs khácănhau, trongăkhiăcácădoanhănghi păđaăd ngăhóaăkhôngăliênăk tăcóăgiáătr doanh nghi p gi măđi, thìănh ng doanh nghi păđaăd ngăhóa cóăliênă

k t l iăcóăgiáătr doanh nghi p gi măkhôngărõăràng

3,ăTrongăgiaiăđo n nh ngăn mătr c cu c kh ng ho ngăthìătácăđ ng c aăcácă

doanh nghi p th c hi nă đaă d ngă hóaă liênă k tă vàă khôngă liênă k tă lênă giáă tr doanh

nghi p rõăràngăh năsoăv iăgiaiăđo n sau cu c kh ng ho ng

2.2.1.3 Paper 3: “Corporate diversification, ownership structure, and firm value The Singapore evidence” - Sheng-Syan Chen, Kim Wai Ho (2000)

ch ng cho th yăcácăc đôngăn m trong ban qu nălýăthìăcóăt ngăquanăd ngăv i

m căđ đaăd ngăhóa.ă

S.S.Chen và K.W.Ho cho r ng,ă giáă tr c aă cácă doanh nghi p đaă d ngă hóaă

gi măđiătrongătr ng h păcácădoanh nghi p nàyăcóăs c đôngăn m quy n qu nălýăítă

h n,ăvà vi c gi măgiáătr nàyăx y ra cóăth liênăquanăđ n v năđ v chiăphíăđ i di n Cònăcácăc đôngăn măngoàiăbanăqu nălýăthìăch aăcóăb ng ch ng th hi n s tácă

đ ngăđ năgiáătr doanh nghi p Tácăgi cho r ng,ăăđ i v i cácădoanhănghi păcóăgiáă

tr b gi măđi nh ăth ,ăthìăcácăc đôngăn m ngoàiăbanăqu nălýăth c hi năcácăhànhă

đ ng nh m c n tr vi că đaă d ngă hóa doanh nghi p, nh ng c ngă khôngă cóă b ng

ch ng cho th yăchiăphíăđ i di nătrongătr ng h pănàyăđ c gi măđi

Ngoàiăra,ăcònăm t s nghiênăc uăkhácăc ngăcóăk t qu t ngăquanăd ngă

gi aăgiáătr doanh nghi păvàădoanhănghi păđaăd ngăhóa:

- Makoto Nakano (2004) nghiênă c u v c uă trúcă tàiă chínhă trênă cácă doanh

nghi p đaăd ngăhóaăc a Nh tătrongăgiaiăđo n 1998 ậ 2001, cho th y r ng,ăcácădoanh

nghi p càngăcóănhi uăngànhăngh thìăcóăl iăích,ădoanhăs vàăr iăroăcàngăth păvàăđònă

b yătàiăchínhăcàngăcao.ă ng th i, v iăcácădoanhănghi p th c hi năđaăd ngăhóaăthìăgiáătr c aănógi m 5% Ôngăc ngăti năhànhătìmăhi uănguyênănhânăd năđ n s s t

gi măđóăthìănh n th y,ăcácădoanhănghi p th c hi năđaăd ngăhóaăkhôngăliênăk tăcóăs

s t gi m l n nh t,ăvàănh ng l iăíchăcóăđ c t vi căđaăd ngăhóaănh ăti t ki m thu

ho căđònăb yătàiăchínhăv năcònăquáăít,ăvàăkhôngăđ đ bùăđ p ph n s t gi măđó

- Burch vƠ Nanda (2001) nghiênă c uă trênă nh ng doanh nghi pă chiaă táchă

ngànhăkinhădoanh,ănh n th y r ng,ăcácădoanhănghi păsauăkhiăchiaătáchăđãăt oăraăgiáă

tr caoăh năsoăv i doanh nghi pătr căkhiăchiaătách,ăt călàădoanhănghi p kinh doanh

đ năngànhăcóăgiáătr caoăh năsoăv iăđaăd ngăhóa

- Theo Graham, Lemmon vƠ Wold (2002),ăgiáătr doanh nghi pămàăh kh o

sátăgi măđiăm t n aălàădoăcácădoanhănghi pănàyăsápănh p v iăcácădoanhănghi p m c tiêuăđangătrongăgiaiăđo năsuyăthoái,ăđi uănàyăkhi năchoăgiáătr doanh nghi p c a h

b gi m theo

- Theo Campa vƠ Kedia (2002), tácăgi cho r ng,ăcácădoanhănghi păcóăquy t

đ nhăđaăd ngăhóaăkhiăh khôngăcònăc ăh iăt ngătr ngătrongăl nhăv c c aămìnhăn a

Do v y,ăđ i v iătr ng h pănày,ăgiáătr doanh nghi p gi m d năđ năđaăd ngăhóaăngànhăngh ch khôngăph iădoăđaăd ngăhóaămàălàmăchoăgiáătr doanh nghi p gi m

 Tóm l i: Cácă b ng ch ngă trênă choă th y r ng, d uă choă có nhi uă môă hìnhă

nghiênăc uăkhácănhauăvàăth c hi nătrênănhi u th tr ngăkhácănhau,ăcácătácăgi đ u

đ aă raă nh nă đ nh, giáă tr c aă cácă doanhă nghi pă đaă d ngă hóaă gi m điă so v iă cácă

doanh nghi păkhôngăth c hi năđaăd ngăhóa.ăTuyănhiên,ăm căđ s t gi măc ngănh ănguyênănhânăc aănóăthìătùyăthu căvàoăt ngănhàănghiênăc u,ătùyăthu căvàoăh th c

hi n ki măđ nh khíaăc nhănàoăthìăs cóăk t lu n v khíaăc nhăđó,ăch ng h n ki m

đ nh v m iăliênăh gi aăđa d ngăhóaăliênăk tăvàăkhôngăliênăk t, gi aăcácăthànhăph n

c a c đông,ăgi aăcácăchiăphí,…

2.2.2 a d ng hóa làm t ng giá tr doanh nghi p:

2.2.2.1 Paper 1: “Corporate Structure and Equity Offerings: Are There Benefits

a) N i dung nghiên c u:

Trong khi ph n l nănghiênăc u tr căđâyăđ u cho r ng, vi căđaăd ngăhóaăs làmăchoădoanhănghi p ph i ch u t năchiăphíăh nălàăcóăđ c l iăích,ăHadlock đãăth c

hi n nghiênăc u đ ki m đ nh l i xem, th t s vi căđaăd ngăhóaăcóămangăl i l iăíchă

cho doanh nghi păhayăkhông?

Nghiênăc uăđ c ti năhànhătrênăm u g mă641ătr ng h păphátăhànhăc phi u

t n mă1983ăậ 1985 đ xem ph n ng c a th tr ng s nh ăth nàoăđ i v iăthôngăbáoăphátăhànhăc phi u c a doanh nghi p kinhădoanhăđ năngànhăvàăđaăngành?ăVàă

k t qu nàyăcóăphùăh p v i nh ngălýăthuy t cho r ng, doanh nghi păđaăngànhăs

ph i ch u nhi u b t l i so v iăđ năngànhăhayăkhông?

b) Mô hình nghiên c u:

Tácăgi s d ngăphânăchéoămôăhìnhăh i quy:

ARi = b0 + b1HEREi + b2CASHTAi + b3LEVGi + b4DIVYESi +

b5CECDUMi + b6Ln(PROC)i+ b7ln(MVE)i+ b8RUNUPi+b9ln(MB)i+b10VOLATILITYi +b11MULTI*LOWMBi+ i

GSPREADi = a0 + a1HEREi + a2Ln(PROC)i+ a3PCTSOLDi+

a4VOLATILITYi+ i

c) K t qu nghiên c u:

Ph n ngătrungăbìnhăc a th tr ng v thôngăbáoăphátăhànhăc phi u c aăcácă

doanh nghi p đaăngànhăthìăgi măít h năsoăv i doanh nghi p đ năngành.ăNghiênăc u nàyăh tr cho m tălýăthuy tătr căđóălà:ăvi căđaăd ngăhóaăs làmăh n ch nh ng

v năđ v thôngătinăb tăđ i x ngăkhiăbánăc phi u

K t qu trên cho th y cóăm tăvàiăđi măkhôngăphùăh p v i nh ngălýăthuy t liênăquanăchoăr ngăđaăd ngăhóaăs làmăt ngănh ng b t l i i v i doanh nghi păđaă

d ngăhóa,ăs t ngălênăđángăk nh tălàăv năđ v đ i di n, khi cho r ng nhàăqu nălý

ngành.ăHayănóiăkhácăđi,ădoanhănghi păđaăngànhăcóăxuăh ng đ căđi uăhànhăb i

nh ngă nhàă qu nă lýă thíchă đ uă t ă trànă lan N u doanh nghi pă đaă d ngă hóaă cóă xuă

h ng chi ti năvàoănh ng d ánăkémăhi u qu ,ăvàăn u xem vi căphátăhànhăc phi u làăm t d u hi u cho th y doanh nghi p nàyăđangăc n ti năvàoănh ng d ánăkémăhi u

qu nh ăth ,ăthìăl ra th tr ng s cóănh ng ph n ngătiêu c căđ i v i doanh nghi p đaăd ngăhóaăkhiăphátăhànhăc phi u.ăNh ngătrongăk t qu th c nghi măthìăl iăng c

l i v iălýăthuy tănày

2.2.2.2 Paper 2: “Is group affiliation profitable in emerging markets? An analysis

of diversified Indian business groups” – Tarun Khanna and Krishna Palepu (1999)

a) N i dung nghiên c u:

i v iă cácă doanhă nghi p nh ng th tr ng m i n i, h hay g p ph i

nh ngăkhóăkh năv vi c ti p c năcácăthôngătinăvàăv năđ đ i di n, do b máyăho t

đ ng c aăcácăc ăquanăt iăđâyăcònăr t y uăkém.ăChínhăvìăth màăcácădoanhănghi p t i

nh ng th tr ngănàyăcó xuăh ng chuy n l iăíchăđ năcácădoanh nghi p thànhăviên,ăvàănh ăth s cóăkh n ngălàmăgi măgiáătr doanh nghi p.ă ki m ch ng l i v năđ này,ătácăgi đãăti năhànhăphânătíchăsoăsánhăhi u qu ho tăđ ng c aăcácădoanhănghi p cóăliênăk t v i hi u qu ho tăđ ng c aăcácădoanhănghi păkhôngăcóăliênăk t

b) Mô hình nghiên c u:

đoăl ng hi u qu doanh nghi p,ătácăgi dùngăhaiăđ iăl ngăđ i di nălàăTobin’qăvàăROA:

Tobin’qă=ă(marketăvalueăofăequityă+ăbookăvalueăofăpreferredăstockă+ăbookă

value of debt)/(book value of assets)

ROA = (net income + interest*(1- tax rate))/(total assets)

i = log(firmsizei) + agei + (group covariates)j + (industry dummies)i +ă i

c) K t qu nghiên c u:

K t qu phânătíchăđ năbi n c a h s Tobin’qăchoăth y,ăcácădoanhănghi p

đ năngànhăcóăh s Tobin’qătrungăbìnhălàă1.38ăvàăkhôngăcóăýăngh aăth ngăkêăsoăv i

h s Tobin’qătrungăbìnhăc a doanh nghi păđaăngànhălàă1.40.ăTuyănhiên,ăkhiăch n

l căraăcácădoanhănghi păcóăm căđ đaăd ngăhóaăcaoăậ t călàăcóăs ngànhăl n (g m

trênă7ăngànhăkinhădoanh,ăchi m 10% trong t ng s doanh nghi păđaăngành)ăthìătácă

gi th y r ng, h s Tobin’qătrungăbìnhăc aănhómănàyălàă1.66ăcaoăh năsoăv i doanh

nghi p đ năngành

Khiăphânătíchăh iăquyăđaăbi năđ i v h s Tobin’qătácăgi th y r ng, h s

t iănhómăđaăd ngăhóaăcaoănh t nh tălàă0.29ăt i m căýăngh aă1%,ăh s t iănhómăđaă

d ngăhóaătrungăbìnhălàă-0.15 t iăgiáătr pălàă0.14,ăvàăh s t iănhómăđaăd ngăhóaăth p

nh t g n b ngă0ăvàăkhôngăcóăýăngh aăth ngăkê.ăK t qu nàyăc ngăphùăh p v i k t

lu n trên,ăvàăm t l n n a kh ngăđ nh r ng, hi u qu c a doanh nghi păđaăd ng

hóaăcàngăcaoăthìăcàngăv t tr iăh năsoăv iăcácădoanhănghi p kinh doanh t p trung

Tuyănhiên,ătrong tr ng h păphânătíchăh iăquyăđaăbi n v i ROA,ătácăgi ch aătìmă

th y k t qu t ngăt

 Tóm l i: khôngăph i vi căđaăd ngăhóaălàăs luônămangăđ n b t l i cho doanh

nghi p,ăvàăb ng ch ngătrênăđãăchoăth y r ng vi căđaăd ngăhóaăc ngăcóănh ng l iăíchă

c aănó.ăTuyănhiên,ătheoănh năđ nh chung c aătácăgi , s l ngănghiênăc u v giáătr

c a doanh nghi păđaăd ngăhóaăb s t gi m nhi uăh năsoăv i s l ngănghiênăc uăcóă

mang l i l iăích.ăH năn a, cácănghiênăc uăcóăgiáătr s t gi mănàyăl iăr iăvàoăcácăth

tr ng m i n iăvàănh ng th tr ngăcóănhi u doanh nghi p nh Nh ngăđ căđi m

nàyăphùăh p v i th c t c a Vi t Nam hi n nay, do v y, trong nghiênăc uănày,ăkh

n ngă giáă tr doanh nghi pă kinhă doanhă đaă ngànhă gi m so v i doanh nghi pă đ nă

ngànhăthìăh pălýăh năsoăv i vi căt ngăgiáătr

K T LU N CH NG 2:

Sau khi kh oăsátăm t s môăhìnhătínhăgiáătr doanh nghi p,ătìmăhi u cácălýă

thuy tăliênăquanăđ n m i quan h gi aăđaăd ngăhóaăvàăgiáătr doanh nghi p.ăTácăgi

ti p t cătrìnhăbàyăm t s b ng ch ng th c nghi măđãăth c hi n t i nhi u th tr ng

khácănhau,ăvàăcu iăcùngătácăgi đãăđ aăraăđ c nh năđ nhăc ngănh ăk v ng v k t

qu sau khi ch yămôăhìnhăvàă ng d ng s li u th c t t i th tr ng Vi t Nam

Ch ngăti p theo s môăt v ph ngăphápănghiênăc uămôăhìnhăđó

CH NG 3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U

xâyăd ngămôăhìnhăđánhăgiáătácăđ ng c aăđaăd ngăhóaălênăgiáătr doanh

nghi p th c t t i Vi t Nam, trongăch ngănàyătácăgi trìnhăbàyăcácăn i dung:

 M t s môăhìnhă ng d ng trong vi căđánhăgiáăgiáătr c a doanh nghi p

 Thi t k vàăl a ch nămôăhìnhănghiênăc u

 Cácăbi năđ c l p, bi n ph thu căvàăgi thuy tănghiênăc u

 D li uăvàăx lýăd li u

3.1 M t s mô hình ng d ng trong vi c đánh giá giá tr c a doanh nghi p:

3.1.1 Mô hình theo giá tr doanh nghi p:

đánhă giáă nhă h ng c aă đaă d ngă hóaă lênă giáă tr doanh nghi p, Sung C.Baeă vàă Taekă Hoă Kwonă (2007,ă 2008)ă đãă đ aă tr c ti pă môă hìnhă h iă quyă giáă tr

doanh nghi p FV theoăcácăbi năliênăquan:ăt ngătàiăs n,ăchiăphíăR&D,ăđ l ch chu n

c a l i nhu n ch ngăkhoánăhàngăngày,ăm i quan h c aăcácăc đôngăl n,ăđònăb y tàiăchính,ăbi năđaăd ngăhóa,…ă

FVi = a0 + a1LASSTi + a2RNDPSi + a3SRSTDi + a4OWN + a5LEVi + a6CDXi+ă

Trongăđó:

FVă=ăGiáătr v năhóaăth tr ng + T ng n

V iămô hìnhănày,ătácăgi soăsánhăgiáătr c aăcácădoanh nghi p th c hi năđaă

d ngăhóaăvàădoanh nghi p đ năngành.ăBênăc nhăđó,ătrongăcácădoanh nghi p đaăd ng hóa,ătácăgi cònăchiaăraăhaiălo iălàăđaăd ngăhóaăliênăk tăvàăđaăd ngăhóaăkhôngăliênă

k tăđ đánhăgiáăm c nh h ng c a t ng lo iălênăgiáătr c a doanh nghi p nh ăth nào

3.1.2 Mô hình đánh giá giá tr doanh nghi p theo b i s (multiplier):

đánhăgiáă nhăh ng c a vi căđaăd ngăhóaălênăgiáătr doanh nghi p, Berger vàăOfeck (1995)ăđãătínhătoánăgiáătr doanh nghi p k v ng b ngăcáchăgi đ nh m i ngànhăkinhădoanhălàăm t doanh nghi p riêngăl , t đóăsoăsánhăt ngăgiáătr k v ng nàyă v iă giáă tr thuă đ c t th c nghi m.ă Chênhă l chă đóă g iă làă giáă tr v t tr i

EXVAL:

Môăhìnhăh iăquyănh ăsau:

EXVALi = 0 + 1DDHi+ 2QUYMOi+ 3iDONBAYi+ 4CHIACOTUCi+

5BIENDOi+ i

Trongăđó, FVălàăgiáătr doanh nghi p cóăđ c t s li u th c t ,ăvàăIFVălàăgiáă

tr doanh nghi p k v ng Theo BergerăvàăOfeck (1995), hi u l c c aăph ngăphápă

b i s nàyăph thu căvàoăchínhăsáchăcôngăb thôngătinăc aănhàăqu nălý.ăLýăthuy t

v quy tăđ nhăcôngăkhaiăthôngătinăc aănhàăqu nălý,ăchoăr ngănhàăqu nălýăcóăđ ng

l căbáoăcáoăsaiăd li u c v nhàăđ uăt ăvàăđ i th c nhătranhătrênăth tr ng s n

ph m c a t ngăđ năv M căđ sai l ch ph thu căvàoăquy tăđ nh c aănhàăqu nălýăkhiăphânăb ti năvàoăcácăđ năv đó.ăVìătàiăs n c a m iăđ năv ph iăđ căbáoăcáoărõăràng,ănênăítăcóăsaiăl ch.ăNhàăqu nălýăđ căphépăphânăb doanhăthu,ămàăcaoăh năn a làăquy tăđ nhăphânăb chiăphí,ăvìăth phânăkhúcădoanhăthuăvàăl i nhu n (doanh thu

tr chiăphí)ăd dàngăb thaoătúng.ăGivoly, Hayn, và D’Souzaă(1993) đánhăgiáă“ch t

l ng”ăc aăbáoăcáoătheoăngành,ăv iă“ch tăl ng”ăđ căđ nhăngh aănh ălàăs khácă

bi t gi a m iăt ngăquanăc a bi năphápăđoăl ng k toánăđ c tínhătoánătheoăt ng ngànhăv i t ng th vàăm iăt ngăquanăc aăđoăl ngăgiáătr đ năngànhătrongăcùngă

m tăngànhăv iăgiáătr t ng th T đóăcóăm t s b ng ch ng cho th yăphânăkhúcăthuă

nh păkhôngăđángătinăc yănh ăphânăkhúcădoanhăthuăvàătàiăs n.ăTuyănhiên,ăb i s tínhă

theo thu nh păđ tínhăgiáătr k v ngădoăđ cătínhătr c ti p t l i nhu n hi n t i, nêncóăl i th h năsoăv iătínhătheoădoanhăthuăvàătàiăsan.ăDoăv y, v iăph ngăphápănàyăc n ph iăbáoăcáoăk t qu cho c ba lo i b i s làăl i nhu n,ădoanhăthuăvàătàiăs n

K th aămôăhìnhăc aăBergerăvàăOfeck (1995), Andre J.Bate (2007)ăđãăphátă

tri năvàătínhăthêmăhi u su tăv t tr i (Excess Performance)

Môăhìnhăh i quy:

EXPERi = 0 + 1DDHi+ 2QUYMOi+ 3iDONBAYi+ 4CHIACOTUCi+ i

V iăEBITălàăl i nhu nătr c lãiăvayăvàăthu th c t vàăIEBITălàăl i nhu n

tr c lãiăvayăvàăthu k v ng.ăBênăc nhăđó,ăđ đánhăgiáăm căđ nhăh ng c aăcácănhânăt khácălênăgiáătr doanh nghi p,ătácăgi đ aăthêmăcácăbi năkhácăvàoămôăhìnhă

h i quy, bao g m: Bi năđaăd ngăhóa;ăquyămôădoanh nghi p; chia c t c;ăđònăb y; tàiăs năvôăhình;ăl i nhu n t ch c

Bênăc nhăđó,ănhi uănghiênăc uăkhácăc ngă ng d ngămôăhìnhăc aăBergerăvàă

Ofeck (1995)ăđ đánhăgiáă nhăh ng c aăđaăd ngăhóaăđ năgiáătr doanh nghi p,ănh ălàăAntonioăGalvanăvàăJulioăPindadoă(2007)

3.1.3 H s q c a Tobin (Tobin’s Q):

H s nàyăđ căphátătri n b i James Tobin (1969)ăvàăđ că đoăb ng t s

gi aăgiáătr th tr ngăvàăgiáătr s sáchăc a m tăgiáătr tàiăs n h uăhình:

T s nàyăđoăl ng m tăcáchăchínhăxácăk v ng th tr ngăđ i v i l i nhu n

thu v t tàiăs n h uăhìnhăc ngănh ăt ngătr ng l i nhu năsauăđó

Lýă thuy tă Tobin’să Qă choă r ng, doanh nghi p nênă ti p t c m r ng kinh doanhăđaăngànhăn uăcóăh s nàyăl năh nă1ăvàăng c l i

Ph ngăphápănàyăđ c s d ng r ngărãi.ăTuyănhiên,ăkhiătínhătoánăgiáătriăqăđòiăh i ph i gi đ nh v m cătríchăkh uăhaoăvàăt l l m phátăđ d đoánăgiáătr thay

th toànăb tàiăs n.ăNgoàiăra,ănghiênăc uăđ nhăgiáăc aăgiáătr q khôngăđ c đi u

ch nh theo t ngăngànhăb t ch păcóăs thayăđ i l nătrongăngành.ăTuyănhiên,ăn l c

đi u ch nh theo t ngăngànhăqăg păkhóăkh n,ăvìăgiáătr phânăkhúcăth tr ng ho căgiáă

tr thay th c ngăkhôngăth tínhăđ c tr c ti p t d li uăcóăs n.ăNgoàiăra,ănghiênă

c u theo s ki năvàănghiênăc uăđánhăgiáătácăđ ngălênăgiáătr s d ng t l Tobin’săq,ă

ch cung c p m t m c gi i h năcácăc ăh iăđ ki mătraăcácăngu n l c s t ngălênăhayă

m tăđiăc a vi căđaăd ngăhóa

K th aălýăthuy tănày,ăSheng-Syan Chen, Kim Wai Ho (2000) đãănghiênăc u trênăcác doanh nghi p Singapoređ tìmăs t ngăquanăgi a h s Tobin’săQăvàă

m căđ đaăd ngăhóa,ăvàăđ ng th iăc ng soăsánhăh s Tobin’săQăgi a doanh nghi p

đ năngànhăvàădoanh nghi p đaăngành đ tìmăraăs khácăbi tătrongăgiáătr c aăcácă

doanh nghi p th c hi năđaăd ngăhóa

3.1.4 Value it :

AntonioăGalvanăvàăJulioăPindadoă(2007)ăđãăđ aăraămôăhìnhăgiáătr k t h p

gi a m căđ vàăhìnhăth căđaăd ngăhóaănh ăsau:

Valueit =ă 0 +ă 1Diverit +ă 2Invit +ă 3Debtit +ă 4Divit +ă 5Intangit +ă 6CFit +

7Sizeit+ă it

Tácăgi đãădùngămôăhìnhănàyăk t h p v i d li u thu th păđ c t cácădoanh

nghi p ChâuăÂuăt n mă1990ăậ 2003,ăđ ki m tra m tăvàiăgi thuy t:

1 Theo gi thuy t v s c m nh th tr ngăvàăth tr ng v n n i b hi u qu ,ăcóă

m iăt ngăquanăd ngăgi aăđaăd ngăhóaăvàăgiáătr doanh nghi p.ăTuyănhiên, k t qu

th c nghi m c aătácăgi l iăkhôngă ng h cho gi thuy tănày,ănóăl i ng h cho gi

thuy t v th tr ng v n n i b kémăhi u qu , do s đ uăt ăquáăm căvàoănh ng d ánăkhôngăhi u qu ,ăc ngănh ăvi c s d ngăchiăphíăquáănhi u c aănhàăqu nălý,ăs xungăđ t v ýăt ng kinh doanh gi aăcácănhàăqu nălýăthu căcácăngànhăkhácănhau, v.v…

2 Theo nh ng tranh lu n xung quanh s t n t i m căđ t iă uăc aăđaăd ngăhóa,ăthìăgi thuy t cho r ngăgiáătr doanh nghi p banăđ u s t ng,ă sauă đóăd ng l i t i

đi m d ngă vàă r i gi m xu ng khi m că đ da d ngă hóaă t ngă lên.ă K t qu th c

nghi m c aătácăgi đãă ng h gi thuy tănàyăkhiătác gi tìmăraăđ căđi m d ngălàă0.6362,ătr căđi mănàyăthìăcácădoanh nghi p đaăd ngăhóaăt ngăthêmăgiáătr ,ănh ngăsauăđóăthìăgi măđi

3 aăd ngăhóaăliênăk tăcóă nhăh ngăd ngănhi uăh nă(ho căâmăítăh n)ăsoăv i

doanh nghi p đaăd ngăhóaăkhôngăliênăk t.ăVàăk t qu th c nghi m c aătácăgi đãă

ng h gi thuy tănày,ăkhiăh s t ngăquanăd ngăc a doanh nghi p đaăd ngăhóaăkhôngăliênăk t nh h năsoăv i h s c a doanh nghi p đaăd ngăhóaăliênăk t

3.2 Thi t k vƠ l a ch n mô hình nghiên c u:

tàiăđ c th c hi nătheoăph ngăphápănghiênăc uăđ nh l ng đây,ătácă

gi s d ng d li u b ngă(panelădata)ăhayăcònăg iălàăd li u k t h păcácăd li u theo

chu i th iăgianăvàăkhôngăgian,ătiêuăbi u cho s bi năthiênătheoăth i gian c aăcácăđ nă

v chéoă theoă khôngă gian,ă liênă quană đ nă toánă h că và th ngă kêă kháă ph c t p Tuy nhiên,ătácăgi ch nghiênăc u m t ph n then ch tăc ăb n c a d li u b ng

M t s uăđi m d li u b ng: do k t h păcácăchu i theo th i gian c aăcácăquanăsátătheoăkhôngăgian,ăd li u b ng cung c p nh ng d li uăcóănhi uăthôngătină

h n,ăđaăd ng h n,ăítăc ng tuy năh năgi aăcácăbi n s , nhi u b c t doăvàhi u qu

h nănh ngăkhôngăcóăngh aăr ngăkhôngăcóăv năđ khi l pămôăhìnhăd li u b ng

i v iămôăhình h iăquy,ătácăgi l a ch n xu tăphátăt nh ngănghiênăc u

tr căđâyăliênăquanăđ năđánhăgiáă nhăh ng c a vi căđaăd ngăhóaătácăđ ngăđ năgiáă

tr doanh nghi p Doăđ căđi m c aăcácădoanhănghi p t i Vi tăNam,ăvàă m t ph n

c ngădoăc uătrúcăc aăcácăb ngăbáoăcáoătàiăchínhă nhăh ngăđ n vi c thu th p s li u nghiênă c u,ă nênă tácă gi đãă l a ch n môă hìnhă nghiênă c u đánhă giáă giáă tr doanh

nghi p theo b i s c a theo Andry J.Bate (2007) d aătrênăn n t ng c aăBergeăvàă

Ofeck đ ki m tra nhăh ng c aăđaăd ngăhóaăđ năgiáătr vàăhi u qu doanh nghi p,

c th nh ăsau:

u tiên, tácăgi phânătíchăđ năbi năcácăch tiêuăc a doanh nghi păđ năngànhă

so v i doanh nghi păđaăngànhăđ cóăcáiănhìnăt ngăquátăv hai hìnhăth c kinh doanh này

Th hai, tácăgi phânătíchăh i quy đaăbi n v i bi n ph thu călàăgiáătr v t

tr iă (EXVAL)ă vàă hi u qu v t tr i (EXPER) Trong ph nă này,ă tácă gi s

d ngph ngăphápăbìnhăph ngănh nh tă(LS)ăđ đánhăgiáă nhăh ng c aăđaăd ng hóaăđ năgiáătr vàăhi u qu doanh nghi p:

Bi n ph thu c:ămôăhìnhă1ăgiáătr v t tr i c a doanh nghi p (EXVAL)

EXVALi = 0 + 1DDHi+ 2QUYMOi+ 3iDONBAYi+ 4CHIACOTUCi+

Bi n ph thu c:ămôăhìnhă2ăhi u qu v t tr i c a doanh nghi p (EXPER)

EXPERi = 0 + 1DDHi+ 2QUYMOi+ 3iDONBAYi+ 4CHIACOTUCi+ i(2)