Luận văn thạc sĩ Những nhân tố ảnh hưởng đến tình trạng nghèo của người Khmer tại đồng bằng Sông Cửu Long

B GIÁO D CăVĨă ĨOăT O

-

LÂM QUANG L C

THÀNH PH H CHÍ MINH ậ 2014

B GIÁO D CăVĨă ĨOăT O

-

LÂM QUANG L C

L IăCAMă OAN

Tôi cam đoan lu n v n này hoàn toàn do tôi th c hi n Các đo n trích d n và s li u s d ng trong

lu n v n đ u đ c d n ngu n và có đ chính xác cao nh t trong ph m vi hi u bi t c a tôi Lu n

v n này không nh t thi t ph n ánh quan đi m c a Tr ng i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh hay Ch ng trình Gi ng d y Kinh t Fulbright

Thành ph H Chí Minh, ngày 22 tháng 06 n m 2014

Tác gi

Lâm Quang L c

L I C Mă N

Tôi xin g i l i c m n chân thành và sâu s c nh t đ n quý th y cô t i Ch ng trình gi ng d y kinh

t Fulbright đã luôn nhi t tình h ng d n, đ ng viên tôi hoàn thành lu n v n này

Tôi xin đ c bi t g i l i c m n th y inh Công Kh i đã r t t n tâm h ng d n tôi trong quá trình

th c hi n lu n v n

Tôi c ng xin g i l i c m n sâu s c đ n th y Cao Hào Thi, th y Phan Chánh D ng, th y V Thành T Anh, và th y Thiên Anh Tu n đã cho tôi nh ng nh n xét và góp ý vô cùng quý giá Xin g i l i c m n chân thành đ n th y Rainer Asse và cô Lê Th Qu nh Trâm vì đã t o đi u ki n thu n l i cho tôi trong quá trình th c hi n lu n v n Tôi c ng mu n g i l i c m n đ n th y và cô

vì nh ng chia s vô cùng quý báu v công vi c và cu c s ng

Tôi c ng xin g i l i c m n đ n các anh ch và các b n t i Ch ng trình Gi ng d y Kinh t Fulbright, đã giúp đ và đ ng viên tôi r t nhi u trong quá trình th c hi n lu n v n này

Lâm Quang L c

Thành ph H Chí Minh, tháng 06 n m 2014

TÓM T T

Trong nh ng n m v a qua, các t nh thu c ng b ng Sông C u Long đã th c hi n thành công

vi c thúc đ y phát tri n kinh t đi kèm v i xóa đói gi m nghèo Tuy nhiên đ ng bào dân t c Khmer

đ n nay v n có t l nghèo cao h n ng i dân thu c các dân t c khác n i đây M t trong nh ng

lý do d n đ n tình tr ng này là ng i ta ch bi t đ c nhân t nh h ng đ n nghèo c a ng i dân

ng b ng Sông C u Long nói chung, ch ch a n m đ c nhân t riêng nh h ng đ n nghèo

ng i Khmer

Nghiên c u này s d ng c ph ng pháp đ nh l ng và ph ng pháp đ nh tính đ tìm ra nh ng nhân t nh h ng đ n nghèo ng i Khmer Tr c h t, nghiên c u s d ng b d li u đi u tra

m c s ng h gia đình VHLSS 2010 đ c l ng các nhân t nh h ng đ n nghèo Sau đó tác

gi ti n hành ph ng v n m t s chuyên gia đ ki m tra v s phù h p c a k t qu nghiên c u đ nh

l ng

K t qu nghiên c u cho th y nh ng y u t nh h ng đ n tình tr ng nghèo c a ng i Khmer t i

ng b ng Sông C u Long là: giáo d c, kho n tín d ng nh n đ c, di n tích đ t bình quân, vi c

h tham gia kinh doanh và d ch v , h khu v c nông thôn hay thành th , h đ a bàn có ch liên

xã, h xã thu c ch ng trình 135, h Trà Vinh hay không, gi i tính ch h , quy mô h , t l

ph thu c và v n hóa c a ng i Khmer

Trong nh ng nhân t k trên, thì h u h t các nhân t nh h ng đ n nghèo ng i Khmer đ u

gi ng v i nh ng dân t c khác ng b ng Sông C u Long Riêng y u t v n hóa là m t nhân t

đ c tr ng nh h ng đ n nghèo ng i Khmer mà nghiên c u tìm ra ng i Khmer ph bi n

l i suy ngh ch c n làm đ n và thích đ u t cho ki p sau h n là ti t ki m cho đ i s ng hi n t i Chính đi u này là m t rào c n l n đ i v i vi c gi m nghèo cho đ ng bào Khmer

T đó, nghiên c u cho r ng c n có s đi u ch nh trong chính sách gi m nghèo cho ng i Khmer

so v i hi n nay Ngoài nh ng chính sách chung, chính sách gi m nghèo cho ng i Khmer c n t p trung vào vi c thay đ i nh n th c c a h Gi i pháp đ c đ xu t là nhà n c đ a ra chính sách

h tr có đi u ki n Nhà n c ch cung c p kho n h tr cho các h nghèo ng i Khmer khi h

ti t ki m đ c m t kho n nh t đ nh Vi c này đ c ti n hành qua m t th i gian dài s giúp ng i Khmer nh n ra l i ích c a vi c ti t ki m và kích thích Ủ chí v n lên c a h i u này s t o nên thay đ i trong t duy c a ng i Khmer, t đó giúp h thoát nghèo m t cách hi u qu

T khóa: Khmer, ng b ng Sông C u Long, nghèo, gi m nghèo

M C L C

L IăCAMă OAN i

L I C Mă N ii

TÓM T T iii

M C L C iv

DANH M C B NG BI U vi

DANH M C HÌNH V vii

DANH M C T VI T T T viii

CH NGă1 GI I THI U 1

1.1 V n đ nghiên c u và Ủ ngh a nghiên c u 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 2

1.3 Câu h i nghiên c u 2

1.4 Ph ng pháp nghiên c u: 2

1.5 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

1.6 C u trúc c a đ tài 3

1.7 Tóm t t ch ng 1 3

CH NGă2 C ăS LÝ THUY T 4

2.1 Khái ni m v nghèo 4

2.2 Xác đ nh ng ng nghèo 5

2.3 Khung phân tích các nhân t nh h ng đ n tình tr ng nghèo 6

2.3.1 Nhóm 1: Các y u t s n xu t 9

2.3.2 Nhóm 2: Các y u t môi tr ng 10

2.3.3 Nhóm 3: Các y u t liên quan đ n đ c đi m c a h gia đình 11

2.3.4 Nhóm 4: Y u t dân t c 12

2.4 Mô hình nghiên c u đ xu t và các gi thuy t 12

2.5 Tóm t t ch ng 2 15

CH NGă3 PH NGăPHÁPăNGHIểNăC U 16

3.1 Nghiên c u đ nh l ng 16

3.1.1 Ch n l a mô hình c l ng 16

3.1.2 Mô hình c l ng 16

3.1.3 Mô t bi n 17

3.2 Nghiên c u đ nh tính 22

3.3 D li u trong nghiên c u 22

3.4 Tóm t t ch ng 3 23

CH NGă4 K T QU NGHIÊN C U 24

4.1 Phân tích th ng kê mô t 24

4.2 Phân tích t ng quan 25

4.3 K t qu c l ng nh ng nhân t tác đ ng đ n tình tr ng nghèo c a ng i Khmer t i ng b ng Sông C u Long 25

4.4 K t qu nghiên c u đ nh tính 34

4.4.1 Ph ng v n chuyên gia 34

4.4.2 Xem xét chính sách gi m nghèo hi n nay 35

4.5 Tóm t t ch ng 4 36

CH NGă5 K T LU N 37

5.1 M t s phát hi n chính 37

5.2 Khuy n ngh chính sách 37

5.3 óng góp c a đ tài 39

5.4 H n ch c a đ tài 39

5.5 Tóm t t ch ng 5 39

TÀI LI U THAM KH O 40

PH L C 43

DANH M C B NG BI U

B ng 2-1: Nh ng nhân t nh h ng đ n nghèo 7

B ng 3-1: T ng h p mô t các bi n trong mô hình 21

B ng 4-1: So sánh các y u t gi a ng i Khmer và ng i dân vùng ng b ng Sông C u Long 24

B ng 4-2: K t qu c l ng t t nh t 26

B ng 4-3 Mô ph ng xác su t nghèo đ i v i h thu c dân t c Khmer 30

B ng 4-4 Mô ph ng xác su t nghèo đ i v i h không thu c dân t c Khmer 31

B ng 4-5: B ng mô t s gi lao đ ng m i ngày t ng ng v i t l ph thu c 34

DANH M C HÌNH V

Hình 2-1: Khung phân tích các nhân t nh h ng đ n nghèo 6

Hình 2-2: Khung phân tích t ng h p nh ng nhân t nh h ng đ n nghèo 8

Hình 2-3: Mô hình nghiên c u đ xu t và các gi thuy t 12

Hình 4-1: Mô ph ng tác đ ng biên c a t ng y u t lên xác su t nghèo h Khmer 32

Hình 4-2: Mô ph ng tác đ ng biên c a t ng y u t lên xác su t nghèo h không thu c dân t c Khmer 33

DANH M C T VI T T T

BSCL : ng b ng Sông C u Long

GSO : (General Statistic Office) T ng c c Th ng kê Vi t Nam

H ND : H i đ ng nhân dân

UBND : y ban nhân dân

USD : (US Dollar) ng đô la M

1.1 V năđ nghiên c u vƠăỦăngh aănghiênăc u

Hi n nay t i BSCL có r t nhi u đ ng bào dân t c Khmer sinh s ng Ng i Khmer s ng r i rác kh p các t nh thu c BSCL, trong đó t p trung nhi u nh t các t nh Sóc Tr ng (31.5%), Trà Vinh (25.2%), Kiên Giang (16.7%) (T ng c c th ng kê, 2013) Cu c s ng c a ng i Khmer n i đây nhìn chung v n còn nhi u khó kh n H có m c thu nh p th p, h n ch trong

vi c ti p c n giáo d c, cùng v i kh n ng ti p c n d ch v y t kém

Trong nh ng n m v a qua, chính quy n các c p t i BSCL luôn có nh ng chính sách h tr cho đ ng bào ng i Khmer Tuy nhiên hi u qu c a công tác gi m nghèo đ i v i ng i Khmer

v n ch a đ c nh mong đ i Theo công b t Ban ch đ o Tây Nam B , thì tính đ n n m

2013, t l h nghèo trong đ ng bào dân t c Khmer t i BSCL là 25% (Bình i, 2014), cao

h n r t nhi u so v i t l nghèo c a vùng BSCL là 7.41% (Vân Trang, 2014)

M t trong nh ng lý do d n đ n tình tr ng trên là ng i ta ch n m đ c nh ng nguyên nhân

d n đ n nghèo nói chung t i BSCL, ch không n m đ c nguyên nhân đ c tr ng d n đ n nghèo ng i Khmer Các chính sách gi m nghèo cho ng i Khmer vì v y c ng ch a phát huy đ c hi u qu

Vi c m t b ph n l n ng i Khmer ph i s ng trong tình tr ng nghèo là m t v n đ c p thi t

c n đ c gi i quy t t i các t nh vùng BSCL B i l tình tr ng nghèo đói, ngoài vi c làm cho

đ i s ng ng i dân xu ng th p, còn gây ra vi c thi u th n v giáo d c, y t , c ng nh c h i

ti p c n vi c làm ng i Khmer i u này làm cho kho ng cách v đ i s ng gi a ng i Khmer so v i ng i Kinh và ng i Hoa ngày càng xa thêm Vi c này t o ra tác đ ng tiêu c c

đ i v i kh i đ i đoàn k t toàn dân, mà c ng là m t bi u hi n c a s th t b i v m t chính sách

c a ch tr ng h tr đ ng bào dân t c do Nhà n c ta đ a ra

Ngoài ra, s c n thi t ph i gi m nghèo cho ng i Khmer xu t phát t nhu c u v an ninh và

n đ nh trong khu v c BSCL V n đ v an ninh và n đ nh chính tr vùng đ ng bào dân

t c thi u s t tr c đ n nay v n luôn là m t trong nh ng v n đ nh y c m và đ c s quan tâm chú Ủ đ c bi t c a nhà n c Có nhi u nguyên nhân d n đ n b t n, mà m t trong nh ng nguyên nhân chính là lý do kinh t Gi i quy t đ c tình tr ng nghèo ng i Khmer ngh a là

đã ti n đ c m t b c dài trong vi c gi gìn an ninh và n đ nh trong khu v c

Xu t phát t th c t đó, lu n v n này h ng đ n vi c nghiên c u các nhân t nh h ng đ n nghèo c a ng i Khmer t i BSCL T đó đ a ra g i ý chính sách nh m gi m nghèo cho

ng i Khmer t i khu v c này

Các nhà ho ch đ nh chính sách có th d a vào nghiên c u này đ th c hi n nh ng đi u ch nh trong chính sách gi m nghèo cho ng i Khmer Vi c gi m nghèo và nâng cao đ i s ng c a

ng i dân t c Khmer không ch có Ủ ngh a kinh t , mà còn góp ph n n đ nh tình hình chính

tr , an ninh xã h i t i khu v c này

Nghiên c u này đ c th c hi n nh m tr l i nh ng câu h i sau đây:

Câu h i 1: Các nhân t nào nh h ng đ n tình tr ng nghèo c a ng i Khmer t i ng b ng Sông C u Long và m c đ tác đ ng c a nh ng nhân t đó ra sao?

Câu h i 2: C n đ a ra nh ng chính sách nào đ gi m nghèo m t cách hi u qu cho ng i Khmer t i ng b ng Sông C u Long?

1.4 Ph ngăphápănghiênăc u:

Nghiên c u đ c th c hi n b ng c ph ng pháp đ nh l ng và ph ng pháp đ nh tính Tr c

h t, nghiên c u s d ng b d li u đi u tra m c s ng h gia đình VHLSS 2010 đ c l ng các nhân t nh h ng đ n tình tr ng nghèo c a ng i Khmer t i ng b ng Sông C u Long Sau đó tác gi ti n hành ph ng v n m t s chuyên gia đ ki m tra l i k t qu nghiên c u đ nh

l ng, đ ng th i tìm hi u v gi i pháp gi m nghèo cho ng i Khmer

1.5 iăt ng và ph m vi nghiên c u

i t ng nghiên c u c a đ tài là tình tr ng nghèo c a ng i Khmer Ph m vi nghiên c u

c a đ tài là vùng ng b ng Sông C u Long

1.6 C u trúc c a đ tài

tài này bao g m n m ch ng Ch ng 1 là ph n gi i thi u v b i c nh và Ủ ngh a c a nghiên c u, m c tiêu và câu h i nghiên c u, ph ng pháp nghiên c u, đ i t ng và ph m vi nghiên c u Ch ng 2 trình bày c s lý thuy t và mô hình đ xu t Ch ng 3 trình bày ph ng pháp nghiên c u Ch ng 4 trình bày k t qu nghiên c u Ch ng 5 trình bày ph n k t lu n,

g i ý chính sách, và h n ch c a đ tài

1.7 Tóm t tăch ngă1

Ch ng 1 nêu ra nh ng v n đ c b n mà nghiên c u h ng đ n, bao g m v n đ nghiên c u,

Ủ ngh a nghiên c u, m c tiêu và câu h i nghiên c u, ph ng pháp, đ i t ng và ph m vi nghiên

c u Nh ng ch ng sau đ c th c hi n nh m gi i quy t m c tiêu nghiên c u và tr l i câu h i nghiên c u đ c đ t ra trong ch ng này

CH NGă2 C ăS LÝ THUY T

Ch ng 2 t p trung đ a ra m t s v n đ làm c s cho vi c phân tích tình tr ng nghèo c a

ng i Khmer Trong nh ng v n đ đ c nêu ra có khái ni m v nghèo, vi c làm th nào đ xác đ nh ng ng nghèo, khung phân tích các nhân t nh h ng đ n nghèo Sau cùng tác gi

s đ a ra mô hình nghiên c u đ xu t và các gi thuy t có liên quan

2.1 Khái ni m v nghèo

Nghèo là m t v n đ l n mà c nhân lo i đang ph i đ i m t Cu c chi n ch ng đói nghèo v n đang là m t th thách t i nhi u qu c gia và v n ch a d n đ n h i k t T tr c đ n nay đã có nhi u nghiên c u v nghèo và ch ng đói nghèo đ c th c hi n Cùng v i đó là r t nhi u khái

s ng t i thi u h p lý theo tiêu chu n xã h i đó” Blackwood và Lynch (1994) thì cho r ng

ng i nghèo là nh ng ng i không đ c đáp ng đ y đ nhu c u c b n, g m nhu c u v t

ch t nh th c ph m, y t , giáo d c, n i , và nhu c u phi v t ch t nh s tham gia ho t đ ng

xã h i, danh d cá nhân

Ngân hàng Th gi i c ng đ a ra nh ng khái ni m khác nhau v nghèo Cùng v i th i gian, Ngân hàng Th gi i đã không ng ng ch nh s a, b sung nh ng cách ti p c n khác nhau v nghèo trong nh ng báo cáo c a mình Trong Báo cáo phát tri n Vi t Nam n m 1990, Ngân hàng Th gi i cho r ng nghèo là tình tr ng thi u th n các s n ph m và d ch v thi t y u nh giáo d c, y t , dinh d ng n giai đo n 2000 - 2001, Ngân hàng Th gi i b sung vào khái

ni m v nghèo nh ng nét m i nh tình tr ng b g t ra bên l xã h i hay tình tr ng d b t n

th ng T ch c này cho r ng ng i nghèo d b t n th ng tr c nh ng s ki n b t th ng

mà h không có kh n ng ki m soát và th ng b các th ch c a nhà n c và xã h i đ i x

t , và h b g t ra bên l xã h i (Nguy n Tr ng S n, 2012)

2.2 Xácăđ nhăng ng nghèo

Nghèo có th đ c đo l ng c b ng cách tuy t đ i l n b ng cách t ng đ i N u đo l ng theo cách tuy t đ i, thì nghèo đ c xác đ nh nh là thu nh p hay tiêu dùng d i m t m c t i thi u c n thi t cho nhu c u v t ch t Theo Ngân hàng Th gi i, m c thu nh p 1 USD m i ngày

là tiêu chu n đ xác đ nh ng ng nghèo cùng c c, d a vào nhu c u dinh d ng t i thi u Theo

T ng c c Th ng kê Vi t Nam thì ng ng nghèo đ c xác đ nh d a trên nhu c u calorie mà

m t ng i c n h p th đ có s c kh e t t R hàng hóa đ đáp ng nhu c u dinh d ng t i thi u đó đ c xây d ng d a trên các lo i th c ph m ph bi n đ a ph ng, và đ c quy đ i thành giá tr ti n t Sau đó, chi phí cho nh ng nhu c u c b n khác nh nhà , y t , v sinh

đ c thêm vào, theo m t t l so v i nhu c u dinh d ng (Pincus, 2013)

N u đo l ng theo cách t ng đ i, thì nghèo đ c xác đ nh b ng vi c đo l ng thu nh p và chi tiêu c a h gia đình so v i thu nh p và chi tiêu c a c ng đ ng So sánh v i th c đo nghèo tuy t đ i, thì th c đo nghèo t ng đ i có m t l i th là đ c t đ ng nâng lên khi thu nh p

c a toàn xã h i gia t ng Bên c nh đó, nó c ng đ nh y c m h n đ i v i s thay đ i v giá c a

m t s lo i hàng hóa nh t đ nh Ví d , Vi t Nam, ng ng nghèo đ c xác đ nh b ng con s tuy t đ i, nên khi giá g o t ng lên s làm cho nhi u h gia đình r i vào tình tr ng nghèo h n Tuy nhiên, trong th c t , nh ng h này có th s d ng nh ng lo i ng c c khác thay th cho

g o, ví d nh khoai, b p Vì v y, nh ng h đó ch a h n đã nghèo h n so v i tr c đây i u này làm cho t l nghèo trong th c t không thay đ i nhi u l m Ng ng nghèo đ c xác đ nh khác nhau tùy qu c gia và c ng tùy t ch c Ng ng nghèo các n c giàu là cao h n so v i các n c nghèo, b i l thu nh p bình quân các n c giàu cao h n các n c nghèo r t nhi u

N m 2010, ng ng nghèo cho m t gia đình 4 ng i t i M (g m có cha m và hai con) là 22,162 đô la m i n m (Pincus, 2013)

Trong n m 2010, quy đ nh c a chính ph Vi t Nam đ i v i ng ng nghèo khu v c thành th

là 500,000 đ ng, khu v c nông thôn là 400,000 đ ng, tính trên m i đ u ng i m i tháng (Quy t đ nh 09/2011/Q -TTg, 2011) Tuy nhiên c ng trong n m đó, theo tiêu chí c a Ngân hàng th gi i, thì ng ng nghèo c a ng i dân Vi t Nam là 653,000 đ ng tính trên m i đ u

ng i m i tháng, cao h n nhi u so v i ng ng nghèo mà chính ph đ a ra (Ngân hàng Th

gi i, 2012)

Trong h i th o t ch c t i Thành ph H Chí Minh vào cu i n m 2013, đ i di n c a Ngân hàng Th gi i cho r ng m i ng ng nghèo đ u có đi m m nh và đi m y u riêng Trong đi u

ki n Vi t Nam, thì ng ng nghèo do T ng c c Th ng kê đ a ra có u đi m là có s phân bi t

v tình tr ng nghèo khu v c nông thôn và thành th Ng ng nghèo c a Ngân hàng Th gi i

đ a ra thì l i d áp d ng h n do không ph i cân nh c y u t vùng mi n khi xác đ nh tình tr ng nghèo c a h Bên c nh đó, ta nh n th y ng ng nghèo mà Ngân hàng Th gi i đ a ra cao

h n h n so v i c hai ng ng nghèo ( c khu v c thành th l n khu v c nông thôn) mà T ng

c c Th ng kê đ a ra Do đó, trong nghiên c u này s s d ng ng ng nghèo c a Ngân hàng

th gi i

2.3 Khung phân tích các nhân t nhăh ngăđ n tình tr ng nghèo

Nhóm tác gi Andersson, Engvall, và Kokko (2006) đ a ra khung phân tích v nh ng nhân t tác đ ng đ n chi tiêu bình quân c a h gia đình, qua đó tác đ ng đ n tình tr ng nghèo c a h

Khung phân tích trên đã khái quát các nhóm nhân t đ c tr ng, và s nh h ng qua l i c a các nhóm nhân t này đ n chi tiêu bình quân c a h gia đình, t đó tác đ ng đ n đ n vi c r i vào tình tr ng nghèo c a h Trong ph n lõi c a mô hình là nh ng nhân t liên quan đ n kh

n ng s n xu t c a h gia đình bao g m: lao đ ng, v n con ng i, v n v t ch t, đ t đai, k thu t Kh n ng h gia đình phát huy nh ng nhân t s n xu t đó ph thu c vào các y u t v môi tr ng, bao g m: th ch , chính sách, s c nh tranh, c s h t ng Cu i cùng, kh n ng phát huy t i đa hi u qu c a hai nhóm nhân t k trên l i ch u nh h ng c a các nhân t v

đ c tính nhân kh u c a h gia đình là: quy mô h gia đình, t l ph thu c S c ng g p c a

c ba nhóm y u t g m y u t s n xu t, y u t môi tr ng và y u t liên quan đ n đ c đi m

h gia đình s góp ph n quan tr ng nh t nh h ng đ n chi tiêu bình quân c a h Bên c nh

đó, y u t dân t c có s tác đ ng t ng h p đ n c ba nhóm y u t đ c đi m h gia đình, y u

t môi tr ng, và y u t s n xu t

B ng 2-1: Nh ng nhân t nh h ng đ n nghèo

Ngu n: Ngân hàng Th gi i (2007), trích trong Tr ng Thanh V (2007)

c đi m c p đ vùng

S cách bi t đ a lỦ

H n ch trong ti p c n th tr ng Ngu n l c c b n nh đ t đai và ti p c n đ t đai

T l thành viên có vi c làm, lo i hình công vi c

Trình đ h c v n trung bình c a h

c đi m c p đ cá nhân

Tu i Giáo d c (s n m đi h c, b ng c p cao nh t)

Vi c làm (tình tr ng vi c làm, lo i hình công vi c) Dân t c (thu c nhóm dân t c thi u s hay không)

So v i khung phân tích c a Andersson và các tác gi (2006), thì danh sách các nhân t nh

h ng đ n nghèo đ c Ngân hàng Th gi i (2007) đ a ra đ y đ và chi ti t h n Khung phân tích c a Ngân hàng th gi i (2007) m c dù đ c tác gi Tr ng Thanh V ng d ng trong phân tích c a mình v các nhân t d n đ n tình tr ng nghèo c a ng i dân các t nh ven bi n vùng ng b ng Sông C u Long, nh ng không m t đi tính t ng quát c a nó đ i

v i tình tr ng nghèo c a ng i dân nh ng khu v c khác Do v y khung phân tích này hoàn toàn có th đ c s d ng đ nghiên c u v nghèo c a ng i Khmer toàn b vùng

ng b ng Sông C u Long

D a vào danh sách này c a Ngân hàng Th gi i, ta th y r ng c n b sung m t s nhân t

có kh n ng tác đ ng đ n nghèo bao g m: tu i ch h , gi i tính ch h , lo i hình công

vi c, đ a ph ng có ch hay không, đ a ph ng có vùng sâu vùng xa hay không, h gia đình s ng khu v c nông thôn hay thành th

K t h p khung phân tích c a Andersson và các tác gi (2006), và danh sách nh ng nhân t

nh h ng đ n nghèo c a Ngân hàng th gi i (2007), chúng ta đ c khung phân tích t ng

h p v nh ng nhân t nh h ng đ n tình tr ng nghèo nh sau:

Hình 2-2: Khung phân tích t ng h p nh ng nhân t nh h ng đ n nghèo

Nghèo

T l ph Quy mô h

Y u t s n xu t Y u t môi tr ng c đi m h gia đình Y u t dân t c

Gi i tính ch

h

Tham gia kinh doanh

Giáo d c

Di n tích đ t

bình quân

Dân t c Khmer

Nông thôn hay thành

Tu i ch h

D a vào khung phân tích các nhân t nh h ng đ n nghèo nói trên, ta tìm hi u v khuynh

Ng i có trình đ h c v n th p th ng có k n ng lao đ ng kém, không đáp ng đ c nhu

c u tuy n d ng c a doanh nghi p

Kh n ngăti p c n tín d ng

Ravallion và Walle (2008) ch ra r ng v n đóng m t vai trò c c k quan tr ng trong quá trình thoát nghèo c a các h gia đình i u này đúng v i c các h ho t đ ng trong l nh

v c nông nghi p c ng nh trong l nh v c phi nông nghi p, c ng nh các h s ng khu

v c nông thôn và c khu v c thành th

Nghiên c u c a Tr ng Minh L (2010) ch ra r ng s ti n vay là m t nhân t quan tr ng giúp ng i dân thoát nghèo Tuy nhiên, nghiên c u c ng cho th y r ng kh n ng ti p c n

v i v n vay c a ng i nghèo là c c k th p S ti n trung bình mà nh ng ng i không nghèo vay đ c là g p 11 l n so v i ng i nghèo

Báo cáo phát tri n Vi t Nam (2000) ch ra t m quan tr ng c a đ t đai và ch t l ng đ t đ i

v i đ i s ng c a ng i dân, đ c bi t là các h nghèo i v i ng i dân, không có đ t đai

đ ng ngh a v i tình tr ng nghèo N m 1998, 10% s h gia đình nông thôn là không có

đ t đai c bi t, BSCL, h n 20% ng i dân nông thôn là không có đ t đai s n xu t

Nghiên c u c a Bùi Quang Minh (2007) cho r ng di n tích đ t bình quân là m t trong

nh ng nhân t nh h ng đ n tình tr ng nghèo c a h gia đình Khi di n tích đ t bình quân

t ng lên thì xác su t nghèo c a h gi m đi

Lo i hình ngh nghi p

Hossain (1995) cho r ng lo i hình ngh nghi p có nh h ng l n đ n tình tr ng nghèo

Nh ng ng i làm vi c trong l nh v c nông nghi p chính là nh ng ng i nghèo nh t Walle và Cratty (2004) ch ra vai trò to l n c a nh ng ngành ngh phi nông nghi p đ i v i công tác xóa đói gi m nghèo Các tác gi cho r ng đ i v i tr ng h p Vi t Nam, thì ho t

đ ng phi nông nghi p có th là m t l i gi i cho quá trình thoát nghèo c a ng i dân

2.3.2 Nhóm 2: Các y u t môiătr ng

Khu v c thành th hay khu v c nông thôn

Báo cáo phát tri n Vi t Nam n m 2000 do Ngân hàng Th gi i th c hi n cho r ng nghèo đói là m t hi n tr ng đ c thù c a nông thôn Nghiên c u c a Bird, Hulme, Moore và Shepherd (2002) cho r ng nh ng h dân s ng khu v c nông thôn có xu h ng nghèo cao

h n nh ng h dân s ng khu v c thành th

Ch

Ch là m t trong nh ng tiêu chí dùng đ đo l ng kh n ng ti p c n c a h gia đình đ i

v i th tr ng và thông tin th tr ng Kh n ng ti p c n này càng cao thì kh n ng nghèo

c a h càng gi m đi Nghiên c u c a Nguy n Tr ng S n (2012) cho th y r ng h sinh

s ng trong đ a bàn có ch thì xác su t nghèo gi m xu ng so v i h sinh s ng trong đ a bàn không có ch

ng giao thông

Walle và Cratty (2002) cho r ng c i t o đ ng nông thôn có th giúp gi m tình tr ng nghèo

c a ng i dân m t cách tích c c D án di n đàn mi n núi Ford (2004) cho r ng ph n l n các h s ng trong nh ng xã không có đ ng ô tô đi qua có nhi u kh n ng r i vào tình

tr ng nghèo h n các h s ng trong nh ng xã có đ ng ô tô đi qua

aăbƠnăc ătrú

Mukherjee và Benson (2003) ch ra m t trong nh ng nguyên nhân d n đ n đói nghèo c a

ng i dân là đ a bàn c trú c a h a bàn c trú có nh h ng quan tr ng đ n tình tr ng nghèo c a h gia đình vì nh ng đ c đi m c a đ a bàn c trú nh c s h t ng k thu t, trình đ qu n lý c a chính quy n đ a ph ng, các chính sách đ c ban hành, s t p trung

c a các c s s n xu t kinh doanh góp ph n quan tr ng trong vi c nh h ng đ n tình tr ng nghèo c a ng i dân trong đ a bàn Trong đi u ki n Vi t Nam, đ a bàn c trú bao g m h

có xã thu c vùng sâu vùng xa hay không, h có xã thu c di n 135 hay không, h có

t nh Trà Vinh hay không

2.3.3 Nhóm 3: Các y u t liênăquanăđ năđ c đi m c a h giaăđình

Tu i ch h

Tokunbo và Osinubi (2003) ch ra r ng tu i ch h là m t trong nh ng nguyên nhân d n

đ n tình tr ng nghèo c a h gia đình Owuor, Ngigi, Ouma và Birachi (2007) cho r ng đ i

v i nh ng ng i n m trong đ tu i t 20 đ n 50 thì khi tu i càng l n, ng i ta càng có nhi u kinh nghi m h n, do đó m c thu nh p mà h t o ra càng l n h n

Gi i tính ch h

Buvinic và Gupta (1997) ch ra có s khác bi t v m t gi i tính đ i v i tình tr ng nghèo,

t c là khi ch h là nam hay n s nh h ng đ n tình tr ng nghèo c a h Báo cáo phát tri n Vi t Nam n m 2007 cho th y có s b t bình đ ng trong công vi c gi a nam và n

cho r ng t l ph thu c, đ c bi t là t l tr em, là nhân t có s tác đ ng l n đ n m c

c n v i nh ng sáng ki n khoa h c k thu t, t đó d n đ n vi c có m c s ng th p h n ng i dân t c Kinh và dân t c Hoa D án di n đàn mi n núi Ford (2004) c ng cho th y vi c ch

h có thu c dân t c thi u s hay không có nh h ng l n đ n vi c h r i vào tình tr ng nghèo T l h nghèo trong các dân t c thi u s cao h n r t nhi u so v i t l h nghèo thu c dân t c Kinh và dân t c Hoa

2.4 Mô hình nghiên c u đ xu t và các gi thuy t

T vi c xem xét nh ng nghiên c u đã có tr c đây, tác gi đ xu t mô hình nghiên c u

v i nh ng gi thuy t nh sau:

Nghèo

T l ph thu c Quy mô h

Y u t s n xu t Y u t môi tr ng c đi m h gia đình Y u t dân t c

Ch liên xã

ng ô tô

đ n thôn

Xã vùng sâu vùng xa

Kho n tín d ng Xã thu c di n 135 t nh Trà Vinh

Gi thuy t H1: Trình đ giáo d c càng cao thì xác su t nghèo càng th p

Gi thuy t H2: Di n tích đ t bình quân càng l n thì xác su t nghèo càng th p

Gi thuy t H3: H nh n đ c kho n tín d ng càng l n thì xác su t nghèo càng gi m đi

Gi thuy t H4: H tham gia ho t đ ng kinh doanh và d ch v có xác su t nghèo gi m đi

Gi thuy t H5: H trong đ a bàn có ch liên xã s làm xác su t nghèo c a h gi m

Gi thuy t H6: H vùng sâu vùng xa có xác su t nghèo cao h n

Gi thuy t H7: H xã thu c ch ng trình 135 có xác su t nghèo cao h n

Gi thuy t H8: H khu v c nông thôn có xác su t nghèo cao h n

Gi thuy t H9: H đ a bàn có đ ng ô tô đ n thôn s có xác su t nghèo th p h n

Gi thuy t H10: H t nh Trà Vinh có xác su t nghèo cao h n

Gi thuy t H11: Tu i ch h càng l n thì h có xác su t nghèo càng th p

Gi thuy t H12: Ch h là nam thì xác su t nghèo c a h gi m đi

Gi thuy t H13: Quy mô h càng l n thì xác su t nghèo c a h càng t ng

Gi thuy t H14: T l ph thu c c a h càng l n thì xác su t nghèo c a h càng t ng

Gi thuy t H15: N u ch h là ng i dân t c Khmer thì xác su t nghèo c a h t ng lên tìm s khác bi t trong nh ng nhân t nh h ng đ n tình tr ng nghèo c a ng i Khmer

so v i ng i dân vùng BSCL nói chung, tác gi đ a thêm vào mô hình các bi n t ng tác, trong đó m i bi n t ng tác đ c xác đ nh b ng cách l y bi n “dân t c Khmer” nhân

v i t ng bi n đ c l p trong mô hình nghiên c u đ xu t trên

S n Nam (1973) cho r ng ng i Khmer suy ngh r ng ch c n làm đ n và thích đ u t cho ki p s ng sau H ch ch n công vi c v t v và c g ng làm vi c c t l c khi hoàn c nh khó kh n Chính vì v y gi thuy t đ c đ a ra là ng v i các bi n đ n mang d u d ng (làm cho xác su t nghèo c a h t ng lên) thì bi n t ng tác t ng ng s mang d u âm (làm cho xác su t nghèo c a h Khmer gi m đi), và ng c l i Ví d : Bi n “Quy mô h ” mang d u d ng ngh a là khi quy mô h càng t ng thì làm cho xác su t nghèo c a h càng

t ng, nh ng v i ng i Khmer thì khi hoàn c nh khó kh n, h s c g ng nhi u h n nên

bi n t ng tác “Khmer * Quy mô h ” s mang d u âm

Gi thuy t H16: Bi n t ng tác “Khmer * Giáo d c” có d u k v ng là d ng vì tác đ ng

c a giáo d c lên riêng ng i Khmer v n tích c c nh ng th p h n tác đ ng đ i v i ng i Kinh, Hoa

Gi thuy t H17: Bi n t ng tác “Khmer * Di n tích đ t bình quân” có d u k v ng là

d ng vì di n tích đ t bình quân càng t ng thì xác su t nghèo c a ng i Khmer càng gi m,

nh ng gi m ít h n so v i ng i Kinh - Hoa

Gi thuy t H18: Bi n t ng tác “Khmer * Kho n tín d ng” có d u k v ng là d ng vì

nh n đ c càng nhi u tín d ng thì xác su t nghèo c a h Khmer càng gi m, tuy nhiên do

h Khmer không t n d ng đ c kho n tín d ng t t nh ng i Kinh – Hoa nên xác su t nghèo c a h gi m đi ít h n so v i ng i Kinh – Hoa

Gi thuy t H19: Bi n t ng tác “Khmer * Tham gia ho t đ ng kinh doanh d ch v ” có d u

k v ng là d ng vì h Khmer có làm kinh doanh d ch v s gi m đ c xác su t nghèo,

nh ng không gi m nhi u nh ng i Kinh – Hoa

Gi thuy t H20: Bi n t ng tác “Khmer * Ch liên xã” có d u k v ng là d ng vì h Khmer g n ch liên xã s gi m đ c xác su t nghèo, nh ng gi m ít h n so v i h Kinh – Hoa

Gi thuy t H21: Bi n t ng tác “Khmer * Vùng sâu vùng xa” có d u k v ng là âm vì h Khmer vùng sâu vùng xa s c g ng làm vi c h n do trong hoàn c nh khó kh n, do đó xác su t nghèo t ng lên ít h n so v i h Kinh – Hoa

Gi thuy t H22: Bi n t ng tác “Khmer * Xã 135” có d u k v ng là âm vì h Khmer

xã thu c ch ng trình 135 s c g ng làm vi c h n khi trong hoàn c nh khó kh n, do đó xác su t nghèo t ng lên ít h n so v i h Kinh - Hoa

Gi thuy t H23: Bi n t ng tác “Khmer * Nông thôn” có d u k v ng là d ng vì h Khmer nông thôn s làm vi c nhi u h n khi trong hoàn c nh khó kh n, do đó xác su t nghèo t ng lên ít h n so v i h Kinh – Hoa

Gi thuy t H24: Bi n t ng tác “Khmer * ng ô tô đ n thôn” có d u k v ng là d ng

vì h Khmer đ a bàn có đ ng ô tô thì đ i s ng tho i mái h n, làm h không tích c c làm vi c, d n đ n xác su t nghèo gi m ít h n so v i ng i Kinh – Hoa

Gi thuy t H25: Bi n t ng tác “Khmer * Trà Vinh” có d u k v ng là âm vì h Khmer

n u t nh Trà Vinh s c g ng nhi u h n do h trong hoàn c nh khó kh n Xác su t nghèo c a h t ng lên nh ng ít h n so v i ng i Kinh – Hoa

Gi thuy t H26: Bi n t ng tác “Khmer * Tu i ch h ” có d u k v ng là âm vì khi tr nên l n tu i, ch h ng i Khmer ý th c v hoàn c nh c a mình khó kh n h n, do đó làm

vi c c n m n h n Vi c này làm cho xác su t nghèo c a h t ng lên khi tu i ch h t ng,

nh ng ít h n so v i ng i Kinh – Hoa

Gi thuy t H27: Bi n t ng tác “Khmer * Ch h là nam” có d u k v ng là d ng vì khi

ch h là nam, thì đ i s ng kinh t gia đình tr nên tho i mái h n, ng i Khmer khi đó l a

ch n làm vi c ít đi Vi c này làm cho xác su t nghèo c a h Khmer gi m đi, nh ng gi m

ít h n so v i ng i Kinh – Hoa

Gi thuy t H28: Bi n t ng tác “Khmer * Quy mô h ” có d u k v ng là âm vì khi quy

mô h t ng lên thì hoàn c nh tr nên khó kh n h n Ng i Khmer khi đó s làm vi c c n

m n h n Vì v y xác su t nghèo c a h Khmer t ng lên nh ng t ng ít h n ng i Kinh – Hoa

Gi thuy t H29: Bi n t ng tác “Khmer * T l ph thu c” có d u k v ng là âm vì khi t

l ph thu c t ng lên thì hoàn c nh c a h tr nên khó kh n h n Khi đó ng i Khmer làm

vi c c n m n h n, d n đ n xác su t nghèo c a h có t ng lên nh ng t ng ít h n so v i

ng i Kinh – Hoa

2.5 Tóm t tăch ngă2

Ch ng 2 trình bày nh ng c s lý thuy t liên quan đ n các nhân t có kh n ng nh h ng

đ n vi c r i vào tình tr ng nghèo c a h gia đình Nh ng c s lý thuy t đ c nêu ra s

đ c dùng làm n n t ng cho nh ng phân tích ch ng 3

CH NGă3 PH NGăPHÁPăNGHIểNăC U

Ch ng 3 t p trung vào vi c trình bày ph ng pháp nghiên c u đ c th c hi n trong lu n

v n này, bao g m c nghiên c u đ nh l ng và nghiên c u đ nh tính Ch ng này c ng mô

nh ng l i không th a đáng vì nó vi ph m m t s gi thi t OLS Vì v y ta còn hai mô hình

đ l a ch n là mô hình logit và mô hình probit S khác bi t gi a mô hình logit và mô hình probit là trong mô hình logit, ph n đuôi c a đ th kéo dài h n Nói cách khác, đ th trong

mô hình logit ti m c n v i các tr c t a đ ch m h n trong mô hình probit (Gujarati, 2003, trích trong Ngô Hoàng Th o Trang, 2010) Bên c nh đó, trong các nghiên c u v nh ng nhân t nh h ng đ n tình tr ng nghèo, các tác gi c ng th ng s d ng mô hình logit

h n là mô hình probit

Chính vì nh ng lỦ do đó, nên trong lu n v n này s s d ng mô hình logit đ nghiên c u

nh ng nhân t nh h ng đ n tình tr ng nghèo c a ng i Khmer t i BSCL

3.1.2 Mô hình căl ng

Ta g i Pi là xác su t h r i vào tình tr ng nghèo, khi đó (1-Pi) là xác su t đ h không r i vào tình tr ng nghèo

Khi đó ta có giá tr odd v kh n ng r i vào tình tr ng nghèo c a h là

Mô hình h i quy logit s có d ng:

ln ( ) =

Trong đó:

: là tr s odd v kh n ng r i vào tình tr ng nghèo c a h gia đình

là các bi n đ c l p n m trong y u t s n xu t, y u t môi tr ng, đ c đi m h gia đình

V i vi c s d ng mô hình h i quy trên, ta có th tr l i đ c câu h i 1 v vi c nh ng nhân

t nh h ng và m c đ tác đ ng c a chúng đ n đ n tr ng nghèo c a h gia đình thông qua giá tr p_value và các h s c a t ng bi n đ c l p và bi n t ng tác T đó có

th tr l i đ c câu h i 2 v vi c đ a nh ng ki n ngh chính sách đ gi m nghèo cho các

Vi c m t h gia đình có trong tình tr ng nghèo hay không đ c xác đ nh d a vào thu

nh p bình quân c a h và so sánh nó v i ng ng nghèo mà World Bank đ a ra cho Vi t Nam H gia đình nào có m c thu nh p bình quân d i 653,000 đ ng trên m i đ u ng i

m i tháng thì trong tình tr ng nghèo H nào có m c thu nh p bình quân t 653,000 đ ng trên m i đ u ng i m i tháng tr lên thì đ c x p vào di n không nghèo

Bi năđ c l p

Theo khung phân tích c a k t h p đã nêu ra ph n trên, các bi n đ c l p đ c phân theo

4 nhóm bao g m nhóm các y u t s n xu t, nhóm các y u t môi tr ng, nhóm các y u t

liên quan đ n đ c đi m h gia đình, và y u t dân t c Ngoài ra, trong mô hình này s s

d ng thêm bi n t ng tác nh m khám phá s nh h ng c a tính đ c tr ng c a ng i Khmer đ n tình tr ng nghèo c a h

c th hi n b ng s ti n vay đ c c a h D u k v ng c a bi n này là d u âm, t c là

n u đ c vay càng nhi u ti n thì xác su t nghèo c a h càng gi m đi Tuy nhiên c ng có

m t chi u h ng khác có th x y ra làm cho bi n này mang d u d ng, đó là vì theo chính sách c a nhi u đ a ph ng, s u tiên cho nh ng h nghèo vay ti n Khi đó vi c đ c vay

ti n không còn là nguyên nhân, mà là k t qu c a tình tr ng nghèo

Di nătíchăđ t canh tác bình quân

ây là bi n liên t c, đ c tính b ng cách l y di n tích đ t canh tác c a h chia cho quy mô

h D u k v ng c a bi n này là d u âm, b i l khi di n tích đ t canh tác bình quân càng nhi u, thì v n v t ch t c a h gia đình càng t ng, kh n ng mang l i thu nh p c a h càng cao thì h càng ít nghèo

N u h có tham gia ho t đ ng kinh doanh d ch v thì bi n này nh n giá tr 1 Ng c l i

bi n này nh n giá tr 0 Ho t đ ng kinh doanh d ch v mang l i t su t l i nhu n cao h n

so v i nông nghi p, lâm nghi p, hay nuôi tr ng th y s n Vì v y d u k v ng c a bi n này

là d u âm

Nhóm y u t môi tr ng

Thông tin v y u t môi tr ng đ c l y d li u v xã trong b d li u VHLSS 2010

Khu v c nông thôn

N u h khu v c nông thôn thì bi n này nh n giá tr 1 N u h khu v c thành th thì

bi n này nh n giá tr 0 Các lý thuy t bên trên đã ch ra h gia đình nông thôn có xác su t nghèo cao h n h gia đình thành th Vì v y d u k v ng cho bi n này là d u d ng

Ch liên xã

Thông tin v đ a bàn có ch liên xã hay không đ c th hi n d li u v đ c đi m xã trong VHLSS 2010 N u h đ a bàn có ch liên xã thì bi n này nh n giá tr 1 N u h đ a bàn không có ch liên xã thì bi n này nh n giá tr 0 D u k v ng cho bi n này là d u âm, b i

l vi c g n ch giúp ng i dân n m đ c thông tin hàng hóa, do đó s bán đ c s n

s g p nhi u khó kh n n u mu n t ng thêm thu nh p Do đó, d u k v ng c a bi n này là

d u d ng

Xã thu c nhóm 135

Xã thu c nhóm 135 là nh ng xã nghèo theo quy đ nh c a nhà n c M t h trong xã thu c di n 135 th ng s thi u th n v c s h t ng, đi n, đ ng, tr ng tr m, do v y làm cho h d nghèo h n Do đó, d u k v ng c a bi n này là d u d ng

t nh Trà Vinh

Trong 13 tnh ng b ng Sông C u Long, thì Trà Vinh là t nh nghèo nh t Vì v y ta đ a

vi c h có tnh Trà Vinh hay không vào nh m t bi n đ c l p, đ xem xét tác đ ng c a

vi c c ng t i Trà Vinh đ i v i xác su t nghèo c a h N u h Trà Vinh thì bi n này

nh n giá tr 1 Ng c l i bi n này nh n giá tr 0 H gia đình Trà Vinh s g p nhi u khó

kh n v c s h t ng, giao thông, vì v y d u k v ng c a bi n này là d u d ng

ph thu c đ c tính b ng cách l y t ng s ng i ngoài đ tu i lao đ ng chia cho s ng i trong đ tu i lao đ ng Nghiên c u này tính t l ph thu c b ng cách l y t ng s ng i ngoài đ tu i lao đ ng chia cho t ng s ng i trong h vì t l này s m n h n, có s thay

đ i nh h n m i khi t ng thêm m t ng i ph thu c (ng i già ho c tr em) trong h Khi

t l ph thu c càng t ng thì c ng t ng đó ng i lao đ ng ph i nuôi càng nhi u ng i h n

n a Do đó d u k v ng c a bi n này là d u d ng

B ng 3-1: T ng h p mô t các bi n trong mô hình

thu c)

H có thu nh p bình quân

d i 653,000 đ ng/ ng i / tháng là h nghèo, bi n này

nh n giá tr 1, ng c l i bi n này nh n giá tr 0

-

4 dientichdatbinhquan

Di n tích đ t canh

tác bình quân (m 2 )

12 tuoichuho Tu i ch h Tu i c a ch h -

13 gioitinhchuho Gi i tính ch h N u ch h là nam thì nh n giá tr 1, n u ch h là n thì

nh n giá tr 0

-

15 tylenguoiphuthuoc T l ph thu c (S ng i d i 14 tu i + S ng i t 65 tu i tr lên) /

Sau khi có k t qu phân tích đ nh l ng, tác gi ti n hành ph ng v n m t s chuyên gia am

hi u v xóa đói gi m nghèo và ng i Khmer t i BSCL Vi c ph ng v n s đ c th c

hi n theo hình th c ph ng v n tay đôi, v i nh ng câu h i m đ ki m tra và tìm cách lý

gi i nh ng k t qu phân tích đ nh l ng, đ ng th i tìm hi u v các gi i pháp gi m nghèo cho ng i Khmer t i BSCL

3.3 D li u trong nghiên c u

Ph n nghiên c u đ nh l ng s d ng b d li u Kh o sát m c s ng dân c n m 2010 (VHLSS 2010) B d li u Kh o sát m c s ng dân c n m 2010 do T ng c c th ng kê

th c hi n d a trên vi c kh o sát m u g m 69360 h gia đình, 3133 xã/ ph ng M u

đ c ch n đ m b o đ i di n đ c cho c n c, các vùng, khu v c thành th và nông thôn,

và các t nh/ thành ph tr c thu c trung ng Cu c kh o sát thu th p thông tin theo 4 k ,

m i k m t quý t quỦ 2 đ n quỦ 4 n m 2010 và m t k vào quỦ 1 n m 2011 Kh o sát

đ c ti n hành b ng nh ng cu c ph ng v n tr c ti p c a đi u tra viên đ i v i ch h và cán b xã t i đ a bàn kh o sát (T ng c c th ng kê, 2012)

Trong ph m vi nghiên c u này, lu n v n này ch s d ng d li u c a 13 t nh thành thu c BSCL, v i 1905 h gia đình Trong đó có 1743 h dân t c Kinh, 21 h dân t c Hoa, 139

h dân t c Khmer, 1 h dân t c Nùng, 1 h dân t c X -đ ng

Trong b d li u này, ta th y s h ng i Khmer ch chi m 7.3% t ng s h vùng BSCL

i u này có th t o ra s thiên l ch trong k t qu c l ng Tuy nhiên k t qu T ng đi u tra dân s và nhà n m 2009 c ng cho th y t l ng i Khmer vùng BSCL là 6.68% (T ng c c th ng kê, 2009) So sánh hai t l này v i nhau ta có th yên tâm r ng t l h

Khmer trong VHLSS 2010 là g n v i t l th c t và k t qu c l ng không b thiên

CH NGă4 K T QU NGHIÊN C U

Ch ng 4 trình bày nh ng k t qu nghiên c u, bao g m phân tích th ng kê mô t , phân tích t ng quan và k t qu mô hình h i quy Vi c di n gi i k t qu mô hình h i quy s giúp ta bi t đ c nh ng nhân t tác đ ng và m c đ nh h ng c a chúng đ n tình tr ng nghèo c a h gia đình Ch ng này c ng trình bày k t qu c a ph n phân tích đ nh tính,

Di n tích đ t canh tác bình quân t i đa (m 2 )

26,700 20,000

T l h tham gia ho t đ ng kinh doanh

Qua nh ng th ng kê mô t bên trên, ta th y r ng nh ng nhân t có s khác bi t l n gi a các h gia đình Khmer và các h gia đình nói chung vùng BSCL chính là trình đ giáo

d c, vi c tham gia vào ho t đ ng kinh doanh ho c d ch v , đ a bàn sinh s ng, quy mô h

c bi t, có m t vài y u t mà ng i Khmer có l i th h n h n ng i Kinh n u tính theo

s trung bình nh kho n tín d ng nh n đ c và di n tích canh tác đ t bình quân

K t qu phân tích th ng kê mô t đ c trình bày chi ti t h n Ph l c 2 và 3

4.2 Phơnătíchăt ngăquan

Phân tích t ng quan c ng cho th y có s t ng quan khá ch t ch (v i h s t ng quan

l n h n 0.3) gi a m t s bi n đ c l p trong cùng nhóm y u t v i nhau

M i t ng quan khá ch t ch gi a vi c h nông thôn v i vi c h đ a bàn có ch liên

xã, vi c h xã vùng sâu vùng xa M i t ng quan này cho th y r ng vi c m t h nông thôn có s liên quan khá ch t ch v i vi c h đ a bàn không có ch liên xã và vi c h vùng sâu vùng xa i u này c ng phù h p v i th c t r ng vi c khu v c nông thôn s mang đ n nhi u khó kh n cho h gia đình, mà đi n hình đây là h n ch trong kh n ng

ti p c n v i th tr ng, và h n ch v kho ng cách đ a lý S liên quan khá ch t ch nói trên cho ta bi t r ng m t h nông thôn th ng s ch u b t l i v nhi u y u t cùng lúc

M i t ng quan khá ch t ch gi a vi c h xã vùng sâu vùng xa và vi c h xã thu c

ch ng trình 135 M i t ng quan này cho ta th y r ng vi c xã thu c vùng sâu vùng xa có liên quan khá ch t ch v i vi c xã là m t xã nghèo i u này đ a ra g i ý r ng m t h gia đình g p khó kh n vì vùng sâu vùng xa s có th c ng g p khó kh n thêm n a vì xã đó

đ ng th i c ng là xã nghèo thu c ch ng trình 135

K t qu phân tích t ng quan đ c trình bày chi ti t h n Ph l c 4, 5 và 6

4.3 K t qu căl ng nh ng nhân t tácăđ ngăđ n tình tr ng nghèo c aăng i Khmer

t i ng b ng Sông C u Long

tìm ra s khác bi t trong các nguyên nhân d n đ n tình tr ng nghèo c a ng i Khmer

so v i ng i dân vùng BSCL nói chung, tác gi s d ng ph ng pháp c l ng t t ng quát đ n đ n gi n Tr c h t tác gi c l ng v i mô hình t ng quát bao g m 1 bi n ph thu c, 15 bi n đ c l p và 14 bi n t ng tác Sau đó, tác gi s l n l t lo i b d n nh ng

bi n không có Ủ ngh a trong mô hình (Xem thêm Ph l c 7) Cu i cùng tác gi s ch n

đ c mô hình c l ng t t nh t (Xem thêm Ph l c 8)

(Std error)

Ghi chú: ***: có Ủ ngh a th ng kê v i m c Ủ ngh a 1%, **: có Ủ ngh a th ng kê v i m c

Ủ ngh a 5%, *: có Ủ ngh a th ng kê v i m c Ủ ngh a 10%, ns: không có Ủ ngh a th ng kê

Mô hình trên có ch s Prob > Chi Squared là 0 % Giá tr tuy t đ i c a ch s log likelihood

là 827.02 là r t l n Nh v y đ phù h p c a mô hình là t t

Ti n hành ki m đ nh đa c ng tuy n và t t ng quan c a mô hình trên, ta nh n th y:

H s VIF c a t t c các bi n trong mô hình đ u bé h n 10 Nh v y không có c s đ

k t lu n r ng mô hình có hi n t ng đa c ng tuy n (Xem thêm Ph l c 18)

Ki m đ nh dwstat cho ra h s Durbin Watson = 1.95, g n b ng 2 Theo nguyên t c kinh nghi m ta nh n đ nh r ng không có c s đ kh ng đ nh r ng mô hình có hi n t ng t

t ng quan (Xem thêm ph l c 19)

T k t qu căl ng trênătaărútăraăđ c m t s nh năxétănh ăsau:

Trong nh ng nhân t tác đ ng đ n nghèo ng i Khmer, thì có nh ng nhân t tác đ ng

đ n nghèo c a ng i dân nói chung vùng BSCL nh : giáo d c, kho n tín d ng, di n tích

đ t bình quân, vi c h có tham gia kinh doanh d ch v hay không, đ a bàn có ch liên xã hay không, đ a bàn có thu c xã 135 hay không, h có s ng Trà Vinh hay không, gi i tính

ch h , quy mô h , t l ph thu c i v i riêng ng i Khmer, thì ngoài nh ng nguyên nhân chung trên, tình tr ng nghèo c a h còn chu tác đ ng riêng c a t l ph thu c i

v i ng i dân vùng BSCL nói chung, khi t l ph thu c t ng lên thì xác su t nghèo t ng lên i u này v n đúng v i ng i Khmer, nh ng tác đ ng c a t l ph thu c lên ng i Khmer th p h n nhi u so v i nh ng h không thu c dân t c Khmer

Gi i thích v nh ng nhân t nhăh ngăđ n nghèo c ng i Khmer và c ng i thu c dân t c khác:

Giáo d c có tác đ ng làm gi m xác su t nghèo c a h gia đình Khmer i u này phù h p

v i k t qu t nh ng nghiên c u tr c và c ng phù h p v i k v ng ban đ u v chi u tác

đ ng Giáo d c làm cho ng i ta có trình đ h n, có th h c đ c nhi u k n ng h n, qua

đó t ng c ng kh n ng c nh tranh trên th tr ng lao đ ng i v i nh ng ng i làm vi c trong l nh v c nông nghi p, thì đ c giáo d c c ng là m t ti n đ c n thi t giúp h áp d ng thành công các ti n b khoa h c k thu t vào trong canh tác

Kho n tín d ng nh n đ c c ng có tác đ ng đ n xác su t nghèo c a h Khmer Tuy nhiên chi u tác đ ng c a y u t này là d ng, có ngh a là h nào vay n thì xác su t nghèo c a

h đó cao h n Nh v y kh n ng ti p c n tín d ng là h qu c a tình tr ng nghèo, do chính sách u tiên cho ng i nghèo vay v n Vì v y vi c đ c ti p c n tín d ng là m t ch báo

v tình tr ng nghèo, ch không ph i nguyên nhân d n đ n tình tr ng nghèo c a ng i dân

M t nguyên nhân khác có th d n đ n hi n tr ng này chính là tình tr ng s d ng v n vay không hi u qu Các h gia đình Khmer đ c h tr vay v n, nh ng không bi t làm th nào đ phát huy hi u qu đ ng v n vay Vi c này d n đ n h u qu là các h này ch ng

nh ng không c i thi n đ c thu nh p mà còn ph i gánh thêm n

Di n tích đ t canh tác bình quân càng t ng thì xác su t nghèo c a h Khmer càng gi m

i u này phù h p v i k v ng ban đ u, và c ng đ ng nh t v i nh ng k t qu nghiên c u

tr c đây Vi c t ng di n tích đ t bình quân giúp h có thêm t li u s n xu t đ c i thi n thu nh p, t đó gi m xác su t nghèo

Vi c h Khmer có tham gia ho t đ ng kinh doanh d ch v s làm cho xác su t nghèo c a

h gi m đi r t nhi u i u này phù h p v i k v ng ban đ u và c ng phù h p v i nh ng

k t qu nghiên c u tr c đây Ho t đ ng kinh doanh và d ch v là nh ng ho t đ ng ít ch u

nh h ng c a th i ti t, đ ng th i mang l i t su t l i nhu n cao Ngoài ra, ho t đ ng kinh doanh d ch v còn có tác d ng phân tán r i ro, giúp h tránh đ c vi c r i vào tình tr ng nghèo m i khi g p khó kh n trong nh ng ho t đ ng khác

Vi c h Khmer vùng nông thôn hay thành th c ng nh h ng đ n xác su t nghèo c a

h Ng i dân s ng nông thôn có xác su t r i vào tình tr ng nghèo cao h n khu v c thành th Nguyên nhân d n đ n vi c này là do s ng khu v c nông thôn ít có c h i tìm

đ c vi c làm n đ nh Bên c nh đó, nông thôn c ng thi u th n c s giáo d c, d y ngh ,

là m t rào c n cho vi c nâng cao trình đ , k n ng c a ng i dân T đó d n đ n vi c

ng i dân d r i vào tình tr ng nghèo h n

Vi c đ a bàn mà h gia đình Khmer sinh s ng có ch liên xã là m t y u t tác đ ng r t

m nh, làm gi m xác su t nghèo c a h gia đình i u này phù h p v i k v ng ban đ u,

và c ng phù h p v i nh ng nghiên c u tr c đây N i sinh s ng có ch liên xã, ng i dân

có th d dàng n m b t thông tin th tr ng, nh đó có th bán đ c nông s n c a mình

v i giá cao h n

Vi c có đ ng ô tô đ n thôn không có tác đ ng đ n xác su t nghèo c a h gia đình Nguyên nhân c a vi c này là do Vi t Nam, ng i dân di chuy n b ng xe g n máy là ch y u

Vi c v n chuy n hàng hóa thôn quê c ng đa ph n th c hi n b ng xe g n máy Do đó có

đ ng ô tô hay không có đ ng ô tô v thôn c ng không ph i là m t v n đ quan tr ng đ i

v i ng i dân

Vi c xã thu c vùng sâu vùng xa không tác đ ng đ n xác su t nghèo c a h gia đình LỦ

gi i cho đi u này, có th th y r ng dù đ i s ng các xã vùng sâu vùng xa là t ng đ i khó

kh n Tuy nhiên cùng v i s phát tri n c a h th ng giao thông nông thôn, thì vi c đi l i