Nguyên nhân rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam Tình huống tại tỉnh Quảng Bình

Tácăgi lu năv n HoƠngăMaiăAnh... 8 CH NGă3.ăPHÂNăTệCHăNGUYÊNăNHÂNăR IăROăTệNăD NG ..... PHÂNăTệCHăNGUYÊNăNHÂNăR IăROăTệNăD NG 3.1.. T ng quan r iăroătínăd ng c aăcác NHTM trênăđ aăbƠnă

B GIÁOăD CăVĨă ĨOăT O

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan Lu n v n nƠy hoƠn toƠn do tôi th c hi n Các đo n trích d n vƠ s li u

s d ng trong lu n v n đ u đ c d n ngu n vƠ có đ chính xác cao nh t trong ph m vi

hi u bi t c a tôi Lu n v n nƠy không nh t thi t ph n ánh quan đi m c a Tr ng i h c Kinh t ThƠnh ph H Chí Minh hay Ch ng trình Gi ng d y Kinh t Fulbright

Tácăgi lu năv n

HoƠngăMaiăAnh

L I C Mă N

hoƠn thƠnh đ c lu n v n nƠy, đ u tiên tôi xin bƠy t lòng c m n sơu s c đ n TS Tr n

Th Qu Giang, ng i đư t n tình h ng d n, vƠ cho tôi nh ng Ủ ki n quỦ báu giúp tôi sáng t đ c nhi u v n đ

Trong quá trình th c hi n, tôi đư nh n đ c nh ng Ủ ki n đóng góp sơu s c vƠ nhi t tình

c a th y Nguy n Xuơn ThƠnh vƠ th y Thiên Anh Tu n Qua đơy, tôi xin g i đ n các

th y l i tri ơn chơn thƠnh nh t

Tôi c ng xin g i l i c m n đ n toƠn th QuỦ th y cô vƠ các anh, ch đang công tác t i

Ch ng trình Gi ng d y kinh t Fulbright đư nhi t tình gi ng d y, h tr tôi trong su t quá trình tôi h c t p vƠ nghiên c u C m n các anh ch , các b n MPP5 đư đ ng viên chia s , cho tôi tình thơn ái trong su t 2 n m h c v a qua

Tôi c ng xin g i l i bi t n chơn thƠnh t i nh ng b n bè, đ ng nghi p công tác t i các Ngơn hƠng trên đ a bƠn t nh Qu ng Bình đư nhi t tình giúp đ tôi trong vi c tìm ki m thông tin, liên h kh o sát Không có nh ng ng i b n y, tôi đư không th th c hi n đ c

lu n v n c a mình

Cu i cùng, c m n gia đình thơn yêu đư luôn bên tôi trong m i hoƠn c nh, cho tôi đ ng

l c đ s ng, h c t p vƠ v n lên

TịMăT T

R i ro tín d ng lƠ m t r i ro c h u c a các ngơn hƠng, đ ng th i c ng lƠ nguyên nhơn quan tr ng d n đ n các cu c đ v ngơn hƠng vƠ kh ng ho ng kinh t Vì gi i h n ngu n

l c vƠ có l i th trong vi c ti p c n thông tin, lu n v n ch n nghiên c u t i các ngơn hƠng

th ng m i (NHTM) t nh Qu ng Bình, n i mƠ tín d ng đang đóng m t vai trò quan tr ng trong h tr vƠ thúc đ y n n kinh t

Các nghiên c u tr c đư ch ra nguyên nhơn d n đ n r i ro tín d ng r t đa d ng, có th t môi tr ng ho t đ ng c a l nh v c tƠi chính hay t n i t i c a các ngơn hƠng Lu n v n phơn tích nh ng nguyên nhơn d n đ n r i ro tín d ng thông qua kh o sát, ph ng v n các cán b đư vƠ đang lƠm tín d ng t i các NHTM trên đ a bƠn T nh K t qu cho th y, các NHTM đ u ch u chung r i ro tín d ng t môi tr ng ho t đ ng c a l nh v c tƠi chính mƠ nguyên nhơn quan tr ng b t ngu n t : i) b t n kinh t v mô khi n cho ho t đ ng kinh doanh c a khách hƠng g p khó kh n; ii) h th ng lu t pháp liên quan đ n x lỦ tƠi s n còn

b t c p, c th lƠ trình t x lỦ tƠi s n đ m b o kéo dƠi; iii) các báo cáo tƠi chính c a khách hƠng vay kém minh b ch Lu n v n c ng ch ra m c dù cùng ch u tác đ ng chung c a môi

tr ng ho t đ ng nh ng nh ng NHTM khác nhau l i có r i ro tín d ng khác nhau, nguyên nhơn xu t phát t các y u t n i t i c a các ngơn hƠng đ c xác đ nh: i) áp l c c nh tranh

vƠ t ng tr ng tín d ng (nh ng NHTM ch u áp l c t ng tr ng tín d ng cao thì r i ro tín

d ng cƠng cao); ii) r i ro t tƠi s n đ m b o mang l i (nh ng NHTM quá chú tr ng tƠi s n

đ m b o khi xét vay ch u nh ng nh h ng n ng n khi giá tr tƠi s n đ m b o gi m sút); iii) y u kém t th m đ nh kho n vay do trình đ c a cán b tín d ng non kém vƠ thi u kinh nghi m trong nh n bi t r i ro; iv) vƠ cu i cùng, giám sát ng i th a hƠnh (c th lƠ giám

đ c chi nhánh) l ng l o lƠ m t trong nh ng nguyên nhơn quan tr ng d n đ n r i ro tín

d ng

T nh ng phơn tích trên, lu n v n đ xu t m t s gi i pháp u tiên t phía Chính ph đó lƠ

b sung quy đ nh v giao d ch đ m b o, c th rút g n trình t x lỦ tƠi s n đ m b o; áp

d ng tiêu chu n k toán qu c t nh m minh b ch các báo cáo tƠi chính Khuy n ngh đ i

v i UBND t nh Qu ng Bình trong vi c nơng cao ch t l ng thi hƠnh án vƠ h tr các NHTM trong x lỦ TS B Lu n v n c ng đ xu t gi i pháp đ i v i các NHTM trong vi c

h n ch r i ro tín d ng, bao g m: t ng tr ng tín d ng theo chi u h ng lƠnh m nh ch không ch y theo ch tiêu; t p trung xem xét các y u t tƠi chính, ph ng án vay v n đ ra

quy t đ nh cho vay ch không t p trung vƠo tƠi s n đ m b o; coi tr ng công tác đƠo t o t chuyên môn nghi p v t i ph m ch t đ o đ c t lưnh đ o chi nhánh đ n các cán b tín

d ng; vƠ cu i cùng, giám sát ch t ch ng i đ ng đ u chi nhánh đ h n ch nh ng r i ro trong vi c c p tín d ng bao hƠm c cho vay theo quan h

T khóa: R i ro tín d ng, ngân hàng th ng m i, Qu ng Bình

M C L C

L I CAM OAN 1

L I C M N 2

TịM T T 3

M C L C 5

DANH M C Kụ HI U, CH VI T T T 7

DANH M C B NG 9

DANH M C CÁC HỊNH 10

DANH M C H P 11

DANH M C PH L C 12

CH NGă1.ăGI I THI U 1

1.1 B i c nh nghiên c u 1

1.2 M c tiêu vƠ cơu h i nghiên c u 4

1.3 i t ng vƠ ph m vi nghiên c u 5

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 5

1.5 C u trúc lu n v n 5

CH NGă2.ăKH OăSÁTăLụăTHUY T 6

2.1 Ho t đ ng tín d ng 6

2.2 R i ro tín d ng 6

2.3 Các nguyên nhơn d n đ n r i ro tín d ng 6

2.3.1 R i ro đ n t môi tr ng ho t đ ng c a l nh v c tƠi chính 6

2.3.2 R i ro đ n t n i t i ngơn hƠng 8

CH NGă3.ăPHÂNăTệCHăNGUYÊNăNHÂNăR IăROăTệNăD NG 11

3.1 T ng quan r i ro tín d ng c a các NHTM trên đ a bƠn t nh Qu ng Bình 11

3.1.1 T ng quan v các NHTM trên đ a bƠn t nh Qu ng Bình 11

3.1.2 T ng quan v tình hình r i ro tín d ng c a các NHTM trong t nh Qu ng Bình 13

3.2 Phơn tích nguyên nhơn d n đ n r i ro tín d ng 17

3.2.1 Môi tr ng ho t đ ng c a l nh v c tƠi chính: 17

3.2.2 Nguyên nhơn t n i t i các ngơn hƠng 29

CH NGă4.ăK T LU NăVĨăKHUY N NGH CHệNHăSÁCH 42

4.1 K t lu n nguyên nhơn r i ro tín d ng: 42

4.2 Khuy n ngh chính sách: 43

4.3 H n ch c a đ tƠi 44

TÀI LI U THAM KH O 46

PH L C 50

DANH M CăKụăHI U, CH VI T T T

ph n Á Chơu

Agribank Ngơn hƠng Nông nghi p vƠ

phát tri n nông thôn Vi t Nam

BCTC Báo cáo tƠi chính

BIDV

Ngơn hƠng th ng m i c

ph n u t vƠ Phát tri n Vi t

Nam CBTD Cán b tín d ng

CIC Credit Information Center Trung tơm thông tin tín d ng

OECD Organization for Economic

Co-operation and Development

T ch c h p tác vƠ phát tri n

kinh t TCTD T ch c tín d ng

DANH M CăCÁCăHỊNH

Hình 1.1: T l n x u h th ng NHTM 2

Hình 1.2: T ng tr ng GDP, Huy đ ng v n, Cho vay qua các n m 3

Hình 1.3: T l tín d ng/GDP t i Qu ng Bình qua các n m 3

Hình 1.4: T l n x u NHTM t nh Qu ng Bình 4

Hình 3.1:Th ph n huy đ ng v n c a các NHTM trên đ a bƠn t nh Qu ng Bình 12

Hình 3.2: Th ph n tín d ng c a các NHTM trên đ a bƠn t nh Qu ng Bình 12

Hình 3.3: ROA c a các NHTM trên đ a bƠn t nh Qu ng Bình (2011-2013) 13

Hình 3.4: T c đ t ng tr ng tín d ng vƠ n x u 14

Hình 3.5: D n vƠ t l n x u (2008-T3/2014) 14

Hình 3.6: C c u n x u c a các NHTM trên t nh Qu ng Bình 15

Hình 3.7: T l n nhóm 5/ N x u qua các n m 15

Hình 3.8: N x u c a các NHTM trên t nh Qu ng Bình 16

Hình 3.9: T l n x u c a m t s NHTM trên t nh Qu ng Bình (T3/2014) 17

Hình 3.10: Di n bi n l m phát t 2000 đ n T1/2013 19

Hình 3.11: T giá VND/USD 2005-2013 vƠ Lưi su t liên ngơn hƠng 2008-2013 19

Hình 3.12: Quan đi m v Ho t đ ng kinh doanh khó kh n khi n KH g p khó kh n trong tr n lƠ nguyên nhơn r i ro tín d ng 20

Hình 3.13: Chi phí lưi vay c a các DN niêm y t trên TTCK Vi t Nam 21

Hình 3.14: Quan đi m v lưi su t t ng cao khi n KH vay v n g p khó kh n lƠ nguyên nhơn r i ro tín d ng 21

Hình 3.15: Quan đi m v L nh v c kinh doanh c a KH b thu h p lƠ nguyên nhơn r i ro tín d ng 22

Hình 3.16: Các hình th c thanh toán th ng đ c DN s d ng 28

Hình 3.17: S n m kinh nghi m công tác trong l nh v c tín d ng ngơn hƠng 38

DANH M C H P

H p 3.1: Tình hu ng Vinasiam BIDV Qu ng Bình 22

H p 3.2: Tình hu ng t i NH HƠng H i - CN Qu ng Bình 32

H p 3.3: Tình hu ng t i VPBank Qu ng Bình: 34

H p 3.4: Tình hu ng Ngơn hƠng VPBank vƠ NH B c Á: 41

DANH M C PH L C

Ph l c 1: Danh sách các Ngơn hƠng th ng m i t i t nh Qu ng Bình (Tháng 3/2014) 50

Ph l c 2: Cách ch n m u, ph ng pháp vƠ n i dung ph ng v n 51

Ph l c 3: B ng cơu h i đi u tra 53

Ph l c 4: B ng cơu h i ph ng v n 58

Ph l c 5: S đ quy trình nghi p v tín d ng doanh nghi p t i BIDV 59

Ph l c 6: S đ quy trình nghi p v tín d ng doanh nghi p t i VPBank 60

Ph l c 7: Yêu c u tuy n d ng c a m t s NH t i Qu ng Bình n m 2012 61

Ph l c 8: Ki m đ nh s khác bi t gi a 2 nhóm NHTMNN vƠ NHTMCP v các quan đi m nguyên nhơn r i ro tín d ng 64

M n m 2008 kéo theo s s p đ c a m t lo t các ngơn hƠng th ng m i (NHTM) mƠ ngu n g c c a nó c ng b t ngu n t s đ v tín d ng b t đ ng s n d i chu n Quy mô

vƠ ph m vi tác đ ng c a cu c kh ng ho ng nƠy đư lan r ng sang toƠn b h th ng tƠi chính không ch gơy h u qu n ng n cho n n kinh t M mƠ còn đ y tình hình kinh t th gi i đi vƠo vòng xoáy kh ng ho ng

Cu c kh ng ho ng tƠi chính 2008 khi nh h ng đ n n n kinh t Vi t Nam đư lƠm l ra

nh ng y u kém, r i ro c a h th ng NHTM D th o " nh h ng vƠ gi i pháp c c u h

th ng ngơn hƠng Vi t Nam giai đo n 2011-2015” nh n đ nh: "R i ro trong ho t đ ng ngân hàng r t l n, đ c bi t r i ro tín d ng c a các t ch c tín d ng (TCTD) Vi t Nam Tín d ng

cho n n kinh t t ng nhanh nh ng ch t l ng tín d ng c a các TCTD th p D phòng r i

ro không đ c trích l p đ y đ t ng x ng v i m c đ r i ro" Theo Kh o sát v ngƠnh

Ngơn hƠng c a KPMG n m 2013, t l n x u có chi u h ng t ng d n t n m 2009 (Hình 1.1) vƠ KPMG c ng cho r ng v i m i quan tơm n x u đòi h i chúng ta chú Ủ nhi u đ n nguyên nhơn xu t phát t bên trong vƠ bên ngoƠi c a h th ng NHTM

1 Diamond (1984), Bhattacharya and Thakor (1993)

2 Broll, Pausch, Welzel& Peter (2002)

Hìnhă1.1: T l n x u h th ng NHTM

Ngu n: S li u NHNN công b , trích trong Kh o sát v ngành Ngân hàng n m 2013–

KPMG

T i Qu ng Bình, tín d ng đóng m t vai trò quan tr ng trong s phát tri n c a n n kinh t

T ng tr ng tín d ng có s t ng quan m t thi t v i t ng tr ng GDP qua các n m (Hình 1.2) T ng tƠi s n c a các NHTM trên đ a bƠn cao g p 1,3 l n so v i GDP3 T l tín

d ng/GDP luôn m c cao (Hình 1.3), trong khi th tr ng ch ng khoán l n th tr ng trái phi u t nhơn g n nh "xa l ” đ i v i n n kinh t t i Qu ng Bình i u nƠy cho th y v n cho phát tri n kinh t t i t nh Qu ng Bình ph thu c r t l n vƠo kênh tín d ng ngơn hƠng Chính vì ph thu c quá nhi u vƠo v n vay ngơn hƠng nên n u các NHTM t i t nh Qu ng Bình g p tr c tr c s nh h ng r t l n vƠo s phát tri n c a n n kinh t t nh

3 T ng tƠi s n c a các NHTM so v i GDP c a t nh Qu ng Bình cao g p 1,36 l n (n m 2010); 1,25 l n (n m 2011); 1,3

l n (n m 2012) - (Chi c c th ng kê vƠ NHNN t nh Qu ng Bình).

Hìnhă1.2: T ngătr ngăGDP,ăHuyăđ ng v n,ăChoăvayăquaăcácăn m

Ngu n: Tác gi t ng h p t C c Th ng kê và NHNN t nh Qu ng Bình

Tín d ng t ng tr ng t 8.272 t đ n 19.111 t đ ng trong vòng 5 n m t 2008 đ n 2013 (Hình 1.2) Cùng v i s t ng tr ng v quy mô tín d ng thì ch t l ng tín d ng c a các NHTM t nh Qu ng Bình c ng không tránh đ c nh ng r i ro chung c a h th ng ngơn hƠng (Hình 1.4)

Hìnhă1.3: T l tínăd ng/GDP t i Qu ngăBìnhăquaăcácăn m

Ngu n: Tác gi t ng h p t Chi c c th ng kê t nh Qu ng Bình và NHNN t nh Qu ng Bình

8.272 10.611 13.974 15.821 16.816

19.111

5.000 10.000 15.000 20.000 25.000

Hìnhă1.4: T l n x u NHTM t nh Qu ngăBình

Ngu n: NHNN t nh Qu ng Bình

Vì gi i h n ngu n l c vƠ có l i th khai thác thông tin nên đ tƠi ch n đ a bƠn nghiên c u

t i t nh Qu ng Bình v i m c tiêu vi c tìm hi u nguyên nhơn r i ro tín d ng t nh Qu ng Bình t đó tìm ra gi i pháp chính sách phù h p đ h n ch r i ro tín d ng t i T nh Vi c tìm hi u nh ng nguyên nhơn gơy ra r i ro tín d ng đóng m t vai trò quan tr ng trong vi c

h tr các NHTM nh n di n vƠ phòng ng a các r i ro, t đó t o s c đ kháng tr c nh ng

cu c kh ng ho ng, tránh nh ng cu c đ v ngơn hƠng có th tác đ ng x u đ n n n kinh t

1.2 M cătiêuăvƠăcơuăh iănghiênăc u

Xu t phát t b i c nh trên, đ tƠi ti n hƠnh tìm hi u th c tr ng tín d ng vƠ các r i ro tín

d ng mƠ các NHTM t i Qu ng Bình g p ph i; xác đ nh nh ng nguyên nhơn chính y u d n

1.3 iăt ng vƠăph m vi nghiênăc u

i t ng nghiên c u c a lu n v n lƠ r i ro tín d ng c a các NHTM (g m 4 NHTMNN vƠ

hi u sơu nh ng nguyên nhơn r i ro tín d ng mƠ các NHTM ph i đ i m t, lu n v n ti n hƠnh thu th p t ngu n thông tin s c p thông qua kh o sát, ph ng v n các cán b tín

d ng, cán b qu n lỦ r i ro, ki m soát n i b c a các NHTM trên đ a bƠn t nh Qu ng Bình

T k t qu kh o sát các nhơn viên ngơn hƠng, lu n v n s d ng ki m đ nh phi tham s Mann-Whitney4đ ki m đ nh có s khác bi t v m t trung bình c a t ng quan đi m r i ro tín d ng c a hai nhóm NHTMNN vƠ NHTMCP

4 Ph ng pháp ki m đ nh Mann-Whitney đ c s d ng đ ki m đ nh các gi thuy t v 2 m u đ c l p không

có phơn ph i chu n, vì th lu n v n s d ng ph ng pháp nƠy đ th c hi n ki m đ nh

2.1 Ho tăđ ngătínăd ng

Theo kho n 14, i u 4, Lu t các t ch c tín d ng n m 2010: "C p tín d ng lƠ vi c th a

thu n đ t ch c, cá nhơn s d ng m t kho n ti n ho c cam k t cho phép s d ng m t kho n ti n theo nguyên t c có hoƠn tr b ng nghi p v cho vay, chi t kh u, cho thuê tƠi chính, bao thanh toán, b o lưnh ngơn hƠng vƠ các nghi p v c p tín d ng khác"

Lu n v n ti n hƠnh nghiên c u r i ro trong ho t đ ng cho vay, lƠ ho t đ ng kinh doanh chính c a các NHTM Vi t Nam c ng nh các NHTM t i t nh Qu ng Bình Theo kho n 16,

i u 4, Lu t các t ch c tín d ng n m 2010: "Cho vay lƠ hình th c c p tín d ng, theo đó bên cho vay giao ho c cam k t giao cho khách hƠng m t kho n ti n đ s d ng vƠo m c đích xác đ nh trong m t th i gian nh t đ nh theo th a thu n v i nguyên t c có hoƠn tr c

g c vƠ lưi"

2.2 R iăroătínăd ng

i u 2ậQ 493/2005/Q -NHNN đ nh ngh a: ắR i ro tín d ng trong ho t đ ng ngơn hƠng

c a TCTD lƠ kh n ng x y ra t n th t trong ho t đ ng ngơn hƠng c a TCTD do khách hƠng không th c hi n ho c không có kh n ng th c hi n ngh a v c a mình theo cam k t”

2.3 Cácănguyênănhơnăd năđ n r iăroătínăd ng

T ng h p các nghiên c u tr c đư cho th y nguyên nhơn d n đ n r i ro tín d ng đ n t hai phía bao g m môi tr ng ho t đ ng c a l nh v c tƠi chính vƠ t n i t i c a chính các NHTM

2.3.1 R iăroăđ n t môiătr ng ho tăđ ng c aăl nhăv cătƠiăchính

Nguyên nhơn d n đ n r i ro tín d ng t môi tr ng ho t đ ng c a l nh v c tƠi chính đ n t tình hình kinh t v mô không thu n l i, h th ng lu t pháp liên quan đ n TS B y u kém

vƠ b t cơn x ng thông tin trong cho vay

Tìnhăhìnhăkinhăt v ămôăkhôngăthu n l i

Ho t đ ng kinh doanh khó kh n khi n cho khách hƠng khó kh n trong vi c tr n 5 S suy gi m đi u ki n kinh t đ a ph ng nh l m phát, lưi su t, b t n ngo i t gơy ra r i ro tín d ng6 IMF (2010) đư ch ra r ng b t n kinh t lƠ m t trong các các y u t quy t đ nh đáng k nh t c a r i ro tín d ng

Lãi su t t ng cao: Sinkey vƠ Greenwalt (1991) tìm th y m i quan h gi a r i ro tín d ng

vƠ lưi su t cho vay cao, cho vay quá nhi u V i m c lưi su t huy đ ng cao thì lưi su t đ i

v i ho t đ ng tín d ng c ng ph i đ c đ y lên đ đ m b o l i nhu n cho ngơn hƠng

Nh ng đi u đó c ng đ ng ngh a v i vi c khách hƠng tr lưi vƠ g c cho ngơn hƠng lƠ r t khó, vƠ r i ro tín d ng t ng lên

H th ng lu tăphápăliênăquanăđ năTS Băy uăkém

các n c đang phát tri n, th t c pháp lỦ kéo dƠi c n tr hi u qu c a gi i quy t tranh

ch p Trong khi m t h th ng pháp lu t t t s cho phép các NH d dƠng th c hi n quy n

c a mình đ i v i các tƠi s n đ m b o (TS B), cho phép h tham gia vƠo vi c m r ng tín

d ng mƠ không b n tơm vƠo vi c c ng ch th c hi n h p đ ng7

B tăcơnăx ngăthôngătin

B t cơn x ng thông tin x y ra khi mƠ bên đi vay luôn có nhi u thông tin h n ngơn hƠng v tính hi u qu c a ph ng án, thi n chí tr n c a mình, t đó gơy khó kh n cho ngơn hƠng trong vi c l a ch n đ i t ng cho vay, giám sát trong khi d ng v n vƠ sau khi hoƠn v n

H qu c a b t cơn x ng thông tin gơy ra đó lƠ s l a ch n b t l i, tơm lỦ l i L a ch n

b t l i x y ra tr c khi cho vay đó lƠ khi ngu n cung v n khan hi m v i m c lưi su t cho vay cao thì nh ng d án có su t sinh l i cao đi kèm v i r i ro cao m i đ c cho vay Tơm

lỦ l i trong l nh v c ngơn hƠng x y ra sau khi c p tín d ng, nh ng ng i đư nh n đ c tín d ng luôn có xu h ng mu n th c hi n các đ u t r i ro h n nh ng ng i cho vay mong đ i (Mishkin, 1991) Tóm l i, do thông tin b t cơn x ng gi a ng i đi vay vƠ ng i cho vay d n đ n r i ro tín d ng

5 Sinkey vƠ Greenwalt (1991)

6 Hooks (1994)

7 Xu (2010)

h n ch b t cơn x ng thông tin, theo Robirt Libby (1979) ba ngu n quan tr ng c a thông tin liên quan đ n tín d ng thích h p lƠ đ c bi t quan tr ng đó lƠ: D li u báo cáo tƠi chính (BCTC), đánh giá n ng l c qu n lỦ, s phơn lo i tín d ng t thông tin bên ngoƠi Theo Robirt Libby (1979) s d ng thông tin BCTC lƠ quan tr ng trong giai đo n quy t

đ nh kho n cho vay th ng m i Tuy nhiên, nh ng kho n m c c a BCTC th ng b sai

l ch đó lƠ doanh thu, tƠi s n, n ph i tr , chi phí, lưi l vƠ công b thi u thông tin8 COSO (2010) c ng ch ra cách th c gian l n báo cáo tƠi chính, trong đó ghi nh n doanh thu không

h p lỦ chi m t l cao, sau đó đ n vi c khai kh ng tƠi s n, che gi u n ph i tr vƠ chi phí Arie L Melnik (2009) cho r ng BCTC sai l ch báo hi u s suy gi m ch t l ng thông tin tƠi chính vƠ lƠm gia t ng r i ro cho vay

2.3.2 R iăroăđ n t n i t iăngơnăhƠng

Nguyên nhơn d n đ n r i ro tín d ng t n i t i các NHTM đ c xác đ nh t áp l c c nh tranh vƠ t ng tr ng tín d ng; chú tr ng tƠi s n đ m b o khi xét vay; cho vay d a trên quan h vƠ n ng l c qu n lỦ y u kém c a các NHTM

Ápăl c c nhătranhăvƠăt ngătr ngătínăd ng

Các cu c kh ng ho ng tƠi chính đư minh h a nh ng h qu khôn l ng c a nh ng ng i cho vay m o hi m Các ngơn hƠng có đ c doanh thu h p d n t nh ng ng i đi vay m o

hi m Nh ng ngơn hƠng không phơn bi t r i ro s đ i x v i ng i đi vay an toƠn vƠ m o

hi m g n gi ng nh nhau, tr khi r i ro c a h quá khác bi t Nh ng r i ro th p v n ph i

ch u chi phí quá cao, lƠm n n lòng nh ng ng i đi vay an toƠn Nh ng r i ro cao l i ch tr giá th p, nên các ngơn hƠng nƠy thu hút nh ng ng i đi vay m o hi m Hai y u t nƠy t o nên s l a ch n tiêu c c Các ngơn hƠng t p trung vƠo phát tri n kinh doanh vƠ l i nhu n

ng n h n mƠ b qua r i ro lƠ sai l m9 Theo nghiên c u c a Montgomery (2004), t l d

n cho vay trên t ng ti n g i có quan h đ ng bi n v i r i ro phá s n c a các ngơn hƠng

Nh t B n vƠ c Indonesia LỦ gi i r ng khi ngơn hƠng g p khó kh n thì ngơn hƠng th ng

t ng tr ng tín d ng đ tìm ki m l i nhu n vƠ có khuynh h ng cho vay nh ng đ i t ng

có r i ro cao h n v i lưi su t cho vay cao h n10 Keeton (1999) s d ng d li u 1982-1996

phơn tích tác đ ng c a t ng tr ng tín d ng vƠ cho vay M C th , Keeton đư cho th y

t ng tr ng tín d ng nhanh chóng, k t h p v i tiêu chu n tín d ng th p đóng góp vƠo t n

th t cho vay m t s bang M 11

Cho vay d aătrênătƠiăs năđ m b o (TS B)

Theo l p lu n c a Manove vƠ Padilla (1999, 2001), cƠng t ng TS B thì nguy c r i ro tín

d ng cao h n b i vì n u các ngơn hƠng đ c đ m b o b i TS B m c cao thì h ít có

đ ng l c th c hi n ki m tra đ y đ các khách hƠng vƠ các kho n vay

Jiménez, Saurina (2004) đư ti n hƠnh phơn tích trên d li u 3 tri u kho n vay t n m 1988

ậ 2000 c a các ngơn hƠng Tơy Ban Nha K t qu cho th y kho n vay có TS B có xác su t

r i ro cao h n Nghiên c u nƠy c ng ch ra khi m t kho n vay đ c đ m b o b ng TS B thì ngơn hƠng có ít đ ng c đ th c hi n sƠng l c vƠ đánh giá tín d ng m t cách đ y đ khi phê duy t kho n vay

Vi c cho vay d a trên TS B s t o nên nguy c r i ro r t l n khi x y ra hi n t ng bong bóng tƠi s n, giá tr tƠi s n đ m b o s t gi m (Gabriel et al., 2006)

Cho vay d aătrênăquanăh

Cu c kh ng ho ng ông Á (1997) đư đ l i m t bƠi h c giá tr r ng s ph thu c vƠo các

m i quan h sơn sau (behind-the-scenes relationships) d n đ n nh ng quy t đ nh đ u t kém 12 Ch ngh a t b n theo ki u quan h gia đình, b n bè (crony capitalism) ông Á góp ph n lƠm bi n d ng c ch phơn b tín d ng (Nguy n Xuơn ThƠnh, 2002)

Theo Jiménez vƠ Saurina (2002), m t m i quan h g n g i gi a ngơn hƠng - ng i đi vay

có s nh h ng đáng k đ n r i ro tín d ng Ngơn hƠng s n sƠng cho khách hƠng nhi u r i

ro h n n u h có m i quan h thơn thi t v i ngơn hƠng

N ngăl c qu nălỦăc aăngơnăhƠng

Vi t Nam, các CBTD c a các NHTM chi m u th đ c xem lƠ không đ c trang b t t

k n ng, đ ng th i l nh v c NHTM trong n n kinh t chuy n đ i v n đang trong giai đo n

11 Keeton, William R.(1999)

12 Janet Yellen, Chair (1998)

c b n c a s phát tri n (Mandeep; Goyal; Kumar vƠ đ.t.g (2008) S thi u kinh nghi m vƠ không theo k p s phát tri n c a công ngh l n các công c tƠi chính ph c t p đư khi n các NHTM vƠ các nhơn viên ngơn hƠng ch a phát tri n đ y đ chuyên môn trong đánh giá tín

d ng, m r ng tín d ng, giám sát ng i vay vƠ qu n lỦ r i ro 13

th a hƠnh đó lƠ ng i th a hƠnh (Giám đ c chi nhánh) có th đi ng c l i quy n l i c a

ng i y quy n (Các c đông, H i đ ng qu n tr ) vì l i ích cá nhơn

Nghiên c u c a (Ahmad vƠ đ.tg, 2007) v các nhơn t gơy ra r i ro tín d ng c a NHTM t i các n n kinh t m i n i vƠ các n c phát tri n ch ra m t trong nh ng nhơn t d n đ n r i

ro tín d ng đ n t ch t l ng qu n lỦ bao g m giám sát vƠ k lu t c a các NHTM NgoƠi

ra, các nhƠ lưnh đ o NHTMNN c ng nh t nhơn không đ c đƠo t o t t, do đó có xu

h ng s d ng các k n ng hi n có (Malekey vƠ Taussig, 2008)

13 Mandeep; Goyal; Kumar vƠ đ.t.g (2008) đư nêu

PHÂNăTệCHăNGUYÊNăNHÂNăR IăROăTệNăD NG

3.1 T ng quan r iăroătínăd ng c aăcác NHTM trênăđ aăbƠnăt nh Qu ngăBình

3.1.1 T ng quan v cácăNHTMătrênăđ aăbƠnăt nh Qu ngăBình

n th i đi m tháng 3/2014 t nh Qu ng Bình có 13 TCTD bao g m: 10 NHTM (04 NHTMNN vƠ 06 NHTMCP), 1 Qu tín d ng (Ngơn hƠng h p tác), 1 Ngơn hƠng Phát tri n

vƠ 1 Ngơn hƠng chính sách N m 2013, t ng tƠi s n c a các TCTD lƠ 22.521 t đ ng, s

d huy đ ng v n 16.463 t đ ng vƠ d n lƠ 19.110 t đ ng (NHNN t nh Qu ng Bình) Trong đó, nhóm các NHTM chi m 91% th ph n huy đ ng v n (n m 2013) vƠ 80% th

ph n tín d ng (n m 2013)

S l ng NHTM t ng t 6 ngơn hƠng t n m 2008 đ n 10 ngơn hƠng vƠo n m 2013 v i th

ph n tín d ng vƠ huy đ ng v n t p trung vƠo nhóm các NHTMNN (Hình 3.1 vƠ 3.2) Tuy chi m u th v th ph n, nh ng ch s ROA c a các NHTMNN l i th p h n nhóm NHTMCP vƠo n m 2011, tuy nhiên ch s nƠy c a nhóm NHTMCP l i suy gi m nhanh chóng vƠo các n m 2012, 2013 (Hình 3.3) i u nƠy đ c lỦ gi i b i vƠo nh ng n m 2012,

2013 nhóm các NHTMCP gi m m nh l i nhu n do t ng trích l p d phòng r i ro, trong khi n x u t ng khi n ho t đ ng cho vay gi m

Hìnhă3.1:Th ph năhuyăđ ng v n c aăcácăNHTMătrênăđ aăbƠnăt nh Qu ngăBình

Hìnhă3.3: ROA c a cácăNHTMătrênăđ aăbƠnăt nh Qu ngăBìnhă(2011-2013)

Ngu n: NHNN t nh Qu ng Bình

3.1.2 T ng quan v tìnhăhìnhăr iăroătínăd ng c aăcácăNHTMătrongăt nh Qu ng Bình

D n tín d ng c a các NHTM trên đ a bƠn t nh Qu ng Bình t ng t 6.808 t n m 2008 lên 16.053 t n m 2013 v i t c đ t ng tr ng qua các n m theo hình 3.4 Cùng v i s

t ng tr ng c a d n thì n x u c a các NHTM c ng không ng ng t ng nhanh Theo báo cáo c a các NHTM, đ n tháng 3/2014 n x u c a h th ng NHTM trên đ a bƠn t nh Qu ng Bình lƠ 242 t đ ng, chi m 1,5% so v i t ng d n tín d ng Trong đó, n x u c a nhóm NHTMNN lƠ 183 t đ ng chi m 1,2% so v i t ng d n tín d ng c a nhóm NHTMNN;

N x u c a nhóm NHTMCP lƠ 59 t đ ng chi m 5,7% d n tín d ng c a nhóm NHTMCP (Hình 3.5)

Tuy nhiên, c ng theo báo cáo c a chính NHNN t nh Qu ng Bình (n m 2012), "N x u trên

b ng cơn đ i tƠi kho n c a các TCTD th hi n 216 t đ ng, chi m 1,28%14 t ng d n ,

gi m so v i đ u n m lƠ ph n ánh ch a đúng th c ch t Qua báo cáo thanh tra, th c t n

Hìnhă3.4: T căđ t ngătr ngătínăd ngăvƠăn x u 16

V ch tăl ngătínăd ng, n nhóm 5 (n có nguy c m t v n) t ng nhanh chóng vƠ chi m

t tr ng l n trong c c u n x u (Hình 3.6) n T3/2014 n nhóm 5 chi m đ n 58,3% trong c c u n x u, n m 2013 con s nƠy lƠ 67,7% (Hình 3.7)

Hìnhă3.6:ăC ăc u n x u c aăcácăNHTMătrênăt nh Qu ngăBình

V thƠnhă ph n, s tuy t đ i n x u c a nhóm các NHTMNN cao h n so v i nhóm

NHTMCP (Hình 3.8) Tuy nhiên, t l n x u m t s NH thu c nhóm các NHTMCP cao

h n h n so v i các NH thu c nhóm NHTMNN (Hình 3.9) c bi t, m t s NHTM có t

l n x u r t cao nh NH Vi t Nam Th nh V ng (VPBank) (22%), NH B c Á (29%), NH HƠng H i (Maritimebank) (27%) Riêng NH Liên Vi t vƠ ACB ch m i thƠnh l p chi nhánh (cu i 2013), ho t đ ng cho vay m i ch b t đ u nên t m th i ch a có n x u (t i

th i đi m cu i n m 2013)

Hìnhă3.8: N x u c aăcácăNHTMătrênăt nh Qu ngăBình 17

Ngu n: NHNN t nh Qu ng Bình

17 LỦ gi i vì sao s tuy t đ i c a các NHTM t nh Qu ng Bình gi m vƠo n m 2010, ông Q.H (Giám đ c

NHNN t nh Qu ng Bình) cho bi t, n m 2010 VPBank đư bán g n 70 t n x u cho công ty x lỦ n x u DATC Tuy nhiên, đ n n m 2011 n x u c a NH nƠy l i t ng cao tr l i

Hìnhă3.9: T l n x u c a m t s NHTMătrênăt nh Qu ngăBìnhă(T3/2014)

Ngu n: NHNN t nh Qu ng Bình

T ómăl i: T l n x u c a các NHTM trên đ a bƠn có s khác nhau, nhóm các NHTMNN

có t l n x u t 1%-2%, trong khi m t s NHTMCP có t l n x u r t cao (Hình 3.9)

Lu n v n chia ra 2 nhóm NHTM đ xem xét có s khác nhau nƠo d n đ n r i ro tín d ng

c a các NHTMNN vƠ NHTMCP hay không

3.2 Phơnătíchănguyênănhơnăd năđ n r iăroătínăd ng

Theo-kh o-sát-lỦ-thuy t- -ch ng-2,-nguyên-nhơn-r i-ro-tín-d ng-có-th -đ n-t -các-nhơn

t khách quan c a môi tr ng vƠ nh ng nhơn t ch quan trong chính n i t i c a ngơn hƠng Qua kh o sát v i 83 CBTD vƠ các cu c ph ng v n v i nh ng ng i có kinh nghi m trong l nh v c ngơn hƠng (Chi ti t xem Ph l c 2), nguyên nhơn r i ro tín d ng t i các NHTM Qu ng Bình có th đ c nh n d ng theo m t s phơn tích nh sau:

3.2.1 Môiătr ng ho tăđ ng c aăl nhăv cătƠiăchính:

Tìnhăhìnhăv ămôăkhôngăthu n l i:

B t n kinh t v mô khi n cho ho t đ ng kinh doanh c a KH vay v n không g p thu n l i

ơy đ c coi lƠ nguyên nhơn hƠng đ u d n đ n đ v ngơn hƠng vƠ r i ro tín d ng trong giai đo n nghiên c u

B ng 3.2 trình bƠy quan đi m c a các CBTD v tình hình v mô không thu n l i lƠ nguyên nhơn d n đ n r i ro tín d ng Th nh t, b t n v mô tác đ ng tiêu c c đ n ho t đ ng kinh doanh c a các KH vay v n d n đ n các KH g p khó kh n trong tr n Th hai, lưi su t

t ng cao khi n cho chi phí vay v n c a các KH t ng lên d n đ n KH g p khó kh n trong

tr n Th ba, vi c h n ch m t s l nh v c kinh doanh c a KH c ng khi n KH g p khó

Ho t đ ng kinh doanh khó kh n khi n KH g p khó kh n trong tr n 4.2 4.4

Ngu n: Tác gi t ng h p theo k t qu kh o sát

Th nh t, b t n v mô đi kèm v i l m phát, suy thoái kinh t d n đ n các h l y nh giá nguyên v t li u đ u vƠo t ng cao, s c c u gi m i u nƠy tác đ ng tr c ti p đ n ho t đ ng kinh doanh c a các doanh nghi p, cá nhơn vay v n T n m 2008 đ n nay, ch u nh h ng

n ng n t cu c kh ng ho ng kinh t trên th gi i, cùng v i nh ng b t n ti m tƠng c a

n n kinh t trong n c, t l l m phát (Hình 3.10) t ng m c cao cùng v i s bi n đ ng

c a t giá vƠ lưi su t (Hình 3.11) khi n cho ho t đ ng kinh doanh g p khó kh n, thi u h t ngu n ti n tr n t đó gơy ra r i ro tín d ng (khách hƠng không hoƠn tr đ c n vay)

Hìnhă3.10: Di n bi n l măphátăt 2000ăđ n T1/2013

Ngu n: T ng c c th ng kê theo Phòng nghiên c u Vietstock

Hìnhă3.11: T giáăVND/USDă2005-2013ăvƠăLưiăsu tăliênăngơnăhƠngă2008-2013

Ngu n: NHNN và Bloomberg theo Phòng nghiên c u Vietstock

i u nƠy đ c đ ng tình c a h u h t các đ i t ng đ c ph ng v n (Hình 3.12) Theo tìm

hi u sơu h n v i các CBTD, các Ủ ki n đ u cho r ng t nh Qu ng Bình c ng không thoát

kh i tình tr ng kinh t kh ng ho ng chung, các doanh nghi p đ u có hƠng t n kho l n, c u

th tr ng gi m khi n doanh thu c ng gi m sút, l i nhu n không đ trang tr i chi phí nh t

lƠ gánh n ng n vay Th m chí, v i các DN trong ngƠnh xơy d ng, dù trúng th u nh ng công trình có v n lƠ ngơn sách nhƠ n c c ng g p không ít khó kh n do suy thoái kinh t

vƠ chính sách c t gi m đ u t công, nên ngu n v n ngơn sách cho các công trình xơy d ng

b c t gi m

Hìnhă3.12:ăQuanăđi m v Ho tăđ ngăkinhădoanhăkhóăkh năkhi năKHăg păkhóăkh nă trongătr ăn ălƠănguyênănhơnăr iăroătínăd ng

Ngu n: Tác gi t ng h p theo phi u kh o sát

Th hai, b t n v mô kéo theo l m phát t ng cao, các NHTM theo chính sách t ng lưi su t

đ ki m ch l m phát c a NHNN vƠ theo k p th tr ng Khi các KH kỦ h p đ ng vay v n,

m c lưi su t ban đ u khá th p, nh ng khi lưi su t t ng cao đ t bi n khi n cho chi phí lưi vay c a khách hƠng t ng Chi phí lưi vay t ng lƠm gi m l i nhu n c a KH Quan tr ng

h n, s c c u gi m sút khi n các DN khó kh n trong tiêu th c ng khi n l i nhu n gi m sút C hai y u t đ u lƠm gi m kh n ng tr n vay c a KH Hình 3.13 ph n nƠo cho th y gánh n ng n c a các DN t ng cao nh th nƠo Trong vòng m t th i gian ng n, lưi su t cho vay bi n đ ng liên t c (n m 2008 lưi su t cho vay t ng g n g p đôi, đ n n m 2009 đ u

2010 có gi m nh ng l i t ng lên vƠo cu i 2010, 2011) đư nh h ng đ n các DN trong kinh doanh vƠ tr n T đó r i ro tín d ng t ng lên

Hìnhă3.13: Chiăphíălưiăvayăc aăcácăDNăniêmăy tătrênăTTCKăVi t Nam

Ngu n: T ng h p t BCTC c a các DN niêm y t trên TTCK Vi t Nam, trích t Duy Nam (2013)

V quan đi m nƠy, có 56% (Nhóm NHTMNN) vƠ 64% (Nhóm NHTMCP) đ i t ng kh o sát đ ng Ủ v i vi c lưi su t NH t ng cao khi n KH g p khó kh n, d n đ n r i ro tín d ng (Hình 3.14)

Hìnhă3.14:ăQuanăđi m v lưiăsu tăt ngăcaoăkhi n KH vay v n g păkhóăkh nălƠănguyênă nhơnăr iăroătínăd ng

Ngu n: Tác gi t ng h p theo phi u kh o sát

Th ba, m t y u t khác d n đ n r i ro tín d ng đó lƠ l nh v c kinh doanh c a KH b thu

h p 44% (Nhóm NHTMNN) vƠ 50% (Nhóm NHTMCP) đ i t ng kh o sát đ ng Ủ r ng

l nh v c kinh doanh c a KH b thu h p nh h ng đ n r i ro tín d ng (Hình 3.15) Theo

ph ng v n sơu v i các CBTD, l nh v c kinh doanh b thu h p đ c cho đ n t phía ho t

đ ng kinh doanh khó kh n vƠ c r i ro t chính sách Tình hu ng h p 3.1 lƠ m t minh ho cho quan đi m l nh v c kinh doanh c a KH b thu h p t phía thay đ i chính sách d n đ n

r i ro tín d ng nh th nƠo

Hìnhă3.15:ăQuanăđi m v L nhăv c kinh doanh c a KH b thu h p lƠănguyênănhơnăr iă roătínăd ng

Ngu n: Tác gi t ng h p theo phi u kh o sát

H p 3.1 :ăTìnhăhu ng Vinasiam BIDV Qu ngăBình

ắN m 2002, Công ty liên doanh Vinasiam vay dƠi h n 150 t đ đ u t máy móc thi t b t i BIDV

Qu ng Bình v i m c đích l p ráp xe máy.Th i đi m đó, chính ph cho phép nh p kh u linh ki n t

n c ngoƠi (c th lƠ Trung Qu c) đ l p ráp n n m 2006, khi công ty đư đ u t xong máy móc, thì chính ph có chính sách c m nh p kh u linh ki n ơy đ c cho lƠ m t trong nh ng nguyên nhơn quan tr ng d n đ n công ty liên doanh Vinasiam phá s n Hi n nay n x u do kho n vay nƠy

đ l i cho BIDV Qu ng Bình kho ng 75 t đ ng.” (Ngu n: Ph ng v n ông H.T Giám đ c

Ki măđ nh s khácăbi t: Không có s khác bi t gi a hai nhóm NHTMNN vƠ NHTMCP

v quan đi m cho r ng y u t s b t n v mô lƠ nguyên nhơn d n đ n r i ro tín d ng trên

c ba ph ng di n (Ph l c 8)

H th ng lu tăphápăliênăquanăđ năTS B y uăkém

Theo ph n ánh c a nhi u ngơn hƠng, tƠi s n B S m c dù đ c th ch p t i ngơn hƠng đ y

đ gi y t , công ch ng đ y đ nh ng khi c n, h v n không th t bán B S LỦ do lƠ ngh đ nh 163 v giao d ch b o đ m cho phép, nh ng theo B lu t dơn s quy đ nh rõ h p

đ ng mua bán ph i lƠ ch tƠi s n hay đ i di n lu t pháp đ c y quy n Trong khi ngơn hƠng lƠ m t t ch c có t cách pháp nhơn, nên ngơn hƠng không thu c đ i t ng đ c y quy n theo quy đ nh c a B lu t Dơn s 18 Do đó, tƠi s n đư đ c công ch ng th ch p

nh ng bên công ch ng v n không th th c hi n th t c sang tên đ i ch cho b t đ ng s n

đó n u nh ch tƠi s n không đ ng Ủ, ho c không y quy n rõ rƠng VƠ gi i pháp duy nh t

c a các ngơn hƠng trong tr ng h p nƠy lƠ thuy t ph c khách hƠng bán tƠi s n đ s m thu

h i n Nh ng đi u đó c ng không h d dƠng n u khách hƠng không có thi n chí tr n Khi đ c kh o sát v quan đi m h th ng pháp lỦ lƠ nguyên nhơn gơy ra r i ro tín d ng, 36% (NHTMNN) - 39% (NHTMCP)19 đ ng Ủ v i Ủ ki n quy trình đ ng kỦ giao d ch đ m

b o, th ch p còn r m rƠ VƠ 71% (NHTMNN) - 84% (NHTMCP)20 Ủ ki n đ c ph ng

v n cho r ng các quy đ nh c a lu t đ t đai, s h u, GD B còn ch ng chéo, ch a th ng

nh t d n đ n ngơn hƠng khó ch đ ng khi x lỦ TS B

Khi TS B đ c x lỦ thì có m t v n đ đó lƠ giá tr c a TS B khó th ng nh t gi a các bên d n đ n r i ro tín d ng v i 58% (NHTMNN) - 72% (NHTMCP)21 Ủ ki n đ ng Ủ V

x lỦ TS B theo th a thu n gi a TCTD vƠ bên b o đ m, Ngh đ nh 163/2006/N -CP đư quy đ nh nguyên t c x lỦ TS B th c hi n theo th a thu n c a các bên, n u không có th a thu n thì tƠi s n đ c bán đ u giá Tuy nhiên, trong th c t , vi c TCTD t x lỦ TS B theo th a thu n g p nhi u khó kh n do các trình t , th t c x lỦ còn ph thu c vƠo thái đ

18 Kho n 1 i u 143 B lu t Dơn s 2005 quy đ nh "Cá nhơn, ng i đ i di n theo pháp lu t c a pháp nhơn

có th y quy n cho ng i khác xác l p, th c hi n giao d ch dơn s ”vƠ kho n 1 i u 139 B lu t Dơn s

2005 c ng quy đ nh " i di n lƠ vi c m t ng i (sau đơy g i lƠ ng i đ i di n) nhơn danh vƠ vì l i ích c a

ng i khác (sau đơy g i lƠ ng i đ c đ i di n) xác l p, th c hi n giao d ch dơn s trong ph m vi đ i di n"

19 B ng 3.3

20 B ng 3.3

21 B ng 3.3

h p tác c a bên b o đ m, bên gi tƠi s n Ví d nh , n u TS B lƠ ph ng ti n v n t i đang l u thông thì ngơn hƠng khó có th thu gi đ c tƠi s n đó n u không có s ph i h p,

h tr tích c c c a công an vƠ chính quy n đ a ph ng M t khác, tr ng h p bên b o đ m

có d u hi u ch ng đ i, gơy c n tr cho vi c thu gi tƠi s n c a ngơn hƠng, thì c quan công

an vƠ chính quy n đ a ph ng ch a th c s quy t li t ph i h p, h tr ngơn hƠng thu gi ,

x lỦ TSBD theo đ ngh c a ngơn hƠng22

Trong tr ng h p kh i ki n ra tòa, 79% (NHTMNN) - 85% (NHTMCP)23 Ủ ki n đ ng Ủ

v i quan đi m quá trình tranh t ng kéo dƠi d n đ n r i ro tín d ng Theo các NHTM, quá trình tranh t ng nƠy c ng gơy t n kém khá nhi u th i gian vƠ chi phí, ph i tr i qua vƠi ba

n m, qua r t nhi u c p xét x nh s th m, phúc th m, có khi l i giám đ c th m đ x l i

t s th mầ NH m i nh n đ c m t b n án, quy t đ nh có hi u l c lƠm c n c yêu c u thi hƠnh án x lỦ tƠi s n b o đ m Th ng ki n r i đ n khi thi hƠnh án t i c quan Thi hƠnh án dơn s đ x lỦ tƠi s n b o đ m c ng ph c t p không kém Tóm l i đ cu i cùng x lỦ

đ c m t B S thì ngơn hƠng c ng ph i t n nhi u chi phí, vƠ tƠi s n sau khi bán có th b

h h ng, gi m giá tr không đ đ bù đ p cho kho n vay vƠ lưi Bên c nh đó, 60% (NHTMNN) - 53% (NHTMCP)24 Ủ ki n đ c h i c ng cho r ng n ng l c xét x vƠ vi c

th c thi lu t pháp h n ch nh h ng đ n vi c thu h i kho n vay c a NH

B ngă3.3:ăQuanăđi m v H th ng lu tăphápăliênăquanăđ năTS B y uăkémălƠănguyênă

nhơnăr iăroătínăd ng NhómăNHTMNN 1 2 3 4 5 TB

Vi c đ nh giá TS B vƠ th ng nh t giá bán tƠi s n

Vi c đ nh giá TS B vƠ th ng nh t giá bán tƠi s n

Ngu n: Tác gi t ng h p theo phi u kh o sát

Ki mă đ nh s khácă bi t: Không có s khác bi t v m t trung bình gi a hai nhóm

NHTMNN vƠ NHTMCP v quan đi m cho r ng H th ng pháp lỦ y u kém lƠ nguyên nhơn

d n đ n r i ro tín d ng (Ph l c 8)

B tăcơnăx ngăthôngătin

Các NH đ u cho r ng b t cơn x ng thông tin gi a KH vay v n vƠ NH lƠ m t y u t quan

tr ng d n đ n r i ro tín d ng h n ch r i ro đ o đ c vƠ l a ch n ng c do thông tin b t cơn x ng gơy ra, các NH c n ph i n m thông tin v tình hình tƠi chính c a KH, vƠ ki m soát dòng ti n vay c a KH

H th ng k toán và h th ng thông tin ch a chu n hóa

Ph ng th c đ u tiên đ NH xem xét m t KH có đ n ng l c đ hoƠn tr n vay hay không đó lƠ NH ph i n m nh ng thông tin v n ng l c tƠi chính c a KH thông qua báo cáo tƠi chính Theo Ngh đ nh v ki m toán đ c l p, tr m t s lo i hình doanh nghi p ph i

th c hi n ki m toán nh b o hi m, ngơn hƠng, các doanh nghi p có v n đ u t n c ngoƠi, doanh nghi p nhƠ n c, s còn l i (ch y u lƠ các doanh nghi p ho t đ ng theo lu t doanh nghi p), nhƠ n c ch khuy n khích các doanh nghi p th c hi n ki m toán các báo báo tƠi

chính25 NgoƠi ra, các NHTM c ng không yêu c u b t bu c các doanh nghi p lƠm đ n vay

v n ph i có BCTC ki m toán, nh t lƠ đ i v i các DN v a vƠ nh , DN m i thƠnh l p Theo k t qu kh o sát, 75% nhơn viên NHTMNN vƠ 88% nhơn viên NHTMCP26 đ ng Ủ

r ng các KH c a h có nhi u h n m t báo cáo tƠi chính đ dùng cho các m c đích khác nhau VƠ 79% (NHTMNN) - 83% (NHTMCP)27 đ ng Ủ r ng các BCTC c a KH không

đ c ki m toán đ y đ S thi u minh b ch trong các BCTC khi n cho các CBTD không

n m b t đ c chính xác th c l c tƠi chính c a KH vay, c ng nh d b các con s doanh thu, l i nhu n th i ph ng d n đ n đánh giá sai v n ng l c c a KH vay v n

Thêm vƠo đó, các NH còn g p khó kh n v thu th p thông tin c a KH nh l ch s tín d ng, thông tin v ng i đi u hƠnh, quá trình hình thƠnh vƠ phát tri n, n ng l c tƠi chính Hi n nay, ch có Trung tơm thông tin tín d ng CIC tr c thu c NHNN cung c p các thông tin tín

d ng cho các NH Theo ph ng v n sơu v i các NH, h u h t các CBTD hi n nay đ u đư có thói quen l y thông tin t CIC, vì theo h đó lƠ kênh duy nh t đ bi t đ c thông tin d n

c ng nh nhóm n c a KH Tuy nhiên, theo B ng 3.6, 36% (NHTMNN) - 42% (NHTMCP) đ i t ng kh o sát cho r ng thông tin l y t CIC còn ch a chính xác vƠ ch a

đ c c p nh t đ y đ H cho r ng các thông tin hi n có c a CIC có đ c p nh t không cao

vƠ các ch tiêu còn chung chung Nh ng thông tin c n thi t đ xác đ nh l ch s , đ tin c y

c a khách hƠng không có

B ngă3.4:ăQuanăđi m c a NH v h th ng k toánăvƠăh th ngăthôngătinăch aăchu n

hóaălƠănguyênănhơnăd năđ n r iăroătínăd ng NhómăNHTMNN 1 2 3 4 5 TB