Luận văn thạc sĩ 2014 Tác động của quản trị công ty đến quyết định chi trả cổ tức của các công ty niêm yết

NGUY NăQUANGăHUY NăQUY Tă NH CHI TR ăC ăT C C AăCỄCă CỌNGăTYăNIểMăY T LU NăV NăTH CăS ăKINHăT TP.ăH ăChíăMinhăậ N mă2014... NGUY NăQUANGăHUY NăQUY Tă NHăCHIăTR ăC ăT CăC AăCỄCă TP .ăH

NGUY NăQUANGăHUY

NăQUY Tă NH CHI TR ăC ăT C C AăCỄCă

CỌNGăTYăNIểMăY T

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP.ăH ăChíăMinhăậ N mă2014

NGUY NăQUANGăHUY

NăQUY Tă NHăCHIăTR ăC ăT CăC AăCỄCă

TP ăH ăChíăMinhăậ N mă2014

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi d i s h ng

d n khoa h c c a TS Lê Th Khoa Nguyên M i s li u và trích d n c a tác gi khác đ u đ c ghi chú ngu n g c c n th n

N u có b t k s gian l n nào tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m

TP.HCM, ngày 30 tháng 04 n m 2014

M CăL C

Trang

Trangăph ăbìa

L iă amăđoan

M ăl

Danhăm ă á ăb ngăbi u

Danhăm ă á ăbi uăđ

Danhăm ăt ăvi tăt t

T măt tă

CH NGă1:ă GI IăTHI U 1

1.1.ăLỦădoă h năđ ătƠi 1

1.2.ăM ătiêuănghiênă u 1

1.3.ăPh măviănghiênă uă 2

1.4.ăPh ngăphápănghiênă uă 2

1.5.ă i măm iă aăđ ătƠiă 3

1.6.ăC uătrú ă aălu năv nă 3

CH NGă2:ăT NG QUAN CÁC NGHIÊN C UăTR C ỂY 4

2.1 Cá ălỦăthuy tăgi iăthí hăt iăsaoă ôngătyăph iă hiătr ă ăt 4

2.1.1 Lý thuy t chính sách c t c ti n m t cao 4

2.1.2 Lý thuy t tín hi u 4

2.1.3 Lý thuy t đ i di n 4

2.1.4 Lý thuy t MM v chính sách c t c 5

2.2 Nghiênă uăth ănghi măv tá ăđ ngă aăqu nătr ă ôngătyălênă hínhăsá hă ăt 5

2.3 Tómăl c các k t qu nghiên c u th c nghi mătr c đơy 8

CH NGă 3:ă D LI U NGHIÊN C U, MÔ HÌNH NGHIÊN C U,

PH NGăPHỄPăNGHIểNăC Uă 11

3.1 C s l aă h nămô hình nghiênă u 11

3.2.ăD ăli uănghiênă u 11

3.3 Mô t các bi n nghiênă uăvà các k v ng nghiên c u 12

3.3.1 Bi n ph thu c đ i di n cho quy t đ nh chi tr c t c 12

3.3.2 Các bi n đ c l p và các k v ng nghiên c u 13

3.4 Mô hình nghiênă uă 19

3.5 Ph ng pháp nghiênă uă 20

3.5.1 Phân tích th ng kê mô t 20

3.5.2 Phân tích t ng quan 20

3.5.3 Phân tích h i quy 20

3.5.4 Ki m đ nh Hausman đ l a ch n mô hình 23

3.5.5 H i qui Logistic 24

3.5.6 H i qui Probit 28

CH NGă4: K TăQU ăNGHIểNăC U 31

4.1 Phơnătí hăth ngăkêămôăt 31

4.2 Phân tí hăt ngăquan 34

4.3 K t qu h iăquy mô hình 35

4.3.1 K t qu h i quy Pool Model 35

4.3.2 K t qu h i quy d li u b ng 38

4.4 K tăqu ăphơnătí hămôăhìnhăh iăquyăm ăr ng 47

4.4.1 K t qu h i quy Pool Model 48

4.4.2 K t qu h i quy d li u b ng 51

4.5 Ki m đ nh h i quy 56

4.6 Th oălu nă á ăk tăqu ănghiênă u 57

CH NGă5: K T LU N 59

5.1.ăT măt tănghiênă uă 59

5.2 Gi iăh nă aăđ ătƠi vƠăh ngănghiênă uătrongăt ngălai 60 TÀIăLI UăTHAMăKH O

DANHăM CăCỄCăB NGăBI U

B ng 2.1 : B ng tóm t t k t qu c a các nghiên c u tr c đây v các nhân t tác

B ng 4.3 : K t qu c l ng c a mô hình h i quy Logit

B ng 4.4 : K t qu c l ng c a mô hình h i quy Logit (trình bày theo ch tiêu

Odds ratio)

B ng 4.5 : K t qu c l ng c a mô hình h i quy Probit

B ng 4.6 : Tóm t t k t qu phân tích mô hình Logit và Probit

B ng 4.7 : K t qu c l ng c a mô hình h i quy FEM

B ng 4.8 : K t qu c l ng c a mô hình h i quy REM

B ng 4.9 : K t qu phân tích c a mô hình Hausman Test

B ng 4.10 : K t qu phân tích v i mô hình REM (trình bày theo ch tiêu Odds ratio)

B ng 4.11 : K t qu c l ng c a mô hình h i quy Probit

B ng 4.12 : Tóm t t k t qu phân tích mô hình Logit và Probit

B ng 4.13 : K t qu c l ng c a mô hình h i quy Logit

B ng 4.14 : K t qu c l ng c a mô hình h i quy Logit (trình bày theo ch tiêu

Odds ratio)

B ng 4.15 : K t qu c l ng c a mô hình h i quy Probit

B ng 4.16 : Tóm t t k t qu phân tích mô hình Logit và Probit

B ng 4.17 : K t qu c l ng c a mô hình h i quy FEM

B ng 4.18 : K t qu c l ng c a mô hình h i quy REM

B ng 4.19 : K t qu phân tích c a mô hình Hausman Test

B ng 4.20 : K t qu phân tích v i mô hình REM

B ng 4.21 : K t qu c l ng c a mô hình h i quy Probit

B ng 4.22 : Tóm t t k t qu phân tích mô hình Logit và Probit

B ng 4.23 : K t qu ki m đ nh mô hình h i quy

DANHăM CăCÁC BI Uă

Bi u đ 3.1 : Phân lo i các Công ty theo tính ch t s h u v n

DANHăM CăT ăVI TăT T

H QT : H i đ ng qu n tr

TTCK : Th tr ng ch ng khoán

HSX : S giao d ch ch ng khoán TP.HCM HNX : S giao d ch ch ng khoán Hà N i

TịMăT T

Các đ tài v chính sách c t c đư đ c nghiên c u khá nhi u trong l nh v c tài chính tuy nhiên đ tr l i câu h i qu n tr doanh nghi p có tác đ ng đ n chính sách c t c hay không thì đó v n là đi u bí n Nghiên c u này là m t n l c nh m

gi i thích tác đ ng c a qu n tr công ty đ n quy t đ nh chi tr c t c thông qua vi c phân tích h i quy cho th i gian 3 n m t n m 2010 đ n n m 2012, áp d ng ph ng pháp th ng kê mô t , ma tr n t ng quan, h i quy Logit và Probit đ phân tích m i quan h gi a các thu c tính H QT và quy t đ nh chi tr c t c t i Vi t Nam Các thu c tính H QT đ c đo l ng b i 3 bi n: Quy mô H QT (BSIZE), tính đ c l p

c a H QT (BIND), và CEO kiêm nhi m (CEOD) trong khi đó quy t đ nh chi tr c

t c đ c đo l ng b i m t bi n gi DIVID M t m u nghiên c u g m 100 công ty phi tài chính đ c niêm y t trên sàn HNX và HSX đ c ch n trong giai đo n t

n m 2010 đ n n m 2012

K t qu nghiên c u th c nghi m cho th y bi n tính đ c l p c a H QT và

t c đ t ng tr ng doanh thu có m i t ng quan d ng và có tác đ ng cùng chi u

đ n quy t đ nh chi tr c t c v i m c đ tin c y 99%, bi n đòn b y tài chính có m i

t ng quan âm và có tác đ ng ng c chi u đ n quy t đ nh chi tr c t c v i m c đ tin c y 90% Các bi n còn l i g m: CEO kiêm nhi m, quy mô H QT, quy mô công

ty và tính không n đ nh c a l i nhu n có tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c

CH NGă1ă:ăGI IăTHI U

1.1.LỦădoă h năđ ătƠi:

Chính sách c t c luôn là v n đ gây tranh cưi cho các nhà nghiên c u đ c

bi t trong l nh v c tài chính nh ng câu h i li u r ng quy t đ nh chi tr c t c có b tác đ ng b i các y u t qu n tr công ty hay không v n còn là m t n s ch a đ c

gi i quy t trong nhi u n m qua

Các chính sách c t c là m t ch đ nghiên c u ph bi n c a các nhà nghiên

c u tài chính trong hàng ch c n m qua và nó đư gi i quy t đ c nhi u v n đ quan

tr ng c a công ty

Trên th gi i đư có nhi u nghiên c u th c nghi m phân tích tác đ ng c a

qu n tr công ty lên chính sách c t c nh Mitton Todd (2004); Jayesh Kumar (2004); CHEN Litai & c ng s (2011) g n đây nh t có nghiên c u c a Nirosha Wellalage & c ng s (2012) và Elham Mansourinia & c ng s (2013)

Vi t Nam hi n nay h u nh các công ty ch a nh n th c đúng t m quan

tr ng v m c đ nh h ng c a qu n tr công ty đ n quy t đ nh chi tr c t c Quy t đ nh chi tr c t c c a công ty còn mang tính t phát, ch a có tính chi n l c dài h n Vì v y c n ph i có nh ng công trình nghiên c u đ làm rõ m i quan h

gi a quy t đ nh chi tr c t c và qu n tr công ty Xu t phát t nh ng đòi h i mang

tính th c ti n đó, tác gi đư l a ch n đ tài: “Tác đ ng c a qu n tr công ty đ n

quy t đ nh chi tr c t c c a các công ty niêm y t” v i mong mu n đ c b sung

thêm nh ng hi u bi t và ng d ng trong vi c đ a ra các chính sách c t c đ i v i các công ty niêm y t trên TTCK Vi t Nam

1.2.ăM ătiêuănghiênă u:

- Ki m tra s tác đ ng c a các y u t thu c tính H QT bao g m quy mô

H QT, tính đ c l p c a H QT, và CEO kiêm nhi m c ng nh các y u t quy mô

t ng tài s n, đòn b y tài chính, t c đ t ng tr ng doanh thu và tính không n đ nh

c a l i nhu n có tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c c a các công ty niêm y t trên TTCK Vi t Nam trong giai đo n n m 2010-2012

- So sánh v i nghiên c u tác đ ng c a qu n tr công ty lên quy t đ nh chi tr

c t c c a các n c trên th gi i t đó đ a ra chính sách chi tr c t c phù h p v i các công ty niêm y t trên TTCK Vi t Nam

đ t đ c m c tiêu nghiên c u, tác gi đ t ra các câu h i nghiên c u sau:

1 Có hay không m i quan h gi a quy t đ nh chi tr c t c v i các y u t thu c tính H QT t nh ng nghiên c u th c nghi m trên th gi i?

2 Các y u t thu c tính H QT có tác đ ng lên quy t đ nh chi tr c t c c a các công ty niêm y t trên TTCK Vi t Nam trong giai đo n t n m 2010-

2012 hay không? Ngoài các y u t thu c tính H QT thì các y u t khác nh quy mô công ty, đòn b y tài chính, t c đ t ng tr ng doanh thu và tính không n đ nh c a l i nhu n có tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c c a các công ty niêm y t trên TTCK Vi t Nam hay không?

c a qu n tr công ty lên chính sách c t c Bi n ph thu c đ i di n cho chính sách

c t c: Quy t đ nh chi tr c t c, bi n này có giá tr b ng 1 n u công ty tr c t c trong n m tài chính t ng ng và b ng 0 n u công ty không tr c t c Bi n đ c l p

đ i di n cho các y u t thu c tính H QT g m các bi n: tính đ c l p c a H QT, CEO kiêm nhi m, quy mô H QT Bi n đ c l p đ c s d ng nh bi n ki m soát trong bài nghiên c u g m các bi n: quy mô t ng tài s n, đòn b y tài chính, t c đ

t ng tr ng doanh thu và tính không n đ nh c a l i nhu n

Tr c tiên, đ c l ng các h s c a mô hình h i quy, tác gi s d ng hai

ph ng pháp là: Fixed Effect Model (FEM) và Random Effect Model (REM) Sau

đó, tác gi s d ng ki m đ nh Hausman đ l a ch n mô hình thích h p nh t trong hai mô hình trên

1.5.ă i măm iă aăđ ătƠi:

Trên th gi i đư có r t nhi u các bài nghiên c u th c nghi m phân tích tác

đ ng c a qu n tr công ty lên chính sách c t c T i Vi t Nam các đ tài liên quan

đ n chính sách c t c đư đ c nghiên c u khá nhi u, tuy nhiên đ tài nghiên c u v tác đ ng c a qu n tr công ty lên quy t đ nh chi tr c t c l i khá m i m có th nghiên c u trên di n r ng, các m u có th đ i di n cho t ng th m t cách chính xác

nh t, tác gi đư ti n hành thu th p s li u qua 3 n m g n đây nh t v i s l ng m u

g m 100 công ty niêm y t trên sàn HNX và HSX S d ng ph ng pháp nghiên

c u th c nghi m – là ph ng pháp ch m i ph bi n Vi t Nam trong m t vài n m

tr l i đây

1.6.ăC uătrú ălu năv n:

B c c lu n v n g m 5 ch ng nh sau :

Ch ng 1 : Gi i thi u chung

Ch ng 2 : T ng quan các nghiên c u tr c đây

Ch ng 3 : D li u nghiên c u, ph ng pháp nghiên c u và mô hình nghiên

c u

Ch ng 4 : K t qu nghiên c u

Ch ng 5 : K t lu n

CH NGă2ă:ăT NGăQUANăCỄCăNGHIểNăC UăTR Că ỂY

2.1 Cá ălỦăthuy tăgi iăthí hăt iăsaoă ôngătyăph iă hiătr ă ăt :

2.1.1.ăLỦăthuy tă hínhăsá hă ăt ăti năm tă ao:

Gordon (1963) đư đ a ra m t lý thuy t đ c bi t đ n nh là lý thuy t chính sách c t c ti n m t cao (The bird in hand Theory) Lý thuy t này cho r ng các nhà

đ u t thích c t c ti n m t h n lưi v n vì h mu n gi m thi u r i ro trong t ng lai Bhattacharya (1979) và John và Williams (1985) đư đ a ra lý thuy t tín hi u nói

t o s tin t ng B i vì các nhà qu n lý có liên quan đ n ho t đ ng hàng ngày c a công ty, do đó, h có nhi u thông tin h n so v i các c đông c a công ty Tuy nhiên, các nhà qu n lý không ti t l t t c các thông tin cho các c đông Vì v y, chính sách c t c có th đ c s d ng đ gi m b t cân x ng thông tin gi a ng i

ch và ng i đ i di n b ng cách cung c p thông tin n i b v tri n v ng t ng lai

c a công ty

2.1.3 ăLỦăthuy tăđ iădi n:

Theo lý thuy t đ i di n, Jensen và Meckling (1976) l p lu n r ng m i quan

h đ i di n đ c t o ra gi a ng i đ i di n và ng i ch khi ng i ch thuê ng i

đ i di n đ th c hi n nhi m v trên danh ngh a c a mình D’Souza và Saxena (1999) l p lu n r ng chi phí đ i di n có quan h ng c chi u v i chính sách c t c

c a công ty T ng t nh v y, Rozeff (1982) l p lu n r ng c t c là m t công c

đ gi m chi phí đ i di n Jensen (1986) cho r ng chi tr c t c làm gi m xung đ t

gi a các nhà qu n lý và các c đông c a công ty Các nhà qu n lý mu n gi l i các

ngu n l c c a công ty thay vì tr c t c H theo đu i các c h i t ng tr ng c a công ty b i vì trong tr ng h p này nhi u ngu n l c c a công ty s đ t d i s

ki m soát c a h M t khác, các c đông mu n đ c chi tr c t c thay vì gi l i l i nhu n Do đó, n u c t c không đ c chi tr , các nhà qu n lý có th s d ng các ngu n l c này cho l i ích cá nhân ho c h có th đ u t nh ng ngu n l c này vào các d án không mang l i l i nhu n

2.1.4.ăLỦăthuy tăMMăv ă hínhăsá hă ăt :

Miller và Modigliani (1961) đư đ a ra lý thuy t v chính sách c t c không tác đ ng đ n giá tr doanh nghi p hay còn đ c g i là lý thuy t MM Lý thuy t này cho r ng c t c không quan tr ng đ i v i các c đông trong th tr ng v n hoàn

h o, b i vì trong th tr ng v n hoàn h o chính sách c t c không tác đ ng đ n giá

tr doanh nghi p Nó không t o s khác bi t cho các c đông cho dù nh n c t c

gi cho k t qu khác nhau nh ng nhìn chung nh h ng c a qu n tr công ty lên quy t đ nh chi tr c t c các n c là khá rõ ràng

Todd Mitton (2004) đư nghiên c u nh h ng c a qu n tr công ty lên chính sách c t c c a 365 công ty đ n t 19 qu c gia Châu Á S d ng mô hình đ i di n tác gi cho th y các công ty v i t l qu n tr cao h n s tr lưi cao h n K t qu nghiên c u c ng cho th y có m i quan h ng c chi u và có ý ngh a gi a các c

h i t ng tr ng và chính sách c t c trong các công ty có qu n tr doanh nghi p

niêm y t trên TTCK Bombay S d ng các mô hình đi u ch nh toàn b (FAM), mô hình đi u ch nh t ng ph n (PAM), mô hình Waud (WM), mô hình xu h ng thu

nh p (ETM) đ nghiên c u, các k t qu nghiên c u cho th y có m i quan h cùng chi u gi a c t c v i xu h ng thu nh p và các c h i đ u t T l n trên v n ch

s h u có m i quan h ng c chi u trong khi các c h i đ u t trong quá kh có tác

đ ng tích c c đ n chính sách c t c S h u b i công ty và giám đ c quan h cùng chi u v i m c chi tr c t c Tác gi c ng ch a tìm th y b ng ch ng ng h m i quan h gi a s h u n c ngoài và s t ng tr ng chi tr c t c

OskarăKowalewskiă&ă ngăs ă(2007) đư nghiên c u các y u t quy t đ nh

đ n chính sách c t c Ba Lan và ki m tra li u qu n tr công ty có tác đ ng đ n chính sách c t c hay không ? D li u nghiên c u g m 110 công ty phi tài chính niêm y t trên TTCK Warsaw trong giai đo n t n m 1998 đ n n m 2004 S d ng

mô hình h i quy Tobit đ phân tích, k t qu nghiên c u c a các tác gi cho th y các công ty l n và có l i nhu n nhi u h n có t l chi tr c t c l n h n H n n a, các công ty nhi u r i ro h n và m c n nhi u h n thích tr c t c th p h n

Sungmin Kim và Eunjung Lee (2008) đư nghiên c u nh h ng c a qu n

tr công ty lên chính sách c t c c a các công ty t i Hàn Qu c khi h ph i đ i m t

v i c hai v n đ đ i di n và nh ng h n ch tài chính bên ngoài do thông tin b t đ i

x ng gi a ng i trong công ty và các c đông bên ngoài D li u nghiên c u g m 4.434 công ty đ c quan sát trong th i gian 6 n m g m các n m 1993, 1995, 1998,

2000, 2002 và 2004 K t qu nghiên c u cho th y các công ty v i qu n tr doanh nghi p m nh h n và h n ch tài chính bên ngoài cao h n th ng chi tr c t c th p

h n Trong khi đó các công ty có qu n tr doanh nghi p y u h n và h n ch tài chính bên ngoài th p h n th ng tr c t c nhi u h n

CHENă Litaiă &ă ngă s ă (2011) đư nghiên c u m i quan h gi a các đ c

đi m tài chính, qu n tr doanh nghi p và xu h ng chi tr c t c b ng ti n m t c a các công ty niêm y t t i Trung Qu c D li u nghiên c u g m 1.056 công ty đ c quan sát trong giai đo n t n m 2001 đ n n m 2007 K t qu cho th y có m i quan

h cùng chi u và có ý ngh a gi a quy mô H QT và thành ph n qu n lý c p cao v i

xu h ng chi tr c t c b ng ti n m t c a các công ty Tuy nhiên m t đ c tính khác

c a qu n tr doanh nghi p đó là CEO kiêm nhi m có m i quan h ng c chi u và

có ý ngh a v i xu h ng chi tr c t c b ng ti n m t c a các công ty

Gordon Newlove Asamoah (2011) đư nghiên c u tác đ ng c a qu n tr công ty lên chính sách c t c đ i v i các công ty niêm y t trên TTCK Ghana D

li u nghiên c u g m 15 công ty niêm y t trên TTCK Ghana trong kho ng th i gian

5 n m t n m 2003 đ n n m 2007 S d ng ph ng pháp d li u b ng, k t qu nghiên c u cho th y s đ c l p c a H QT và CEO kiêm nhi m nh h ng đ n chính sách c t c c a công ty trong khi đó quy mô H QT không liên quan đ n chính sách c t c Ngoài ra, l i nhu n trên v n ch s h u càng cao thì m c chi c

t c càng cao

Godfred A Bokpin (2011) đư nghiên c u tác đ ng c a c u trúc s h u,

qu n tr công ty và vi c th c hi n chi tr c t c trên TTCK Ghana D li u nghiên

c u g m 23 công ty niêm y t trên TTCK Ghana trong kho ng th i gian 6 n m t

n m 2002 đ n n m 2007 S d ng ph ng pháp d li u b ng, k t qu nghiên c u cho th y quy mô H QT có m i quan h cùng chi u và có ý ngh a v i vi c th c hi n chi tr c t c trong khi đó không tìm th y m i quan h có ý ngh a gi a s h u n i

b , s đ c l p c a H QT và CEO kiêm nhi m v i vi c th c hi n chi tr c t c Ngoài ra, có m i quan h ng c chi u và có ý ngh a gi a đòn b y tài chính v i vi c

th c hi n chi tr c t c

Amarjit S Gill và John D Obradovich (2012) đư nghiên c u nh h ng

c a qu n tr công ty, quy n s h u th ch lên quy t đ nh chi tr c t c D li u nghiên c u g m 296 công ty M niêm y t trên TTCK New York trong kho ng th i gian t n m 2009 đ n n m 2011 K t qu nghiên c u cho th y có m i quan h cùng chi u và có ý ngh a gi a quy mô H QT và CEO kiêm nhi m v i chính sách c t c Ngoài ra có m i quan h ng c chi u và có ý ngh a gi a các nhà đ u t th ch và chính sách c t c

NiroshaăWellalageă&ă ngăs ă(2012) đư nghiên c u m i quan h gi a c

ch qu n tr công ty và chi tr c t c b ng ti n m t đ i v i các công ty m i niêm y t

t i Trung Qu c D li u nghiên c u g m 142 t ch c phát hành l n đ u (IPO) đ c niêm y t trên TTCK Thâm Quy n trong kho ng th i gian t n m 2001 đ n n m

2005 S d ng h i quy b ng Tobit, k t qu nghiên c u cho th y các công ty có l i nhu n v i H QT l n và m t t l cao các n CEO đ c l p s n sàng tr c t c cao cho c đông

ElhamăMansouriniaă&ă ngăs ă(2013) đư nghiên c u tác đ ng c a quy mô

H QT, tính đ c l p c a H QT và CEO kiêm nhi m lên chính sách c t c c a các công ty niêm y t trên TTCK Tehran D li u nghiên c u g m 140 công ty trong kho ng th i gian 5 n m t n m 2006 đ n n m 2010 S d ng ki m đ nh F-Limer và Hausman, k t qu nghiên c u cho th y có m i quan h cùng chi u gi a quy mô

H QT và chính sách c t c Tuy nhiên không th y m i liên h nào gi a các bi n

c a tính đ c l p H QT và CEO kiêm nhi m v i chính sách c t c c a công ty

Shahid Iqbal (2013) đư nghiên c u tác đ ng c a quy mô H QT, tính đ c

l p c a H QT và CEO kiêm nhi m lên quy t đ nh chi tr c t c c a các công ty niêm y t trên TTCK Karachi D li u nghiên c u g m 77 công ty phi tài chính trong kho ng th i gian 5 n m t n m 2007 đ n n m 2011 S d ng h i quy Logit và

h i quy Probit, k t qu nghiên c u cho th y có m i quan h cùng chi u gi a quy

mô H QT và quy t đ nh chi tr c t c, m i quan h ng c chi u gi a tính đ c l p

c a H QT và quy t đ nh chi tr c t c Tác gi c ng tìm th y m i quan h cùng chi u gi a CEO kiêm nhi m v i quy t đ nh chi tr c t c tuy nhiên k t qu này không có ý ngh a th ng kê

2.3 Tó măl c các k t qu nghiên c u th c nghi mătr c đơy:

Theo k t qu c a các nghiên c u th c nghi m tr c đây, tác gi th y r ng quy t đ nh chi tr c t c th ng b tác đ ng b i các y u t thu c tính H QT là tính

đ c l p c a H QT, quy mô H QT và CEO kiêm nhi m M c dù các tác gi nghiên

c u các qu c gia khác nhau nh ng v c b n ph ng pháp nghiên c u là gi ng nhau trong đó ch y u s d ng h i quy d li u b ng K t qu nghiên c u c a các tác gi đ c đúc k t l i theo b ng sau

B ng 2.1 B ng tóm t t k t qu c a các nghiên c uătr c đơy v các nhân t

tá ăđ ngăđ n quy tăđ nh chi tr c t c

Lo iă

bi n Tênăg i Cá ănghiênă uăđưăs ăd ng

K tăqu ăth ănghi m

Tác

đ ng

T á ăđ ng nh ngă khôngă ăỦăngh aă

Oskar Kowalewski & c ng s (2007);

CHEN Litai & c ng s (2011); Gordon Newlove Asamoah (2011); Godfred A

Bokpin (2011); Amarjit S Gill và John

D Obradovich (2012); Nirosha Wellalage & c ng s (2012); Elham Mansourinia & c ng s (2013); Shahid Iqbal (2013)

Oskar Kowalewski & c ng s (2007);

CHEN Litai & c ng s (2011); Elham Mansourinia & c ng s (2013)

+ Shahid Iqbal

(2013)

òn b y

tài chính

Oskar Kowalewski & c ng s (2007);

CHEN Litai & c ng s (2011); Godfred

A Bokpin (2011); Elham Mansourinia

& c ng s (2013); Shahid Iqbal (2013)

Lo iă

bi n Tênăg i Cá ănghiênă uăđưăs ăd ng

K tăqu ăth ănghi m

Tác

đ ng

T á ăđ ng nh ngă khôngă ăỦăngh aă

th ngăkê

Quy mô

H QT

CHEN Litai & c ng s (2011); Godfred

A Bokpin (2011); Amarjit S Gill và John D Obradovich (2012); Nirosha Wellalage & c ng s (2012); Elham Mansourinia & c ng s (2013); Shahid Iqbal (2013)

Mansourinia &

c ng s (2013); Shahid Iqbal (2013)

Amarjit S Gill và John D Obradovich (2012); Nirosha Wellalage & c ng s (2012); Shahid Iqbal (2013)

Mansourinia &

c ng s (2013)

D a vào k t qu c a nh ng nghiên c u tr c đây và xem xét TTCK Vi t Nam, tác gi đư ch n bài nghiên c u c a tác gi Shahid Iqbal (2013) đ làm c s cho nh ng nghiên c u c a mình

CH NGă3:ăD ăLI UăNGHIểNăC U,ăMỌăHỊNHăNGHIểNăC U,

3.1 C s l a ch n mô hình nghiên c u:

D a vào các k t qu nghiên c u th c nghi m tr c đây v tác đ ng c a qu n

tr công ty lên quy t đ nh chi tr c t c, tác gi đư l a ch n bài nghiên c u c a Shahid Iqbal (2013) đ làm c s cho nh ng nghiên c u c a mình Vi c l a ch n bài nghiên c u này đ phân tích và áp d ng s li u t i th tr ng Vi t Nam vì nh ng

lý do sau:

- Pakistan và Vi t Nam đ u là nh ng qu c gia đang phát tri n có n n kinh

t m i n i Do đó vi c phân tích th tr ng tài chính t i qu c gia này có

nh ng nét t ng đ ng v i th tr ng tài chính c a Vi t Nam

- D a vào các bi n nghiên c u trong bài, tác gi có th thu th p ngu n d

li u c a các lo i bi n này t i th tr ng Vi t Nam

- Vi c s d ng k t qu c a bài nghiên c u này đ áp d ng nghiên c u v i

s li u t i th tr ng Vi t Nam s giúp cho tác gi d dàng so sánh k t

qu nghiên c u c a lu n v n này v i k t qu nghiên c u tr c đó

ty niêm y t vào th i đi m ngày 31 tháng 12 hàng n m, đ c đ ng t i trên các website tài chính ho c t i chính các website c a các công ty

Tác gi đư ti n hành lo i b các m u quan sát không đ s li u ho c không phù h p v i nghiên c u K t qu cu i cùng c a t p d li u g m 100 công ty niêm

y t, trong giai đo n t n m 2010 – 2012

D a trên tính ch t s h u v n, các m u công ty trong bài nghiên c u đ c chia thành 2 nhóm nh sau:

Bi uăđ ă3.1:ăPhơnălo iă á ăcông ty theoătínhă h tăs ăh uăv n

- Công ty có v n ch s h u c a nhà n c: 63 công ty chi m t l 63%

trong t ng s m u

- Công ty thu c s h u t nhân: 37 công ty chi m t l 37% trong t ng s

m u

3.3 Môăt ă á ăbi nănghiênă uăvà các k v ng nghiên c u:

Trong bài nghiên c u này, quy t đ nh chi tr c t c đ c dùng là bi n ph thu c Tính đ c l p H QT, CEO kiêm nhi m và Quy mô H QT là các bi n đ c

l p Quy mô công ty, đòn b y tài chính, t c đ t ng tr ng doanh thu và tính không

t nhân

Trong bài nghiên c u này, quy t đ nh chi tr c t c đ c đo l ng b i m t

bi n gi DIVID Bi n gi này có giá tr b ng 1 n u là m t quy t đ nh tr c t c trong n m tài chính hi n t i và b ng 0 n u không ph i là m t quy t đ nh tr c t c

B máy qu n tr công ty bao g m m t s b ph n qu n lý nh H QT, ban

giám đ c, c đông và các ki m toán viên c a công ty là nh ng ng i b o v quy n

l i c đông và có tác đ ng đáng k đ n vi c chi tr c t c c a công ty (Kowalewski

& c ng s , 2007) Các nhà đ u t đ u t vào các công ty v i m c đích ki m l i nhu n t vi c đ u t Quy t đ nh chi tr c t c là m t ph n c b n c a chính sách công ty đ c th c hi n b i H QT

Theo Berkley và Myers (2005) quy t đ nh chi tr c t c là m t trong m i

v n đ hàng đ u ch a đ c gi i quy t trong tài chính doanh nghi p Tuy nhiên, đi u này tr nên quan tr ng h n trong tr ng h p qu n tr doanh nghi p b i vì Dittmar

& c ng s (2003) l p lu n r ng v n đ đ i di n là nghiêm tr ng h n trong h th ng

qu n tr doanh nghi p y u kém Trong h th ng qu n tr doanh nghi p y u kém, v n

đ đ i di n phát sinh khi các c đông n i b có l i ích cá nhân trên ph n c a c đông bên ngoài Vì lý do này, các c đông bên ngoài thích chi tr c t c h n (Jensen, 1986)

3.3.2 Các bi năđ c l p và các k v ng nghiên c u:

Tr c h t, quy t đ nh chi tr c t c đ c h i quy b i 3 bi n đ c l p chính

c a qu n tr công ty đó là tính đ c l p H QT, CEO kiêm nhi m và quy mô H QT

Tínhăđ ăl păH QT (BIND)

Tính đ c l p H QT là m t trong nh ng bi n đ c l p chính c a bài nghiên

c u này Bi n này đ c đo l ng b i t l s thành viên H QT không tham gia

đi u hành trong t ng s thành viên c a H QT

Công th c tính:

D'Souza và Saxena (1999) l p lu n r ng chi phí đ i di n có m i quan h

BIND = S thành viên H QT không tham gia đi u hành

T ng s thành viên H QT

ng c chi u v i chính sách c t c c a công ty T ng t , De Angelo và các c ng

s (2004) đư ti n hành nghiên c u m i quan h gi a chi phí đ i di n và chính sách

c t c Ọng ta th y r ng các v n đ v đ i di n có th đ c ng n ng a b ng cách chi tr c t c S d ng ti n m t đ chia c t c bu c các nhà qu n lý công ty ph i tìm ki m ngu n tài tr t bên ngoài, d n đ n vi c h c t gi m b t chi phí đ i di n

đ đáp ng nh ng yêu c u c a các nhà tài tr trên th tr ng v n Ngoài ra, các c đông r t c n nh ng thành viên H QT đ c l p đ giám sát hành đ ng c a CEO do

t n t i v n đ thông tin b t cân x ng Do đó, tính đ c l p H QT và quy t đ nh chi

tr c t c đ c d ki n là m i quan h cùng chi u

Gi thi t 1:

H0 : Tính đ c l p H QT không tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c

H1 : Tính đ c l p H QT có tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c M i

t ng quan gi a tính đ c l p H QT và quy t đ nh chi tr c t c là cùng chi u

CEO kiêmănhi m (CEOD)

CEO kiêm nhi m đ c đo l ng b ng m t bi n gi CEOD b ng 1 n u ch

t ch H QT và giám đ c đi u hành cùng là m t ng i

Baliga và các c ng s (1996) tìm ra b ng ch ng r ng các công ty mà CEO không ph i là ch t ch H QT có c ch qu n tr doanh nghi p hi u qu h n Vi c

ch t ch H QT đ ng th i là CEO s giúp nhanh chóng t o nên s đ ng thu n và

đ y nhanh quá trình ra quy t đ nh Tuy nhiên, nó l i có m t nh c đi m l n đó là

d d n đ n s nh p nh ng gi a vai trò qu n tr và đi u hành doanh nghi p Ch t ch

H QT đ c l p v i vai trò đi u hành có th b o v l i ích c đông t t h n b ng cách lưnh đ o H QT, trong khi CEO ch đi u hành kinh doanh s giúp lo i tr nhi u mâu thu n l i ích Vì v y, CEO kiêm nhi m (trong đó Giám đ c đi u hành c ng là

Ch t ch H QT) có quan h ng c chi u v i h th ng qu n tr doanh nghi p có

hi u qu Chi phí đ i di n s cao h n khi c ch qu n tr doanh nghi p y u kém (Dittmar và các c ng s , 2003) i u đó có ngh a là chi phí đ i di n s cao h n đ i

v i các công ty có CEO kiêm nhi m D'Souza và Saxena (1999) l p lu n r ng chi phí đ i di n có m i quan h ng c chi u v i chính sách c t c c a công ty Vì v y,

CEO kiêm nhi m và quy t đ nh chi tr c t c đ c d ki n là m i quan h ng c chi u

Gi thi t 2:

H0 : CEO kiêm nhi m không tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c

H1 : CEO kiêm nhi m có tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c M i t ng quan gi a CEO kiêm nhi m và quy t đ nh chi tr c t c là ng c chi u

Quy mô H QT (BSIZE)

Quy mô H QT là t ng s thành viên c a H QT

Yermack (1996) l p lu n r ng H QT l n có c ch ki m soát kém hi u qu Khi s l ng thành viên H QT quá l n, các thành viên g p v n đ “ng i đi xe

mi n phí” (free rider) M t s thành viên không tích c c tham gia vào ho t đ ng c a

H i đ ng, mà trông ch vào ng x c a các thành viên khác i u này làm cho ho t

đ ng giám sát và ki m soát ban giám đ c t phía H QT tr nên kém hi u qu và

v n đ đ i di n s gia t ng Jensen (1993) l p lu n r ng m t H QT có s l ng l n thành viên thì vi c ra quy t đ nh tr nên ch m h n vì ph i l y ý ki n c a nhi u

ng i C ch ki m soát kém hi u qu s làm t ng chi phí đ i di n Vì v y, quy mô

H QT và quy t đ nh chi tr c t c đ c d ki n là m i quan h ng c chi u

Gi thi t 3:

H0 : Quy mô H QT không tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c

H1 : Quy mô H QT có tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c M i t ng quan gi a quy mô H QT và quy t đ nh chi tr c t c là ng c chi u

Ti p theo, tác gi thêm các bi n ki m soát bao g m quy mô công ty, đòn b y tài chính, t c đ t ng tr ng doanh thu và tính không n đ nh c a l i nhu n vào

ph ng trình h i quy

Quy mô công ty (SIZE)

Quy mô công ty là m t trong nh ng bi n ki m soát c a nghiên c u này tính toán bi n này ta l y logarit t ng tài s n c a công ty

Công th c tính:

SIZE = Log (t ng tài s n)

Quy mô công ty cho th y s c m nh c a công ty đ c bi u hi n thông qua

kh n ng v v n, l i nhu n và ti m n ng phát tri n trong t ng lai vì v y nó nh

h ng đ n chính sách c t c c a công ty Các công ty có quy mô l n th ng là

nh ng công ty đư phát tri n vì v y dòng ti n c a công ty n đ nh h n, nhu c u t ng

v n đ m r ng ít h n vì v y đ duy trì hình nh và l i ích c a c đông thi u s , các công ty này th ng có xu h ng chi tr c t c M t khác, các công ty có quy mô

l n c ng d dàng ti p c n ngu n v n t bên ngoài nh vào uy tín công ty vì v y s

ph thu c vào ngu n tài chính n i b là không nhi u, do đó các công ty này có khuynh h ng chi tr c t c nhi u h n Nh v y, quy mô công ty và quy t đ nh chi

tr c t c đ c d ki n là m i quan h cùng chi u

Gi thi t 4:

H0 : Quy mô công ty không tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c

H1 : Quy mô công ty có tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c M i t ng

quan gi a quy mô công ty và quy t đ nh chi tr c t c là cùng chi u

ònăb yătài chính (LEV)

òn b y tài chính là m t trong nh ng bi n ki m soát c a nghiên c u này tính đòn b y tài chính c a công ty, ta l y t ng n ph i tr chia cho t ng tài s n

Công th c tính:

Các công ty có t l n cao có xu h ng l a ch n các d án có th làm t ng

l i nhu n đ c i thi n tình hình tài chính do đó các công ty này th ng có xu h ng

gi l i l i nhu n đ đáp ng nhu c u v n vì v y ngu n v n đ chi tr c t c s đ c

c t gi m N u công ty v n quy t đ nh chi tr c t c, đi u đó có th làm cho tình hình tài chính c a công ty tr nên t i t h n vì v y các công ty này th ng không chi tr c t c Do đó, đòn b y tài chính và quy t đ nh chi tr c t c đ c d ki n là

m i quan h ng c chi u

Gi thi t 5:

LEV = T ng n ph i tr

T ng tài s n

H0 : òn b y tài chính không tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c

H1 : òn b y tài chính có tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c M i t ng quan gi a đòn b y tài chính và quy t đ nh chi tr c t c là ng c chi u

T ăđ ăt ngătr ngădoanhăthuă(SGRT)

T c đ t ng tr ng doanh thu là m t trong nh ng bi n ki m soát c a nghiên

c u này T c đ t ng tr ng doanh thu đ c tính b ng cách l y chênh l ch gi a doanh thu n m hi n t i so v i doanh thu n m tr c đó chia cho doanh thu n m

h n yêu c u c a th tr ng và đ m r ng ho t đ ng s n xu t kinh doanh, các công

ty này th ng không chi tr c t c Nh có nhi u các c h i đ u t , các công ty đang t ng tr ng c n xem xét vi c phát tri n ho t đ ng kinh doanh và m r ng quy

mô công ty trong t ng lai vì v y h gi l i l i nhu n ròng mà không chi tr c t c

Do đó, t c đ t ng tr ng doanh thu và quy t đ nh chi tr c t c đ c d ki n là

m i quan h ng c chi u

Gi thi t 6:

H0 : T c đ t ng tr ng doanh thu không tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c

t c

H1 : T c đ t ng tr ng doanh thu có tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c t c

M i t ng quan gi a t c đ t ng tr ng doanh thu và quy t đ nh chi tr c t c là

ng c chi u

Tínhăkhôngă năđ nhă aăl iănhu n (FV)

SGRT = DT0 – DT1

DT1

Tính không n đ nh c a l i nhu n là bi n ki m soát cu i cùng trong bài nghiên c u này tính toán bi n này, ta tính đ l ch chu n thu nh p ròng tr c thu c a công ty

Công th c tính:

Trong đó:

FViđo l ng tính không n đ nh c a l i nhu n n m th i

EBTi là thu nh p ròng tr c thu c a công ty n m th i

c a công ty trong t ng lai là không lý t ng thì h s không chi tr c t c Vì v y,

tính không n đ nh c a l i nhu n và quy t đ nh chi tr c t c đ c d ki n là m i quan h cùng chi u

Gi thi t 7:

H0 : Tính không n đ nh c a l i nhu n không tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr

c t c

H1 : Tính không n đ nh c a l i nhu n có tác đ ng đ n quy t đ nh chi tr c

t c M i t ng quan gi a tính không n đ nh c a l i nhu n và quy t đ nh chi tr c

t c là cùng chi u

B ng 3.1 B ng tóm t t d ki năt ngăquană a các nhân t

tá ăđ ngăđ n quy tăđ nh chi tr c t c

Bi năph ăthu Quy t đ nh chi tr c t c

3.4 Môăhìnhănghiênă u:

Bài nghiên c u đ c th c hi n theo ph ng pháp đ nh l ng S d ng d

li u b ng (Panel Data) – là d li u k t h p d li u chéo và d li u theo chu i th i gian Vi c k t h p 2 lo i d li u này có nhi u l i th và thu n l i trong phân tích,

đ c bi t khi mu n quan sát, phân tích s bi n đ ng c a các nhóm đ i t ng nghiên

c u theo th i gian c ng nh phân tích s khác bi t gi a các nhóm đ i t ng nghiên

c u u đi m c a d li u b ng là do vi c k t h p các chu i theo th i gian c a các quan sát theo không gian, nên d li u b ng cung c p nhi u thông tin h n, đa d ng

h n, ngoài ra vi c s d ng d li u b ng s h n ch đ c hi n t ng đa c ng tuy n

Ph ng trình h i quy t ng quát nh sau:

DIVD(i,t) = + 1(CEOD) + 2(BSIZE) + 3(BIND) + 4(SIZE)+ 5(LEV) +

Th ng kê mô t là quá trình thu th p, t ng h p và x lý d li u Nó đ c s

d ng đ mô t nh ng đ c tính c b n c a d li u thu th p đ c t các nghiên c u

th c nghi m đo l ng v trí (hay đ t p trung) c a d li u, ta s d ng giá tr trung bình (Mean), còn đo l ng đ phân tán c a d li u ta s d ng đ l ch chu n (Standard deviation)

3.5 2.ăPhơnătí hăt ngăquan:

Phân tích t ng quan đ c s d ng đ phân tích xem có t n t i m i t ng quan gi a bi n đ c l p và ph thu c hay không T đó có th lo i b các nhân t không phù h p và h n ch các nhân t rác trong quá trình nghiên c u đo l ng

m i quan h tuy n tính gi a 2 bi n, ta s d ng h s t ng quan r

N u:

 r = 0 : Không có quan h tuy n tính gi a 2 bi n

 r > 1 : T ng quan đ ng bi n

 r < 1 : T ng quan ngh ch bi n

Ngoài ra khi h s t ng quan cao có th đó là d u hi u c a đa c ng tuy n

a c ng tuy n là hi n t ng các bi n đ c l p nh h ng l n nhau, hay còn g i là có

s t ng quan v i nhau N u h s t ng quan trên 0.8 thì có th ch c ch n có đa

c ng tuy n, do đó ph i ki m đ nh l i và đi u ch nh mô hình

3.5 3.ăPhơnătí hăh iăquy:

Phân tích h i quy đ c s d ng đ đo l ng m c đ nh h ng c a các bi n

đ c l p lên bi n ph thu c, k t h p v i h s t ng quan s cho bi t tác đ ng cùng chi u hay ng c chi u c a t ng bi n đ c l p lên bi n ph thu c c l ng h

s c a mô hình h i quy, tác gi s d ng 3 k thu t đ c áp d ng trong phân tích d

li u b ng là: POOL, FEM (Fix Effects Model), REM (Random Effects Model)

Mô hình POOL: ây th c ch t là ph ng pháp bình ph ng nh nh t (OLS) Thông qua ph ng pháp OLS, các h ng s và tham s c a mô hình s đ c

c l ng So sánh h s P_value v i m c ý ngh a s cho bi t đ c m c đ tác

đ ng c a t ng bi n đ c l p lên bi n ph thu c Trong nghiên c u này, tác gi ch n

m c ý ngh a 10%, đi u đó có ngh a là bi n đ c l p ch có tác đ ng đ n bi n ph thu c n u h s P_value nh h n 10%

Ph ng pháp OLS th ng đ c s d ng khi d li u nghiên c u không phân

bi t theo n m, do đó nó s không phù h p khi d li u s d ng là d li u b ng Tuy nhiên, tác gi v n ch y d li u b ng mô hình POOL đ có th so sánh v i k t qu

c a nh ng mô hình khác

Mô hình FEM: Mô hình tác đ ng c đ nh FEM hay còn g i là h i quy bi n

gi bình ph ng nh nh t LSDV (Least Squares Dummy Variable)

Trong mô hình FEM, m i th c th đ u có nh ng đ c đi m riêng bi t, có th

nh h ng đ n các bi n gi i thích FEM có th ki m soát và tách nh h ng c a các

đ c đi m riêng bi t (không đ i theo th i gian) này ra kh i các bi n gi i thích đ chúng ta có th c l ng nh ng nh h ng th c c a bi n gi i thích lên bi n ph thu c Mô hình FEM thích h p trong nh ng tình hu ng mà tung đ góc chuyên bi t theo cá nhân có th t ng quan v i m t hay nhi u h n m t bi n h i quy đ c l p Hay có th nói là mô hình FEM đ c s d ng trong tr ng h p phân tích tác đ ng

c a nh ng bi n thay đ i theo th i gian

Mô hình trên đư thêm vào ch s i cho h s ch n “c” đ phân bi t h s ch n

c a t ng Công ty khác nhau có th khác nhau, s khác bi t này có th do đ c đi m khác nhau c a t ng Công ty ho c do s khác nhau trong chính sách qu n lý, ho t

đ ng c a Công ty

Mô hình REM: Trong mô hình tác đ ng ng u nhiên REM, ng i ta gi đ nh

r ng tung đ góc c a m t đ n v cá nhân đ c l y ng u nhiên t m t t ng th l n

h n nhi u, v i giá tr trung bình không đ i Sau đó, tung đ góc c a cá nhân đ c

th hi n nh m t s l ch kh i giá tr trung bình không đ i này Mô hình REM đ c

s d ng khi đ c đi m riêng gi a các th c th đ c gi s là ng u nhiên và không

t ng quan đ n các bi n gi i thích REM quan tâm đ n c nh ng khác bi t riêng

c a các đ i t ng phân tích qua th i gian, do đó nó s có s t t ng quan, nh ng

nó lo i b đ c y u t ph ng sai thay đ i

i m khác bi t gi a mô hình nh h ng ng u nhiên và mô hình nh h ng

c đ nh đ c th hi n s bi n đ ng gi a các th c th N u s bi n đ ng gi a các

th c th có t ng quan đ n bi n đ c l p – bi n gi i thích trong mô hình nh h ng

c đ nh thì trong mô hình nh h ng ng u nhiên s bi n đ ng gi a các th c th

đ c gi s là ng u nhiên và không t ng quan đ n các bi n gi i thích Chính vì

Yit = Ci+ Xit + uit

Thay vì trong mô hình trên, Cilà c đ nh thì trong REM có gi đ nh r ng nó

là m t bi n ng u nhiên v i trung bình là C1 và giá tr h s ch n đ c mô t nh sau:

Ci = C + i (i=1, n)

i: Sai s ng u nhiên có trung bình b ng 0 và ph ng sai là 2

Thay vào mô hình ta có:

Nhìn chung mô hình FEM hay REM t t h n cho nghiên c u ph thu c vào

gi đ nh có hay không s t ng quan gi a i các bi n gi i thích X N u gi đ nh không t ng quan thì REM phù h p h n và ng c l i Ki m đ nh Hausman là m t trong nh ng ph ng pháp đ l a ch n gi a FEM và REM Vì th , trong ph n h i quy nghiên c u này l n l t đi qua mô hình h i quy FEM và REM đ l a ch n mô hình phù h p nh t

3.5 4.ăKi măđ nhăHausmanăđ l a ch n mô hình:

l a ch n gi a hai mô hình FEM và REM, ta s d ng ki m đ nh Hausman ây là ki m đ nh nh m giúp ta l a ch n nên s d ng mô hình tác đ ng

c đ nh FEM hay mô hình tác đ ng ng u nhiên REM

và 90%) N u h s P_value (Prob>chi2) nh h n m c ý ngh a thì bác b gi thi t

H0, REM không h p lý, nên s d ng mô hình FEM và ng c l i

3.5.5 ăH iăquiălogisti :

H i qui logistic là m t k thu t phân tích h i qui trong đó bi n s ph thu c (Y) là m t bi n s nh phân (dichotomous – binary variable), theo đó Y th ng

đ c mư hoá là 1 và 0 (Y = 1, thành công; Y = 0, th t b i) Bi n s đ c l p trong

h i qui logistic có th là bi n s r i ho c liên t c, bi n s đ n ho c đa bi n s

3.5.5.1 Mô hình Logit ậ ph ngăphápăGoldbergeră(1964)

Trong đó:

gi i h ph ng trình này, ng i ta dùng ph ng pháp Newton-Raphson

đ tìm

Sau khi tìm đ c , ta có th tính đ c c l ng xác su t pi = P(Y =1/X2i)

3.5.5.2 Mô hình Logit ậ ph ngăpháp Berkson (1953)

Trong th c t , ta có th g p d li u đ c gom nhóm (grouped) ho c l p l i (replicated) Th ng d li u d ng này có c m u l n, do đó thay vì dùng ph ng pháp Goldberger ta có th s d ng ph ng pháp Berkson

Ta có 2 bi n Y và X

Ph ng pháp này xác đ nh pinh sau:

Ta có:

L không ch tuy n tính đ i v i bi n s mà còn tuy n tính v i các tham s

Nh năxét:

 Khi Z bi n thiên t -∞ đ n + ∞ thì p bi n thiên t 0 đ n 1, L bi n thiên t

-∞ đ n + ∞ Nh v y dù p ch l y giá tr thu c kho ng (0,1) nh ng L không b gi i h n

 Dù L là hàm tuy n tính c a X nh ng xác su t (pi) không là hàm tuyên tính c a X

 Do ph n ánh c h i, kh n ng, s a thích Y=1, nên cho bi t m c thay đ i c a L (ln c h i Y=1) khi X t ng 1 đ n v Còn cho bi t s a thích Y=1 khi X=0

Nh v y mô hình (2.5) có ph ng sai c a sai s thay đ i

Mô hình Probit là mô hình h i quy trong đó bi n ph thu c là bi n gi nh n

1 trong 2 giá tr : 0 ho c 1 t i m t th i đi m

Ph ng pháp này do Goldberger (1964) đ xu t v i gi thi t r ng: Y s nh n giá tr 0 ho c 1 tùy thu c vào đ th a d ng I đ c xác đ nh b i các bi n đ c l p

I*không quan sát đ c

Ta gi thi t r ng I*

= I + u hay:

= + X2i + ui

Gi thi t r ng u phân ph i theo quy lu t chu n N(0,1)

Khi đó ta có th c l ng đ c (2.6):

pi = P(Y=1/X2i) = P( < Ii) = F(Ii) trong đó F là hàm phân ph i xác su t tích l y c a u

Vì u có phân ph i chu n N(0,1) nên:

Chúng ta b t đ u v i = 0, tính đ c S( 0) và I( 0), m i tìm đ c b ng công th c sau: