Đo lường và đánh giá tác động của cấu trúc sở hữu đến kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng TMCP Tình huống ngân hàng TMCP Sài Gòn thương tín

19 CH NGă4 NGHIểNăC U TỊNHăHU NG SACOMBANK B THỂUăTịM ..... Kháiăquátătìnhăhu ng Sacombank b thơuătóm.... Ph ngăphápătínhătoánătrongălu năv năcóăth c p nh tăthôngătinăđ uăvƠoăm i; vƠăcá

L I CAM OAN

Tôiăxinăcamăđoanălu năv nănƠyăhoƠnătoƠnădoătôiăth c hi n.ăCácăđo nătríchăd năvƠăs li u

s d ng trong lu năv năđ uăđ c d n ngu năvƠăcóăđ chínhăxácăcaoănh t trong ph m vi

hi u bi t c aătôi.ăLu năv nănƠyăkhôngănh t thi t ph năánhăquanăđi m c aăTr ngă i

h c Kinh t thƠnhăph H ChíăMinhăhayăCh ngătrìnhăgi ng d y kinh t Fulbright

H căviênă

Kam Kim Long

L I C M N

Lu năv nănƠyăđánhăd uăquáătrìnhăt ng k tăvƠăv n d ngăcácăki n th căđưăđ c h c

Tr ngăFulbrightăđ tr l iăcácăcơuăh i chínhăsáchătrongăl nhăv căTƠiăChínhăPhátăTri n,

đ ng th iăc ngăđánhăd u m tăb cătr ngăthƠnhăm i c aătôiătrongănghiênăc u

Tôiă xină g i l i c mă nă sơuă s că đ n Th yă Thiênă Anhă Tu nă vƠă GS.TS.ă Davidă O.ăDapiceălƠănh ngăng i th yăđưătr c ti păh ng d nătôiăt ngăb c th c hi n lu năv nănƠy,ăđ ng th iăgiúpătôiăt ng k tăđ c m t ph n lu năv năđ côngăb thƠnhăbƠiăbáoăqu c

t

Tôiăxinăg i l i c mă năsơuăs căđ năCôăTr n Th Qu Giang,ăng iăđưăgiúpătôiăđ nh

h ngăđ tƠiăvƠăh tr nh ngătƠiăli uăquíăgiáăđ tôiăcóăth lƠmărõăv năđ chínhăsáchăvƠăỦăngh aăc aăđ tƠi

Tôiăxinăg i l i c mă năsơuăs căđ n Th yăMaiăHoƠngăCh ng,ăng iăđưăcùngătôiănghiênă

c u nh ng thu tătoánătínhăBanzhafăchoăđ năkhiătr ngăđóngătrong cácăbu i chi u t i

trong nhi u tu n li n

Tôiăxinăc mă n sơuăs căđ n Th y Nguy năXuơnăThƠnh,ăCôă inhăV ăTrangăNgơnăcùngă

b năbèăl păMPP5ăđưăđ ngăviênăvƠăgópăỦăgiúpătôiăhoƠnăthi năkhungăphơnătíchăchoălu n

TịM T T LU N V N

CácăngơnăhƠngăth ngăm i c ph n hi n nay đangăđóngăvaiătròăr t quan tr ngăđ i v i

s phátătri n kinh t c aăđ tăn c,ătuyănhiênăth i gian qua, nhi u tr c tr c v hi n tr ng

c uătrúcăs h uăchéo vƠ cácăv năđ v c đôngăl n ki măsoátăđưăt o nh ng b t năvƠă

ti m n r i ro cho toƠn h th ng ngơnăhƠng Trong l nhăv c qu n tr ngơnăhƠng,ăs h u vƠăki măsoátălƠăhaiăkháiăni m c n c n th năphơnăbi t Hi n nay, cácănghiênăc u trong

n c ch a ch ra m tăph ngăphápăcóăth đoăl ng tr c ti p quy n l c ki măsoátăc a cácăc đôngătrongăm tăngơnăhƠng, thay vƠoăđóălƠăvi căđánhăđ ng quy n ki măsoátăv i cácăt l s h u tr c ti p c aăcácăc đông NguyênănhơnălƠădoăcóănhi u tr ng i v s

ph c t păquáăm c c aăcácăc uătrúcăs h u th c t ,ăc ng nh ăthi u thông tin v c uătrúcă

s h uăhoƠnăch nh đ tínhătoán

Lu năv năgi i thi u m tăph ngăphápăcóăth s d ngăđ đoăl ng tr c ti p quy n l c

ki măsoátăc aăcácăc đôngătrongăcácăngơnăhƠngăth ng m i c ph n Vi t Nam b ng thangăđoăl ngăhóaăc a ch s quy n l c Banzhaf trongălỦăthuy tătròăch iăb phi u,

đ ng th iăc ngăgi i quy tăcácătr ng iăkhiăápăd ng ch s BanzhafăvƠoăphơnătíchăcácă

c uătrúcăth c t Thôngăquaăcácăgiáătr l ngăhóaăBanzhafănƠy,ăcóăth xácăđ nhăđ c chínhăxác vƠ đ y đ cácăc đôngăđangăth c s ki măsoátăm tăngơnăhƠng, m căđ t p

trung c a quy n ki măsoátăc aăngơnăhƠngăđ lƠmăc ăs cho vi c đánhăgiáăti măn ngă nh

h ng c a c uătrúcăs h uăđ n r iăroăvƠăhi u qu ho tăđ ng c aăcác ngơnăhƠngăth ngă

m i c ph n M căđ chínhăxácăc aăcácăk t qu đoăl ngănƠyăcóăph thu căvƠoăch t

l ng c a thôngătinăđ uăvƠo

đánhăgiáăcácătácăđ ng ti măn ngăc a c uătrúcăs h uălênăr iăroăvƠăhi u qu ho t

đ ng c a m tăngơnăhƠngătrong lu năv năxơyăd ng khungăphơnătích d aătrênălỦăthuy t v

y quy n-th aăhƠnh, vƠ cácăk t qu nghiênăc u th c nghi m đ c th c hi n trênăh

th ngăcácăngơnăhƠngă cácăn c Nhìnăchung, m căđ t p trung cao trong c uătrúcăs

h u c a m tăngơnăhƠngăs lƠmăgiaăt ngăr iăroăvƠăgi m hi u qu ho tăđ ng c aăngơnăhƠng.ăTuyănhiên, c ngăđ tácăđ ng s cònăph thu căvƠoălo i ch s h u nƠo đangă

ki măsoátăngơnăhƠngă(s h uănhƠăn c, s h uăgiaăđình,ăs h uăn căngoƠi…).ăNgoƠiă

ra, tácăđ ngănƠy cònăb nhăh ng m nh b i y u t th ch vƠ khungăphápălỦăkhácănhauăcácăn c cácăkh i n c cóăth ch t tănh ăcácăn c Scandinavie thì m căđ t p

trung trong c uătrúcăs h u lƠmăchoăcácăngơnăhƠngăho tăđ ng hi u qu h nămƠăkhôngălƠmăt ngăr i ro ho tăđ ng

Trongătìnhăhu ng Sacombank b thơuătóm, lu năv năch s d ng ngu n s li uăcôngăkhaiăđ tínhătoán, tuyănhiên, cácăk t qu l ngăhóaăBanzhafăc ngăgi iăthíchăm t s hi n

t ng vƠăcho th y s phùăh p ph nănƠoăv iăcácăquanăsátăbênăngoƠiătheoădi n bi n t ng

b c c a cu căthơuătóm Tr căvƠăsauăkhiăb thơuătóm,ăSacombankăv n duyătrì m t m c

đ t p trung cao c a quy n ki măsoátătrongăc uătrúcăs h u Ch m t liênăminh g m

m tăngơnăhƠngăvƠăm tăgiaăđìnhăđưăcóăth chi ph iăhoƠnătoƠnăSacombank.ăHi n nay,

Sacombank v nălƠăngơnăhƠngăl n,ăt ngăđ iălƠnhăm nh vƠăthu cănhómălo iăAătheoăphơnă

lo i c aăngơnăhƠngănhƠăn c Vi t Nam Tuyănhiên, khungăphơnătíchătrong lu năv năchoă

th y c uătrúcăs h u hi n h uănƠy đangăcó ti măn ngă nhăh ngătiêuăc căđ n hi u qu

ho tăđ ngăvƠălƠmăgiaăt ngăr i ro ho tăđ ng choăngơnăhƠngăSacombank trongăt ngălai

Hi n nay cácăNHTMCPăkhác c ngăcóăhi n tr ng c uătrúcăs h uăgiánăti p ph c t p vƠăcóăd u hi u cho th yăđangăb chi ph i b i m tănhómăc đôngănh ăSacombank Trong khiăđ ánătáiăc uătrúcăcácăt ch cătínăd ng hi n nay ch t pătrungăvƠoăgi iăphápămuaăbánăsátănh păcácăngơnăhƠngăy uăkém.ăCácăphátăhi n Sacombank c năđ cănhìnănh năđ i

v iătoƠnăh th ng NHTMCP Vi tăNamăđ cóănh ngăchínhăsáchăvƠăph ngăánătáiăc ă

c u hi u qu choătoƠnăh th ngăngơnăhƠng Vìăn uăkhôngăxácăđ nhăđ căđúngăvƠăđ cácăôngăch th c s c aăcácăNHTMCP, c ngănh ătácăđ ng ti măn ngăc a h đ n hi u qu

ho tăđ ngăvƠăr i ro c aăngơnăhƠngăthìăcácăchínhăsáchăđi u ti t c a NHNN r tăkhóătácă

đ ngăđ n đúngăđ iăt ngăvƠăđ tăđ c hi u qu

M C L C

L IăCAMă OAN i

L I C Mă N ii

TịMăT T LU NăV N iii

M C L C v

DANH M CăHỊNHăV , B NG BI U vii

CH NGă1 GI I THI U T NGăQUANăVÀăV Nă NGHIểNăC U 1

1.1 B i c nhănghiênăc u 1

1.2 T ngăquanăcácănghiênăc uăliênăquan 3

1.2.1 T ngăquanăcácănghiênăc u v đoăl ng quy n ki măsoátăc aăcácăc đôngăchiăph i 3

1.2.2 T ngăquanăcácănghiênăc u v đánhăgiáătácăđ ng c a c uătrúcăs h uălênăk t qu ho t đ ng c aăngơnăhƠng 4

1.3 M cătiêuăvƠăcơuăh iănghiênăc u 5

1.3.1 M cătiêu 5

1.3.2.ăCơuăh i nghiênăc u 5

1.4 iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u 6

1.5 Ph ngăphápănghiênăc u 6

CH NGă2 PH NGăPHÁPă OăL NG QUY N KI MăSOÁTăDOANHăNGHI P 7

2.1 Kháiăquátăcácăph ngăphápăđoăl ng quy n ki măsoátădoanhănghi p 7

2.2 oăl ng quy n l c ki măsoátăc a c đôngăb ng ch s Banzhaf 8

2.2.1.ăTínhăch s Banzhafăkhiăcóăthôngătinăđ yăđ v c uătrúcăs h u tr c ti p 8

2.2.2.ăTácăđ ng c aăcácăhìnhăth c s h uăgiánăti pălênăch s Banzhaf 9

2.2.3.ăTínhăch s Banzhaf khi thi uăthôngătinăđ yăđ v c uătrúcăs h u 13

CH NGă3 TÁCă NG C A C UăTRÚCăS H Uă N R IăROăVÀăHI U QU HO Tă NG C AăCÁCăNHTMCP 15

3.1 Tácăđ ng c a c uătrúcăs h uălênăk t qu ho tăđ ng kinh doanh c aăNHTMCPăthôngă qua vi căphơnăb quy n ki măsoát 15

3.1.1 M ơuăthu n y quy n - th aăhƠnhătrongăc uătrúcăs h u c a cácăNHTMCP 15

3.1.2 V năđ y quy n-th aăhƠnhălo i 1 16

3.1.3 V năđ y quy n-th aăhƠnhălo i 2 16

3.2 Kháiăquátăcácănghiênăc u v tácăđ ng c a c uătrúcăs h uălênăk t qu ho tăđ ng kinh doanh c aăcácăNHTMCP 17

3.3 T ng k tăkhungăđánhăgiáătácăđ ng c a c u trúcăs h uălênăk t qu ho tăđ ng c a m t NHTMCP 19

CH NGă4 NGHIểNăC U TỊNHăHU NG SACOMBANK B THỂUăTịM 22

4.1 Kháiăquátătìnhăhu ng Sacombank b thơuătóm 22

4.2 K t qu l ngăhóaăquy n l c chi ph i c aăcácăc đôngăSacombankăb ng ch s Banzhaf 22

4.2.1.ăTr c th iăđi m Sacombank b thơuătóm 22

4.2.2 T i th iăđi m Sacombank b thơuătóm 24

4.3 ánhăgiáătácăđ ng c a c uătrúcăs h u c aăSacombankălênăk t qu ho tăđ ng c a ngơnăhƠng 26

4.4 Nh năđ nhăxuăh ngăvƠăki m ch ng l iăcácăs ki n di n ra Sacombank 28

CH NGă5 K T LU NăVÀăKI N NGH CHệNHăSÁCH 30

5.1 Cácăk t lu năđ i v iătìnhăhu ng Sacombank 30

5.2 Cácănh năxétăchungărútăraăchoăcácăngơnăhƠngăkhác 31

5.3 Cácăki n ngh chínhăsách 31

5.3.1.ăCácăki n ngh chínhăsáchăng n h n v iătìnhăhu ng Sacombank 31

5.3.2.ăCácăki n ngh cho gi iăphápădƠiăh n 32

5.4 H n ch c aăđ tƠi 32

TÀIăLI U THAM KH O 33

PH L C 37

DANH M C HỊNH V , B NG BI U

DANH M C B NG BI U

B ngă3-1ăTácăđ ng c a m căđ t p trung cao trong c uătrúcăs h uălênăr iăroăvƠăhi u

qu ho tăđ ng c aăcácăngơnăhƠngăChơuăỂu 18

B ngă3-2 Tácăđ ng c a cácănhómăch s h uălênăr iăroăvƠăhi u qu ho tăđ ng c aăngơnă hƠngă Kenya 18

B ngă4-1ăL ngăhoáăBanzhafăv i c uătrúcăs h u tr c ti p c a Sacombank tr c khi b thơuătóm,ă2011 22

B ngă4-2ăL ngăhoáăBanzhafăv iăthôngătinăm i v s h uăgiaăđình,ă2011 23

B ngă4-3ăL ngăhoáăBanzhafăv iăthôngătinăv u quy n bi u quy t, 2011 23

B ngă4-4ăL ngăhoáăBanzhafăv i c uătrúcăs h u tr c ti p c a Sacombank, 2012 24

B ngă4-5ăL ngăhoáăBanzhafăăv iăthôngătinăv s h uăgiaăđìnhăvƠăc uătrúcăhìnhăkimăt tháp,ă2012 25

B ngă4-6 S h u c aăgiaăđìnhăTr măBêăt i Sacombank, 2012 25

B ngă4-7ăL ngăhoáăBanzhafăv iăthôngătinăm i v s h u n danh, 2012 26

B ngă4-8ăL ngăhoáăBanzhafăt i th iăđi măđ i h i c đôngă2012ăc a Sacombank 26

B ngă4-9ă ánhăgiáătácăđ ng c aăcácănhómăc đôngăchínhăđ n k t qu ho tăđ ng c a Sacombankătr c khi b thơuătóm 27

B ngă4-10 ánhăgiáătácăđ ng c aăcácănhómăc đôngăchínhăđ n k t qu ho tăđ ng c a Sacombank sau khi b thơuătóm 27

DANH M C H ỊNH V Hìnhă1.1ăC ăc uătƠiăs n c a h th ngăcácăngơnăhƠngă Vi tăNamătínhăđ n 31/03/2014 1

Hìnhă2.1ăMinh ho m t c uătrúcăs h uăchéoăgi a ba doanh nghi p 10

Hìnhă2.2ăMinhăho m t c uătrúcăs h uăchéoăgi a b n doanh nghi p 11

Hìnhă3.1ăTácăđ ng c a c uătrúcăs h uălênăk t qu ho tăđ ng kinh doanh c a NHTMCP thôngăquaăquy n ki măsoát 15

Hìnhă3.2ăTácăđ ng c a c uătrúcăs h uălênăk t qu ho tăđ ng c a NHTMCP 19

Hìnhă3.3 Tácăđ ng c a th ch vƠăphơnăgi iătácăđ ng c aăcácălo i c đôngăn m quy n ki măsoát 20

Hìnhă3.4 T ngăph n gi a quy n s h u tr c ti păvƠăquy n ki măsoát 21

DANH M C CÁC CH VI T T T

T vi t t t Tên ti ng Anh Tên ti ng Vi t

ACB Asia Commercial Bank NHTMCPăÁăChơu

ANZ Autralia and New Zealand

Banking Group

Dragon Capital Dragon Capital Group T păđoƠnăDragonăCapital

Program

NHTMCP The Joint Stock Comercial bank NgơnăhƠngăth ngăm i c ph n

GI I THI U T NG QUAN VÀ V N NGHIểN C U

1.1 B i c nh nghiên c u

Trong b i c nh h th ngătƠiăchínhăVi t Nam hi n nay, khi th tr ng v n tr c ti p v n ch aăphátătri n thì tínăd ngăngơnăhƠng v n đ c xem lƠăắm chămáuăchính”ăc a c n n kinh t CácăngơnăhƠngăth ngăm i c ph n (NHTMCP) hi n nay đangăchi m t tr ngăđ n 42% t ngătƠiă

s n c a toƠnă h th ngă ngơnă hƠng (xem Hình 1.1).ă Doă đó,ă lƠmă th nƠoă đ m b oă choă cácă

NHTMCP ho tăđ ngăanătoƠn,ăhi u qu , gi m thi u các r i ro h th ng, nh m thúcăđ y quáătrìnhăt ngătr ng kinh t c a Vi t Nam b n v ng đưătr thƠnhăv năđ chínhăsáchăquanătr ng

c aăChínhăph vƠăNgơnăhƠngănhƠăn c (NHNN)

H nh 1.1 C c u tƠi s n c a h th ng các ngơn hƠng Vi t Nam tính đ n 31/03/2014

Ngu n: NHNN Vi t Nam (2014)

T sau cu c kh ng ho ngătƠiăchính-kinh t th gi i 2008, theoătrƠoăl uăc i t cácăt ch cătínă

d ng nhi uăn c; chínhăph , NHNN Vi t Nam c ngăr t quanătơmăvƠăkh iăđ ng ti nătrìnhătáiăc ăc u h th ngăcácăngơnăhƠng đ gi i quy t các v năđ hi n h u trong h th ngăngơnăhƠng.ă ánătáiăc ăc u ngơnăhƠngăc ngănhìnănh n nh ng r i ro c a cácăNHTMCPăhi n nay

nh ăn x u, hi n tr ng c uătrúcăs h u chéo, cácăv năđ v c đôngăl n ki măsoát, v.v cóăth đ iăchúngăhóaăcácăNHTMCPăvƠăng năch nătìnhătr ng c đôngăl năthaoătúngătoƠnăb

ho tăđ ng c a m t NHTMCP, Lu t Cácăt ch cătínăd ng 2010 c a Vi tăNamăquiăđ nh v gi i

h n t l s h u c a c đôngăvƠănhómăc đôngăliênăquan đ i v iăcácăNHTMCP.1 Cácăquiă

đ nhănƠyănh m h n ch tìnhătr ng m t c đôngăho cănhómăc đôngăs h u l ng l n c ph n

vƠ quaăđóăgiƠnhăquy n ki măsoát,ăchuy năh ngăcácăngu n l c c a ngơnăhƠngăph c v cho cácăl iăíchăriêng, chènăépăl iăíchăc aăcácăc đôngăkhác,ălƠmăgiaăt ngăn x u, r iăroăchoătoƠnăh

th ngăngơnăhƠng

Hi nănay,ănhìnăchungăcác NHTMCP Vi t Nam tuơnăth t t cácăquiăđ nh v gi i h n t l s

h u Th nh ngăv n cóănhi u d u hi u cho th y m t s NHTMCP Vi t Nam đangăb chi

ph i b i cácăc đông ki măsoát đ y quy n l c,ăđi năhìnhălƠăcácăm i quan h gi aăôngăNguy n căKiênăv i NHTMCPăÁăChơu (ACB); ôngăTr măBêăv i NHTMCPăSƠiăGònăTh ngăTínă

(Sacombank) N u ch c năc vƠoăconăs t l s h u c ph n tr c ti p 2thì b năthơnăcácăc đôngănƠyăkhôngăs h u v tăquáăcácăgi i h n quiăđ nh, tuyănhiên, các quanăsátăchoăth yăcácă

c đôngănƠyăcóăquy n l c chi ph i r t m nh t iăcácăngơnăhƠngămƠăh s h u i uăđóăcho

th y t l s h u tr c ti p khôngăth dùngălƠmăth căđoăchoăquy n l c chi ph i th c s c a cácăc đôngăt i cácăngơnăhƠng

V m tălỦăthuy t, m căđ t p trung cao quy n ki măsoátăs t oăđi u ki n cho vi căhìnhăthƠnhăcácăl iăíchăriêngăc a vi c ki măsoátă(Privateăbenefitsăofăcontrol)ătácăđ ngăđ năhƠnh vi c aăcácănhómăc đôngăđangăn m quy n ki măsoátă3.ăTuyănhiên,ăcácănhómăc đôngătrongăm tăngơnăhƠngăkhôngăđ ng nh t v i nhau v m căđ ch p nh n r iăroăvƠăđ ngăc ăl iăích.ăDoăđóăc n

ph i xácăđ nhăđ c đúngăvƠăđ cácăc đôngăki măsoát th c s c a m t ngơnăhƠng, đ cóăth xemăxétăchínhăxácăcácătácăđ ng c aăcácănhómăc đôngănƠy lên hi u qu ho tăđ ng vƠăr i ro

c a ngơnăhƠng

AllenăN.ăBergerăvƠăcácăc ng s (2013)ăkhiăphơnătíchăvaiătròăc a c uătrúcăs h uăđ i v iăcácă

s đ v c a cácăngơnăhƠngă M trong cu c kh ng ho ngătƠiăchínhă2008ăđưănh n th y r ng cóănh ng c đôngăl n v m tăhìnhăth căítăthamăgiaăvƠoăho tăđ ng qu n tr hƠngăngƠyăc aăcácăngơnăhƠng, nh ăcácăphóăch t ch h iăđ ng qu n tr , th c t l iăcóă nhăh ng l năđ n ho t

đ ng c aăcácăngơnăhƠng, nh ăt o ápăl c lênăho tăđ ng c a h iăđ ng qu n tr vƠălƠmăt ngăcác

r i ro cho ngơnăhƠng.ăNg c l i,ăcácăgiámăđ căđi uăhƠnhăvƠăgiámăđ cătƠiăchínhăđ căthuêăngoƠiăthìăl i g nănh ăkhôngăcóătácăđ ng tr c ti păđ n kh n ngăgơyăpháăs năcácăngơnăhƠng.ă

i v i phátăhi n nƠyăthì Vi t Nam, ápăl c c a h iăđ ng qu n tr lênăho tăđ ngăth ng ngƠyăc aăcácăngơnăhƠngăNHTMCP l iăcƠngăl n,ăvìăcácăNHTMCP Vi tăNamăítăthuêăngoƠiă

b ph n qu nălỦ.ăCácăgiámăđ căđi uăhƠnh,ăgiámăđ cătƠiăchínhăvƠăcácăv tríăch ch tăkhácă

ngơnăhƠngădoăng i trong h iăđ ng qu n tr , ho căng iăthơnăc n v iăcácăthƠnhăviênăc a h i

đ ng qu n tr đ m nhi m

Hi n nayăc ng ch aăcóănghiênăc u ch raăph ngăpháp đ đoăl ng tr c ti p kh n ngăchiă

ph i c a các c đông ki măsoátătrongăNHTMCPă Vi t Nam đ lƠmăc ăs cho nh ng đánhăgiá chínhăxácăh năv nhăh ng c a c uătrúcăs h u lênăhi u qu ho tăđ ngăvƠăr i ro c aăcácăngơnăhƠng thôngăquaăvi căphơnăb quy n ki măsoát.4

uă n mă 2012,ă th tr ngă tƠiă chínhă Vi t Nam l nă đ uă tiênă di n ra s ki nă thơuă tómă m t

NHTMCP l n S ki nănƠyăđưămangăl iăc ăh iăđ ti p c năcácăthôngătinăv c uătrúcăs h u

ph c t p c a m t NHTMCP th c t Vi t Nam NgơnăhƠngăb thơuătómălƠăSacombank 5

, trong c uă trúcă s h u c aă Sacombankă c ngă hƠmă ch a nh ng v nă đ mƠă h th ngă cácă

NHTMCP Vi tăNamăđangăg p ph i nh ăt n t iăcácăhìnhăth c s h uăgiánăti p ph c t p,

quy n chi ph i c a c đôngăki măsoátăcao Doăđóănghiênăc uătìnhăhu ngăSacombankăcóăth lƠmăsángăt ph nănƠoăcácăm i quan h gi a s h u vƠăki măsoát,ănh ngătácăđ ng c a c uătrúcă

s h uălênăhi u qu ho tăđ ngăvƠăr i ro c aăcácăNHTMCP Vi t Nam hi n nay

1.2 T ng quan các nghiên c u liên quan

1.2.1 T ng quan các nghiên c u v đo l ng quy n ki m soát c a các c đông chi ph i

Trongăcácănghiênăc u g năđơy,ăđ đoăl ng quy n l c chi ph i/ki măsoátăc a m tănhómăc đông,ăng iătaăth ng s d ngălỦăthuy tătròăch iăb phi u (voting game theory) nh mămôă

ph ng l i ho tăđ ng b phi u c a m t kìăđ i h i c đông.ăTrongăđó,ăxác su tăđ k t qu b

phi u c aăđ i h i c đôngăgi ng v iăkìăv ng c a m tănhómăc đôngăchínhălƠăth căđoăquy n

l c chi ph i c aănhómăc đôngăđó.ăM t gi đ nhăc ăb n c aămôăhìnhălỦăthuy tătròăch iăb

phi u trong qu n tr doanh nghi pălƠăquy n ki măsoátă(control right) b t ngu n t quy n bi u

quy t (voting right),ăvƠăquy n bi u quy tăcóăliênăquanătr c ti păđ n quy n s h u (ownership

right) Nhi uănghiênăc u đưăđ c ti năhƠnhălƠmăn n t ng cho vi căđoăl ng quy n ki măsoátă

d aătheoăkhungălỦăthuy tătròăch iă b phi uăcóăth k đ nănh ă Banzhafă IIIă (1946);ă Leechă

4 Trongăn căđưăcóănh ng nghiênăc uăđ nhătínhăv th c tr ng s h uăchéoăc aăcácăngơnăhƠngăchoăth y s ph c

t păvƠălu n qu n c aădòngăv n gi aăcácăngơnăhƠngănh ăcácănghiênăc u c a FETP (2012).ăTuyănhiênăch aăcóă nghiênăc u v đoăl ngăvƠăđánhăgiáătácăđ ng c a c u c uătrúcăs h uălênăhi u qu ho tăđ ng c aăngơnăhƠngă thôngăquaăvi căphơnăb quy n ki măsoát

5 Sacombank,ăđ c NHNNVNăđánhăgiáălƠăm t trong nh ngăNHTMCPătiêuăbi u Vi t Nam, x păvƠoănhómăcácă ngơnăhƠngăcóăn ngăl c c nh tranh cao v i s c m nh th tr ng l n,ăn ngăl cătƠiăchínhă năđ nh, ho tăđ ng kinh doanh hi u qu vƠăti măn ngăphátătri nădƠiăh nă(nhómăA)ă

(2002, 2003); Crama et et al (2003); Nenova (2003); Nicodano vƠă Sembenelli (2004);

Edwards vƠăWeichenrieder (2009); Levy (2009, 2011, 2012), Crama vƠăLeruth (2007, 2013) cácăNHTMCP Vi tăNamăcóăth tìmăth y các c uătrúcăs chéoă(crossăownership),ăc uătrúcă

s h uă hìnhă kimă t thápă (pyramidal ownership) vƠă s h uă khôngă chínhă danh (shadow

ownership).ă c bi tălƠădoăcácăquiăđ nh v qu nălỦăvƠăbi năphápăgiámăsátă Vi tăNamăcònă

l ng l oănênăv năđ s h uăkhôngăchínhădanhă(cònăg iălƠăs h u ng m) Vi t Nam đưătr thƠnhăhi năt ng ph bi n Hi nănayătheoăquiăđ nh Vi t Nam, nh ng c đôngăl n s h u t trênă5%ăc ph n c aăcôngătyăđ iăchúngăniêmăy t m i ph iăcôngăb thôngătinăvƠăch u giámăsátăcácăgiaoăd ch V i gi i h n s h u ph iăcôngăb thôngătinăcaoănh ăv yăđưăkhi năchoăcácăc đôngăcó đ ngăc ăchiaănh t l s h u c aămìnhăvƠăt o ra tìnhătr ng s h u ng m đ khôngă

ph iăcôngăb thôngătin.ăCácăth ngăkêăchoăth y r t nhi u c đôngăcóăt l s h u t iăcácăngơnăhƠngăch v a m căđ đ khôngăph i cung c p thôngătin,ăđóălƠăx p x 4,99% RõărƠngăđơyălƠă

m tăkhóăkh năl năkhiăphơnătíchăcácăc uătrúcăs h u c aăcácăNHTMCP Vi t Nam c ngănh ă

mong mu n nh n di năđúngăng i s h u cu iăcùngăđ cóăc ăch giámăsátăthíchăh p

1.2.2 T ng quan các nghiên c u v đánh giá tác đ ng c a c u trúc s h u lên k t qu

ho t đ ng c a ngơn hƠng

Cácă nghiênă c u th c nghi m g nă đơyă c a Kiruri (2013); Chen Lin vƠ Yue Ma (2013);

Ilduara Busta, Evis Sinani vƠ Steen Thomsen (2012); Laeven (2008); Belen Villalonga vƠ

Raphael Amit (2006) đ u ch ra m căđ t p trung trong c uătrúcăs h uănhìnăchungălƠmăt ng

r i ro ho tăđ ng c aăcácăngơnăhƠng Hayănóiăcáchăkhác,ănh ng ngơnăhƠngăcóăcácăc đôngă

quy n l c h năs cóăkhuynhăh ng ho tăđ ng r iăroăh n

Lamy (2012) c ngăd aătrênălỦăthuy t y quy n ậ th aăhƠnhăvƠăđ aăraămôăhìnhăhaiătácăđ ng

c a c uătrúcăs h uălênăm căđ r i ro c aăngơnăhƠng Gi ngănh ăk t qu c aăcácănghiênăc u

tr c cho th y, v m tătrungăbìnhăm căđ t p trung trong c uătrúcăs h uăcaoătácăđ ngălƠmă

t ngăr i ro ho tăđ ng c aăngơnăhƠngă M ăTuyănhiênătácăđ ngănƠyăđ căbócătáchăthƠnhăm t nhăh ng tr c ti păvƠăm tătácăđ ngăgián ti p Trong khi nhăh ng tr c ti pălƠmăgiaăt ngăr i roălƠăk t qu c aăhƠnhăviăc ăh i c a c đôngăl n chi m quy n ki măsoát,ăthìătácăđ ngăgiánă

ti păcònăph iăxemăxétăthêmăd aătrênăphơnătíchăl iăíchăriêngăc a vi c ki măsoátăc aănhómăc đôngăki măsoátăth c s c aăngơnăhƠng.ăTácăđ ng t ng g p t tr c ti păvƠăgiánăti p c a vi c

t p trung quy n s h u khôngăph iălúcănƠoăc ngăthúc đ y lƠmăgiaăt ngăr i ro ho tăđ ng c a ngơnăhƠng,ăvìăđi uăđó cònăph thu c vƠo vi c các c đôngăchi ph i c aăngơnăhƠngăđóăthu c nhómănƠo (lƠăm tăgiaăđình, m tăngơnăhƠng,ăm tăcôngătyăho c m t t ch căđ uăt ) Tácăđ ng

t ng g p t nhăh ngăgiánăti p vƠătr c ti p c a c uătrúcăs h uălƠmăt ngăr i ro ho tăđ ng ngơnăhƠngăm nh nh t khi c đôngăl n nh t c aăngơnăhƠngălƠăm tăgiaăđìnhăvƠăy u nh t khi đó lƠăm tăngơnăhƠngăkhácăho călƠăm tăcôngătyăphiătƠiăchính

Kiruri (2013) bênăc nh vi c kh oăsátăm căđ t p trung trong c uătrúcăs h uăcònăkh oăsátăthêmătácăđ ng c aăcácănhómăc đôngătrongăn c, c đôngăn căngoƠi,ăvƠăc đôngănhƠăn c lênăhi u qu ho tăđ ng c a cácăngơnăhƠng Kenya (đoăb ng ch tiêuăROE) K t qu nghiênă

c u cho th y m căđ t p trung c a c uătrúcăs h u t l ngh ch v i l i nhu năngơnăhƠng.ăM c

đ t p trung cao trong c uătrúcăs h u d năđ n l i nhu n th păh năc aăcácăngơnăhƠngăth ngă

m i Kenya.ăNghiênăc uăc ngăchoăth y s h uăn căngoƠiăt ngăquanăthu n cao nh t v i

l i nhu năngơnăhƠng,ăs h uătrongăn c nhìnăchungăc ngăt ngăquanăthu n v i l i nhu n ngơnăhƠng,ăcònăs h uănhƠăn c l iăcóătácăđ ngătiêuăc căđ n hi u qu ho t đ ng c aăcácăngơnăhƠng

1.3 M c tiêu vƠ cơu h i nghiên c u

1.3.1 M c tiêu

Lu năv năđoăl ng tr c ti p quy n ki măsoát vƠăm căđ t p trung c a quy n ki m quy n

ki măsoátăc aăcácăc đông trong c uătrúcăs h u c a m t NHTMCP Vi t Nam b ngăph ngăpháp l ngăhóaăch s Banzhaf ng th i xơyăd ng m t khungăđánhăgiáătácăđ ng ti măn ngă

c a vi c t p trung quy n l c ki măsoátătrong c uătrúcăs h u đ n r iăroăvƠăhi u qu ho tăđ ng

c aăcácăNHTMCPăVi t Nam, nhìnăt tìnhăhu ng c a Sacombank

1.3.2 Cơu h i nghiên c u

Câu h i chính sách 1: C năc vƠoăvi căl ngăhóaăch s quy n l c Banzhaf, li uăngơnăhƠngă

Sacombankăcóăb chi ph i b i m tănhómăc đông,ăđ t đó có điăng c l iăcácănguyênăt c

ho tăđ ng c a m tăcôngătyăc ph năđ iăchúngăhayăkhông?

Câu h i chính sách 2: nhăh ng c a vi c t p trung quy n l c ki măsoátătrongăc uătrúcăs

h u c aăngơnăhƠngăSacombankătr c khi b thơuătómăđ i v i r iăroăvƠăhi u qu ho tăđ ng c a ngơnăhƠngănh ăth nƠo?

Câu h i chính sách 3: Sau khi b thơuătómăvƠăthayăđ i c uătrúcăs h u, c uătrúcăs h u m i s

cóăti măn ngă nhăh ngăđ n r iăroăvƠăhi u qu ho tăđ ng c aăngơnăhƠngănh ăth nƠo?

1.4 i t ng vƠ ph m vi nghiên c u

C uătrúcăs h uăcóăm căđ t p trung cao th ngăđ c hi u theoăcáchăm tănhómănh c đôngă

n m gi l ng l n c phi u vƠăchiăph i ngơnăhƠng M cădùăc uătrúcăs h u s quy tăđ nh

vi căphơnăb quy n ki măsoát.ăTuyănhiên, hi u qu ho tăđ ng vƠăr i ro c a m t ngơnăhƠngăthìă

l i liênăquanănhi u t i quy n ki măsoátăh nălƠăquy n s h u đánhăgiáăđúngăm căđ t p

trung quy n ki măsoátătrong c uătrúcăs h uăvƠăcácătácăđ ng c aănhómăc đôngăchiăph iăđ n

r iăroăvƠăhi u qu ho tăđ ng c aăcácăngơnăhƠng, đ iăt ng c a lu năv năxemăxétăkhôngăch t

l n m gi c phi u danhăngh aămƠ cònălƠ quy n l c chi ph i k t qu b phi u c aăđ i h i c đông (đ căl ngăhóaăb ng ch s Banzhaf)

Cácătínhătoán vƠăkhung phơnătích trong lu năv n s đ c th c hi n choătìnhăhu ng minh h a

Sacombank Cácă ngu n s li uă khácă c ngă đ c thu th p t cácă báoă cáoă c a NHTMCP SacombankăvƠăcácăngu năcôngăkhai,ăđángătinăc y khácăđ minh h a cho nh ng nh năđ nh

i v i nh ngăthôngătinăcònăthi u ho c khôngăth thu th p, lu năv năs s d ng m t s gi

đ nhăphùăh p

1.5 Ph ng pháp nghiên c u

cóăth đoăl ng c uătrúcăs h u c a Sacombank b ng ph ngăphápăl ngăhóaăch s

quy n l c Banzhaf, lu năv năs d ngăcácăk thu tătínhătoán vƠăcácăk t qu nghiênăc u v hƠnhăviăb phi u đ gi i quy tăhaiăkhóăkh năl n nh t v m t k thu tătrongătìnhăhu ngănƠyălƠă

vi c thi uăthôngătinăv c uătrúcăs h uăhoƠnăch nh c aăSacombankăvƠăs tácăđ ng c a s h u giánăti p trong c uătrúcăs h u c a Sacombank

đánhăgiáă nhăh ng c a c uătrúcăs h u đ n hi u qu ho tăđ ng c a Sacombank lu năv nă

s d ng khungăphơnătíchăv v năđ y quy n ậ th aăhƠnhălo i I, II;6lỦăthuy t v l iăíchăriêngă

c a vi c ki măsoátăcùng v i nh ng b ng ch ng v k t qu nghiênăc u th c nghi m qu c t

g năđơyăc a Lamy (2012) vƠ Kiruri (2013) v m căđ t p trung trong c uătrúcăs h u, nhómă

c đôngăki măsoátă(thu c cácănhómăs h u giaăđình,ăs h uănhƠăn căvƠăs h uăn căngoƠi), vƠătácăđ ng c a th ch (institution) lênăhi u qu ho tăđ ng c aăcácăNHTMCP cácăn c trênăth gi i

Ph ngăphápătínhătoánătrongălu năv năcóăth c p nh tăthôngătinăđ uăvƠoăm i; vƠăcácămôăhình đoăl ng, đánhăgiáăc ng đ căxơyăd ngăđ cóăth ápăd ng phơnătíchăchoăcácăNHTMCP khácă

CH NG 2: PH NG PHÁP O L NG QUY N KI M SOÁT DOANH NGHI P

2.1 Khái quát các ph ng pháp đo l ng quy n ki m soát doanh nghi p

Quy n s h u hay quy n dòng ti n (cash flow right) đ c p đ n quy n tài s n c a công ty thông qua t l c phi u đ c n m gi và quy t đ nh vi c phân ph i quy n dòng ti n, ch ng

h n nh c t c tr cho c đông Trong khi đó quy n ki m soát l i ph n ánh kh n ng gây nh

h ng đ n các quy t đ nh chi n l c c a công ty M c đ ki m soát c a c đông m c dù có liên quan nh ng không nh t thi t ph i đ ng nh t v i t l c ph n danh ngh a c a c đông đó

t i công ty7 Vi c đo l ng quy n ki m soát s ph c t p h n đo l ng t l s h u danh ngh a

do t n t i các c ch cho phép m t nhà đ u t dù ch b r t ít v n nh ng v n có th chi m quy n đi u khi n cao trong doanh nghi p Các c u trúc s h u nh v y đ c g i là c u trúc

thi u s ki m soát hay CMS (Controlling-Minority Structure) Lucian Bebchuk (1999) đã ch

ra ba hình th c c b n nh t cho phép m t c u trúc CMS đ c t n t i, đó là: (i) c u trúc quy n

bi u quy t khác bi t 8, (ii) c u trúc s h u hình tháp và (iii) c u trúc s h u chéo

V i s phát tri n c a lý thuy t trò ch i và kh n ng h tr tính toán m nh b i c a công ngh

l p trình, ngày nay ng i ta th ng mô ph ng l i ho t đ ng b phi u c a m t đ i h i c đông theo mô hình c a lý thuy t trò ch i b phi u (Voting game theory) Trong nghiên c u lý thuy t trò ch i b phi u hi n nay có hai ch s th ng đ c s d ng đ đo l ng quy n l c

ki m soát c a các c đông trong doanh nghi p, đó là ch s quy n l c Shapley–Shubik (1954)

và ch s quy n l c Penrose–Banzhaf (1946) Vi c l a ch n ch s Shapley–Shubik hay Penrose–Banzhaf làm th c đo quy n l c ki m soát doanh nghi p c a các c đông th ng

d a trên kinh nghi m ho c đ thu n ti n cho vi c tính toán ho c d a trên s s n có v m t s

phi u trong c u trúc chính tr Ngoài ra còn nhi u nghiên c u khác c ng đã s d ng và kh ng

đ nh thêm s phù h p c a ch s P-power trong phân tích trong các v n đ liên quan đ n quy n l c ki m soát doanh nghi p nh : Leech (2003); Crama et al (2003); Nenova (2003); Gambarelli và Pesce (2004); Nicodano và Sembenelli (2004); Edwards và Weichenrieder (2009); Levy (2009, 2011, 2012), Crama và Leruth (2007, 2013)

Trên th c t , khi áp d ng đ tính ch s P-power th ng g p hai khó kh n l n nh t đó là thi u thông tin v c u trúc s h u hoàn ch nh và s ph c t p khi có s t n t i c a s h u gián ti p Levy (2011) đã gi i thi u m t ph ng pháp đ tính các ch s Banzhaf khi thi u thông tin v

c u trúc s h u hoàn ch nh b ng cách áp d ng các lý thuy t và gi đ nh v quá trình b phi u

ng u nhiên Levy (2012) ti p t c gi i thi u m t ph ng pháp đ tính x p x và đ ng th i các

ch s Banzhaf c a các công ty trong c u trúc s h u chéo Crama và Leruth (2013) ti p t c

gi i thi u cách tính Banzhaf cho c u trúc s h u hình tháp và s h u vòng tròn (Cyclic structures)

2.2 o l ng quy n l c ki m soát c a c đông b ng ch s Banzhaf

2.2.1 Tính ch s Banzhaf khi có thông tin đ y đ v c u trúc s h u tr c ti p

tính toán quy n l c ki m soát c a m t c đông b ng cách s d ng ch s Banzhaf; tr c

h t c n mô ph ng quá trình b phi u c a m t đ i h i c đông, li t kê t t c các “liên minh chi n th ng” (winning coalitions) và “liên minh ch n” (blocking coalitions) trong cu c b phi u đó; xác đ nh t t c các “c đông quan tr ng” (critical voters) trong các liên minh đó9

Ch s Banzhaf c a m i c đông, c ng đ ng th i là kh n ng (hay xác su t) c a c đông đó đ thay đ i k t qu c a cu c b phi u, chính là s l n c đông đó đ c là c đông quan tr ng trên t ng s l n t t c c đông đ c là c đông quan tr ng

V c b n, quy n bi u quy t c a các c đông b t ngu n t c ph n s h u c a h (thông

th ng là “m t c ph n - m t quy n bi u quy t”) Theo Lu t Các t ch c tín d ng Vi t Nam

2010, nh ng quy t đ nh c a đ i h i c đông s đ c thông qua t i cu c h p khi đ c s c đông đ i di n trên 51% t ng s phi u bi u quy t c a t t c c đông d h p, ho c m t t l

9

M t liên minh chi n th ng là m t liên minh có đ s phi u đ n u t t c các thành viên trong liên minh đ u b phi u “đ ng ý” thì k t qu th ng nh t cu i cùng s là “đ ng ý” M t liên minh ch n là m t liên minh có đ s phi u đ n u t t c các thành viên trong liên minh đ u b phi u “không đ ng ý” thì k t qu th ng nh t cu i cùng

s là “không đ ng ý” M t c đông quan tr ng trong liên minh chi n th ng hay liên minh ch n là m t c đông

mà khi b b ra kh i liên minh đó thì ph n còn l i c a liên minh không còn là m t liên minh chi n th ng hay liên minh ch n n a.

khác cao h n do đi u l c a t ch c đó quy đ nh i v i m t s quy t đ nh quan tr ng khác (nh tuyên b phá s n) thì t l ph i cao h n 65% 10

Ví d sau đây s cho th y quy n chi ph i c a m t c đông không nh t thi t t ng ng v i c

ph n s h u Xét ba d ng c u trúc s h u khác nhau c a m t doanh nghi p X, v i ng ng đ thông qua quy t đ nh cho đ i h i c đông là 51% t ng s phi u bi u quy t thông qua (sau đây t m

g i là ng ng xác quy t), k t qu l ng hóa ch s Banzhaf cho kh n ng chi ph i c a t ng c đông đ i v i doanh nghi p X nh sau:

C u trúc 1: A: 60%, B: 40% (% theo c ph n và t ng ng v i s phi u có quy n bi u quy t)

C nh ng l i không có quy n chi ph i t i X

2.2 2 Tác đ ng c a các h nh th c s h u gián ti p lên ch s Banzhaf

C u trúc c a các doanh nghi p th c t th ng t n t i nhi u c u trúc s h u gián ti p làm cho m i quan h gi a quy n s h u và ki m soát càng ph c t p Tác đ ng c a các c u trúc s h u gián

ti p này lên m i quan h gi a quy n s h u và ki m soát đ c đ c p b i La Porta et.al (1999); Gorton và Schmid (2000); Chapelle và Szafarz (2005); Almeida và Wolfenzon (2006); Edwards

và Weichenrieder (2009) Tác đ ng c a m t s d ng c u trúc s h u gián ti p ph bi n lên ch s quy n l c Banzhaf s đ c phân tích d i đây

a) Tác đ ng c a s h u hình tháp lên ch s Banzhaf

Xem thêm kho n 3 i u 59 c a Lu t Các t ch c tín d ng Vi t Nam 2010

Trong nh ng tr ng h p c uătrúcăph c t păh n,ăhayăs côngătyăxemăxétănhi uăh năthìăvi c

kh iăl ng tínhătoánătr c ti p s r t l n M t trong nh ng gi iăphápălƠ s d ng s h tr c a

gi i thu t vòngăl pătrên máyătính M tăcáchăkháiăquát,ăg i B, X, Y {0,1} l năl tălƠăquy t

đ nh c a c đôngăB, X,Yă(1:ăđ ngăỦ,ă0:ăkhôngăđ ngăỦ)ăthìăm i quan h gi a B v iăXăvƠăYă

b) Tác đ ng c a s h u chéo lên ch s Banzhaf

S h uăchéoăđ căđ nhăngh aălƠădoanhănghi p A s h u doanh nghi păBăvƠăng c l i 12

Shinksuke Yakura vƠ Li Guo (2010) kháiăquátăcácăc uătrúcăs h uăchéoăth ng g p Nh tăvƠă

Trung Qu c thƠnhăsáuăd ng 13

Khi t n t i c uătrúcăs h uăchéo,ăvi căđoăl ng quy n l c chi

ph i c a doanh nghi pănƠyălênădoanhănghi păkhácăs r t ph c t păvìătácăđ ng qua l i c a c

ph n n m gi l n nhau, th t b phi uăđ ng th i ho c l năl t t iăcácădoanhănghi păc ngăs cóă nhăh ngăđ n k t qu b phi u

H nh 2.1 Minh ho m t c u trúc s h u chéo gi a ba doanh nghi p

Levy (2012) cho r ng dù k t qu b phi u t doăbanăđ u trong c uătrúcăđangăxemăxétănh ăth nƠoăthìăk t qu b phi u đóăs ph i h i t v m t t p cácătr ngătháiăd ng theoălỦăthuy t h i t

ng uănhiênăc a chu i Markov14

N uăđi uăđóăkhôngăx y ra, k t qu b phi u s th t b iăvìăkhôngăth thôngăquaăhayăbácăb cácăv năđ vƠăph i ti năhƠnhăb phi u l iăchoăđ năkhiănƠoăk t

qu h i t v cácătr ngătháiăd ng Ph ngăphápătínhătoánăc aăLevyăđ xu t d aătrênăvi c li t kêăt t c cácătr ngătháiăd ngăcóăth x yăraăđ i v i m t c uătrúc,ăsauăđóătínhătoánăxácăsu t k t

qu b phi u gi ng v iăkìăv ng c a t ng c đôngă cácătr ngătháiăd ngăthôngăquaăcácămaătr n

t ngăquanăt ngăquát,ăđóăđ ng th i c ngălƠăch s Banzhaf c aăcácăc đông

Minh ho d i đơyăs cho th y m t c uătrúcăs h uăchéo ch g m b năcôngătyănh ngăkháă

ph c t p cóăth ápăd ngăph ng phápătínhătoánăđ ng th i t t c cácăch s Banzhaf c a Levy nóiătrên

H nh 2.2 Minh ho m t c u trúc s h u chéo gi a b n doanh nghi p

14 Chu iăMarkovăđ tătheoătênănhƠătoánăh căng iăNgaăAndreiăAndreyevichăMarkov,ălƠăm tăquáătrìnhăng uănhiênă

th i gian r i r c v iătínhăch t Markov Trong m tăquáătrìnhănh ăv y, vi c tiênăđoánăt ngălaiăkhôngăliênăquană

đ năquáăkh mƠăch ph thu căvƠoăhi n t i

C ăđôngăB 0 1 0,5 0,5

C ăđôngăC 0 0 0,25 0,25

C ăđôngăD 0 0 0,25 0,25

Ngu n: Levy (2012)

Trongăđóăhaiădoanhănghi păAăvƠăBăđ c g iălƠăcácădoanhănghi păắngu n”ăvìăkhôngăcóădoanhă

nghi pănƠo đang s h uăAăvƠăB AăvƠăB cóăquy n t quy tăăđ i v iăcácăv năđ c aăchínhămìnhănênăch s Banzhaf c aăAăđ i v iăAăvƠăBăđ i v iăBăđ uălƠă1ă(100%) Quy n ki măsoátă

c aăAăvƠăBăđ i v iăCăvƠăDădoătínhăđ i x ng c a c uătrúcăs h u đ uălƠ 0,5 (50%) N uăAăvƠăBăkhôngăđ ngăỦăv iănhauă(xácăsu tă50%)ăđ i v iăcácăv năđ c aăCăvƠăDăthìăCăvƠăDăđ uăcóă

m t n a quy n t quy tăđ i v iăcácăv năđ c aămình,ădoăđóăBanzhafăc aăCăvƠăDăđ uălƠ 0,25

(25%)

Tuyănhiên,ătrongătr ng h pănƠyăn uăng ngăxácăquy tălƠă50%,ăAăvƠăBăđ u n m quy n chi

ph i 50% t i C (ho c D) N uăAăvƠăBăkhôngăđ ngăỦăv iănhau,ăthìăth c t quy tăđ nhăkhông

th thôngăquaămƠăc ngăkhôngăth bácăb , đóălƠătr ngătháiătrôiăn iă(floating)ăvƠăph i ti năhƠnhă

b phi u l i

khôngăph i b phi u nhi u l n,ăng iătaăth ngăquiăđ nhăng ngăxácăquy tălƠă50%ă+ă1ă‘c

phi u’, 51% ho căcaoăh năn a Vi c li tăkêăt t c cácătr ngătháiăd ng c a c uătrúcăc ngălƠă

vi c ph c t p khi s l ngănhƠăđ uăt ăvƠădoanhănghi p trong c uătrúcăl năh năvƠăth ng ph i

s d ngăch ngătrìnhămáyătínhăđ h tr 15

c) Tác đ ng c a s h u n danh lên ch s Banzhaf

S h u n danh th ngăđ c g iătênăkhácălƠăắs h u ng m”ăth ngăđ c v n d ng nh m

v tăquaăcácăquiăđ nh v gi i h n t l s h u t iăđaăvƠănh m che d uăthôngătinăv ch s h u

th c s Vi t Nam, v năđ s h u ng m lƠăh qu c a vi c qu nălỦăl ng l oăvƠăt o ra b t cơnăx ng thôngătin S h u ng măth ng t n t iăd iăhìnhăth c nh ng iăthơnăđ ngătênăh , yăthácăđ uăt ,ăs d ng côngătyăcon,… Hi n nay ch nh ng c đôngăs h uătrênă5%ăm i ph i côngăb thôngătinăgiaoăd ch nênănhi u nhƠăđ uăt ăv n d ng s h u ng m đ che d u cácăthôngă

2.2.3 Tính ch s Banzhaf khi thi u thông tin đ y đ v c u trúc s h u

Trong th c t , s l ng c đông c a các công ty c ph n đ i chúng th ng r t l n, nên khó

th ng kê và công b đ y đ Ngoài nh ng t l c ph n xác đ nh đ c ch s h u, m t l ng

l n các c ph n s n m trong m c “c đông khác” Các c đông khác đa ph n là nh ng c đông nh l , nhà đ u t cá nhân, h n m gi t l c phi u r t nh , ít g n bó lâu dài v i doanh nghi p (mua c phi u đ đ u t tài chính) do đó ph n l n h không tham d đ i h i c đông, không n m nhi u thông tin v doanh nghi p và đ ng c bi u quy t c a h đ i v i nhi u v n

đ công ty nhìn chung là không t p trung (50/50)

Levy (2011) cho r ng các c đông khác s b phi u m t cách ng u nhiên hoàn toànvà dùng

mô ph ng Monte Carlo nh m tìm ra xác su t đ k t qu b phi u c a đ i h i c đông gi ng

v i kì v ng c a m t c đông c th nào đó Xác su t đó c ng chính là ch s Banzhaf c a các

c đông Nh ng khi s c đông và s doanh nghi p xem xét l n, kh i l ng tính toán khi

ch y mô ph ng Monte Carlo c ng s r t l n Gi đ nh c a Levy b ch trích vì b qua đ ng c

l i ích c a các nhóm c đông nh và hành vi b phi u c a các c đông nh th c t c ng b tác

đ ng lôi kéo c a tâm lý b y đàn

Các nghiên c u khác v hành vi b phi u c a các nhóm c đông đ c th c hi n b i Shapiro

và Shapley (1978); Milnor và Shapley (1978); Dubey và Shapley (1979) cho th y r ng trong các k t qu b phi u c a nhóm c đông nh l có khuynh h ng h i t theo k t qu b phi u

c a các c đông l n c bi t là trong nh ng c u trúc s h u có yêu c u vi c b phi u c ng

d n, bu căcácăc đôngănh l ph iăliênăk tăđ đ s phi uăvƠăc ng iăđ i di n cho ph n v n

c aămìnhăthamăd đ i h i c đôngăho c ng c vƠoăh iăđ ng qu n tr ăThôngăth ngăcácă

NHTMCP Vi t Nam theo c uătrúcănƠy.ăC th trongătr ng h păSacombankăthìă i u 35

c a i u l doanh nghi păquiăđ nhărõăt l s h u c ph năđ đ căphépăc đ i di năvƠoă

H QT.ăN u theo gi đ nhănƠy,ăcóăth dùngăk t qu b phi u c a k t qu b phi u c aănhómă

c đôngăchínhăđ căl ng g n đúngăcho k t qu b phi u c aăđ i h i c đông.ăTrongălu n

v năs s d ng gi đ nhănƠyăđ phơnătíchănhómăắc đôngăkhác” c a Sacombank

r i ro và hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng Các nghiên c u tr c đây th ng ch t p trung vào các tác đ ng tr c ti p c a vi c t p trung quy n s h u (c đông th c hi n giám sát tài s n

c a mình t i ngân hàng) mà ch a xem xét đ y đ các tác đ ng gián ti p c a c u trúc s h u thông qua vi c phân b quy n ki m soát

Hình 3.1 Tác đ ng c a c u trúc s h u lên k t qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTMCP thông qua quy n ki m soát

Ngu n: tác gi t v

3.1.1 Mâu thu n y quy n - th a hành trong c u trúc s h u c a các NHTMCP

Lý thuy t u quy n th a hành đ c gi i thi u l n đ u b i nh ng nghiên c u c a Berle và Means (1932), Jensen và Meckling (1976) M i quan h gi a y quy n-th a hành đ c xem

nh là m t h p đ ng gi a ng i ch và ng i qu n lý đ c thuê Trong đó ng i ch y quy n cho ng i qu n lý đ c thuê th c hi n m t s th a hành và ng i qu n lý đ c phép

đ a ra nh ng quy t đ nh liên quan Thông th ng ng i ch ph i tr thù lao cho ng i qu n

lý đ c thuê đ h làm nh ng công vi c đ c y quy n Tuy nhiên, con ng i trong kinh t

h c đ c gi đ nh là duy lý, m i cá nhân luôn hành đ ng đ t i đa hóa l i ích c a mình Vì

v y, không ph i lúc nào ng i qu n lý c ng hành đ ng vì l i ích cao nh t c a ng i ch Vì

ng i ch ph i t n thêm chi phí đ giám sát ng i qu n lý nên ph n chi phí giám sát này s

đ c ng i ch s tr vào ti n công tr cho ng i qu n lý ho c là ng i qu n lý s ph i ch p

Quy n

ki m soát

doanh c a NHTMCP

- R i ro

- Hi u qu ho t đ ng

nh n các ràng bu c khác (c ng là m t d ng chi phí) đ đ m b o v i ng i ch v vi c h n ch nh ng hành đ ng có th gây thi t h i cho ng i ch T ng các chi phí giám sát, ràng bu c này đ c g i chung là chi phí y quy n-th a hành (agency cost) 16

Theo các nghiên c u c a La Porta et.al (1999); Bebchuk và Hamdani (2009); Faccio (2011); Lamy (2012), mâu thu n y quy n-th a hành d i góc đ c a c u trúc s h u ( đây ch a xem xét chi phí

y quy n c a n vay) đ c bi u hi n hai quan h y quy n chính Th nh t đó là quan h y quy

n-th a hành gi a ch s h u và ng i đi u hành/qu n lý (Ban giám đ c), nhà qu n lý có th hành đ ng không vì l i ích t t nh t cho c đông m c dù h đ c tr l ng đ làm vi c đó V n đ quan h y quy n th hai tr c đây ít đ c chú ý h n đó là v n đ y quy n gi a c đông ki m soát và c đông không ki m soát Các c đông ki m soát có đ ng c t l i ích riêng c a vi c ki m soát đ không t i

đa hóa l i ích c a đ i đa s các c đông (Barclay (1989); Shleifer &Vishny ( 1997))

3.1.2 V n đ y quy n-th a hành lo i 1

V n đ y quy n-th a hành lo i 1 là m i quan h y quy n th a hành gi a c đông và ban đi u hành trong ngân hàng B ph n qu n lý đ c thuê th c hi n m t s tác nghi p đ c y quy n và ch u s giám sát c a các c đông Do mâu thu n l i ích gi a c đông và ban đi u hành mà ban đi u hành c a các ngân hàng có th hành đ ng không vì l i ích c a c đông Các c đông vì th luôn mu n gi m các

r i ro t v n đ y quy n này b ng cách t ng c ng các bi n pháp giám sát ho c thi t k các ch đ

th ng ph t phù h p cho ng i qu n lý

các NHTMCP Vi t Nam, các c đông l n th ng tr c ti p hay gián ti p tham gia đi u hành ngân hàng nên xung đ t gi a nhóm c đông ki m soát và ban đi u hành là không l n

3.1.3 V n đ y quy n - th a hành lo i 2

Các c đông c a m t ngân hàng mua c phi u và có quy n tài s n (cash-flow right) đ i v i ngân hàng

đó, tuy nhiên, không ph i t t c các c đông đ u tham gia vào vi c qu n tr c a ngân hàng Thông

th ng, các c đông l n s tham gia vào h i đ ng qu n tr đ đi u hành ngân hàng Tuy nhiên, c ng

có tr ng h p c đông l n vì nhi u lý do không mu n tham gia h i đ ng qu n tr , nh ng v i quy n

bi u quy t c a mình h v n có th cho ý ki n và can thi p vào vi c đi u hành ngân hàng Trong khi

đó, có nh ng c đông hình th c, m c dù đ c tham gia h i đ ng qu n tr nh ng h g n nh không có quy n can thi p đ i v i nh ng quy t

16 N u xét v c c u v n c a doanh nghi p, thì chi phí y quy n s bao g m chi phí y quy n c a v n c ph n (agency cost of equity) và chi phí y quy n c a n (agency cost of debt)

đ nh chi n l c c a ngân hàng Do đó, đ nh ngh a v c đông ki m soát ph i d a trên quy n bi u quy t th c s c a các c đông

V n đ y quy n th a hành lo i 2 là m i quan h y quy n-th a hành gi a c đông ki m soát và

c đông không ki m soát Các c đông ki m soát th ng b nh h ng b i l i ích riêng c a vi c

ki m soát, nên có xu h ng t i đa hóa l i ích c a mình h n là l i ích c a đ i đa s c đông 17

Lamy (2012) cho r ng các nghiên c u tr c th ng gi đ ng các c đông ki m soát luôn thích r i

ro, nh ng th c t ph i xem xét thêm hi u ng v t p trung tài s n Rõ ràng không ph i c đông

ki m soát nào c ng thích ngân hàng ho t đ ng r i ro n u nh ph n l n tài s n c a ngân hàng là do

h đóng góp Nh ng khi có s tách bi t cao gi a quy n s h u và quy n ki m soát, c th là quy n l c hi m soát cao không t ng x ng v i quy n tài s n, thì mâu các c đông ki m soát s càng t ng khuynh h ng ho t đ ng r i ro cho ngân hàng

các NHTMCP Vi t Nam, s c đông và v n hóa th tr ng c a m t ngân hàng th ng là r t

l n, nhi u đ i h i c đông áp d ng qui t c b phi u c ng d n Do đó các c đông nh bu c ph i liên k t, y quy n v i nhau đ có đ s phi u tham đ i h i c đông ho c c đ i di n ng c vào

h i đ ng qu n tr Mâu thu n y quy n-th a hành gi a c đông không ki m soát và c đông ki m soát s cao h n mâu thu n y quy n-th a hành gi a c đông và ban giám đ c trong ngân hàng

3.2 Khái quát các nghiên c u v tác đ ng c a c u trúc s h u lên k t qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTMCP

Tác đ ng c a c u trúc s h u lên k t qu ho t đ ng (bao g m hi u qu ho t đ ng và r i ro cá bi t)

c a m t NHTMCP nói riêng và các công ty đ i chúng nói chung là m t ch đ đã và đang đ c tranh lu n Các nghiên c u th c nghi m các n c18 ch ra tác đ ng tiêu c c trên m c trung bình c a m c đ t p trung cao trong c u trúc s h u lên hi u qu ho t đ ng và đ ng th i làm t ng

ChơuăỂu.ăTuyănhiên,ătrong m t vƠiătr ng h păthìăm căđ t p trung cao trong c uătrúcăs

h u l iămangăđ nătácăđ ngătíchăc călênăgiáătr ngơnăhƠng.ăS khácăbi tăđóăc ngăđ cănghiênă

c u gi iăthíchăđ c b ngătácăđ ng c a v năđ th ch cácăn căcóăth ch t t,ăcóăcácăquiă

đ nh v minh b ch thôngătinăt tăvƠ b o v l iăíchăchínhăđángăc a c đôngănh (nh ăkh i cácă

n c Scandinave)ăthìăm căđ t p trung cao trong c uătrúcăs h u l iăcóătácăđ ngătíchăc călênăgiáătr ngơnăhƠng.ă

B ng 3-1 Tác đ ng c a m c đ t p trung cao trong c u trúc s h u lên r i ro vƠ hi u

qu ho t đ ng c a các ngơn hƠng Chơu Ểu

M căđ ăt pătrungătrongă

c uătrúcăs ăh uăcaoă

+ +ăn uăth ăch ăt t / -

n uăth ăch ăkém Ngu n: T ng h p t nghiênăc u Ilduara Busta (2012)

M t s nhƠănghiênăc u nh BarcaăvƠăBechtă(2001)ăvƠăAguileraăvƠăJackson (2003), Iannota

(2007), Lamy (2012) xemăxétăthêm tácăđ ng c a cácăbi n s khác trong c uătrúcăs h u, h bácăb gi đ nh r ng cácăc đôngălƠăm tănhómăđ ng nh t,ăvƠăchoăr ng cácălo i ch s h u khácănhauăcóăliênăquanăkhácănhauăđ năcácăv năđ r iăroăvƠăhi u qu ho tăđ ng c aăngơnăhƠng.ăCácăk t lu n đ c ng h v m tălỦăthuy t b i s khácăbi t v s thíchăr i ro gi aăcácălo i c đôngăkhácănhauă(nhƠăn c,ăn căngoƠi,ăgiaăđình,ăt ch cătƠiăchính…) d năđ n cácăđ ngăc ă

ng x khácănhauătrongăcácăv năđ y quy n ậ th aăhƠnh lo iăI,ăIIăđưănóiă trên

V m t th c nghi m, Kiruri (2013) c ngăxemăxétăcácăngơnăhƠngăho tăđ ng Kenya, c ngă

cho th y h ngătácăđ ng c aăcácălo i c đôngăki măsoátănh ăsau:

B ng 3-2 Tác đ ng c a các nhóm ch s h u lên r i ro vƠ hi u qu ho t đ ng c a ngơn

1.10 T ng k t khung đánh giá tác đ ng c a c u trúc s h u lên k t qu ho t đ ng c a

- oăb ngăch ăs ăBanzhaf

- Tháiăđ v iăr iăroăc aănhómăch ă

s ăh uăth căs ăc aăngơnăhƠng

- T ngăph năgi aăquy năs ăh uă vƠăquy năki măsoát.

V năđ yăquy nălo iăI

V năđ yăquy nălo iăII

L iăíchăriêngăc aăvi căki măsoát

Tácăđ ngăgiámăsátătƠiăs năđ u t t iăngơnăhƠng

Phơnăb ăquy năki măsoát

H nh 3.3 Tác đ ng c a th ch vƠ phơn gi i tác đ ng c a các lo i c đông n m quy n ki m soát

Ngu n: T t ng h p t cácănghiênăc uălỦăthuy tăvƠăth c nghi mătrìnhăbƠyă m că3.1ăvƠă3.2

- Gi măhi uăqu ăho tăđ ng

- T ngăr iăroăho tăđ ng

- T ngăhi uăqu ăho tăđ ng

- KhôngălƠmăt ngăr iăro

Tácăđ ngăc aăth ăch

Phơnăgi iătácăđ ngăc aăt ngălo iăc ăđôngăki măsoát

S ăh uăn c ngoƠiă

- T ngăhi uăqu ăho tăđ ng

- Gi măr iăroăho tăđ ng

- Gi măhi uăqu ăho tăđ ng

- Gi măr iăroăho tăđ ng

- Gi măhi uăqu ăho tăđ ng

- T ngăr iăroăho tăđ ng

- Trungătínhă(cònăph ăthu căvƠoăngƠnhăngh ăkinhădoanhă

chínhăc aăcácăcôngăty)