NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI NHỮNG QUỐC GIA ĐANG PHÁT TRIỂN.PDF

GIA ANG PHÁT TRI N Chuyên ngành: Tài chính- Ngân hàng... Kí hi u Ý ngh a BRICS Brazil, Nga, n , Trung Qu c, Nam Phi FEM Ph ng pháp fixed effects FGLS Feasible Generalized Least Square

GIA ANG PHÁT TRI N

Chuyên ngành: Tài chính- Ngân hàng

Tôi xin cam đoan r ng lu n v n “Nghiên c u các nhân t tác đ ng đ n

đ u t tr c ti p n c ngoài t i nh ng qu c gia đang phát tri n” là công trình nghiên c u c a riêng tôi

Các thông tin d li u đ c s d ng trong lu n v n là trung th c, các n i dung trích d n đ u có ghi ngu n g c và các k t qu trình bày trong lu n v n

ch a đ c công b t i b t k công trình nghiên c u nào khác

H c viên

Bùi Th Bích Ph ng

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T

DANH M C CÁC B NG

DANH M C HÌNH V

TÓM T T 1

1 GI I THI U 2

2 NGHIÊN C U LÝ THUY T VÀ TH C NGHI M V CÁC NHÂN T TÁC NG N FDI 6

2.1 Nghiên c u lý thuy t v các nhân t tác đ ng đ n FDI 6

2.2 Nghiên c u th c nghi m v các nhân t tác đ ng đ n FDI 9

3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 27

3.1 Mô hình nghiên c u 27

3.2 Ph ng pháp nghiên c u 34

3.3 D li u nghiên c u 37

3.3.1M u nghiên c u 37

4.1 Th ng kê mô t 42 4.2 K t qu nghiên c u 45

5 K T LU N 58

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

Kí hi u Ý ngh a

BRICS Brazil, Nga, n , Trung Qu c,

Nam Phi

FEM Ph ng pháp fixed effects

FGLS Feasible Generalized Least Square

Internalization

UNCTAD

Liên Hi p th ng m i và phát tri n

th gi i (United Nations Conference

on Trade and Development)

B ng 3.1: B ng mô t bi n trong mô hình nghiên c u 30

B ng 3.2: Danh sách các n c trong m u nghiên c u 38

B ng 3.3: Ngu n d li u nghiên c u 40

B ng 4.1: Phân tích mô t d li u c a các n c đang phát tri n giai đo n 2000-2012 42

B ng 4.2: Ma tr n t ng quan gi a các bi n trong mô hình nghiên c u 43

B ng4.3: K t qu ch s nhân t phóng đ i VIF c a các bi n trong mô hình 45

B ng 4.4: K t qu c tính các nhân t tác đ ng đ n FDI theo Pooled OLS 46

B ng 4.5: K t qu c tính các nhân t tác đ ng đ n FDI theo FEM

B ng 4.10: K t qu c tính các nhân t tác đ ng đ n FDI theo ph ng pháp

FGLS 53

3

TÓM T T

Ho t đ ng đ u t tr c ti p n c ngoài vào nh ng n c đang phát tri n

đã gia t ng m nh m trong nh ng n m g n đây và đang m t đóng vai trò quan

tr ng trong s phát tri n c a các n c ch nhà Do đó, nghiên c u các nhân t tác đ ng đ n đ u t tr c ti p n c ngoài là đi u r t c n thi t M c tiêu c a bài

lu n v n là xác đ nh, b ng cách c tính d a vào mô hình d li u b ng (panel data), nh ng nhân t tác đ ng đ n dòng v n FDI t i các qu c gia đang phát tri n Bài vi t s d ng m u 30 qu c gia đang phát tri n có thu nh p trung bình

và th p trong giai đo n t n m 2000 đ n 2012, c tính b ng ph ng pháp FGLS cho th y quy mô th tr ng, t ng d tr , c s v t ch t, chi phí lao

đ ng và đ m th ng m i là nh ng nhân t tác đ ng đ n FDI ch y vào các

qu c gia đang phát tri n

1 GI I THI U

Trong nh ng th p k v a qua, đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI) đã có

s gia t ng nhanh chóng trên toàn th gi i, t m c trung bình hàng n m 142

t USD trong nh ng n m 1985 – 1990 lên h n 385 t USD n m 1996, đ n

n m 2007, FDI đã đ t m c 1.9 nghìn t USD (UNCTAD, 2009) Tuy nhiên,

n m 2008, do nh h ng c a cu c kh ng ho ng tài chính khi n cho dòng v n FDI s t gi m 14% (ch còn 1,7 nghìn t USD) và 1.2 nghìn t USD n m

2009 Cho đ n n m 2010, đã đánh d u s gia t ng tr l i c a FDI trên toàn

c u v i m c 1.2 nghìn t USD t ng 15% so v i n m 2009, FDI ti p t c gia

t ng trong n m 2011 đ t m c 1.65 nghìn t USD (UNCTAD, 2012) Tuy nhiên, đ u t tr c ti p n c ngoài toàn c u gi m 18% trong n m 2012, gi m

t m c 1.65 nghìn t USD n m 2011 xu ng 1.35 nghìn t USD N m 2013, FDI d ki n v n gi m c t ng đ ng v i n m 2012, kho ng 1.45 nghìn t USD N u đi u ki n kinh t v mô ti p t c đ c c i thi n và nhà đ u t l y l i

ni m tin trong trung h n, các công ty đa qu c gia có th chuy n đ i l ng ti n

m t h đang n m gi thành nh ng kho n đ u t m i, giúp cho FDI có th đ t

m c 1.6 nghìn t USD vào n m 2014 và 1.8 nghìn t USD trong n m 2015

Hình 1.1: u t tr c ti p n c ngoài trong giai đo n t n m 1995-2012

Các qu c gia đang phát tri n c ng không ph i là tr ng h p ngo i l

Nh ng n c này đã gia t ng t l FDI trong t ng ngu n v n FDI toàn c u hàng n m ch y vào n c mình t 15% n m 1990 lên 37% n m 2008 (UNCTAD 2009) và sau đó g n 46% n m 2011 (UNCTAD, 2012) FDI ch y vào các n n kinh t đang phát tri n t ng lên đ n 52% trong n m 2012 S gia

t ng c a dòng v n FDI t n m 1990 cho th y các công ty đa qu c gia đã nh n

th y đ c kh n ng sinh l i ti m n ng t nh ng đi m đ n này

ng th i, FDI đóng vai trò quan tr ng trong s phát tri n c a n c

ch nhà b i nh ng l i ích liên quan t i khoa h c, công ngh m i, k n ng

qu n lý, k n ng lao đ ng, v n và t o thêm nhi u vi c làm c ng nh c i ti n

đi u ki n làm vi c cho các lao đ ng đ a ph ng, thúc đ y s phát tri n trong các lnh v c mà h đ u t t i n c đó

Do đó, m t câu h i đ c đ t ra đ i v i các nhà làm chính sách t i các

n c đang phát tri n là làm sao đ thu hút FDI vào n c mình? tr l i câu

h i này, tr c h t, h c n xác đ nh rõ nh ng nhân t nào nh h ng đ n dòng

v n FDI vào các n c mình, đ c bi t là nh ng n c đang phát tri n có thu

nh p trung bình và th p

Chính vì th , tôi quy t đ nh ch n đ tài “ Nghiên c u các nhân t tác

đ ng đ n đ u t tr c ti p n c ngoài t i nh ng qu c gia đang phát tri n”

cho lu n v n c a mình

M c tiêu nghiên c u c a bài lu n v n là xác đ nh các y u t tác đ ng

ch y u đ n dòng v n đ u t vào các n c đang phát tri n có thu nh p trung bình và th p trong b i c nh toàn c u hóa đang di n ra trên th gi i

D a vào k t qu nghiên c u th c nghi m c a Ab Quyoom Khachoo và Mohd Imran Khan (2012), câu h i nghiên c u đ t ra là: Li u các y u t nh quy mô th tr ng, t ng d tr , chi phí lao đ ng, c s h t ng, đ m th ng

m i có tác đ ng đ n ho t đ ng đ u t tr c ti p n c ngoài t i nh ng n c đang phát tri n có thu nh p trung bình và th p hay không ?

Lu n v n s d ng d li u b ng bao g m 30 qu c gia đang phát tri n có thu nh p trung bình và th p trong giai đo n t n m 2000 đ n 2012, c tính

b ng ph ng pháp FGLS đ có th x lý t t hi n t ng ph ng sai thay đ i

c a mô hình

Ph n còn l i c a bài vi t đ c phân chia nh sau:

Ph n 2: T ng quan nh ng nghiên c u tr c đây: g m nh ng nghiên

c u v m t lý thuy t và th c nghi m v các nhân t tác đ ng đ n đ u t tr c

ti p n c ngoài t i nh ng n c đang phát tri n

Ph n 3: Ph ng pháp nghiên c u: g m có mô hình nghiên c u, ph ng pháp nghiên c u và d li u nghiên c u

Ph n 4: K t qu nghiên c u

Ph n 5: K t lu n

2 NGHIÊN C U LÝ THUY T VÀ TH C NGHI M V

2.1 Nghiên c u lý thuy t v các nhân t tác đ ng đ n FDI

M t công ty có th có nhi u đ ng l c đ th c hi n đ u t tr c ti p ra

n c ngoài, do đó, không có m t lý thuy t chung nào v FDI có th gi i thích

m t cách toàn di n s t n t i c a các công ty đa qu c gia (MNCs), s n ph m

Theo ph ng pháp ti p c n th tr ng v n, nguyên nhân quan tr ng

d n đ n s d ch chuy n c a các dòng v n là do s khác bi t trong lãi su t

gi a các qu c gia, ph ng pháp này nói r ng dòng v n có xu h ng ch y đ n

nh ng n i có t su t sinh l i cao nh t Tuy nhiên ph ng pháp này l i không

đ c p đ n s khác bi t c b n gi a đ u t gián ti p và đ u t tr c ti p

Hymer (1960) cho r ng khi đ u t ra n c ngoài, m c dù nhà đ u t

n c ngoài có m t s b t l i nh : kho ng cách đ a lý làm t ng chi phí v n chuy n các ngu n l c, thi u hi u bi t v môi tr ng xa l làm t ng chi phí thông tin, thi t l p m i quan h khách hàng m i và h th ng cung c p m i

c ng m t nhi u chi phí so v i công ty trong n c, nh ng h v n ti n hành đ u

t tr c ti p ra n c ngoài b i h n m gi nh ng l i th đ c quy n nh : công ngh , th ng hi u, k n ng qu n lý và l i ích kinh t nh quy mô c a công

ty… giúp h gi m đ c chi phí kinh doanh và t ng doanh thu so v i công ty trong n c Tuy nhiên lý thuy t này v n ch a gi i thích đ c nhân t th c s tác đ ng đ n quy t đ nh FDI vào m t qu c gia các MNCs

Theo lý thuy t chu k s ng s n ph m c a Vernon (1966), đ i v i h u

h t các doanh nghi p tham gia kinh doanh qu c t thì chu kì s ng c a các s n

ph m này bao g m ba giai đo n ch y u: giai đo n s n ph m m i, giai đo n

s n ph m chín mu i, giai đo n s n ph m chu n hóa

Theo ông, khi s n xu t m t s n ph m đ t t i giai đo n chu n hóa trong chu k phát tri n c a mình c ng là lúc th tr ng s n ph m này có nhi u nhà cung c p giai đo n này, s n ph m ít đ c c i ti n, nên c nh tranh gi a các nhà cung c p d n t i quy t đ nh gi m giá, do đó d n t i quy t đ nh c t gi m chi phí s n xu t ây là lý do đ các nhà cung c p chuy n s n xu t s n ph m sang nh ng n c cho phép chi phí s n xu t th p h n

Lý thuy t OLI c a Dunning v FDI, đây là minh ch ng thuy t ph c

nh t v đ ng c đ u t tr c ti p ra n c ngoài đ c đ a ra b i Dunning (1980) Ông đã gi i thích các nhân t tác đ ng đ n FDI bao g m: l i th v quy n s h u (Ownership), v qu c gia (Location) và l i th qu c t hóa (Internalization) đ c xem nh là khuôn kh lý thuy t OLI

Th nh t, các công ty nên có l i th v quy n s h u cho phép h c nh tranh hi u qu trong th tr ng n i đ a, ví d , quy trình s n xu t c a công ty, công ty có l i th c nh tranh h n các công ty trong n c, và nó c ng bao g m

th ng hi u, b n quy n, công ngh và k n ng qu n lý

Th hai, n c ch nhà nên s h u nh ng l i th c nh tranh qu c gia,

đi u này s khuy n khích công ty n c ngoài đ n tr c ti p s n xu t ph c v

th tr ng trong n c thay vì xu t kh u vào n c đó, ví d , chi phí s n xu t

và v n chuy n th p, u đãi thu , r i ro th p, …

Và cu i cùng, l i th qu c t hóa ( l i th công ty t s n xu t ra s n

ph m ch không ph i thông qua vi c h p tác v i công ty t i n c ch nhà ) giúp công ty xây d ng và khai thác n ng l c c a mình nh chi phí v n chuy n

th p, qu n lý hi u qu và ki m soát ch t l ng t t, đ s n xu t h n là ph thu c vào h p đ ng v i công ty n c ngoài, b i nó th ng hàm ch a nhi u

r i ro do công ty ph i ti t l m t s thông tin đ c quy n v i đ i tác

Dunning (1988) cho r ng l i th OLI có th khác nhau ph thu c vào

vi c các qu c gia đó phát tri n ít hay đã phát tri n, l n hay nh , ngành công nghi p đó là thâm d ng lao đ ng hay v n, th tr ng đó là m i n i hay đã

tr ng thành, c nh tranh hay đ c quy n

Theo Jack Behrman (1972) 1 FDI có th đ c chia thành b n lo i: FDI tìm ki m th tr ng, FDI tìm ki m tài nguyên, FDI ti m ki m hi u qu th

tr ng, FDI tìm ki m tài s n chi n l c

1 Trích d n t John H.Dunning, Sarianna M.Lunda (2008) Multinational Enterprises and

Global Economy (2nd ed.) Edward Elgar Publishing, Inc

có k n ng), c s v t ch t (c ng, đ ng, n ng l ng, vi n thông), và trình đ công ngh

i v i FDI tìm ki m hi u qu th tr ng, các nhân t đ u vào truy n

th ng đóng vai trò ít h n trong vi c nh h ng đ n FDI, trong khi đó, các y u

t nh n ng l c và kh n ng, c ch khuy n khích, s s n có và ch t l ng

c a công ty t i n c ch nhà, đ c tính c nh tranh c a th tr ng trong n c, nhu c u tiêu dùng t nhiên và chính sách v mô, vi mô c a chính ph đóng vai trò quan tr ng h n

Và cu i cùng, FDI tìm ki m tài s n chi n l c, đ i v i hình th c này, các nhà đ u t s mua l i tài s n c a công ty n c ngoài đ thúc đ y m c tiêu chi n l c trong dài h n c a h , đ c bi t là gi v ng ho c gia t ng kh n ng

c nh tranh trên toàn c u

2.2 Nghiên c u th c nghi m v các nhân t tác đ ng đ n FDI

Có nhi u b ng ch ng th c nghi m nh m xác đ nh các nhân t tác đ ng lên dòng v n FDI Tuy nhiên, có nhi u y u t đ c coi là nhân t tác đ ng

đ n FDI trong m i nghiên c u m i qu c gia Vì v y, r t khó đ li t kê các nhân t tác đ ng, đ c bi t là theo th i gian m t s nhân t có th có ho c không có ý ngh a th ng kê

Do đó, ph n xem xét l i b ng ch ng th c nghi m này s t p trung vào

nh ng nghiên c u v các nhân t tác đ ng lên FDI t i các n c đang phát tri n, các n n kinh t m i n i và nh ng qu c gia có n n kinh t chuy n đ i

 Nghiên c u c a Agarwal (1980): Determinants of foreign direct investment: A survey

Trong nghiên c u c a mình, Agarwal (1980) th c hi n kh o sát các nhân t tác đ ng đ n FDI t i các qu c gia đang phát tri n đã phát hi n ra ba nhân t quan tr ng bao g m: s b t n chính tr - nhân t ng n c n FDI, s u đãi dành cho đ u t tr c ti p n c ngoài – nhân t khuy n khích FDI, chi phí lao đ ng r - l i th so sánh c a các n c đang phát tri n so v i các n c phát tri n

 Nghiên c u c a Shamsuddin (1994): Economic Determinants of Foreign Direct Investment in Less Developing Countries

Shamsuddin (1994) s d ng d li u chéo cho n m 1983 t i 36 qu c gia đang phát tri n cho th y bi n GDP/ ng i đ i di n cho quy mô th tr ng c a

n c ch nhà là nhân t quan tr ng nh t trong vi c thu hút FDI Các nhân t quan tr ng khác tác đ ng đ n FDI bao g m chi phí lao đ ng (l ng), môi

tr ng đ u t đ i di n b i n bình quân đ u ng i

Ngoài ra, FDI còn ch u nh h ng b i các nhân t nh m c vi n tr bình quân đ u ng i t các n c t b n (bao g m c h tr phát tri n chính

th c song ph ng, đa ph ng) và s n đ nh c a n n kinh t đ c đ i di n

b i m c thay đ i trong giá c , n ng l ng s n có c a n c nh n đ u t có tác

đ ng đáng k lên quy t đ nh đ u t c a các nhà đ u t n c ngoài

Quy mô th tr ng l n h n cùng v i s gia t ng trong vi n tr công s thu hút đ c nhi u FDI h n, ng c l i chi phí l ng cao h n, môi tr ng đ u

t nghèo nàn, kinh t b t n s làm gi m sút l ng v n đ u t tr c ti p n c ngoài ch y vào n c ch nhà

 Nghiên c u c a Loree và Guisinger (1995): Policy and non-policy determinants of U.S equity foreign direct investment

D a vào d li u kh o sát đ u t ra n c ngoài đ c th c hi n b i Phòng

th ng m i M n m 1977 và 1982, Loree và Guisinger (1995) bàn lu n v

ch đ “Các nhân t thu c v chính sách và phi chính sách c a n c nh n

đ u t tác đ ng lên quy t đ nh đ u t ra n c ngoài c a các nhà đ u t M ”

nh m m c đích xác đ nh các y u t th c s nh h ng đ n vi c thu hút đ u t

c a các MNC M t i các qu c gia trong danh m c kh o sát

Trong công trình nghiên c u c a mình, Loree và Guisinger đã s d ng

c mô hình d li u chéo và phân m u d li u c a mình thành hai nhóm: các

n c đang phát tri n và các n c đã phát tri n

K t qu cho th y, m t s bi n có ý ngha th ng kê thay đ i qua các n m

C th là, bi n r i ro qu c gia có ý ngh a th ng kê trong n m 1982 nh ng không có ý ngha th ng kê trong n m 1977, đi u này có th do các nhà đ u t

M tr nên th n tr ng h n đ i v i s n đ nh c a qu c gia đó b i vào đ u

nh ng n m 1980 khi kinh t th gi i đang trong giai đo n suy thoái t i t k

t sau chi n tranh th gi i l n th hai và quy mô n công c a các qu c gia đang phát tri n t ng lên m nh m Bi n khác bi t v n hóa và GDP/ ng i có ý ngha th ng kê trong n m 1977 nh ng không có ý ngh a th ng kê trong n m

cao t ng ng v i m c l ng cao, khi n cho tác đ ng cu i cùng c a l ng có

th b xóa b , do đó, h s c a bi n l ng đ i di n cho chi phí lao đ ng không

có ý ngha th ng kê trong hai n m nghiên c u

Bên c nh đó, các tác gi c ng phát hi n ra các bi n thu c v chính sách

nh u đãi đ u t (h s mang d u d ng), nh ng quy đ nh v ho t đ ng kinh doanh (h s mang d u âm), thu su t có hi u l c c a n c ch nhà (h s mang d u âm) có ý ngha th ng kê và khác bi t khá l n gi a nh ng n c đang phát tri n v i n c phát tri n, gi a n m 1977 và n m 1982

 Nghiên c u c a Beven và Estrin (2000): The Determinants of Foreign Direct Investment in Transition Economies

T ng t , Beven và Estrin (2000) s d ng ph ng pháp d li u b ng

và h i quy hai b c đ xác đ nh các y u t nh h ng đ n FDI t i các n n kinh t chuy n đ i (Trung và ông Âu) t n m 1994 – 1998 trong s các nhân t r i ro qu c gia, chi phí lao đ ng, quy mô th tr ng n c nh n đ u t

và các bi n v mô khác nh chênh l ch lãi su t trái phi u m t n m c a qu c gia đ u t v i lãi su t ti n g i c a qu c gia nh n đ u t , kho ng cách gi a th

đô c a n c đ u t v i n c nh n đ u t , s khác bi t gi a các qu c gia

ng th i, các tác gi c ng c tính các nhân t tác đ ng đ n x p h ng

r i ro qu c gia: t l khu v c t trên GDP, ch s đánh giá ch t l ng doanh thu (doanh thu bán ra ngoài đ c x p h ng cao, doanh thu n i b x p h ng

th p), ch s kinh t v mô, vi mô (l m phát, cán cân ngân sách/ GDP, n

n c ngoài, d tr ngo i h i không bao g m c vàng, s n l ng công nghi p

đ u ra/ GDP), tham nh ng

K t qu cho th y, quy mô th tr ng mà c th là GDP, x p h ng r i ro

qu c gia tác đ ng cùng chi u lên FDI, kho ng cách và chi phí lao đ ng có tác

đ ng ng c chi u v i FDI

Ngoài ra, x p h ng r i ro qu c gia ch u nh h ng b i s phát tri n c a khu v c t nhân, s phát tri n c a ngành, cán cân tài khóa, t ng d tr và tham nh ng

 Nghiên c u c a Garibaldi và c ng s (2002): What moves capital to transition economies?

Garibaldi và c ng s (2002) nghiên c u dòng v n FDI và đ u t gián

ti p vào 26 n n kinh t chuy n đ i t i ông Âu bao g m c Liên bang Xô

Vi t t 1990 đ n 1999

K t qu h i quy cho th y FDI có th đ c gi i thích t t b i các nhân t

c b n c a n n kinh t nh s n đ nh c a kinh t v mô, m c đ c i cách c a

n n kinh t , t do hóa th ng m i, tài nguyên thiên nhiên, ph ng pháp t nhân hóa (ch s t do hóa c a De Melo, Denizer và Gelb (1996, 1997), EBRD), rào c n đ i v i đ u t tr c ti p n c ngoài, tình tr ng quan liêu c a chính ph (liên quan đ n v n n n tham nh ng n c nh n đ u t )

Tuy nhiên, tác gi l i không tìm th y tác đ ng c a l ng lên dòng v n

đ u t tr c ti p trong m u c a mình

Ngoài ra, ngo i tr bi n tài nguyên thiên nhiên, nh ng bi n đ i di n cho đi u ki n ban đ u nh th i gian d i ch đ c ng s n hay n l c t do hóa tr c chuy n đ i d ng nh c ng không có nh h ng đ n quy t đ nh

c a các nhà đ u t n c ngoài

H n n a, các tác gi c ng nh n th y, m t qu c gia đ c các t ch c

x p h ng cao thì s thu hút đ c nhi u v n đ u t h n các qu c gia còn l i

 Nghiên c u c a Peter Nunnenkamp (2002): Determinants of FDI in developing countries: Has globalization changed the rules of the game?

Ng i ta tin r ng xu h ng toàn c u hóa s n xu t và marketing có ý ngha to l n giúp các n c đang phát tri n thu hút ngu n v n FDI vào n c mình S bùng n c a dòng v n FDI vào nh ng n c này b t đ u t nh ng

n m 1990 đã cho th y quan đi m c a các công ty qu c gia xem đây là khu

v c tìm ki m l i nhu n ti m n ng

Bên c nh đó, nhi u chuyên gia cho r ng y u t quy t đ nh và đ ng l c thúc đ y FDI t i các n c đang phát tri n s thay đ i trong ti n trình toàn c u hòa Do đó, các n c này s không còn kh n ng duy trì s h p d n kích thích dòng v n FDI vào n c mình

ki m đ nh đi u này, Peter Nunnenkamp (2002) đã th c hi n bài

nghiên c u “ Các nhân t tác đ ng FDI t i các n c đang phát tri n: Li u toàn c u hóa có làm thay đ i lu t ch i?” t i 28 qu c gia đang phát tri n

đ c kh o sát trong ERT (2000) t nh ng n m cu i 1980 nh m xem xét tác

đ ng c a nhóm bi n truy n th ng và nhóm bi n phi truy n th ng lên v c thu hút v n đ u t n c ngoài t i nh ng n c đang phát tri n

Nhóm bi n truy n th ng bao g m quy mô th tr ng ( dân s , GDP/

ng i ), t c đ t ng tr ng c a th tr ng ( t ng tr ng c a GDP), t c ngh n hành chính, h n ch đ u t , r i ro qu c gia

Nhóm bi n phi truy n th ng bao g m các y u t đ u vào mà m t s n

ph m c nh tranh qu c t c n t i các qu c gia đang phát tri n, trình đ lao

đ ng ( s n m đi h c trung bình ), các nhân t chi phí liên quan đ n thu , đi u

ki n làm vi c, quy đ nh c a th tr ng lao đ ng và tác đ ng c a công đoàn, s thay đ i trong t tr ng th ng m i đ i di n cho m c đ m c a th ng m i

 Nghiên c u c a Elizabeth Asiedu (2005): Foreign Direct Investment

in Africa: The Role of Natural Resources, Market Size, Government Policy, Institutions and Political Instability

ây là công trình nghiên c u th c nghi m c a Elizabeth Asiedu (2005)

v v n đ “ u t tr c ti p n c ngoài t i Châu Phi: Vai trò c a tài nguyên

thiên nhiên, quy mô th tr ng, chính sách c a chính ph , các t ch c và b t

n chính tr ”

Nghiên c u này xem xét d a quy mô m u g m 22 qu c gia trong SSA (các qu c gia n m phía Nam Sahara, châu Phi) trong giai đo n 1984 -2000

đánh giá các nhân t tác đ ng đ n vi c thu hút FDI t i các n c

SSA, trong công trình nghiên c u c a mình, Elizabeth Asiedu s d ng

ph ng pháp d li u b ng v i tác đ ng c đ nh

K t qu nghiên c u c a Elizabeth Asiedu cho th y m t qu c gia có th

tr ng n i đ a l n, giàu tài nguyên thiên nhiên s thu hút đ c nhi u FDI đ u

t vào n c đó h n các n c khác

ng th i, c s h t ng t t, l m phát th p, t l ng i dân có trình đ

v n hóa cao, đ m th ng m i l n, ít tham nh ng, chính tr n đ nh và h

th ng pháp lu t đang tin c y c ng là nh ng nhân t quan tr ng trong vi c thúc

Các k t qu c ng cho th y h p tác kinh t có th làm t ng kh n ng thu hút FDI b ng cách ph i h p chính sách gi a các n c (ch ng h n, các n c

có th tham gia m t chính sách ch ng tham nh ng hay th c hi n chính sách nhà đ u t thân thi n b ng cách g b d n các h n ch chuy n l i nhu n v

n c…), đ ng th i nó c ng làm t ng quy mô th tr ng, do đó s làm cho

vi c đ u t vào khu v c này tr nên h p d n h n

 Nghiên c u c a Pravakar Sahoo (2006): Foreign Direct Investment

in South Asia: Policy, Trends, Impact and Determinants

Pravakar Sahoo (2006) đã th c hi n nghiên c u các nhân t tác đ ng lên FDI t i các n c Nam Á trong giai đo n 1975 – 2003, bao g m n ,

Pakistan, Bangladesh, Srilanka, s d ng b ng đ ng liên k t và OLS t ng h p, trong mô hình có 11 bi n gi i thích

K t qu cho th y các nhân t nh quy mô th tr ng, t l t ng tr ng

l c l ng lao đ ng, ch s c s h t ng và đ m th ng m i có tác đ ng lên FDI

Nghiên c u c ng khuy n ngh r ng đ thu hút nhi u h n n a dòng v n FDI vào nh ng n c này c n duy trì đà t ng tr ng đ c i thi n quy mô th

tr ng, chính sách th ng m i đ s d ng lao đ ng d th a t t h n, gi i quy t nh ng ách t c v c s h t ng và cho phép chính sách th ng m i m

c a h n

 Nghiên c u c a Erdal Demirhan, Mahmut Masca (2008): Determinants of foreign direct investment flows to developing countries: a cross-sectional analysis

Erdal Demirhan, Mahmut Masca (2008) th c hi n nghiên c u t i 38

qu c gia đang phát tri n trong giai đo n t 2000 – 2004 v i b y bi n gi i thích trong mô hình

ng th i, các tác gi l n l t s d ng bi n t c đ t ng tr ng GDP/

ng i và GDP (ho c GDP/ ng i) làm bi n đ i di n cho quy mô th tr ng

Trong tr ng h p bi n đ i di n là t c đ t ng tr ng GDP/ ng i thì h

s h i quy mang d u d ng và có ý ngh a th ng kê, ngh a là khi có m t s gia

t ng trong t c đ GDP/ ng i s thu hút đ c nhi u FDI h n

Tuy nhiên, trong tr ng h p, bi n đ i di n là GDP (ho c GDP/ ng i) thì quy mô th tr ng không tác đ ng đ n FDI Ngoài ra, c s v t ch t và đ

m th ng m i c ng đóng vai trò quan tr ng trong vi c thu hút FDI t i nh ng

qu c gia này

 Nghiên c u c a Mohamed Amal và c ng s (2010): Determinants of Foreign Direct Investment in Latin America

Các tác gi đã xem xét các y u t nh h ng đ n FDI b ng cách s

d ng m u tám n c châu M Latinh trong giai đo n t n m 1996 - 2008

K t qu c a h cho th y trong đi u ki n kinh t t ng tr ng và n đ nh

c ng nh đ m th ng m i l n s thu hút đ c nhi u FDI đ u t vào qu c gia đó

FDI đ u t vào các th tr ng này đ u là FDI tìm ki m hi u qu và tìm

ki m th tr ng, b i vì l m phát, đ m th ng m i và GDP bình quân đ u

ng i có t ng quan d ng và có ý ngh a th ng kê v i bi n ph thu c

n đ nh chính tr c ng có ý ngh a th ng kê và có t ng quan d ng v i FDI, đi u này hàm ý r ng n u c i thi n tình tr ng chính tr c a qu c gia s thu hút đ c nhi u nhà đ u t n c ngoài h n

Ngoài ra, bi n hi u qu chính ph có t ng quan âm v i FDI và có ý ngha th ng kê, đi u này có th là do các MNC nh n th y đi u ki n kinh t tích c c, tri n v ng th ng m i t t và các y u t tích c c khác tác đ ng lên quy t đ nh đ u t c a các MNC, cho nên qu c gia v n thu hút đ c FDI b t

ch p s thi u hi u qu trong qu n lý c a chính ph qu c gia đó

 Nghiên c u c a Pravin Jadhav (2012): Determinants of foreign direct investment in BRICS economies: Analysis of economic, institutional and political Factor

Trong nghiên c u này tác gi đã đi xác đ nh các nhân t tác đ ng lên FDI t i các n n kinh t BRICS t n m 2000 – 2009, b ng cách s d ng ki m

đ nh tính d ng (panel unit – root test) và h i quy đa bi n

D a trên nh ng nghiên c u th c nghi m tr c đây, các tác gi đã t ng

h p các bi n ti m n ng có th tác đ ng đ n ho t đ ng thu hút FDI t i các

n c BRICS bao g m các nhân t thu c v kinh t : quy mô th tr ng, đ m

th ng m i, tài nguyên thiên nhiên; các nhân t liên quan đ n b máy chính quy n và chính tr nh s n đ nh kinh t v mô (l m phát), n đ nh chính tr , tính hi u qu c a chính ph , ch t l ng c a cam k t chính ph , ki m soát tham nh ng, nhân quy n, quy đ nh c a lu t pháp

K t qu cho th y các y u t thu c v kinh t có ý ngha th ng kê cao

h n nh ng y u t liên quan đ n b máy t ch c và chính tr t i các n n kinh

t BRICS

C th , quy mô th tr ng đ c đo l ng b i GDP th c có t ng quan

d ng v i FDI và có ý ngh a th ng kê, đi u này hàm ý r ng h u h t các nhà

 Nghiên c u c a Ab Quyoom Khachoo và Mohd Imran Khan (2012) : Determinants of FDI inows to developing countries: a panel data analysis

Ab Quyoom Khachoo và Mohd Imran Khan (2012) d a vào mô hình

d li u b ng (panel data) s d ng m u 32 qu c gia đang phát tri n t n m

i u này hàm ý r ng các qu c gia càng có c s h t ng đ c c i thi n

và t t h n, ngu n lao đ ng giá r , quy mô th tr ng l n, tích l y càng nhi u càng có l i th c nh tranh so v i các n c khác trong vi c thu hút đ u t

n c ngoài

D i đây là b ng t ng h p k t qu c a các nghiên c u th c nghi m trong th i gian tr c đây

- S b t n chính tr tác

đ ng ng c chi u lên FDI

- S u đãi dành cho đ u t

tr c ti p n c ngoài tác đ ng cùng chi u lên FDI

36 qu c gia đang phát tri n

- GDP/ ng i đ i di n cho quy mô th tr ng c a n c ch nhà có tác đ ng cùng chi u lên FDI

- Chi phí l ng cao, môi

tr ng đ u t nghèo nàn, kinh

t b t n tác đ ng ng c chi u lên FDI

Loree và - D li u kh o sát - M t s bi n có ý ngha

Guisinger

(1995)

đ u t ra n c ngoài

đ c th c hi n b i Phòng th ng m i M

n m 1977 và 1982

- D li u chéo

- Phân m u d li u

c a mình thành hai nhóm: các n c đang phát tri n và các n c

- H i quy hai b c

- Quy mô th tr ng, x p

h ng r i ro qu c gia tác đ ng cùng chi u lên FDI

- Kho ng cách và chi phí lao đ ng có tác đ ng ng c chi u v i FDI

Garibaldi và

c ng s (2002)

- 26 n n kinh t chuy n đ i t i ông

Âu bao g m c Liên bang Sô Vi t t 1990

- S n đ nh c a kinh t v

mô, m c đ c i cách c a n n kinh t , t do hóa th ng m i, tài nguyên thiên nhiên, ph ng

nh ng n m cu i 1980

- Các y u t thu c v truy n th ng liên quan đ n th

tr ng v n là y u t chi ph i

ho t đ ng đ u t tr c ti p

- Các y u t phi truy n

th ng th ng không tr nên quan tr ng h n v i ti n trình toàn c u hóa

Elizabeth

Asiedu (2005)

- 22 qu c gia trong SSA trong giai đo n

1984 -2000

- D li u b ng

- Tác đ ng c đ nh

- Th tr ng n i đ a l n, giàu tài nguyên thiên nhiên tác

đ ng cùng chi u lên FDI

- C s h t ng t t, l m phát th p, t l ng i dân có trình đ v n hóa cao, đ m

th ng m i l n, ít tham nh ng, chính tr n đ nh và h th ng pháp lu t đang tin c y tác đ ng

cùng chi u lên FDI

Pravakar Sahoo

(2006)

- Các n c Nam Á trong giai đo n 1975 –

Erdal Demirhan,

Mahmut Masca

(2008)

- 38 qu c gia đang phát tri n trong giai

đo n t 2000 – 2004

- T c đ t ng tr ng GDP/

ng i làm đ i di n cho quy mô

th tr ng thì h s h i quy mang d u d ng và có ý ngh a

th ng kê

- GDP (ho c GDP/ ng i) làm đ i di n cho quy mô th

tr ng thì h s không có ý ngh a th ng kê

- C s v t ch t và đ m

th ng m i có tác đ ng cùng chi u lên FDI

- L m phát, đ m th ng

m i và GDP bình quân đ u

ng i có t ng quan d ng v i FDI

- Tài nguyên thiên nhiên có tác đ ng ng c chi u lên FDI

Ab Quyoom

Khachoo và

Mohd Imran

- 32 qu c gia đang phát tri n t n m

Các k t qu nghiên c u th c nghi m cho th y thi u s đ ng b trong

vi c xem xét m i quan h gi a các nhân t v i FDI và k t qu nghiên c u

c ng không gi ng nhau ng th i, các bài nghiên c u này c ng không cung

c p thông tin chung v các nhân t tác đ ng đ n FDI t i các đang phát tri n

có thu nh p th p và trung bình Bài lu n v n s t p trung vào phân tích th c nghi m các nhân t nh h ng đ n vi c thu hút FDI t i 30 qu c gia đang phát tri n có thu nh p trung bình và th p trong giai đo n 2001 – 2012

3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U

3.1 Mô hình nghiên c u

D a vào nghiên c u th c nghi m c a Ab Quyoom Khachoo và Mohd Imran Khan (2012), tôi gi đ nh các bi n có kh n ng nh h ng đ n dòng

v n FDI bao g m: quy mô th tr ng, t ng d tr , c s h t ng, chi phí lao

đ ng, đ m th ng m i S phân lo i này t ng t nh trong lý thuy t Dunning (1980), Jack Behrman (1972)