Những rào cản trong tiếp cận giáo dục mầm non của trẻ em dân tộc thiểu số Tình huống huyện Tủa Chùa - Tình Điện Biên Luận văn thạc sĩ

Trong ti nătrìnhănângăcaoăn ngăl căchoăđ ng bào DTTS, gi i phóng ph n đóngăvaiătròăvôăcùngăquanătr ng... Phát tri n GDMN: th “ki ngă3ăchân”ăch aăhìnhăthành .... 39 Ph l c 2: Ngân sách tà

TR N MINH NGH A

NH NG RÀO C N TRONG TI P C N GIÁO D C M M NON C A TR EM DÂN

L I CAM OAN

Tôiăxinăcamăđoanălu năv nănàyăhoànătoànădoătôiăth c hi n.ăCácăđo n trích d n và s li u s

d ng trong lu năv năđ uăđ c d n ngu năvàăcóăđ chính xác cao nh t trong ph m vi hi u bi t

c a tôi Lu nă v nă nàyă khôngă nh t thi t ph nă ánhă quană đi m c aă Tr ngă i h c Kinh t Thành ph H ChíăMinhăhayăCh ngătrìnhăgi ng d y kinh t Fulbright

Ng i vi tăcamăđoan

Tr năMinhăNgh a

L I C M N

hoàn thành nghiên c u này, tôi xin trân tr ng c mă năcôă inhăV ăTrangăNgânăđãăgiúpătôiă

đ nhăh ngăđ tài, c mă năcôăNgânăvàăth yăDwightăH.ăPerkinsăđãăh tr h ng d năvàăđóngă

góp nh ng ý ki n quý giá trong su t quá trình nghiên c u c a tôi

Tôi xin c mă năcácăcác Cán b d án c a T ch c T m nhìn th gi i Vi t Nam t i T a Chùa ,

các cô giáo m m non, Cán b Phòng Giáo D c vàă àoăT o huy n T a Chùa, nh ng đ ng bào

dân t c thi u s đãăgiúpăđ tôi trong th i gian th c hi n kh o sát th căđ a t i T aăChùaăc ngă

nh ătrongăc th i gian hoàn thi n lu năv n

Tôiăxinăchânăthànhăcámă năcácăth y cô t iăCh ngătrìnhăgi ng d y kinh t Fulbrightăđãăt n

tình gi ng d y,ăh ng d n, truy năđ t nh ng ki n th c quý giá giúp tôi có n n t ng ki n th c

đ h c t p và nghiên c u

Tôi xin chân thành c mă nănh ngăng i b năMPP5ăđãăluônăđ ng viên tinh th n, chia s ki n

th c và kinh nghi m và quan tâm t i tôi trong t ng ti năđ

Cu i cùng, tôi xin c mă năgiaăđìnhăđãăchoătôiăm tă“h uăph ng”ăv ng ch c C mă năng i

b năđ i c aătôiăđãăv t qua nh ng v t v đ ch măsócăconătraiătrongăth iăgianătôiăđiăh c C m năconătraiăbaătu i c a b vì con chính là ngu n c m h ngăđ b th c hi n nghiên c u này

TP H ChíăMinh,ăthángă7ăn mă2014

Tác gi

Tr n Minh Ngh a

TÓM T T

Giáo d c m m non (GDMN) các qu căgiaăđangăphátătri năđangăngàyăcàngăđ c nhìn nh n

b i t m quan tr ng c aănóăđ i v i s phát tri n toàn di n c a m iăconăng i Khi cu c s ng

kh măkháăh n,ăchaăm quan tâm nhi uăh năđ i v i GDMN cho con cái mình Vi tăNamăđ c đánh giá cao b i các cam k t v ph c p giáo d c.ăTuyănhiên,ăcácănhàălàmăchínhăsáchăc ngă

ph iăđ i m t v i m t thách th c không nh trong vi c th c hi n cam k t này b i s đaădânăt c

c a qu c gia So v i ph n còn l i, các dân t c thi u s (DTTS) có m t b ng kinh t , nh n th c

vàătrìnhăđ th păh năkháănhi u.ăH năn a, h l i s ng nh ngăđ a bàn xa xôi h o lánh Vì v y

tr em DTTS r tăkhóăkh nătrongăti p c n GDMN

T tr c t i nay, vi c h tr choăđ iăt ng tr em DTTS g nănh ălàănhi m v không th thay

th c a Nhàăn c.ăNh ngăđ iăt ng chính sách này l i quá nhi u.ă uăt ăxâyătr ng l p và đàoăt o giáo viên l i quá t năkém.ăDoăđóăNhàăn c không th đ m b o vi c th h ng chính sáchăđ n t t c tr emăDTTS.ăKhiăđó,ăs có nh ng tr đ c th h ng chính sách h tr , có tr khôngăđ c may m năđó

Chính vì th , n u v n th c hi n theo cách th căc ,ăcoiăNhàăn c là nhân t duy nh t trong h

tr tr em DTTS thì hi u qu và tính công b ng trong ti p c n GDMN không th có chuy n

bi n tích c c Vì v y, nh ng chính sách c n ph i khuy n khích m i thành ph n, m i ngu n

l c trong xã h i tham gia h tr phát tri n GDMN t i nh ngăđ aăbànăkhóăkh năc aăđ ng bào DTTS.ăH năn a, v lâu v dài, chính sách c aăNhàăn c ph i góp ph năthúcăđ yăn ngăl c

kinh t vàătrìnhăđ nh n th c c aăđ ng bào DTTS, bi n h tr thành nhân t then ch t trong

vi c phát tri năGDMNăvàăch măsócătr em Trong ti nătrìnhănângăcaoăn ngăl căchoăđ ng bào

DTTS, gi i phóng ph n đóngăvaiătròăvôăcùngăquanătr ng

Huy n T a Chùa- i n Biên là m t trong 62 huy n nghèo nh t c a c n c.ăH nă90%ădânăs làă đ ng bào DTTS thu c nhi u dân t că khácă nhau.ă i u ki n khí h u kh c nghi t,ă đ a lý

không thu n l i là nguyên nhân c aăđóiănghèoăđ i v iăđaăs ng i dân s ng d a vào nông

nghi p Cái nghèo cùng c c b aăvâyăc ngălàmăchoăc ăh i đ căđ nătr ng c a tr em DTTS

b h n ch Chính vì th mà tr emăDTTSăđ c s quanătâmăđ c bi t c aăNhàăn c và các t

ch c phi chính ph Nhi u chính sách h tr GDMNăđ c th c thi Tuy nhiên, b c tranh t ng

th v GDMNăvàăch măsócătr em c a huy n v n còn thi u kh i s c

Nghiên c uă“Nh ng rào c n trong ti p c n GDMN c a tr em DTTS: tình hu ng huy n T a

Chùa- tnhă i năBiên”ăđ c th c hi năđãănh n di n nh ng b t c p trong chính sách h tr

GDMN mà quan tr ng nh t là s thi u công b ng nhóm tr d i 5 tu i khi v aăkhôngăđ c điăh c v aăkhôngăđ căch măsócăđ yăđ t iăgiaăđình.ăKi n ngh chínhăsáchăquaăđóăđãăđ aă

nhóm tr này vào quá trình ra quy tăđ nh Nghiên c uăc ngăđãăch ra vi căNhàăn căđãăquáăt i

ra sao trong vi c h tr GDMN t đóăđ xu t nh ng gi iăphápăkh iăthôngănh ng ngu n l c

hi u qu h n.ăM i phân tích, phát hi n và gi iăphápăsuyăchoăcùngăđ u xoay quanh bài toán v

nâng cao ti m l c kinh t và s d ng có hi u qu ngu n l c kinh t trong phát tri n GDMN

T khóa: Giáo d c m m non, dân t c thi u s , tr em, T a Chùa

M C L C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

TÓM T T iii

M C L C v

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T vii

DANH M C CÁC B NG BI U viii

DANH M C CÁC S , HÌNH V ix

DANH M C PH L C x

CH NG 1 GI I THI U NGHIÊN C U 1

1.1 B i c nh chính sách 1

1.2 V năđ chính sách 3

1.3 M c tiêu nghiên c u 4

1.4 Câu h i chính sách 4

1.5.ă iăt ng nghiên c u 4

1.6 Ph m vi nghiên c u 4

1.7 C u trúc c a lu năv n 4

CH NG 2 C S LÝ LU N VÀ PH NG PHÁP NGHIểN C U 6

2.1.ăC ăs lý lu n 6

2.2 Các nghiên c u th c nghi m 6

2.3 Khái ni m liên quan 8

2.4 Xây d ngăthangăđoăvàăb ng h iăđi u tra c a nghiên c u 10

2.5 Ph ngăphápănghiênăc u 11

2.6 Ngu n thông tin 11

CH NG 3 K T QU NGHIÊN C U 12

3.1.ăCácăch ngătrìnhăh tr phát tri n GDMN t i T a Chùa 12

3.1.1 Các chính sách c aăNhàăn c 12

3.1.2 D án giáo d c c a World Vision 14

3.2.ă căđi m c aăđ iăt ngăđi u tra 16

3.2.1.ă căđi m v nhân kh u 16

3.2.2.ă căđi m v đi u ki n kinh t 19

3.2.3.ă căđi m v ngôn ng ,ătrìnhăđ h c v n và ki n th c 22

3.3 M t s phát hi n chính 24

3.3.1 Chính sách phát tri năGDMNăđangăth hi n m t s thi u cân b ngăđ i v i các nhóm tr th h ng 24

3.3.2 Phát tri n GDMN: th “ki ngă3ăchân”ăch aăhìnhăthành 27

3.3.3.ăN ngăl c c aăđ ngăbàoăDTTSăch aăđ c gi i phóng 28

CH NG 4 KINH NGHI M QU C T VÀ KI N NGH CHÍNH SÁCH 32

4.1 Kinh nghi m qu c t 32

4.2 Ki n ngh chính sách 33

4.2.1.ă i u ch nh chính sách GDMN cho h pălỦăh n 33

4.2.2 Gi iăphóngăvàăđ uăt ăchoăph n 34

4.2.3.ăKh iăthôngăvàăđ nhăh ng nh ng ngu n l c trong xã h i cho GDMN 35

4.3 K t lu n 36

TÀI LI U THAM KH O 37

PH L C 39

Scientific and Cultural Organization

T ch c Giáo d c, Khoa h c vàăV năhóaă

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 3.1: S tr ng, l p, h c sinh m m non t 2009ăđ n 2014 13

B ng 3.2: Nhân s ngành giáo d c m m non (2009-2014) 13

B ngă3.3:ăTìnhăhìnhăch măsóc,ăh tr m m non (2011-2013) 14

B ng 3.4: Gi iătính,ăđ tu i c a m uăđi u tra 17

B ng 3.5: Tài s n c a h giaăđìnhătrongăm uăđi u tra 21

B ngă3.6:ăTrìnhăđ h c v n c a ph huynh 23

B ng 3.7: Các ho tăđ ngăch măsócăvàăgiáoăd c tr 24

B ng 3.8: S tr m mănonătheoăđ tu i toàn huy nă(tínhăđ n 31/12/2012) 25

B ng 3.9: S l p, nhóm l p m m non theoăđ tu i toàn huy nă(tínhăđ n 31/12/2012) 26

B ngă3.10:ă óngăgópăc a ph huynhăchoătr ng m m non trong 1 tháng 30

DANH M C CÁC S , HÌNH V

Hình 1.1: Tr emă i n Biên chui túi ni-lông qua su i 2

Hìnhă3.1:ăWorldăVisionăxâyătr ng h c t i xã Xá Nhè- T a Chùa 15

Hìnhă3.2:ăC ăc u dân t c c a m u kh o sát 17

Hình 3.3: T l h nghèo c a m uăđi u tra 19

Hình 3.4: T l h nghèo theo xã 20

Hình 3.5: Ki n th c và k n ngăch măsócătr t iăgiaăđìnhăc a ph huynh 23

Hìnhă3.6:ă ánhăgiáăc a ph huynh v t m quan tr ng c a GDMN 29

Hình 3.7: M c s n lòng chi tr cho 1 tr điăh cătrongă1ăthángă(ngànăđ ng) 29

Hình 3.8: Mong mu n c a ph huynh 31

DANH M C PH L C

Ph l c 1: K t qu Kh o sát v GDMN t i T a Chùa c a World Vision (2009) 39

Ph l c 2: Ngân sách tài tr choăCh ngătrìnhăphátătri n vùng- World Vision 40

Ph l c 3: Nh ng hình nh c a chuy n kh o sát th căđ a 41

Ph l c 4: B ng h i h giaăđình 44

Ph l c 5: B ng h i hi uătr ngătr ng m m non 54

Giáo d c cho m iăng i do UNESCO ch trì,ătrongăđóănh n m nh m cătiêuă“m r ng và c i

thi năch măsóc,ăGDMNătoànădi năđ nă2015”

i u 36 Hi năphápănêuărõ:ă“Nhàăn că uătiênăchoăđ uăt ăgiáoăd c và khuy n khích các ngu n

đ uăt ăkhác.ăNhàăn c th c hi năchínhăsáchă uătiênăb oăđ m phát tri n giáo d c mi n núi,

các vùng dân t c thi u s vàăcácăvùngăđ c bi tăkhóăkh n”.ăTrongăchínhăsáchăgiáoăd c nói chung,ăchínhăsáchăGDMNănóiăriêng,ăNhàăn c r tăquanătâmăđ iăđ iăt ng tr em DTTS Xác

đ nhănhómăđ iăt ng này ph i ch u nhi u thi t thòi, ph i s ng nh ng vùng sâu vùng xa,

trong nh ngăđi u ki n kinh t xã h i h t s căkhóăkh n,ăNhàăn c luôn duy trì m t chính sách

h tr đ c bi tăđ đ m b o tính công b ng trong ti p c n giáo d c cho t t c tr em

M c dù v y, v n có s khác bi t trong k t qu ch măsócătr em và phát tri n GDMN gi a các

vùng mi n Báo cáo phân tích tình hình tr em t i Vi t Nam 2010 c aăUNICEFăđãăch ra ch t

l ngăch măsócătr em và phát tri n GDMN nh ng vùng nông thôn, nh ng vùng DTTS th p

h năkháănhi u so v i khu v c thành th hayăđ ng b ng Tây B c là khu v c có ch tăl ng

ch măsócătr em th p nh t trong c n c

M i đây,ăthángă3ăn mă2014,ăcácăbáoătrongăn c và c qu c t đ ng lo tăđ aătinăv hình nh

cô giáo m m non Tòng Th Minh và các h c sinh t i b n Sam Lang, xã Nà H , huy n N m

P , tnhă i n Biên ph iă“chuiăvàoătúiănilôngăđ qua su i”ăđ nătr ng1

Nhi uăng i sau khi

xem hình nhănàyăđãăkhôngăc măđ căn c m t H không tin là th k 20 này l i có nh ng

đ a tr kh nh ăv y BBC vi t:ă“Trongăkhiătr em trên th gi i đ căđiăxeăbuỦtăt iătr ng thì

m t t nh mi n núi phía b c c a Vi t Nam l i ch nătúiăbóngălàăph ngăti năđiăl i”.ăS vi c này

1

Ngu n: Lêă c D c- àăTrangă(2014),ăVTCNews (2014), BBC (2014)

làm d y lên nghi v n v chínhăsáchăNhàăn c và vai trò c a chính quy năđ aăph ngătrongă

vi că đ m b o nh ngă đi u ki n thu n l i cho tr emă đ nă tr ng Nh ng di n bi nă đóă h n

không phù h p trong b i c nh c n căđangăchu n b k ni mă60ăn măChi n th ng l ch s

i n Biên Ph (07/5/1954- 07/5/2014) G nănh ăngayăsauăđó,ăm t cây c uăđ c b c qua con

su i v i kinh phí t Ngân sách và m t l p h c m iăđ c xây d ng t i b n Sam Lang b ng

quyên góp t thi n do Báo Tu i tr phátăđ ng

Hình 1.1: Tr em i n Biên chui vào túi ni-lông đ qua su i

Ngu n: Báo Tu i tr

Tìm hi uăsâuăh năchoăth y N m P ch aăph i là huy n nghèo nh t c aă i n Biên Trong danh

sách 62 huy n nghèo nh t c a Vi t Nam thu căCh ngătrìnhăh tr gi m nghèo nhanh và b n

v ng theo Ngh quy t 30a/2008/NQ-CP c a Chính ph ngàyă27/12/2008,ă i n Biên có b n

huy nălà:ă i năBiênă ông,ăM ngăNhé,ăM ng ng và T a Chùa S ngătrongăđ a bàn có các

đi u ki n t nhiên, kinh t , xã h i h t s căkhóăkh n2

, tr em t i các huy n này ch u nhi u b t

l i trong ti p c n giáo d c

2 Theo nh n di n t i Ngh quy t 30a/NQ-CP, các huy n n mătrongăCh ngătrìnhăh tr có m t s đ căđi m là:

n m vùng núi, đ a hình chia c t, di n tích t nhiên r ng, nh ng di n tích đ t canh tác ít; đi u ki n th i ti t

không thu n l i, th ng xuyên x y ra l quét, l ng; dân s g m 2,4 tri u ng i, trong đó trên 90% là đ ng bào

DTTS, s ng phân tán, thu nh p th p (bình quân 2,5 tri u đ ng/ng i/n m) ch y u t nông nghi p nh ng trình

đ s n xu t còn l c h u; c s h t ng v a thi u, v a kém; thu ngân sách trên đ a bàn m i huy n bình quân 3 t

đ ng/n m; t l h nghèoăth ng cao g p 3,5 l n bình quân c n c

Huy n T a Chùa n m phíaă ôngăB c t nhă i n Biên, cách qu c l 6ăh nă18km, cách thành

ph i n Biên Ph 125km.ăN iăđâyăcóăđ a hình ph c t p, núi non hi m tr ,ăgiaoăthôngăđiăl i

h t s căkhóăkh n,ăđi u ki n khí hâu kh c nghi t Di n tích t nhiên c a huy n là 68.526 ha,

dân s h nă5ăv năng i T aăChùaălàăn iăsinhăs ng c a nhi u dân t cănh :ăH’Môngă(72,8%),ă

Thái (16%), Kinh (5,1%), Dao (3,7%) và m t s dân t că khácă (Hoa,ă Phúă La,ă Kh ă Mú,ăKháng…).ăNgo i tr 1 th tr n, 11 xã còn l i trong huy năđ u thu c khu v c III Trong s 138

thôn, b n thì có t i 111 thôn, b năđ c bi tăkhóăkh n3

Theo kh o sát c a T ch c T m nhìn

th gi i Vi tăNamă(WorldăVision)ăn mă20094:ăc ăs v t ch tă(tr ng, l p),ăđ iăng ăgiáoăviên,ă

nh n th căvàăđi u ki n kinh t c aăcácăgiaăđìnhătr t i T aăChùaăđ u có r t không thu n l i

cho vi c ti p c n GDMN c a tr em DTTS (Xem Ph l c 1)

K t 2009ăđ nănay,ăNhàăn c và các t ch c phi chính ph đãăliênăt c có nh ng chính sách

h tr phát tri năGDMNăđ i v i T a Chùa K t qu thuăđ c là r t tích c c trên nhi u m t

Tuy nhiên v n còn không ít b t c p c năđ c tìm hi u và tháo g

1.2 V n đ chính sách

Do di năđ iăt ng chính sách là tr emăDTTSătrongăđ tu i m m non l năh năr t nhi uăn ngă

l c h tr c aăNhàăn c và ph n nào là các t ch c phi chính ph nên b máy GDMN và các

ho tăđ ng h tr luôn trong tình tr ng b “quáăt i”.ă i u này t t y u s d n t i vi c ph i l a

ch n m t b ph năđ iăt ngăđ c th h ng tài tr hayăl nhăv c tài tr ăDoăđóăcóăth nh

h ng t i tính công b ng trong ti p c năGDMN.ăChínhăsáchăc ngăcóăth ch y theo nh ng

m c tiêu ng n h n, d th c thi thay vì nh ng m c tiêu dài h n và b n v ng Chính sách h tr

n u còn ti p c nătheoăh ngă“đ năchi u”ă(t călàăđ tăngoàiăcácăchínhăsáchăxóaăđóiăgi m nghèo,

nâng cao nh n th căvàăn ngăl c c aăng i DTTS) ho că“ômăđ m”ă(t călàăNhàăn c làm t t

c ) thì s r t khó t o nên s đ t phá trong phát tri n GDMN B i th , nh ng rào c n trong ti p

c n GDMN c a tr emăDTTSăkhóămàăđ c g b

3 Theo phê duy t t i Quy tăđ nh s 447/Q -UBDT ngày 19/9/2013 c a y ban Dân t c

4 N mă2009,ăWorldăVisionăth c hi n m t cu c kh o sát hi n tr ngăch măsócăvàăphátătri n tr m m non T a

Chùa t iă4ăxãăM ng Báng, Xá Nhè, T a Thàng và Sính Phình K t qu c a Báo cáo kh o sát ph c v cho thi t

k Ch ngătrìnhăPhátătri n vùng t i T a Chùa (2009-2014), bao g m 4 d án: D án B o tr tr em, D an Dinh

d ng, D ánăNângăcaoăn ngăl c và D án Giáo d c

1.3 M c tiêu nghiên c u

Nghiên c u này nh m ch ra nh ng h n ch c aăchínhăsáchătrongăđi u ki n gi i h n ngu n l c

cho phát tri n GDMN t i T aăChùa.ă ng th i, nghiên c uăc ngănh n di n nh ng rào c n

trong ti p c n GDMN c a tr em DTTS m tăcáchăđ yăđ vàărõăràngătrongăđi u ki n có th

Nh ng phát hi nădùămangătínhăđ c thù c aăđ aăph ngăhayămangătínhăh th ngăđ uăh ng t i

vi căđi u ch nh chính sách v i m c tiêu sau cùng là t iăđaăhóaăc ăh i ti p c năGDMNăvàăđ c

ch măsócăc a tr em DTTS V Ủăngh aăkhoaăh c, k t qu c a nghiên c u có th đ c b sung vàoăc ăs d li u r t h n ch trong nghiên c u chính sách GDMN v iăđ iăt ng là tr em

DTTS

1.4 Câu h i chính sách

Nghiên c u này t p trung tr l i các câu h i sau:

1 Nh ng chính sách h tr đãăcóătácăd ng ra sao trong phát tri n GDMN t i T a Chùa?

2 Tr em DTTS t i T a Chùa v n còn nh ngăkhóăkh nănào trong ti p c n GDMN m cădùăđãă

có chính sách h tr ?

3 Gi iăphápănàoăđ t ngăc ng kh n ngăti p c n GDMN c a tr em DTTS t i T a Chùa?

1.5 i t ng nghiên c u

iăt ng nghiên c u là nh ng rào c n trong ti p c n GDMN c a tr emăDTTSătrongăđ tu i

h c m m non t i huy n T aăChùa.ă iăt ngăđi u tra là ph huynhăDTTSăcóăconătrongăđ

C u trúc c a lu năv năbaoăg mă4ăch ngăv i các n iădungănh ăsau:ăCh ng 1 Gi i thi u

nghiên c u, là ph n làm rõ b i c nh chính sách, v năđ chính sách, câu h i chính sách, m c

tiêu nghiên c u,ăđ iăt ng và ph m vi nghiên c u Ti p theo là Ch ng 2 C s lý lu n và

ph ng pháp nghiên c u Ch ngănàyătrìnhăbàyănh ngăc ăs lý lu n và nh ng nghiên c u

th c nghi m mang tính tham kh o cho nghiên c u Ch ng 3 K t qu nghiên c u có 3 n i

dung chính là: hi u qu c a các chính sách h tr phát tri năGDMN;ăcácăđ căđi m c a đ i

t ng nghiên c u; và m t s phát hi n chính Cu i cùng là Ch ng 4 Kinh nghi m qu c t

và ki n ngh chính sách

CH NG 2

2.1 C s lý lu n

Côngă c Quy n tr emăquyăđ nh tr em có quy năđ c giáo d c ( i u 28) và quy năđ c

phát tri n t iăđaăti măn ngăc aămìnhă( i u 29) H tr cho các quy n này là các Cam k t v

M c tiêu phát tri n thiên niên k và Giáo d c cho m iăng i V i nh ng cam k t này, tr em

c p ti u h c và m mănonăđ u có quy năđ căđiăh c b t k đi u ki n kinh t hay thành ph n

dân t c Các chính sách c a các qu căgiaăđ m b o s công b ng xã h i trong giáo d c Các

đ iăt ngăchínhăsáchătrongăđóăcóătr emăDTTSăđ căđ m b oăcóăc ăh i ti p c n giáo d c

công b ng v i t t c các tr em khác

Giáo d călàăhàngăhóaăt ,ăcóătínhătranhăgiànhăvàătínhălo i tr ăTuyănhiênăđâyălàălo i hàng hóa

có ngo i tác tích c căvàăđ c khuy n d ng nên h u h t các qu c gia trên th gi iăđ u có các chínhăsáchă uătiênăphátătri n giáo d c Nhàăn c can thi p chính sách nh m phát tri n giáo

d c, gi m thi u th t b i th tr ng, đ m b o tính công b ng và hi u qu ăNhàăn c có th h

tr v ti n, v t ch tăchoăcácăđ iăt ngăđ h c ti p c n t tăh năv i giáo d c ho cănhàăn c

th c hi n vi căđ uăt ăđ i v i giáo d c

m t m t khác, khi th căthiăcácăchínhăsách,ănhàăn căc ngăcóăth có nh ng th t b i c a nhà

n c Nh ng th t b i c aănhàăn c có th làm tr m tr ngăh năv năđ màănhàăn c can thi p

Chính sách can thi p ho c không hi u qu ho c không công b ng ho c c hai.ă i v i nh ng

chính sách h tr cho GDMN, tính công b ng l i càng tr nên quan tr ng b i giáo d c v n

luônăđ c coi là quy n l i c a t t c cácăđ iăt ng, các nhóm tr trongăđ tu iăđiăh c B i

v y, vi c can thi p chính sách ph iăđ m b oăc ăh i ti p c n GDMN cho t t c các nhóm tr

Trong nhi uătr ng h p, tính công b ngăcònăđ căđ caoăh năc tính hi u qu b i trên th c t đâyălàăhaiăm c tiêu không cùng song hành

2.2 Các nghiên c u th c nghi m

Các nghiên c u v l i ích c aăGDMNăđ u ch ra r ng GDMN không ch có tác d ng t tăđ i

v i s phát tri n v th ch t và trí tu c a tr màăcònăcóătácăđ ngălàmăt ngăthuănh p c aăđ i

t ngăđ c th h ng GDMN khi h tr ngăthành.ă ng th iăGDMNăc ngăgópăph n làm

t ngăngu n l c v năconăng i,ăđóngăgópăvàoăt ngătr ng và phát tri n c a xã h i

Theo Lawrence J Schweinhart (2005): nh ngăng i đ tu iă40ăcóăthamăgiaăch ngătrìnhă

GDMN thì có thu nh păcaoăh n,ăkh n ngăcóăvi călàmăcaoăh n,ăt l t i ph măítăh n,ăt t

nghi p trung h c nhi uăh nănhómăkhôngăthamăgiaăh c m m non

Jennifer Baxter và Kelly Hand (2013) rút ra k t qu nghiên c u: cácăgiaăđìnhăcóăđi u ki n khóăkh năv kinh t ho c các khu v c h o lánh,ăkhóăkh năv đi u ki n giao thông, thi u

th n các d ch v xã h i s có t l conăemăthamăgiaăcácăch ngătrìnhăgiáoăd c th păh n so v i cácăgiaăđìnhăcóăđi u ki n thu n l iăh n Cha m c a tr cóătrìnhăđ h c v n th p, s c kh e

kém ho c nghi n ng păc ngăcóăxuăh ng ít cho tr đ nătr ng h n.ăHai tác gi ch ra nh ng

y u t t nhăh ngăđ n vi c cho tr tham gia GDMN bao g m: chi phí h c t p, thu nh p c a

ph huynh,ăquanăđi m v vi cănênăđ tr nhà hay g i tr nào là t tăh n

UNESCO (2007) nh n m nh vi că “C n xóa b tình tr ng b tă bìnhă đ ng trong cung c p

GDMN t i khu v că ôngăÁ”ăđ ng th i ch ra m c tiêu v GDMNăcóătácăđ ng quan tr ngăđ i

v i các m c tiêu phát tri n thiên niên k :ăxóaăđóiăgi m nghèo, hoàn thành ph c p giáo d c

ti u h c,ăt ngăc ngăbìnhăđ ng gi i và trao quy n cho ph n , gi m t l t vong c a tr và

các m c tiêu v y t khác Báo cáo nêu rõ vi căt ngăngânăsáchăchínhăph cho GDMN và vi c

áp d ng cách ti t c n phát tri n toàn di n trong giáo d c, y t vàădinhăd ng là nh ngăb c

kh iăđ uăđ xây d ng nh ng thành t ch măsócăvàăgiáoăd c toàn di n cho tr th ăCácănghiênă

c uăđ căđ c pătrongăbáoăcáoăc ngăch ra r ngăGDMNăthúcăđ y s phát tri n tình c m và xã

h iăc ngănh ăcácăk n ngăv ngôn ng , nh n th c và th ch t c a tr UNESCO ki n ngh các

qu c gia nên t p trung vào tr emăd i 3 tu i.ăSheldonăShaeffer,ăGiámăđ căv năphòngăgiáoă

d c UNESCO t i Châu Á- Tháiă Bìnhă D ngă phátă bi u:ă “Nhi uă n c v n còn thi u các

ch ngătrìnhăv y t ,ădinhăd ngăvàăch măsócăgiáoăd c cho tr d i 3 tu i, m tăgiaiăđo n h t

s c quan tr ngăđ i v i s phát tri n c aăđ a tr ”

UNICEF (2010) ch ra r ng t l h c m m non thành th (75%)ăcaoăh nă nông thôn (51%);

t l h c m m non c a tr em con nhà khá gi là 80% trong khi con s này tr em con nhà nghèo nh t ch đ t 36% K t qu đi u tra m c tiêu tr em và ph n (2006) cho th y có r t

nhi u em nh đ c bi tălàăcácăemăd i 3 tu iăkhôngăđ căch măsócăđ yăđ trong nh ngăn mă

đ uăđ i H u h t các em nh này vùng nông thôn và nh ng khu v c xa xôi h oălánh,ăđ c

bi t là các em thu c nhóm DTTS M t nguyên nhân c a v năđ này là cha m ch aănh n th c

đ c giá tr c a phát tri n tr th ăTrongănhi uătr ng h p,ănguyênănhânăsâuăxaăh năcònădoă

cha m cóătrìnhăđ h c v n th p,ăđ c bi tălàăng i m T l điăh c c a các em có m khôngăđiă

h c là 47%, ch h c h t ti u h c là 52% trong khi t l này c a các em có m h c h t trung

h căc ăs là 72% T l nàyăcaoăh nă(83%) con em c a các bà m đãăh c h t trung h c ph

thông

S t ngăquanăgi a t l nh p h căvàătrìnhăđ h c v n c a m cho th y nh ng b c cha m có

h c th c s năsàngăchoăconăcáiăđiăh c m mănonăh năcácăb c cha m cóătrìnhăđ h c v n h n

ch và/ho c h c ng hi uărõăh năt m quan tr ng c a GDMN

Abhijit V Banerjee và Esther Duflo (2010) đãăt ng h păvàăđánhăgiáăhi u qu các chính sách

đ uăt ăvàoăgiáoăd c c a nh ng khu v c nghèo nh t trên th gi i Sau khi nghiên c u tình

hu ng c a hai cách ti p c n giáo d c t “phíaăcung”ă( ng h vi cănhàăn c tài tr cho giáo

d c)ăvàă“phíaăc u”ă(đ th tr ng t v n hành), hai tác gi rút ra k t lu n là tài tr cho giáo

d c t i các khu v c r t nghèo là c n thi t.ăNh ngăhai tác gi c ngănh n m nh: không ph i t t

c cácă ch ng trình h tr giáo d că đ u thành công Nhi u qu că giaă đãă n l c xây d ng

tr ng h c,ăđàoăt o giáo viên nh ng vùng nghèo, áp d ng các chính sách mi n phí h c t p

nh ngăv năkhôngăthuăhútăđ c h căsinhăđ nătr ngănh ămongămu n Rào c n trong giáo d c

không đ năthu n n m các y u t mang tính kinh t (thu nh p c a cha m ,ăc ăs v t ch t c a

tr ng l p ) hay hi u bi tăđ năthu n c a cha m v hi u qu c a giáo d că(điăh c là vi c t t

nên làm) M t khác, hai tác gi cho r ng “hyăv ng”ăc ngălàăm t y u t quan tr ng trong quy t

đ nh c a cha m trong vi c choăconăđiăh c hay không N u cha m tr tinăt ng vào s thành

công c a con cái, h s quy tăđ nhăchoăconăđiăh c.ăNg c l i, m i n l c h tr đ tr điăh c

s hoàn toàn th t b i khi cha m tr không có m t chút hy v ng nào v s t iăsángătrongă

t ngălaiăc a giaăđình Hy v ng chính là m tăn ngăl c c aăcácăgiaăđình

2.3 Khái ni m liên quan

Khái ni m Giáo d c m m non

yăbanăCôngă c v Quy n tr emăđ nhăngh aă“m m non”ălàăt t c tr t khi sinh ra, tr i qua

su t giai đo n m u giáo và chuy n ti p lên ti u h c

Theoă“Báoăcáoăgiámăsátătoànăc u giáo d c cho m iăng i”ăc aăUNESCOăn mă2007,ăm tăđ nh

ngh aăđ c qu c t công nh n v giáo d c m m non là bao g m t t c cácăch ngătrìnhămàă

ngoài vi căch măsócătr còn cung c p các ho tăđ ng h c t p có m căđíchăvàăh th ng, dù là

tr ng h căchínhăquyăhayăkhôngăchínhăquy.ă tu i chính th c h c m m non h u h t các

n c là 3 tu i

i u 21- Lu t Giáo d c (2005) l iăquyăđ nh:ă“Giáo d c m m non là b ph n trong h th ng

giáo d c qu c dân Giáo d c m m non th c hi n vi cănuôiăd ng,ăch măsóc,ăgiáoăd c tr em

t ba tháng tu iăđ n sáu tu i.” Nghiên c u này th ng nh t v đ nhăngh aăGDMNănày

Khái ni m Ti p c n giáo d c m m non

Theo Otero và McCoshan: ti p c n trong giáo d c là s tham gia vào m iăgiaiăđo n h c t p trongăđ i,ătrongăđóăs thamăgiaăcóăngh aălàăm iăcáănhânăcóăc ăh iăđ tr i nghi m vi c h c t p hayăc ăh iăđàoăt o Vi c ti p c n nh n m nh vào quy năđ căthamăgiaăvàoăch ngătrìnhăgiáoă

d căh n là vi c th c hi n quy n này trong th c t hay t m quan tr ng c a vi c hoàn thành

ch ngătrìnhăh c

BaxterăvàăHandă(2010)ăđ nhăngh aăti p c năkhôngăđ năthu n ch đ c păđ n s l ng tr tham giaăvàoăch ngătrìnhăGDMNămàăcònălàăt oăc ăh i cho tr tham d ch ngătrìnhăgiáoăd c,

cung c păđ th iăl ngăch ngătrìnhăđ tr có th h c, cho phép tr tr i nghi măch ngătrìnhă

và các l i ích thi t y u c aăch ngătrìnhăm tăcáchăđ yăđ

Press và Hayes cho r ng: Ti p c n GDMN ch u nhăh ng b i các y u t nh ăs s n có, s

phù h p, ch tăl ng và chi phí GDMN Tr c h t là c n có m tăđ aăđi m s n sàng cung c p

d ch v GDMN Vi c cung c p này phù h p v i nhu c u c aăgiaăđìnhăv v trí, v th i gian

trông tr , ch tăl ng và c kh n ngăchiătr c a ph huynh

Trong khuôn kh nghiên c u này, ti p c năGDMNăđ c hi u là vi c tr em đ căđiăh c,ăđ c

th h ng l i ích và d ch v s n có t i nh ngăc ăs GDMNătrênăđ a bàn v i ch tăl ng t i

thi uănh ngăđ ng th iăc ngăbaoăhàmăc vi c tr đ c th h ng m t s ch măsócăcóăch t

l ng và GDMN t iăgiaăđình

2.4 Xây d ng thang đo vƠ b ng h i đi u tra c a nghiên c u

Xây d ng ỏhang đo

đánhăgiáăhi u qu c a các chính sách GDMN, nghiên c u s d ng các ch tiêu v t l tr điăh căđúngăđ tu i (t l tr huyăđ ngăđ n l p); m căđ cân b ng trong th h ng chính sách

GDMN c a tr t t c cácăđ tu i m m non; và nh ng ch tiêu v t ngătr ngăc ăs v t ch t (tr ng l p)ăvàăđ iăng ăgiáoăviên.ăNgoàiăra,ăchínhăsáchăGDMNăđ căphânătíchămangătínhă“đaă

chi u”ăd a trên m căđ t ngăh v i nh ng chính sách phát tri n khác

xácăđ nhăcácăđ căđi m c aăđ iăt ng kh o sát là ph huynh tr m m non, nghiên c uăđánhă

giá trên các y u t : thu nh p h giaăđình;ăchiăphíăchoătr điăh c m m non c a h ; chi phí dinh

d ng c a tr t iătr ng và nhà;ătrìnhăđ h c v n; ki n th c và k n ngăch măsócătr t i gia đình.ăNghiênăc uăc ngăxâyăd ng nh ngăthangăđoătheoăm căđ đ i v iăđánhăgiáăc a ph huynh

v t m quan tr ng c aăGDMNăvàăđánhăgiáăm căđ khóăkh năc a các y u t đ n GDMN

B ng h i đi u tra

Nghiên c u th căđ aăđ c thi t k v i hai b ng h iăđ i v iăcácăđ iăt ng g m: h giaăđình,

hi uătr ngăcácătr ng m m non Ngoài ra còn th c hi n ph ng v năđ i v i cán b Phòng

giáo d căvàăđàoăt oă(GD& T),ăcácăgiáoăviênăm m non, các bà m tr gi ng (BMTG) thu c

D án gi m rào c n ngôn ng c a World Vision, cán b d án c a World Vision

B ng h iăđ i v i h giaăđìnhăđ c thi t k choăđ iăt ng là nh ng ph huynhăđ ng bào DTTS cóăconătrongăđ tu i t 0ăđ năd i 6 tu i B ng h i g m các ph n chính là: ph n thông tin v

nhân kh u; ph n tr c nghi m v ki n th c và k n ngăch măsócătr t iăgiaăđình;ăph n thông tin

v đi u ki n kinh t c a h giaă đình;ă ph n thông tin v hi u bi t c a ph huynhă đ i v i

GDMN, m căđ quanătâmăđ n tr đangăh c m m non; ph n nh n th c v t m quan tr ng c a

GDMN; nh n bi tăđ i v i các h tr đ i v i h giaăđình;ămong mu n c a h giaăđình đ i v i

vi c h tr vàă c v ngătrongăt ngălai

B ng h iăđ i v i hi uătr ngăcácătr ng m m non nh m thu th p các thông tin v c ăs v t

ch t,ăđ iăng ăgiáoăviên,ătìnhătr ng h c sinh c aătr ng Ngoài ra là các câu h iăliênăquanăđ n

nh năđ nh c a các hi uătr ng v t m quan tr ng c a GDMN, hi u qu c a các chính sách h

tr GDMN

2.5 Ph ng pháp nghiên c u

Nghiên c uănàyăđ c th c hi nătheoăph ngăphápăđ nhătínhătrênăc ăs ngu n thông tin th

c păđ c t ng h p, phân tích, k th a t nhi u ngu n;ăvàăthôngătinăs ăc p thông qua ho t

đ ng nghiên c u th căđ a, ph ng v năcácăđ iăt ngăliênăquanăđ n v năđ chính sách t iăđ a

ph ng,ăbaoăg m: h giaăđình,ăth y cô giáo, cán b d án, cán b PhòngăGD& T…

2.6 Ngu n thông tin

Thông ỏin Ỏ c p

Ngu năthôngătinănàyăđ c thu th p qua các chuy n nghiên c u th căđ a, các cu c ph ng v n

cácăđ iăt ng liên quan S l ng chuy n nghiên c u th căđ aăđãăth c hi n là 02 chuy n,

trongăđóăcóă01ăchuy năđiăti n tr măđ xácăđ nh ph m vi th c hi n kh oăsát,ăđ iăt ng kh o

sát, s l ng m u, cách th c thi t k b ng h i;ăsauăđóălàă01ăchuy n kh o sát chính th c ph ng

v n thu th p s li u c n thi t cho nghiên c u

Thông tin th c p

Ngu năthôngătinănàyăđ c khai thác qua các v năb n quy ph m pháp lu t v chính sách phát

tri năGDMNăđ i v i DTTS c a các c p chính quy n; s li u th ng kê c aăcácăc ăquanăGiáoă

d c các c p: B , S ,ă Phòng;ă cácă báoă cáoă đánhă giáă ho tă đ ng c a d án h tr phát tri n

GDMN c a các t ch c phi chính ph , các t ch c khác th c hi n t iăđ a bàn, các nghiên c u

tr c và các ngu n thông tin khác t internetăvàăph ngăti n truy n thông

CH NG 3

K T QU NGHIÊN C U

3.1 Các ch ng trình h tr phát tri n GDMN t i T a Chùa

3.1.1 Các chính sách c a NhƠ n c

T i T a Chùa, Nhà n c gi vai trò ch đ o trong phát tri n GDMN Không có lo iăhìnhăđ u

t ăGDMNăngoàiăcôngăl p Ph năđóngăgópăc a ph huynhălàăkhôngăđángăk , ch là m t ph n

g oăđ tr nătr a,ăc iăđ n uă năvàăđóngăgópăcôngăs c trong vi c xây d ngătr ng hay n uă nă

tr a.ăNh ng ho tăđ ng c th màăNhàăn c th c hi n bao g m:

Th nh ỏ, Nhà n c xợy ỏọ ng h c, l p h c, đào ỏ o giáo viên m m non cho ho ỏ đ ng

Nhàăn c áp d ng chính sách h tr các giáo viên m m non nh m thu hút h đ n v i vùng

đ c bi tăkhóăkh n.ăTheoăThôngăt ăliênăt ch 08/2011/TTLT-BNV-BTC, các giáo viên m m

non s đ căh ng ph c pă70%ăl ngăc ăb nătrongă5ăn măđ u tiên v công tác t iăcácătr ng

m m non thu căđ aăbànăkhóăkh năc a huy n Vì v y, s giáo viên m m non trong toàn huy n đãăcóăs b sungăđángăk ăN măh c 2009-2010, s giáo viên ch là 117 thì con s nàyăđãăt ngă

lên 243 n măh c 2013-2014.ă iăng ăcánăb qu nălỦăc ngăt ngăt 24ăng i (2009) lên 34

ng iăn mă2013ă(xemăB ng 3.2) S b sung nhân s c c p qu n lý và công tác chuyên mônăđãăgópăph n gi i quy t bài toán thi u h t nhân s GDMN nghiêm tr ng c a huy n cách đâyă5ăn m

Th hai, Nhà n c h tr ti n n ỏọ a, h c phí, chi phí h c t p cho tr em DTTS

Theo Quy tăđ nh s 239/Q -TTg, m i tr điăh c m m non có cha m thu c di n h nghèo theoăquyăđ nhăđ c nh n ti nă nătr aălàă120.000ăVND/1ăcháu/ă1ătháng.ăNgoàiăra,ăNhàăn c

còn mi n gi m h c phí, và/ho c h tr chi phí h c t p cho tr m m non DTTS theo Ngh đ nh

s 49/2010/N -CP ngày 14/5/2010 c a Chính ph

S tr m m non T aăChùaăđ c th h ng chính sách này v c ăb năđãăt ngălênătrongăgiaiă

đo n 2011-2013.ăChínhăsáchănàyăđãăgóp ph n không nh trong vi c thu hút tr đ n l p Tr

em DTTS t i T a Chùa r t hào h ng v i b aă nătr a.ăCóătr năđ c t i 4-5ăbátăc m.ăS c

kh e và cân n ngăđãăcóăchuy n bi n tích c c Cha m tr th yăđ c l i ích thi t th căđ i v i

con em mình nên s n sàng cho tr điăh c

đ ng)

S tr th

h ng

Kinh phí (tri u

đ ng)

S tr th

h ng

Kinh phí (tri u

Ngu n: T ng h p t Báo cáo k t qu tri n khai ph c p GDMN cho tr 5 tu i c a Phòng

GD& TăT a Chùa

hi n các d án phát tri n GDMN t i đ a ph ng

t i đ a ph ng

3.1.2 D án giáo d c c a World Vision

Theo d toánă n mă 2014,ă t 2014ă đ n 2018, m iă n mă Worldă Visionă dànhă kho ng 110.000

USD cho d án giáo d c (m m non và ti u h c) t i T a Chùa (Xem Ph l c 2) GDMN là

tr ng tâm c a D án b i World Vision th yăđ iăt ng tr m m non c năđ căquanătâmăh nă

c p ti u h c Các ho tăđ ng c a D ánăđ i v i phát tri n GDMN bao g m:

Th nh t, xây d ng m i các đi m ỏọ ng t i các b n u ỏ ỏọang ỏhi t b d y h c m m

non t i các đi m ỏọ ng

S đ uăt ănàyăđãălàmăt ngăthêmăcácăc ăs GDMN c a huy n.ă ng th i nh ngăđi m b n có

l p h c, tr emăc ngăđ căđiăh c g năh n.ăNgayăgi aăhaiăđ t kh o sát c a nghiên c u này (t

tháng 2 đ năthángă4ăn mă2014),ăWorldăVisionăđãăđ uăt ăxâyăd ng m tăđi mătr ng t i B n

Pàng Nhang- Xá Nhè v i kinh phí kho ng 100 tri u VND (xem hình 3.1)

Hình 3.1: World Vision xơy tr ng h c t i xã Xá Nhè- T a Chùa

Cán b World Vision và Hi uătr ngătr ng M m

non Xá Nhè kh oă sátă khuă đ t xây d ng (tháng

2/2014)

M t l p h căđãăđ c xây d ng t i thôn Pàng Nhang-

Xá Nhè (tháng 4/2014)

Ngu n: Kh o sát th căđ a tháng 2 và tháng 4/2014

Th hai, tài tr cho các ho ỏ đ ng ngo i khóa t i các ỏọ ng m m non Các ho tăđ ng này

bao g m: các cu c thi bé kh eăbéăđ p,ăliênăhoanăv năngh ngày qu c t thi uănhi,ătrungăthu…

Th ba, th c hi n D án Giáo d c “Mô hình gi m rào c n ngôn ng thông qua bà m tr

gi ng h tr cho vi c h c t p c a tr m u giáo DTTS”

âyălàăd án dùng chính ph n làăng i DTTS t i T a Chùa tham gia vi c gi ng d y cùng

giáo viên m m non t iătr ng h c V iăvaiătròănh ăm tăng i phiên d ch,ăBMTGăđãăgiúpătr

hi uăh năn i dung bài h c, tr b t r t rè trong giao ti p, c m th y h ngăthúăh năkhiăđ căđiă

h c Toàn b kinhăphíăđàoăt o, tr thù lao (kho ng 1,1 tri u VND/tháng/ 1BMTG) do World

Vision tài tr

D án này có hi u qu r t tích c c.ăPhíaăPhòngăGD& T,ătr ng m mănonăđ uăđánhăgiáăcaoă

các BMTG D ánăc ngăđãăm raăc ăh i cho nh ng ph n DTTSăđ c h c h i nh ng ki n

th c v GDMN,ăđ c tr i nghi m công vi c phi truy n th ng Hi n t i, toàn huy năđãăcóă9ăBMTG.ăN mă2014,ăWorldăVisionăd ki năđàoăt oăthêmă11ăBMTGăchoăcácătr ng m m non

trong huy n

Th ỏ , h tr n ỏọ a cho ỏọ m m non t i 4 xụ M ng Báng, Xá Nhè, T a Thàng và Sính

Phình

M c h tr 3000ăđ ng/1 tr /ă1ngàyăđiăh c (n mă2009)ăsauăđóăgi m xu ng m că2000ăđ ng và

hi n t iălàă1500ăđ ng/1 tr /ă1ăngàyăđiăh c Vi c gi m ti n h tr nătr aănàyăđ c World

Vision gi iăthíchălàăđ t ngătráchănhi m trong vi căch măsócătr , tránh tình tr ng l i, th

đ ng c a ph huynh.ăNgoàiăra,ăWorldăVisionăc ngătíchăc c tri n khai công tác tuyên truy n

nâng cao nh n th c c a các ph huynh v t m quan tr ng c a GDMN

Cùng v iăNhàăn c,ăWorldăVisionăđãăcóănh ngăđóngăgópăđángăk vào vi c phát tri n GDMN

và nâng cao ch tăl ngăch măsócătr em Tuy nhiên, do gi i h n v ngu n l c, quy mô c a

các ho tăđ ng còn xa m iăđápă ngăđ căđòiăh i c a th c t Trong ph n 3.1 này, nghiên c u

ch ph n ánh nh ng m t tích c c c a chính sách h tr phát tri n GDMN Nh ng b t c p s

đ căđ c p t i ph n 3.3 c a nghiên c u

3.2 c đi m c a đ i t ng đi u tra

Nghiên c u th căđ aăđ c th c hi nătrênă54ăđ iăt ng nghiên c u là các ông b ho c bà m

có conătrongăđ tu i h c m m non T t c đ uălàăđ ng bào DTTS

3.2.1 c đi m v nhân kh u

Qua tìm hi u v thành ph n dân t c c a huy n T a Chùa, nghiên c u này l a ch n m t m u

đi u tra v i m tăc ăc uăt ngăt ,ămangătínhăđ i di năchoăđ a bàn nghiên c u.ăTheoăđó,ă54 đ i

t ngăđ c ph ng v n g m:ă18ăng iăThái,ă33ăng iăH’Mông,ă3ăng iăKhángăvàă3ăng i

Dao T l v dân t c c a m uăđ c th hi n t i Hình 3.2

Hình 3.2: C c u dân t c c a m u kh o sát

Ngu n: Kh o sát th căđ a tháng 3/2014

Trong t ng s cácăđ iăt ng nghiên c u, nam gi i chi m 65%, n gi i chi m 35% S chênh

l ch này ch y u là do y u t v ngôn ng khi ti năhànhăđi u tra: nam gi iălàăđ iăt ng có kh

n ngăgiaoăti p và hi u ti ng ph thông t tăh năn gi i

aăs đ iăt ng n mătrongăđ tu iă26ăđ n 30 (chi m 48%) Th haiălàănhómăđ iăt ng trong

đ tu iă18ăđ n 25 (kho ngă28%),ătrongăđóăn chi m 19%, g păh nă2ăl n con s c a nam gi i

Còn l iălàănhómăđ iăt ng trên 31 tu i, ch có 24%

Thông tin v đ tu i l păgiaăđìnhăchoăth y: có t i 11 nam k tăhônătr c 20 tu i và 8 n k t hônătr c 18 tu i.ăNh ăv y, t l t o hôn5

c a m uăđi u tra là kho ngă31%ăđ i v i nam và

5 Kho nă1ă i u 9 Lu tăHônănhânăvàăGiaăđìnhă(2009)ăquyăđ nhăđ tu i k t hôn c a nam là t 20 tu i tr lên và n

là 18 tu i tr lên.ăCácăđ iăt ng k tăhônăd iăđ tu iăquyăđ nhăđ c coi là t o hôn

33%

57%

5% 5%

Thái Mông Kháng Dao

42%ăđ i v i n K t qu này phù h p v i Kh o sát c a S L TBXHăn mă2013,ătheoă t

Th ngă(2013): t l t o hôn c a tr em gái vùng cao, nh tălàăcácăDTTSăH’Mông,ăHàăNhì,ăDao…ăchi m trên 40%

T l sinh con th 3 tr lên trong m uăđi u tra là 54% Cá bi t có nh ng h nh ăgiaăđìnhăanhă

Giàng A T ng thôn Pàng D A1, xã Xá Nhè, tuy m i 29 tu iănh ngăđãăcóă5ăcon,ăđ a l n

nh t 12 tu i,ăđ a nh nh t 14 tháng, t t c đ u là con gái

Kho ngă78%ăđ iăt ng c a m uăđi u tra là nh ng h giaăđìnhăthu c di năđ nhăc ăt iăđ a bàn

đ làmă năvàăsinhăs ng.ă22%ăđ iăt ng là h giaăđìnhăthu c d án di dân tái đ nhăc ăTh y

đi năS năLa.ă12ăh táiăđ nhăc ăđ uălàăng i Thái, thu c thôn Hu i L că2,ăxãăM ng Báng

H n m trong s 80 h thu c thôn P c Na, xã T aăThàng,ă i năBiênădiădânăđ năM ng Báng

t tháng 12/2006 theo d ánătáiăđ nhăc ăNgoàiăcácăđ căđi măt ngăđ ngăđ i v iă78%ăđ i

t ngăđ nhăc ,ănh ng h táiăđ nhăc ăcóăm t thu n l iăh năh n là v trí thu n l i cho vi c ti p

c n các d ch v v y t và giáo d c Nh ng tr em t i Hu i L c 2 ch ph iăđiăg nă1ăkmăđ đ n

đ căTr ng m mănonăM ng Báng 2 i u ki n v c s h t ng giao thông t i Hu i L c 2

c ngăkhá t t.ăAnhăLòăV năD m ch m tăch aăđ nă10ăphútăđ đ aăđ a con 4 tu iăđ nătr ng

m mănonătrênăconăđ ng tr i nh aăkhangătrang.ăC ngăvìăth ,ăkhiăđánhăgiáăv nh ngăkhóăkh nă

trong vi căchoăconăđiăh c m m non, các h giaăđìnhătáiăđ nhăc ănàyăchoăr ngăđi u ki n giao

thông và vi căđ aăđónăconăđ nătr ng là m t thu n l i

C ngătheoăquyăho chăkhuătáiăđ nhăc ,ăng iădânăc ngăch m t kho ngă30ăphútăđ di chuy n t nhàăđ năn iăcanhătácănôngănghi p.ă i u này tránh cho h nh ng phi nătoáiănh :ănh ông bà

trông con, nh hàngăxómăđ aăđónăho căđ con t điăh cătrongămùaălàmăn ng

Khóăkh năv kinh t ,ăđóiănghèoăl i tr thành m t v năđ th ng tr c kéo theo nhi u h l y ãăcóă16/80ăh thôn Hu i L că2ăđãăr i b khuătáiăđ nhăc ăđ tìm v n iă c ăho căđiăn iăkhác.ăÔngăL ngăV năChínhă(50ătu i) hi năđangăph iănuôiăhaiăđ a cháu n i m tăđ a 6 tu i h c ti u

h c, m tăđ a 4 tu i h c Tr ng m mănonăM ng Báng 2 B m b n tr đ uăđãăb đi.ăÔngă

bà Chính r t lo l ng v t ngălaiăkhiăngàyăcàngăgiàăh năs khôngăch măloăđ yăđ cho các

cháu

3.2.2 c đi m v đi u ki n kinh t

C năc theo cách phân chia h nghèo6

, m uăđi u tra có 59% h nghèo, 24% h c n nghèo và

17% h thoát nghèo (xem Hình 3.3).T l ph n ánh khá chính xác hi n tr ng nghèo c a T a Chùa theo s li u t PhòngăL TBXHăt i th iăđi m tháng 12/2013 (Hình 3.4)

Hình 3.3: T l h nghèo c a m u đi u tra

6

Các h giaăđìnhăđ c phân ra làm 3 lo i: h nghèo (thu nh păbìnhăquânăd iă400.000ăVND/ăng i/ tháng); h

c n nghèo (thu nh păbìnhăquânătrênă400.000ăVNDănh ngătrênă500.000ăVND/ng i/ tháng); h thoát nghèo (thu

Hình 3.4: T l h nghèo theo xã

T t c các h giaă đìnhă trongă di nă đi uă traă đ u làm nông nghi p, k c nh ng h đãă thoátă

nghèo Nh ng h thoát nghèo b i m tătrongăhaiăng i (v ho c ch ng) có m t ngành ngh

không ph iălàmănông,ăng i còn l i v nălàmănôngănh ăđaăs các h khác.ăGiaăđìnhăanh Ch o AăH n,ădânăt c Dao là m t trong s ít các h đãăthoátănghèoăc a B n L ch 2 xã Xá Nhè Có

đ căđi u này là b i ngoài vi c làm ru ng truy n th ng do v và cô con gái 16 tu iăđ m

nhi m,ăanhă H năcònălàă m t cán b thu c UBND xã Xá Nhè v i kho năl ngătrên 3 tri u

VND/ tháng Nhà anh còn nuôi thêm 4 con trâu và 7 con dê, tr giá g n 200 tri u VND

M t s đ iăt ng khác thu c di năthoátănghèoăđ u làm các công vi c có m căl ngă năđ nh t Ngânăsáchănhàăn cănh ăgiáoăviên.ăKhôngăcóăm t h nào có th thoát nghèo n u ch làm

thu n nông M tăđ căđi m chung c aăcácăđ iăt ng là h r tăkhóăkh nătrongăvi c tìm ki m

công vi călàmăthêmătrongălúcănôngănhànăđ c i thi n kinh t giaăđình.ăNgoàiăvi c làm ru ng, đaăs ng iăđ c h i ch bi tăđ n vi căch nănuôi.ăNh ng ý ni m v vi căbuônăbánăhayăđiălàmă

thuê t i các thành ph l n h uănh ăkhôngăt n t i M iăng iăđ u ý th căđ c s khóăkh năv

kinh t nh ngăl i b t c trong vi c tìm ki măph ngăth c làm kinh t hi u qu h n

Thông tin v tài s n ch y u c a các h giaăđìnhăth hi n B ng 3.5

Th ătr năTC Hu iăSó

LaoăX ăPhình M ngă un

SínăCh i T ăPhìn

T ăSìnăThàng Trung Thu

Toànăhuy n

Ngu n: Phòng L TBXH T a Chùa (12/2013)

B ng 3.5: Tài s n c a h gia đình trong m u đi u tra

Ru ng, n ng Thi uă n că đ c i thi n ch t

l ngă đ tă vàă t ngă v trong

n m

T o giá tr kinh t không cao

Nh ngă cóă tínhă ch t quy tă đ nhă đ n

cung c păl ngăth c cho h giaăđình

Ch có 30% s h cóăđ t canhă tácă đ c 2 v / 1n m.ă 70%ă cònă l i ch canhă tácă đ c 1 v / 1

n m

b ng g ho c k t h p g v i xây g ch ,ăđ bê tông

t ch y uăđ làm nhà , khu

b p và chu ng gia súc, gia

c m, không hi u qu trong

tr ng tr t

Có giá tr ngàyă càngă caoă doă ng i

dân ý th că đ c th c tr ng:ă ng i

đ raănh ngăđ tăkhôngăđ ra thêm

Cóă nhàă đ t,ă ng i dân có th th c

hi n vi căđ nhăc ălâuădàiăđ năđ nh

cu c s ng

T t c h giaă đìnhă đ u cóă nhà,ă đ t (di n tích

thu n l iăh nănhi u

Có t i 85% s h có ít

nh tă 1ă xeă máy.ă âyă làă

k t qu c aă “phongă trào”ă vayă ngână hàngă

mua xe, ho c bán trâu,

bòăđ có ti n mua xe

Tiviălàăph ngăti n truy n thông k t

M t con trâu có th tr giá t 40ăđ n

50 tri u VND, m iăconădêăc ngă tr

giá kho ng 7-10 tri u VND (T a Chùa n i ti ng v iăđ c s n th t dê)

H nào có ch 1 con trâu thì thu n túy ph c v m că đíchă l y s c kéo,

c ngăcóăth đ căbánăđiăkhiăcóăvi c

l nă (muaă xeă máy,ă c i xin, ma

chay, ch a b nh ) H nào phát tri nă trâu,ă dêă thànhă đànă thìă cóă th

m r ng quy mô kinh t

28% không có gia súc 56% có ch 1 con trâu (ho c bò)

16% có trên 1 con trâu (ho c bò) ho c có thêm

đànădê

àn gia c m Không còn nhi uă doă đ t d ch

b nh cu iă2013,ăđ u 2014

Giá tr không l n,ăkhôngăđ đ ph c

v nhu c u t i thi u, ch dùng khi có

vi c quan tr ng (ma chay, l , ti p

khách…)

T t c giaăđìnhăđ u có

ch m Ỏóc ỏọ m m non t i gia đình nh : Ỏách báo, ỏọuy n, khu v c đ đ ch i, đ n u chuyên d ng cho tr , bình

Ngu n: Kh o sát th căđ a tháng 3/2014

3.2.3 c đi m v ngôn ng , trình đ h c v n và ki n th c

Kh n ngăgiaoăti p ti ng ph thông c aăng iăđ c ph ng v n là r t h n ch ,ăđ c bi t là đ i

t ng n Ch cóă2/19ăđ iăt ng là n có th tr c ti p nghe và tr l i ph ng v n S còn l i

ph iăthôngăquaă“phiênăd ch”ălàăcácătr ng thôn, cô giáo ho c qua ch ng.ăCácăđ iăt ng là

nam có th giao ti păđ cănh ngăc ngăkhóăkh nătrongăvi c hi u câu h i và di năđ t câu tr

l i.ăNg i Thái bi t nói ti ng ph thông t tăh năng iăH’Mông,ăng iăDaoăvàăng i Kháng

Rào c n v ngôn ng h n ch r t nhi u kh n ngăhòaănh p c ngăđ ng c aăđ ng bào DTTS v i

ph n còn l i, h n ch vi cătraoăđ i gi a ph huynh v i nhà tr ng trong vi c nuôi d y tr T i giaăđình,ăr t hi m có vi c cha m ng i DTTS giao ti p v i nhau và v i các con b ng ti ng

ph thông.ă i u này nhăh ng không nh đ n kh n ngăngheăvàăhi u bài gi ng c a tr t i

tr ng h c, là nguyên nhân d n t i tr không h ng thú v i các n i dung h c l p

TheoăUNICEFă(2010),ătrìnhăđ h c v n c a m đóngăvaiătròăquy tăđ nh trong vi căchoăconăđiă

h c m m non Trong di năđi u tra, có t iă47%ăng i m mù ch , 21% h c c p ti u h c,

trung h căc ăs và ph thông tr lên ch đ tă4%.ăTrìnhăđ h c v n c aăng i cha có caoăh nă

nh ngăv n th hi n m t m t b ng h c v n th p c aăđ ngăbàoăDTTSătrênăđ a bàn (xem B ng

3.6) B i v y, nâng cao nh n th c cho các ph huynh, v năđ ngăcácăgiaăđìnhăchoătr đ n l p

h c,ăt ngăc ng h tr tài chính s là nh ngăph ngăánămàăchínhăquy năvàăc ăquanăch căn ngă

v giáo d c đ aăph ngălàănh ng nhi m v quan tr ng và c p thi t

Ngu n: Kh o sát th căđ a tháng 3/2014

Ngoài vi căđiăh c tr ng, vi căch măsócătr t iăgiaăđìnhăcóăt m quan tr ng r t l năđ i v i s

phát tri n toàn di n c a tr Nghiên c u th c hi n vi căđánhăgiáăki n th c và k n ngăch mă

sóc tr t iăgiaăđìnhăđ i v i các ph huynhăđ c ph ng v n K t qu cho th y nh ng h n ch

r t l n c aăđ ng bào DTTS t i T a Chùa: có t i 80% s ng iăđ c h i không có ki n th c

c ăb n v ch măsócătr t iăgiaăđình.ăPh n k n ngăcóăs c i thi năh nănh ngăc ngăch có 46%

s ng iăđ c h i là có k n ngăch măsócătr (xem Hình 3.5)

Ki năth căch măsócătr ă

t iăgiaăđình K ăn ngăch măsócătr ăt iăgiaăđình

Nh ng thông tin v vi căquanătâmăđ năch măsócăvàăgiáoăd c tr qua các ho tăđ ng c th trongăđ i s ng c a các h giaăđìnhăch aăchoăth y tín hi u kh quan M căđ th ng xuyên

trong vi c d y h căvàăch i v i con cao nh tăc ngăch đ t 45%

V i tình hình hi n t i, h uănh ătoànăb các chính sách ban hành và các ngu n l c t i T a

Chùaăđangă uătiênăchoăm c tiêu ph c p GDMN cho tr 5 tu i.ăTrongăđi u ki n ngu n l c có

h n,ăcóăc ăs đ kh ngăđ nh nhóm tr d i 5 tu i s ch u nhi u thi tăthòiădoăkhôngăđ c th

gi aănhàătr ng và ph huynh trong

giáo d c,ăch măsócătr

Trò chuy n v i con

v vi c h c t p t i

l p

Tr c m th y thi u s chia s Cha

m không n măđ c n i dung con