GIẢI PHÁP SẢN XUẤT VÀ XUẤT KHẨU BỀN VỮNG CHO TRÁI THANH LONG CỦA TỈNH LONG AN.PDF

Trong quá trình.

TP H Chí Minh - N m 2014

Tôi xin cam đoan lu n v n này do tôi th c hi n Các đo n trích d n và s li u s

d ng trong lu n v n đ u đ c d n ngu n và có đ chính xác cao nh t trong ph m vi

hi u bi t c a tôi Tôi xin ch u trách nhi m v l i cam đoan này

H c viên th c hi n

Tr ng Hoàng Chinh

CH NG 2 TH C TR NG S N XU T VÀ XU T KH U B N V NG TRÁI THANH LONG C A T NH LONG AN TRONG TH I GIAN QUA 2.1 Th c tr ng s n xu t và xu t kh u thanh long c a Long An …… ……19 2.1.1 Th c tr ng s n xu t thanh long c a Long An ……….…….… 19 2.1.2 Th c tr ng xu t kh u thanh long c a Long An……….….…….21

2.2.2 Ch tiêu xã h i ……… ……… 28

2.2.3 Ch tiêu môi tr ng……… ……… 37

2.3 ánh giá tính b n v ng trong xu t kh u thanh long c a Long An ….42

2.3.1 Ch tiêu kinh t ……… ……… 42

2.3.2 Ch tiêu xã h i ……… ……….… 52

2.3.3 Ch tiêu môi tr ng……… ……….…… 54

2.4 K t lu n v s n xu t và xu t kh u b n v ng thanh long c a Long An 54

2.4.1 Nh ng thành t u đ t đ c……… ………… 54

2.4.1.1 Thành t u v m t kinh t ……… ………… 54

2.4.1.2 Thành t u v m t xã h i……… ……… 55

2.4.1.3 Thành t u v m t môi tr ng……… ……… 55

2.4.2 Nh ng h n ch ……… ……… ….………….56

2.4.2.1 H n ch 1: Trái tha nh long Long An ch a có th ng hi u xu t kh u ……….………56

2.4.2.2 H n ch 2: Y u kém trong công tác xúc ti n th ng m i và ph thu c quá nhi u vào th tr ng Trung Qu c……… ……… 56

2.4.2.3 H n ch 3: Công tác phát tri n gi ng cây tr ng còn y u làm cho s n xu t thi u n đ nh……… ……… …….… 57

2.4.2.4 H n ch 4: Thanh long tr ng t phát, thi u quy ho ch dài h n… 58

2.4.2.5 H n ch 5: K thu t canh tác và trình đ c gi i hóa trong các khâu còn h n ch ……… ………….……… 58

CH NG 3: GI I PHÁP S N XU T VÀ XU T KH U B N V NG CHO TRÁI THANH LONG LONG AN

3.1 M c tiêu, quan đi m, c s đ xu t gi i pháp……… …….…60

3.1.1 M c tiêu gi i pháp ……… ……….60

3.1.2 Quan đi m đ xu t gi i pháp ……… …… ………60

3.1 3 C s đ xu t gi i pháp……… ………61

3.2 xu t các nhóm gi i pháp v s n xu t và xu t kh u b n v ng thanh long cho Long An……… ….………61

3.2.1 Nhóm gi i pháp xây d ng th ng hi u xu t kh u cho trái thanh long Long An……… ……….… 61

3.2.2 Nhóm gi i pháp v đ y m nh xúc ti n th ng m i và tìm ki m th tr ng m i cho trái thanh long……… ………….…….63

3.2.3 Nhóm gi i pháp v nghiên c u công tác ch n gi ng nh m n đ nh s n xu t trong th i gian t i……….………67

3.2.4 Nhóm gi i pháp v quy ho ch vùng canh tác cho trái thanh long Long An trong t ng lai……….68

3.2.5 Nhóm gi i pháp v ng d ng k thu t canh tác hi n đ i và nâng cao trình đ c gi i hóa……… ……….69

3.2.6 Nhóm gi i pháp nâng cao phúc l i xã h i và xây d ng mô hình liên k t gi a nhà s n xu t và doanh nghi p xu t kh u………… ……… 71

TÓM T T CH NG 3……… ……… 75

K T LU N ……… ……….76 TÀI LI U THAM KH O

Ch viêt t t Di n gi i b ng ti ng Anh Di n gi i b ng ti ng Vi t

GlobalGAP Global Good Agricultural

Practices

Th c hành nông nghi p t t tiêu chu n qu c t

Practices

Th c hành nông nghi p t t tiêu chu n châu Âu

là “Phân tích nguy c d ch h i” g i t t là PRA, trong đó u trùng ru i đ c qu

là v n đ rào c n ch y u khi xu t kh u vào các th tr ng này Xu t trái cây sang các th tr ng này ph i có đi u ki n (1.chi u x ; 2.x lý nhi t; 3.xây

d ng vùng phi d ch h i; 4.m t gi i pháp lo i b nguy c c th khác) Thí d : + Thanh long, nhãn, v i, chôm chôm, xoài, vú s a: ph i chi u x đ vào

M , ho c x lý h i n c nóng đ vào Nh t

+ Chu i: thu ho ch giai đo n qu còn xanh (green mature), tr c khi chín vàng đ vào M và Nh t

Là các th tr ng M , Nh t, New Zealand, Úc, Hàn Qu c, Chile…

Th tr ng d tính: PRA ch a ph bi n; ho c t ng đ ng v sinh thái; ho c

có đ c đi m đ c bi t v khí h u u trùng ru i đ c qu không là rào c n Xu t

kh u trái cây vào các th tr ng này d dàng Ph n l n các n c Châu Á

Tiêu chu n VietGAP: (là c m t vi t t t c a: Vietnamese Good Agricultural

Practices) có ngh a là Th c hành s n xu t nông nghi p t t Vi t Nam d a trên 4 tiêu chí nh :

- Tiêu chu n v k thu t s n xu t

- An toàn th c ph m g m các bi n pháp đ m b o không có hóa

ch t nhi m khu n ho c ô nhi m v t lý khi thu ho ch

- Môi tr ng làm vi c m c đích nh m ng n ch n vi c l m d ng s c lao

đ ng c a nông dân

- Truy tìm ngu n g c s n ph m Tiêu chu n này cho phép xác đ nh đ c

nh ng v n đ t khâu s n xu t đ n tiêu th s n ph m

chu n k thu t mà m t n c áp d ng đ i v i hàng hoá nh p kh u và/ho c quy trình đánh giá s phù h p c a hàng hoá nh p kh u đ i v i các tiêu chu n, quy chu n k thu t đó” Nh v y, đ b o v nh ng l i ích quan tr ng nh s c kho con ng i, môi tr ng, an ninh , các n c đ u thi t l p và duy trì m t

h th ng các bi n pháp k thu t riêng đ i v i hàng hoá c a mình và hàng hoá

nh p kh u Tuy nhiên, nhi u n c l i có xu h ng l m d ng các bi n pháp k thu t này nh m m c tiêu h n ch hàng hóa nh p kh u, b o h cho s n xu t trong n c Do đó các bi n pháp k thu t này còn đ c g i v i cái tên “ các rào c n k thu t đ i v i th ng m i”

B ng 1.1 Kim ng ch xu t kh u thanh long và t c đ t ng tr ng xu t

kh u so v i n m tr c giai đo n t 2003 t i 2013 15

B ng 2.1 Danh sách các h p tác xã s n xu t thanh long t i Long An 20

B ng 2.2 Kim ng ch xu t kh u thanh long Long An qua c ác n m 21

B ng 2.3 Giá thanh long xu t kh u c a Long An 22

B ng 2.4 Th tr ng tiêu th thanh long Long An 24

B ng 2.5 Lý do ng i nông dân v n đang áp d ng ph ng pháp truy n th ng 28

B ng 2.6 T ng s v n kinh doanh c a doanh nghi p 42

B ng 2.7 T ng s lao đ ng c a doanh nghi p 43

2 BI U

Bi u đ 1.1 Di n tích và s n l ng thanh long qua các n m 14

Bi u đ 1.2 kim ng ch xu t kh u thanh long c a Vi t Nam 15

Bi u đ 1.3 C c u th tr ng xu t kh u thanh long theo giá tr n m 2013 .… 16

Bi u đ 2.1 th ng kê thu nh p c a các h nông dân tr ng thanh long……25

Bi u đ 2.2 Th ng kê v d đ nh m r ng di n tích canh tác c a các h

tr ng thanh long 26

Bi u đ 2.3 Th ng kê d đ nh c a ng i nông dân n u thanh long liên t c r t giá 27

Bi u đ 2.4 Th ng kê t l thanh long không đ tiêu chu n xu t kh u 27

Bi u đ 2.5 Anh ch có thi u ng i thu ho ch thanh long vào mùa thu

ho ch không ….36

Bi u đ 2.11 K ho ch kinh doanh c a doanh nghi p trong 2 n m t i 46

Bi u đ 2.12 Tình hình đ ng ký th ng hi u cho trái thanh long t i các doanh nghi p 47

Bi u đ 2.13 Th tr ng xu t kh u thanh long c a các doanh nghi p Long An 48

Bi u đ 2.14 Th ng kê s doanh nghi p có b ph n Marketing 50

Bi u đ 2.15 M c đ th ng xuyên c a các ho t đ ng qu ng bá th ng

hi u thanh long ra qu c t 51

Bi u đ 2.16 Th ng kê t l nhân viên th i v t i các doanh nghi p xu t

kh u thanh long Long An 52

Bi u đ 2.17 M c đ liên k t gi a doanh nghi p xu t kh u v i các h

tr ng thanh long t i Long An 53

Bi u đ 2.18 Th ng kê các giai đo n đ c c gi i hóa c a doanh nghi p 54

3 HÌNH

Hình 1.1 S đ phát tri n b n v ng …… 7 Hình 2.1 Chu i cung ng thanh long Long An 33 Hình 2.2 M i liên h gi a đ ngày dài và nhi t đ , m đ đ cây thanh long

ra hoa 40

Trong vài n m g n đây, thanh long đã tr thành cây n trái có giá tr kinh t cao h n

so v i tr ng lúa, bình quân 1 hecta canh tác thanh long đem l i hi u qu kinh t cao

h n lúa t 7-10 l n T n m 2005, nông dân tr ng thanh long đã ng d ng nhi u k thu t m i vào s n xu t (chong đèn x lý ngh ch v , tr ng m i b ng tr bêtông, k thu t bón phân, ch m sóc v n,…) nên n ng su t đ c nâng lên, trung bình 1 ha thanh long đ t l i nhu n dao đ ng t 100-250 tri u/ha i u này cho th y thanh long là m t trong nh ng ngành hàng c a t nh nhà có l i th c nh tranh cao ngay c

th tr ng n i đ a l n th tr ng th gi i

M c dù thanh long đ c xem là lo i trái cây xu t kh u mang l i giá tr kinh t cao

c a t nh, t ng đ c xem là cây “xóa đói gi m nghèo” và hi n nay đ c coi là “cây

tr ng làm giàu” c a đ a ph ng nh ng giá tr ch a t ng x ng v i ti m n ng th c

s c a nó C th di n tích thanh long tr ng theo h ng GAP (tiêu chu n qu c t ) còn khá th p, chi m t l t ng đ i th p so v i t ng di n tích tr ng thanh long trong toàn t nh H u h t, thanh long đ c tr ng nh l , m c đ phân tán khá cao,

ch a s n xu t theo h ng chuyên canh v i quy mô h n i u này, t o ra m t thách

th c l n cho ngành xu t kh u vì không th cung c p s n ph m v i s l ng l n,

ch t l ng s n ph m đ ng đ u đ t tiêu chu n xu t kh u Ngoài ra ph n l n thanh long đ c xu t kh u sang th tr ng Trung Qu c chi m h n 80%, ch a phân tán t t

m c đ r i ro v s n ph m và th tr ng, đi u này t o ra m t ngh ch lý là thanh long đ c mùa l i m t giá Công ngh b o qu n ch bi n, phân lo i đóng gói trái thanh long sau thu ho ch còn l c h u ch y u b ng bi n pháp th công, làm cho t

l h h ng, hao h t m c cao, d n đ n giá thành s n xu t cao, gây b t l i cho trái thanh long Long An trong c nh tranh v giá so v i thanh long c a các t nh khác trong n c nh Ti n Giang, Bình Thu n c ng nh các n c trong khu v c H n

n a, các doanh nghi p xu t kh u thanh long ch a xây d ng đ c vùng nguyên li u cho riêng mình mà ch y u thu mua qua trung gian M i liên k t gi a nhà xu t kh u

và ng i s n xu t còn r t y u, tình tr ng cung v t c u, giá c gi m m nh, nh ng

doanh nghi p xu t kh u l i không đ s l ng đ xu t kh u c ng th ng xuyên x y

ra c bi t, trái thanh long c a Long An ch a xây d ng đ c th ng hi u cho mình, khi nh c đ n thanh long ng i ta th ng ngh đ n thanh long Ch G o c a

Ti n Giang và thanh long Bình Thu n, làm cho công tác qu ng bá ti p th trái thanh long Long An đ n v i ng i tiêu dùng trong n c và qu c t c ng g p khó kh n

h n.C ng i nông dân tr ng thanh long l n các doanh nghi p xu t kh u v n còn thi u thông tin v th tr ng, thi u đ nh h ng trong phát tri n

V n đ đ t ra là ph i nghiên c u làm sao đ vi c s n xu t và xu t kh u thanh long phát tri n c v l ng và ch t trong lâu dài, t c là t ng tr ng và b n v ng đ t

đ c đi u đó không ch là t ng quy mô, t ng n ng su t, t ng ch t l ng mà c n chú

ý đ n nh ng giá tr t vi c s n xu t và xu t kh u trái thanh long mang l i cho xã h i

đ ng th i không làm t n h i đ n môi tr ng sinh thái Chính vì lý do trên tôi đã

ch n nghiên c u đ tài: “Gi i pháp s n xu t và xu t kh u b n v ng cho trái

thanh long c a t nh Long An” cho lu n v n c a mình nh m m c đích nh n di n rõ nguyên nhân d n t i s s n xu t và phát tri n xu t kh u không b n v ng trái thanh long đ t đó đ xu t gi i pháp nh m h ng t i s n xu t và xu t kh u b n v ng cho trái thanh long Long An

2 M c tiêu nghiên c u

- ánh giá th c tr ng tính b n v ng trong phát tri n c a ho t đ ng s n xu t và

xu t kh u thanh long c a t nh Long An

- xu t gi i pháp đ y m nh s n xu t và xu t kh u b n v ng s n ph m trái thanh long cho t nh Long An

Nghiên c u th c nghi m và x lý d li u b ng ph ng pháp th ng kê mô t

Nghiên c u này đ c th c hi n b ng ph ng pháp ph ng v n các h tr ng thanh long chuyên canh xu t kh u t i t nh Long An ( v i s m u là 110 h ) và các doanh nghi p t ch c thu mua, xu t kh u thanh long c a t nh Long An( v i s m u là 15 doanh nghi p) Tác gi ti n hành thu th p s li u t vi c th c hi n b ng kh o sát các h nông dân tr ng thanh long và các doanh nghi p xu t kh u thanh long trong

t nh Long An, ch y u huy n Châu Thành Sau đó chúng tôi s d ng ph ng pháp th ng kê, mô t và so sánh d li u đ làm rõ th c tr ng s n xu t và xu t kh u thanh long trong toàn t nh t đó đ ra nh ng gi i pháp nh m h ng ho t đ ng xu t

kh u thanh long c a tnh theo h ng b n v ng trong t ng lai

Ngoài ra chúng tôi còn th o lu n v i các chuy n gia t n c ngoài nh Giáo s Abdul Ghafoor, gi ng d y t i i h c nông nghi p Pakistan, ThS Tr n an Tâm, chuyên viên nghiên c u phát tri n kinh t , các chuyên gia c a h p tác xã thanh long

t i huy n Châu Thành, phòng nghiên c u và phát tri n nông thôn huy n Châu Thành v nh ng gi i pháp phát tri n s n xu t và xu t kh u b n v ng mà chúng tôi

đ xu t đ hoàn thi n, b sung cho bài nghiên c u c a mình

Ngu n d li u

D li u th c p: s li u c a t ng c c th ng kê, c c th ng kê t nh Long An, s k

h ach đ u t Long An, s khoa h c công ngh Long An, s công th ng Long An,

t ng c c H i quan, m t s tài li u, sách báo và website có liên quan,…

D li u s c p: s li u đi u tra th c t qua b ng câu h i

5 T ng quan nghiên c u tr c đây và tính m i c a đ tài:

T khi Vi t Nam nói chung và t nh Long An nói riêng xu t kh u trái thanh long đi

n c ngoài d ng nh ch a có công trình nghiên c u nào chuyên sâu v th c tr ng

và gi i pháp s n xu t và xu t kh u b n v ng cho trái thanh long Trong quá trình

nghiên c u tác gi có tham kh o các đ tài, công trình nghiên c u liên quan nh sau:

- Lu n v n th c s kinh t : “M t s gi i pháp đ y m nh tiêu th thanh long t i bang California, M ” c a Ph m Thanh Th o ( 2012), lu n v n trình bày v nhu c u tiêu th trái thanh long Vi t Nam t i bang California c a M , ch a

đi sâu vào gi i pháp tr ng và xu t kh u trái cây này sang M và ch nghiên

c u ch y u vùng tr ng thanh long Bình Thu n, ch a đi sâu nghiên c u

kh n ng tr ng và cung c p loài trái cây đ c s n này t i Long An

- Công trình nghiên c u: “M t s gi i pháp đ y m nh xu t kh u thanh long Bình Thu n sang th tr ng Nh t B n” c a nhóm nghiên c u ngành khoa h c

xã h i, tuy nhiên đ tài này đ a ra nghiên c u chung cho toàn di n tích tr ng thanh long c a Vi t Nam, không đi sâu và m t đ a ph ng nào và không đ a

ra gi i pháp cho tính xu t kh u b n v ng trong t ng lai

- Công trình nghiên c u: “ Chi n l c xu t kh u thanh long sang th tr ng

M ” c a công ty TNHH Thanh long Hoàng H u (2013), công trình ch y u nghiên c u v tình hình xu t kh u thanh long c a t nh Bình Thu n và các nhân t tác đ ng t i ho t đ ng xu t kh u thanh long, ch a đ a ra gi i pháp phát tri n mang tính lâu dài g n li n 3 m c tiêu kinh t , xã h i, môi tr ng

- Lu n v n: “M t s gi i pháp đ y m nh xu t kh u trái cây đ ng b ng sông

C u Long” c a Nguy n Th L c ( 2006), lu n v n trình bày chung v gi i pháp đ y m nh xu t kh u các lo i trái cây có giá tr xu t kh u cao c a đ ng

b ng sông C u Long, tuy nhiên ch a đi sâu đ c p m t hàng trái thanh long

và gi i pháp cho vi c xu t kh u b n v ng lo i trái cây này

tài “Gi i pháp s n xu t và xu t kh u b n v ng cho trái thanh long c a t nh

Long An” có nh ng đi m m i nh sau:

Ch ng 2: Th c tr ng s n xu t và xu t kh u b n v ng trái thanh long c a t nh Long

An trong th i gian qua

Trong ch ng này, tác gi đánh giá th c tr ng ho t đ ng s n xu t và xu t kh u thanh long t i t nh Long An thông qua k t qu s n xu t và xu t kh u thanh long trong th i gian qua và nh ng kh o sát th c t t vi c s n xu t và xu t kh u thanh long t i Long An.T đó, tác gi so sánh tiêu chí đánh giá s n xu t và xu t kh u b n

đ a bàn t nh Long An, gi i pháp bao g m các nhóm gi i pháp xu t phát t lý thuy t

s n xu t và xu t kh u b n v ng: kinh t , xã h i và môi tr ng d a trên c s phân tích s li u kh o sát và k t lu n rút ra t ch ng 2

CH NG 1 C S LÝ THUY T V S N XU T VÀ XU T KH U B N

V NG M T NGÀNH HÀNG

1.1 C s khoa h c v phát tri n s n xu t và xu t kh u b n v ng nông s n

Thu t ng “ phát tri n b n v ng” ngày càng tr nên ph bi n và đ c quan tâm khi th gi i ngày càng phát tri n Thu t ng này xu t hi n l n đ u tiên vào n m

1980 trong n ph m Chi n l c b o t n th gi i (công b b i Hi p h i b o t n thiên nhiên và tài nguyên thiên nhiên Qu c t - IUCN) v i n i dung r t đ n gi n: “S phát tri n c a nhân lo i không ch chú tr ng t i phát tri n kinh t mà còn ph i tôn

tr ng nh ng nhu c u t t y u c a xã h i và s tác đ ng đ n môi tr ng sinh thái

h c”

n n m 1987, thông qua báo cáo Brundtland (còn g i là Báo cáo Our Common Future) c a y ban môi tr ng và phát tri n th gi i – WCED (nay là y ban Brundtland), khái ni m này đ c ph bi n r ng rãi h n Báo cáo ghi rõ: Phát tri n

b n v ng là “s phát tri n có th đáp ng đ c nh ng nhu c u hi n t i mà không

nh h ng, t n h i đ n nh ng kh n ng đáp ng nhu c u c a các th h t ng lai…” Nói cách khác, phát tri n b n v ng ph i b o đ m có s phát tri n kinh t

hi u qu , xã h i công b ng và môi tr ng đ c b o v , gi gìn đ t đ c đi u này, t t c các thành ph n kinh t - xã h i, nhà c m quy n, các t ch c xã h i…ph i

b t tay nhau th c hi n nh m m c đích dung hòa 3 l nh v c chính: kinh t , xã h i, môi tr ng

Khía c nh môi tr ng trong “ phát tri n b n v ng” đòi h i chúng ta duy trì s

cân b ng gi a b o v môi tr ng t nhiên v i s khai thác ngu n tài nguyên thiên nhiên đ ph c v l i ích con ng i

Khía c nh xã h i c a “phát tri n b n v ng” chú tr ng vào s phát tri n s công

b ng và xã h i, luôn t o đi u ki n thu n l i cho con ng i có c h i phát huy h t

ti m n ng c a b n thân c ng nh mang l i đi u ki n s ng t t h n

Y u t kinh t đóng m t vai trò không th thi u trong “phát tri n b n v ng” Nó đòi h i s phát tri n c a h th ng kinh t trong đó c h i đ ti p xúc v i nh ng ngu n tài nguyên, đ c t o đi u ki n thu n l i, đ c quy n s d ng nh ng ngu n tài nguyên thiên nhiên cho các ho t đ ng kinh t và đ c chia s m t cách bình

đ ng Kh ng đ nh s t n t i c ng nh phát tri n c a b t c ngành kinh doanh, s n

xu t nào c ng đ c d a trên nh ng nguyên t c đ o lý c b n Y u t đ c chú

tr ng đây là t o ra s th nh v ng chung cho t t c m i ng i, không ch t p

trung mang l i l i nhu n cho m t s ít, nh ng trong m t gi i h n cho phép c a h sinh thái c ng nh không xâm ph m nh ng quy n c b n con ng i

tr, đ a lý, v n hóa…riêng đ ho ch đ nh chi n l c phù h p nh t v i qu c gia đó

i v i ngành thanh long, vi c phát tri n b n v ng là m t tiêu chí quan tr ng b i đây là m t ngành hàng mang l i l i ích kinh t cao, tuy nhiên vi c s n xu t và ch

bi n thanh long c ng gây nh h ng l n t i môi tr ng Do đó, bu c chúng ta ph i xem xét l i th c đo c a s phát tri n C n ph i tính đ n l i ích c a nh ng c ng

Xu t kh u b n v ng là ho t đ ng xu t kh u hàng hóa trong đó nh p đ t ng

tr ng xu t kh u n đ nh, ch t l ng t ng tr ng xu t kh u ngày càng đ c nâng cao, góp ph n t ng tr ng n đ nh kinh t , n đ nh xã h i và b o v môi tr ng

Theo đó, phát tri n xu t kh u b n v ng là s phát tri n k t h p hài hòa hai

Xu t kh u là m t b ph n c a ho t đ ng kinh t nói chung, do đó phát tri n

xu t kh u b n v ng c ng gi ng nh phát tri n kinh t b n v ng, ph i duy trì đ c

t c đ t ng tr ng cao và liên t c, đ m b o ch t l ng t ng tr ng trên c s t ng giá tr gia t ng xu t kh u, chuy n d ch c c u xu t kh u theo h ng hi n đ i, s c

m nh c nh tranh c a hàng hóa xu t kh u ngày càng đ c nâng cao Vi c t ng

tr ng xu t kh u không liên t c, ch a đ ng nhi u r i ro t ng tr ng khi có bi n

đ ng l n do c c u không h p lý, s c c nh tranh hàng hóa xu t kh u y u kém, s t

gi m t c đ xu t kh u gây nên b t n kinh t v mô…thì không th coi là xu t kh u

b n v ng

Xu t kh u b n v ng ph i đáp ng yêu c u v s hài hòa c a phát tri n b n

v ng: Kinh t , xã h i, môi tr ng Xu t kh u t ng tr ng cao liên t c, ch t l ng

đ c nâng cao nh ng xu t kh u ch y u d a vào tài nguyên thiên nhiên, làm c n

ki t tài nguyên thiên nhiên, gây ô nhi m môi tr ng, t c là đánh d u đ i m i môi

tr ng đ có đ c thành tích xu t kh u cao thì không th coi là xu t kh u b n v ng

Ho c là, xu t kh u ch ph c v cho l i ích m t nhóm ng i, nh t là trong vi c khai thác tài nguyên thiên nhiên, chia s l i ích xu t kh u không công b ng thì c ng không th coi đây là xu t kh u b n v ng

M t v n đ khác c ng c n chú ý khi nghiên c u xu t kh u b n v ng là tính

b n v ng c a ho t đ ng xu t kh u ph i đ c xem xét trong dài h n T ng tr ng

xu t kh u cao trong ng n h n trên c s khai thác các y u t l i th so sánh s n có

m c dù mang l i hi u qu kinh t cao (thu đ c nhi u ngo i t ) ch a h n là xu t

kh u b n v ng n u ch xu t kh u hàng thô, có gía tr gia t ng th p, làm c n ki t tài nguyên và gây ô nhi m môi tr ng, đem l i l i ích kinh t cho m t b ph n tham gia xu t kh u

Xu t kh u, xét v b n ch t là ho t đ ng trao đ i hàng hóa, d ch v gi a các

qu c gia Do đó, ho t đ ng xu t kh u b n v ng c a m t n c c ng c n tính đ n s

b n v ng chung c a th gi i M t môi tr ng phát tri n b n v ng trên bình di n th

gi i là m t trong nh ng đi u ki n đ phát tri n xu t kh u b n v ng c a m t n c

Hi n có nhi u đ nh ngh a khác nhau v s n xu t nông nghi p b n v ng, trong

đó đáng quan tâm là đ nh ngh a c a t ch c sinh thái và môi tr ng th gi i (WORD) b i tính t ng h p và khái quát cao: nông nghi p b n v ng là n n nông nghi p tho mãn đ c các yêu c u c a th h hi n nay, mà không gi m kh n ng y

đ i v i các th h mai sau i u đó có ngh a là n n nông nghi p không nh ng cho phép các th h hi n nay khai thác tài nguyên thiên nhiên vì l i ích c a h mà còn duy trì đ c kh n ng y cho các th h mai sau, c ng có ý ki n cho r ng s b n

v ng c a h th ng nông nghi p là kh n ng duy trì hay t ng thêm n ng su t và s n

l ng nông s n trong m t th i gian dài mà không nh h ng x u đ n đi u ki n sinh thái Nh v y, n n nông nghi p b n v ng ph i đáp ng đ c các yêu c u c b n là:

đ m b o nhu c u nông s n c a loài ng i hi n nay b ng vi c cung ng s n ph m ra

th tr ng mang l i hi u qu kinh t cho nhà s n xu t và duy trì đ c tài nguyên thiên nhiên cho các th h mai sau, đ m b n tính g n k t c ng đ ng trong s n xu t Xây d ng n n nông nghi p b n v ng là vi c làm c p thi t và là xu h ng t t y u

c a ti n trình phát tri n

Nh v y, đ c tr ng m t n n s n xu t nông nghi p đ c coi là b n v ng khi

nó đ t đ c 3 m c đích:

− Khía c nh kinh t : t hi u qu kinh t cao, đ m b o tính n đ nh

− Khía c nh xã h i: m b o công b ng kinh t và công b ng xã h i

− Khía c nh môi tr ng: Gi gìn và làm phong phú môi tr ng, phát tri n b n v ng s n xu t nông nghi p theo xu h ng n n nông nghi p sinh thái

có nhi u trang tr i l n th c hành ki u canh tác thân thi n v i môi tr ng, trong đó

có qu n lý sâu b nh h i t ng h p, b o v và d tr ngu n n c, t o ra nh ng công

vi c có ti n l ng cao, gi m thi u công vi c n ng nh c, công vi c d gây tai n n lao

ki m chi phí cho doanh nghi p V n đ c n chú ý là nh ng n l c giúp các s n

ph m tr nên hoà h p, t ng thích v i môi tr ng, c ng nh đem l i các l i ích v kinh t (ti t ki m chi phí) cho các công ty t nh ng c i ti n trên l i t o ra đi u ki n

r t thu n l i đ tiêu th nhi u h n các s n ph m và d ch v đó, và do đó ph n nào

ph nh n nh ng l i ích đ t đ c t vi c c i ti n quá trình s n xu t

Rõ ràng là các m c tiêu đ t ra c a m t n n s n xu t nông nghi p b n v ng

r t tuy t v i Tuy nhiên đ làm t t các m c tiêu đó không ph i là chuy n d dàng Ngay c nh ng n c phát tri n c ng c n ph n đ u đ d n có đ c m t n n nông nghi p b n v ng trên c s có s ph i h p và liên k t hài hòa các m c tiêu kinh t ,

xã h i và môi tr ng Các m c tiêu này nh m đ n m t s b n v ng cho c th gi i,

và ph i có b c đi thích h p đ đ m b o cho cu c s ng hi n t i c a m i ng i dân nói riêng và c a c c dân trên trái đ t Không th vì m t m c tiêu c ng nh c nào

mà quên đi các m c tiêu khác, nh t là s sinh t n c a c c ng đ ng

Tr l i v i n n nông nghi p Vi t Nam, Th t ng Chính ph đã phê duy t Quy t đ nh s 899/Q -TTg "Tái c c u ngành nông nghi p theo h ng nâng cao

giá tr gia t ng và phát tri n b n v ng" s là b c đ t phá trong vi c phát tri n nông nghi p, nông thôn Vi t Nam n u bi t xem tr ng vai trò ch th c a nông dân

1.2.2 M i liên h gi a s n xu t b n v ng và xu t kh u b n v ng

S n xu t là m t khâu quan tr ng đ t o ra s n ph m xu t kh u, giá tr xu t

kh u mang l i có cao hay không ph thu c r t nhi u vào ch t l ng s n ph m, m c

ph i xét t i m i quan h t ng hòa c a 3 m t kinh t , xã h i, môi tr ng

Xu t kh u mu n phát tri n b n v ng c ng ph i d a trên m i quan h s n

xu t b n v ng S n xu t không còn đ n thu n là quá trình t o ra s n ph m đ cung

c p ra th tr ng mang l i thu nh p cho nhà s n xu t mà v lâu dài ph i h ng t i

m c tiêu phát tri n b n v ng, mu n có m t s n ph m t t đ t tiêu chu n ph c v cho

xu t kh u b n v ng thì ph i d a trên m t n n s n xu t b n v ng trong m i quan h

t ng hòa c a các nhân t kinh t , xã h i, môi tr ng

Nh v y, đi m chung c a m i quan h s n xu t và xu t kh u b n v ng là

h ng t i m c tiêu t ng hòa các nhân t kinh t , xã h i, môi tr ng trong m c tiêu chung là phát tri n b n v ng Trong s n xu t nông nghi p, n n t ng cho vi c cung

ng ra các s n ph m đ t ch t l ng, mang l i giá tr kinh t cao cho h at đ ng xu t

kh u b n v ng chính là t ho t đ ng s n xu t b n v ng, xét v khía c nh này đòi

h i ph i có s g n k t gi a nhà s n xu t và nhà xu t kh u, đó c ng là m c tiêu g n

k t gi a cá cá nhân, các khâu thành m t th th ng nh t trong tiêu chí xã h i c a phát tri n b n v ng

1.2.3 Các tiêu chí đánh giá s n xu t b n v ng và xu t kh u b n v ng

*Tiêu chí 1: Tiêu chí đánh giá m c đ phát tri n b n v ng v kinh t

- Tiêu chí này th hi n b ng vi c duy trì quy mô và t c đ t ng tr ng ó là t ng kim ng ch xu t kh u h ng n m và t c đ t ng tr ng bình quân h ng n m trong

h at đ ng xu t kh u và vi c t ng tr ng trong quy mô s n xu t Quy mô kim ng ch

xu t kh u đ c th hi n t tr ng kim ng ch xu t kh u m t n c trong t ng kim

ng ch xu t kh u c a c khu v c và th gi i Quy mô t ng tr ng trong s n xu t

đ c đánh giá b ng vi c m r ng di n tích đ t canh tác và xu h ng chuy n d ch c

c u cây tr ng

*Tiêu chí 2: Tiêu chí đánh giá m c đ phát tri n b n v ng v môi tr ng

- M c đ ô nhi m môi tr ng đ c đo b ng n ng đ các thành ph n môi tr ng không khí, n c, đ t, x lý ch t th i r n…Ch ng h n nh m i quan h gi a t ng

tr ng quy mô s n xu t và xu t kh u v i m c đ ô nhi m hay m c đ c i thi n các thành ph n môi tr ng

- M c đ duy trì các ngu n tài nguyên tái t o và m c đ khai thác và s d ng các ngu n tài nguyên không tái t o Ch ng h n, suy gi m đa d ng sinh h c c i thi n nó

d i tác đ ng c a vi c m r ng xu t kh u

- T l các doanh nghi p đ t đ c các ch ng ch môi tr ng Ch ng h n nh t l các doanh nghi p có ch ng nh n tiêu chu n ISO 14000, HACCP,…

- T l các nhà s n xu t đ t đ c các ch ng ch s n xu t nh VIETGAP, GLOBAL GAP,…

- M c đ đóng góp c a s n xu t và xu t kh u vào kinh phí b o v môi tr ng c ng

là m t trong nh ng tiêu chí đánh giá tính b n v ng v môi tr ng Trên th c t khó

có th tách b ch ph n đóng góp c a ho t đ ng s n xu t và xu t kh u dành cho các

ho t đ ng b o v môi tr ng Tuy nhiên, có th th y đ c ph n đóng góp này thông qua đóng góp c a các h at đ ng này vào t ng tr ng kinh t

- Kh n ng ki m soát c a chính quy n đ i v i các ho t đ ng s n xu t và xu t kh u

đ h n ch các tác đ ng tiêu c c đ i v i môi tr ng, ý th c b o v môi tr ng c a

ng i dân…Tiêu chí này đ ph n ánh thông qua các chính sách b o v môi tr ng

*Tiêu chí 3: Các ch tiêu đánh giá m c đ phát tri n b n v ng v xã h i

- Tiêu chí đ u tiên đánh giá tính b n v ng c a s phát tri n s n xu t và xu t kh u v

m t xã h i là m c đ gia t ng vi c làm t vi c m r ng s n xu t và xu t kh u i u này có th nh n bi t đ c qua vi c phân tích m i quan h gi a m r ng s n xu t và thu hút lao đ ng, t o ra nh ng vi c làm m i

- M t tiêu chí khác đánh giá s phát tri n xu t kh u b n v ng v m t xã h i là m c

đ c i thi n thu nh p c a ng i dân Các ch s đo l ng m c thu nh p, t l nghèo đói có th đ c áp d ng đ đánh giá tính b n v ng v xã h i c a s phát tri n xu t

Nh v y, vi c phát tri n s n xu t và xu t kh u b n v ng là nhi m v kinh t quan tr ng đ i v i m i qu c gia và m i ngành ngh trên th gi i hi n nay nh m

đ m b o m t n n kinh t n đ nh, lâu dài cho hôm nay và cho c th h mai sau Ngành s n xu t và xu t kh u thanh long c ng không n m ngoài s phát tri n này

s n xu t và xu t kh u s n ph m thanh long b n v ng thì chúng ta ph i quay v tìm l i gi i cho v n đ khó kh n là đáp ng yêu c u v s hài hòa c a phát tri n b n

v ng: kinh t , xã h i, môi tr ng

1.3 Vài nét v tình hình s n xu t và xu t kh u thanh long c a Vi t Nam 1.3.1 Tình hình s n xu t thanh long c a Vi t Nam

Thanh long là lo i cây mau cho trái, sau khi tr ng kho ng 8 tháng là có th thu

ho ch, là cây d tr ng, d ch m sóc, bên c nh đó l i nhu n t cây thanh long có th

g p 7-10 l n so v i tr ng lúa Chính vì v y di n tích thanh long phát tri n r t nhanh trong th i gian g n đây (n m 2000 di n tích kho ng 5000 – 7000ha, đ n nay đã trên 26.000 ha) Vùng tr ng thanh long c ng đã m r ng r t nhi u Tr c đây ch t p trung Bình Thu n, Ti n Giang và Long An, nay đã tr ng kh p các vùng ông Nam B (Tây Ninh, ng Nai, Bà R a – Vùng Tàu), BSCL (Trà Vinh, V nh Long, v.v c đ n Cà Mau) và lan r ng ra các t nh phía B c T ng t nh v y, s n

l ng thanh long c ng t ng lên r t nhi u (n m 2000 d i 50.000 t n, đ n nay đã

h n 600.000 t n)

Bi u đ 1.1 Di n tích và s n l ng thanh long qua các n m

(Ngu n: Ts L ng Ng c Trung L p, Báo cáo HN TFNet, 2013)

1.3.2 Tình hình xu t kh u thanh long c a Vi t Nam

1.3.2.1 Kim ng ch xu t kh u thanh long c a Vi t Nam

Trong th i gian qua, xu t kh u thanh long c a Vi t Nam đã đ t đ c nh ng

k t qu đ t phá v t b c ây là m t hàng có t ng tr ng r t m nh và liên t c t

n m 2003 đ n nay S n l ng xu t kh u thanh long Vi t Nam l n nh t th gi i hi n nay, 6 tháng đ u n m 2013 xu t kh u thanh long đ t 120,6 nghìn t n v i kim ng ch

đ t 78,9 tri u USD, t ng 3,7% v l ng và 24,1% v kim ng ch so v i cùng k n m

2012 (Thông tin th ng m i B Công th ng, n m 2012-2013)

Trong giai đo n 2003-2013, kim ng ch xu t kh u thanh long c a n c ta đ t

m c t ng tr ng g p 35 l n N m 2003, kim ng ch xu t kh u thanh long c a n c

ta ch đ t 5,8 tri u USD thì đ n n m 2011 đã đ t 107 tri u và n m 2013 đ t 203 tri u USD Hi n, thanh long là ch ng lo i trái cây xu t kh u ch l c và có t tr ng

l n nh t (trên 50% t ng giá tr trái cây xu t kh u) c a n c ta (thông tin th ng m i

B Công th ng, 2012-2013)

N m 2013

203 tri u USD

N m 2003

N m 2005

N m 2010

N m 2011

N m 2012

5,8 tri u USD

10,4 tri u USD

59,1 tri u USD

107 tri u USD

181 tri u USD

203 tri u USD

(12,2% so

v i 2012)

Ngu n : Vi n cây n qu mi n Nam ( 2014)

Bi u đ 1.2 Kim ng ch xu t kh u thanh long c a Vi t Nam

Thanh long Vi t Nam s n xu t ch y u ph c v cho xu t kh u (chi m trên 80% s n l ng) Kim ng ch xu t kh u thanh long t ng đáng k qua các n m Theo

t ng k t trong n m 2013, thanh long Vi t Nam xu t sang kho ng 40 qu c gia, vùng, lãnh th trên th gi i, phát tri n thêm 05 th tr ng m i là: Phillipine, Myanma, Úc,

n và an M ch và có 02 th tr ng xu t kh u b gián đo n là ài Loan và Chilê

B ng 1.1 Kim ng ch xu t kh u thanh long và t c đ t ng tr ng xu t kh u so

1.3.2.2 Th tr ng xu t kh u thanh long c a Vi t Nam

Hi n nay, thanh long Vi t Nam đ c xu t kh u kho ng 40 qu c gia và vùng lãnh th trên th gi i, bao g m Châu Á, Châu Âu và Châu M ; trong đó có c các

th tr ng đ c coi là khó tính nh M , Châu Âu, Nh t B n, Hàn Qu c Ngoài

nh ng th tr ng truy n th ng nh Trung Qu c, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Hà Lan… nh lâu nay, n m 2013 đã phát tri n thêm m t s th tr ng m i nh Chilê, Brunei và Greenland Tuy kim ng ch xu t kh u thanh long vào các th tr ng m i này còn khiêm t n nh ng b c đ u đã thâm nh p và t o đ c s đa d ng hóa trong

c c u th tr ng xu t kh u thanh long c a Vi t Nam

(Ngu n :Vi n Cây n Qu Mi n Nam n m 2013)

Bi u đ 1.3 c c u th tr ng xu t kh u thanh long theo giá tr n m 2013

Qua c c u th tr ng cho th y s ph thu c r t l n c a thanh long Vi t Nam vào th tr ng Trung Qu c Khi th tr ng này có s thay đ i (v c ch chính sách

xu t nh p kh u, s d ng rào c n k thu t…) thì ng i s n xu t - kinh doanh thanh long d g p r i ro và b t l i l n Vi c đa d ng hóa th tr ng xu t kh u, đ i v i b t

c m t hàng nào, c ng có ý ngh a chi n l c cho s phát tri n b n v ng c a n n nông nghi p n c nhà

1.3.2.3 i th c nh tranh c a thanh long Vi t Nam

T i M , thanh long ch y u đ c tr ng Hawai kho ng 500 ha i t ng tiêu th thanh long t i M ch y u v n là ng i Châu Á Vì v y c n có nh ng chi n

d ch qu n bá trái thanh long đ n ng i dân M đ nhu c u v th tr ng này t ng

m nh h n trong t ng lai Bên c nh đó Thái Lan c ng đã n p đ n v i phía M cho thanh long chi u x c a Thái xu t vào M

Thanh long c ng có tr ng đ o Okinawa Nh t B n, tuy nhiên di n tích không nhi u Hi n nay, thanh long đã tr ng đ c ài Loan và c ng đ c c p phép xu t kh u vào Nh t B n

Israel c ng có tr ng kho ng 500 ha thanh long

Hi n t i Trung Qu c c ng đang th nghi m tr ng thanh long ru t tr ng t i

m t s t nh, tuy nhiên do đ c tính cây tr ng ch thích h p v i m i vùng đ t nên tính

hi u qu ch a cao

TÓM T T CH NG 1:

Ch ng 1 cung c p cho ng i đ c m t cách t ng quan nh t v lý thuy t phát tri n

b n v ng và lý thuy t v xu t kh u b n v ng c a m t ngành hàng, mà c th là ngành hàng nông s n, đ ng th i c ng xác đ nh đ c các tiêu chí c th c a vi c đánh giá s n xu t và xu t kh u b n v ng c a m t ngành hàng S n xu t và xu t

kh u b n v ng ph i đ c đ t trong m i quan h t ng hòa l i ích gi a các nhân t kinh t , xã h i, môi tr ng

CH NG 2 TH C TR NG S N XU T VÀ XU T KH U B N V NG TRÁI THANH LONG C A T NH LONG AN TRONG TH I GIAN QUA 2.1 Th c tr ng s n xu t và xu t kh u thanh long c a Long An

2.1.1 Th c tr ng s n xu t thanh long c a Long An

2.1.1.1 Vùng s n xu t

Tr c đây huy n Châu Thành đ c t nh quy ho ch vùng tr ng thanh long

đ n n m 2015 là 1.500 ha, huy n b trí quy ho ch tr ng trên đ a bàn 5 xã c th p 1,6,7,8 xã Hi p Th nh, Th tr n T m Vu, D ng Xuân H i, Long Trì, An L c Long

Do hi u qu c a vi c chuy n đ i c c u cây tr ng t cây thanh long đ n n m

2012 huy n đã đi u ch nh b sung quy ho ch di n tích tr ng thanh long đ n n m 2015-2020: 2.380-3.315 trên đ a bàn 11/13 xã c th di n tích tr ng thanh long

đ c b trí tr ng h t di n tích đ t s n xu t c a đ a bàn 5 xã: Hi p Th nh, Th tr n

T m Vu, D ng Xuân H i, Long Trì, An L c Long M r ng thêm di n tích 6 xã: Thanh Phú Long, Ph c Tân H ng, Phú Ngãi Tr , Hòa Phú, V nh Công, Bình Qu i Riêng 2 xã Thu n M , Thanh V nh ông do đi u ki n đ t nhi m phèn, m n, xa ngu n n c t i nên không b trí tr ng

Ngày 25/12/2013 t nh phê duy t đ án “S n xu t thanh long xu t kh u huy n Châu Thành tnh Long An giai đo n 2011-2015, đ nh h ng n m 2020” di n tích thanh long huy n 2015: 3.300 ha, 2020: 5.000 ha

N m 2014 UBND t nh quy ho ch đ n 2020 di n tích thanh long toàn t nh 10.000 ha Trong đó Châu Thành là 8.000ha

2.1.1.2 Di n tích tr ng thanh long c a t nh Long An

N m 2011 di n tích toàn huy n Châu Thành 1.204 ha, n m 2012 di n tích toàn huy n 1.478 ha N m 2013 di n tích 2.748 ha, trong 2.748 ha có 1.200 ha thanh long cho trái, đ n 15/1/2014 di n tích 3.258 ha, trong vòng 3 n m 2011-2013

di n tích t ng 2.058 ha N m 2014 di n tích thanh long 3.258 ha có 2.272 ha thanh long cho trái Do hi u qu kinh t t thanh long di n tích t ng nhanh các xã m i b sung quy ho ch Thanh Phú Long, Ph c Tân H ng, Phú Ngãi Tr , Hi p Th nh, Hòa Phú, V nh Công, Bình Qu i n 30/3/2014 di n tích 3.300 ha D ki n di n tích sau khi thu ho ch lúa v 3 n m 2014 s t ng t 3.800-4.000 ha

8/2004 85/55

có 38 h tham gia s n xu t thanh long theo tiêu chu n GlobalGAP v i

di n tích 34,54ha

19/4/2012 15/20

Ngu n: H p tác xã D ng Xuân

2.1.1.3 N ng su t, s n l ng

Trong 3.258 ha thanh long có 2.000 ha thanh long ru t tr ng, 1.257 ha thanh

long ru t đ , v i trên 6.800 h tr ng S n l ng thanh long n m 2013 đ t 72.000

t n N ng su t bình quân 45 t n/ha/n m (thanh long chính v 10 t n, thanh long r i

v 15 t n/ha/l n th p đèn, bình quân 2 l n th p đèn/n m) D ki n s n l ng thanh

long toàn t nh n m 2014 đ t 102.000 t n

K T LU N

T nh ng thông tin th ng kê trên, chúng tôi đ a ra nh n đ nh chung v tình

s n xu t Thanh Long t i Long An nh sau:

- Thanh Long là lo i trái cây xu t kh u ch l c trong c n c nói chung và

t nh Long An nói riêng Long An h i t đ y đ các y u t t nhiên v môi

tr ng, xã h i, con ng i đ phát tri n lo i cây này Tuy nhiên, h n 80% thanh long c a Vi t Nam đ c xu t kh u sang th tr ng Trung Qu c Khi

th tr ng này có s thay đ i (v c ch chính sách xu t nh p kh u, s d ng rào c n k thu t…) thì ng i s n xu t - kinh doanh thanh long d g p r i ro

và b t l i l n T n m 2009 đ n nay, thanh long Vi t Nam đã đ c xu t

kh u sang các th tr ng khó tính nh M , Nh t B n, Hàn Qu c, tuy nhiên

s l ng và kim ng ch xu t kh u còn khiêm t n y m nh xúc ti n th ng

m i đ đ a trái thanh long Vi t Nam đ n các th tr ng khác nhau trên th

gi i là m t công vi c quan tr ng nh m ti n đ n xúc kh u b n v ng trong

t ng lai

- Di n tích tr ng thanh long c a toàn t nh Long An vào kho n 3.450 ha, ch

y u đ c tr ng t i huy n Châu Thành v i 2748 ha (chi m 80% di n tích toàn

t nh) Tuy nhiên di n tích tr ng thanh long còn manh mún, nh l , thi u quy

ho ch nh h ng đ n công tác đ nh h ng tr ng thanh long theo tiêu chu n VietGap và GlobalGap c a toàn tnh, ch a đáp ng yêu c u phát tri n b n

v ng gi ng cây tr ng này trong t ng lai

2.1.2 Th c tr ng xu t kh u thanh long c a Long An

2.1.2.1 Kim ng ch xu t kh u và giá xu t kh u c a thanh long Long An

B ng 2.2 Kim ng ch xu t kh u thanh long Long An qua các n m

N m Kim ng ch ( tri u USD)

2010 4,7

2011 8.6

2012 18,1

2013 30,4 Ngu n : S công th ng Long An

Theo s li u th ng kê kim ng ch xu t kh u thanh long c a Long An t ng nhanh qua các th i k , n m 2011 t ng g n 83 % so v i n m 2010, n m 2012 t ng 110% so v i n m 2011, s d t c đ t ng kim ng ch xu t kh u trong th i gian 2010

t i 2012 t ng nhanh là do thanh long Long An tìm đ c th tr ng xu t kh u m i

và bên c nh đó th ng lái Trung Qu c t ng mua thanh long t i khu v c Long An làm cho t c t ng s n l ng nhanh chóng, n m 2013 t ng g n 68% so v i cùng k

n m 2012 tuy nhiên t c đ t ng có ch m d n do th tr ng Trung Qu c t m gi m s

l ng thu mua thanh long t i Vi t Nam Nhìn chung, t c đ t ng kim ng ch xu t

kh u c a thanh long Long An có t ng nhanh qua các n m nh ng ch a t ng x ng

v i ti m n ng c a t nh và so v i c n c Nguyên nhân ch y u c a vi c s n ph m trái thanh long c a Long An ch a đ t đ c kim ng ch nh mong mu n là do ch a

có th ng hi u l n và v n còn ít vùng tr ng thanh long có đ các tiêu chu n hàng hóa nh EURAPGAP (tiêu chu n th c hành nông nghi p t t c a châu Âu) ho c ASIANGAP (châu Á) Bên c nh đó, vi c t ch c thâm nh p th tr ng còn h n ch , ngoài m t s nhà xu t kh u chính đã có th ng hi u và s c c nh tranh trên th

tr ng qu c t , m t l ng l n thanh long đang l u thông trên th tr ng v n còn mang danh ngh a c a nhà nh p kh u Vì v y, h u h t l ng thanh long c a Long An

ch đ c xu t kh u d i d ng y thác hay gia công hàng xu t kh u cho các công ty

n c ngoài Theo S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn, n m 2013, di n tích canh tác tr ng thanh long s m r ng t i h n 3000 ha t ng c ng s c c nh tranh trên th tr ng tiêu th , Long An c n ph i xây d ng nhi u bi n pháp t i u,

đ ng b nh : xây d ng quy trình k thu t hoàn ch nh đ t n ng su t cao và ph m

ch t t t, s u t m và tuy n ch n gi ng thích h p v i đi u ki n sinh thái, th hi u c a

ng i tiêu dùng

B ng 2.3 Giá thanh long xu t kh u c a Long An

Khu v c xu t kh u Giá tr h p đ ng xu t thanh long

Châu Á 0,7 – 1,5 USD/kg

Châu Âu 2,5 - 5,5 USD/kg

M 5,5 USD/kg

N i đ a Tùy thxông đèn, l t t) i đi m trong n m ( chính v ,

Ngu n: H p tác xã thanh long D ng Xuân t ng h p

Nhìn chung, giá thanh long xu t kh u vào các th tr ng qua các n m có t ng, n m sau so v i n m tr c Giá thanh long xu t kh u m i th tr ng có chênh l ch khác nhau tùy theo mùa v , yêu c u v tiêu chu n, m u mã; ph ng ti n v n chuy n, yêu

c u x lý k thu t tr c khi xu t kh u (chi u x , gia nhi t),… Nh ng th tr ng xa

và khó tính nh Châu Âu, Hoa K giá xu t kh u khá cao nh ng doanh nghi p xu t

kh u ph i có kinh nghi m và th t s “chuyên nghi p”, am hi u nghi p v ngo i

th ng; ngoài ra doanh nghi p ph i tìm, l a ch n ngu n hàng đáp ng yêu c u, trong quá trình xu t kh u d g p r i ro… nên ch có các doanh nghi p có kinh nghi m m i xu t kh u vào nh ng th tr ng khó tính này

2.1.2.2 Th tr ng tiêu th

Thanh long Long An ban đ u ch y u đ c tiêu th trong n c v i s n

l ng t ng đ i th p nh ng t khi trái thanh long đ c xu t kh u thì s n l ng

t ng lên nhanh chóng, ban đ u trái thanh long Long An ch y u đ c xu t kh u

b ng đ ng ti u ng ch sang th tr ng chính là Trung Qu c nh ng sau đó th

tr ng xu t kh u thanh long Long An đ c m r ng ra các qu c gia khác trong khu

v c Hi n nay, ngoài nh ng th tr ng xu t kh u truy n th ng nh Trung Qu c, Thái Lan, Indonesia, Hà Lan, th i gian g n đây thanh long còn xu t đ c sang các

th tr ng m i nh Tây Ban Nha, Philippine, n , Quata, Nh t V i các th

tr ng m i kim ng ch ch a cao, nh ng b c đ u đã t o đ c s đa d ng trong c

c u th tr ng, ti n t i gi m d n vi c ph thu c vào m t s th tr ng chính

Hi n Trung Qu c v n là th tr ng xu t kh u thanh long l n c a Long An, chi m t tr ng kim ng ch h n 70% trong t ng kim ng ch xu t kh u thanh long c a

t nh Thanh long c a Long An do đ c tr ng theo tiêu chu n qu c t nên th i gian

g n đây kim ng ch xu t kh u thanh long sang EU c ng đã t ng tr l i và b c đ u

xu t kh u đ c sang Hoa K , tuy nhiên s l ng và kim ng ch còn h n ch không

đ t đ c giá tr và kim ng ch nh thanh long Bình Thu n khi xu t sang nhóm th

tr ng khó tính này Tháng 4/2014, đ c s n này c a Long An đ c b o h đ c quy n t i M trong th i h n 10 n m

Khu v c Trung ông c ng đang có nhu c u nh p thanh long r t cao và d n

tr thành th tr ng xu t kh u ti m n ng c a thanh long Long An Bên c nh đó, th

tr ng n c ng là th tr ng đ y ti m n ng v i thanh long Long An T i các th

tr ng g n nh Thái Lan, thanh long c ng t ng đ c l ng xu t kh u do đ c a chu ng, đ c bi t v i gi ng thanh long ru t đ và tím h ng

B ng 2.4 Th tr ng tiêu th thanh long Long An

T nh ng thông tin th ng kê trên, chúng tôi đ a ra nh n đ nh chung v tình

xu t kh u Thanh Long t i Long An nh sau:

- Kim ng ch xu t kh u thanh long t ng qua các n m tuy nhiên tính t ng

tr ng còn ch a n đ nh và ch a t ng x ng v i ti m n ng c a t nh, giá thanh long còn th p so v i m t b ng chung giá thanh long th gi i, giá thanh long Vi t Nam Nguyên nhân là do công tác tr ng thanh long theo

h ng đ t tiêu chu n xu t kh u t i Long An còn h n ch , không đ o b o tính b n v ng trong s n xu t

- Th tr ng tiêu th thanh long Long An trong th i gian qua có phát tri n, nhi u th tr ng m i đ c thâm nh p và b c đ u trái thanh long Long

An xu t sang đ c ng i tiêu th ch p nh n t t Tuy nhiên, vi c xu t

kh u thanh long Long An v n còn ph thu c quá nhi u vào th tr ng Trung Qu c làm t ng nguy c không xu t kh u đ c khi th tr ng này

t m ng ng tiêu th , thanh long Long An xu t kh u sang th tr ng này

ch y u là con đ ng ti u ng ch nên còn r i ro Chính đi u này t o nên

s không b n v ng trong h at đ ng xu t kh u thanh long

2.2 ánh giá tính b n v ng trong s n xu t thanh long c a Long An

2.2.1 Ch tiêu kinh t

V i 1: ‘Thu nh p cao t ng qua các n m và n đ nh’

2: ‘Thu nh p cao t ng qua các n m nh ng không n đ nh’

3: ‘Thu nh p không cao nh ng n đ nh’

4: ‘Thu nh p không cao và không n đ nh’

Ngu n: kh o sát t tác gi (Xem ph l c th ng kê b ng 2.1)

Bi u đ 2.1 Th ng kê thu nh p c a các h nông dân nh tr ng thanh long

Thu nh p c a các h tr ng thanh long nhìn chung t ng m nh qua các n m (kho ng trên 80%, xem bi u đ 2.1), nh ng ph n l n ng i dân nh n đ nh là không

n đ nh Nh trong n m 2008, 2009 giá thanh long xu ng r t th p kho ng 1000đ –

2000 đ/kg nh ng không ai mua, trong nh ng n m g n đây giá thanh long liên t c

t ng, khi n cho ng i dân t tr ng thanh long và có d đ nh m r ng di n tích

tr ng thanh long trong t ng lai (kho ng 79%, xem b ng 2.2), chính đi u này t o s

b t n, thi u quy ho ch và c ng là m t trong nh ng nguyên nhân gây nên s phát tri n không b n v ng trong t ng lai cho vi c s n xu t thanh long

Bi u đ 2.2 Th ng kê v d đ nh m r ng di n tích canh tác c a các h tr ng thanh long (Ngu n: kh o sát t tác gi (Xem ph l c th ng kê 2.2))

Theo th ng kê t i huy n Châu Thành, chính nh thu nh p t cây n qu này,

t l h khá c a xã đã t ng lên, h n 90% trong n m 2013, thu nh p bình quân đ u

ng i c a xã là 35 tri u đ ng/ng i/n m

Tuy nhiên, hi n nay giá c thanh long v n còn b p bênh ch a t o đ c s tin

t ng cho nông dân, đ h yên tâm vào canh tác N u không có công tác d báo và khuy n nông hi u qu th r t d x y ng i dân r t d r i vào vòng l n qu n c a vi c

“b r i l i tr ng, tr ng r i l i b theo th tr ng” K t qu kh o sát t bi u đ 2.3 cho th y, ph n l n các h tr ng thanh long s chuy n đ i lo i cây tr ng n u giá c a thanh long c gi m liên t c, gi ng nh h đã t ng làm v i cây lúa, và cây n p (t l 94%, xem bi u đ 2.3), t đó cho th y tính b n v ng trong công tác quy ho ch vùng

s n xu t thanh long ch a đ m b o, còn n ch a nhi u r i ro, t o s khó kh n trong công tác quy ho ch và qu n lý nông nghi p c a đ a ph ng, không có n n t ng cho

m t n n kinh t phát tri n b n v ng

Ngu n: kh o sát t tác gi (xem ph l c th ng kê 2.3)

Bi u đ 2.3 Th ng kê d đ nh c a ng i nông dân n u thanh long liên t c r t giá:

N ng su t cây thanh long Long An

Ngu n: Kh o sát c a tác gi (Xem ph l c th ng kê 2.4)

Bi u đ 2.4 Th ng kê s l ng thanh long không đ tiêu chu n xu t kh u

K t qu bi u đ 2.4 cho th y s l ng thanh long không đ tiêu chu n xu t

kh u trên 60 kg chi m đ n 11%, t 30 đ n 60 kg chi m 25% và d i 30Kg chi m 64%

2.2.2 Ch tiêu xã h i

Trình đ k thu t c a ng i tr ng thanh long Long An

Quy trình tr ng thanh long dân Long An khá đ n gi n, nh ng đ tr ng đ c trái thanh long đ t chu n đ đi u ki n đ xu t kh u sang các th tr ng nh M , châu Âu và nh t B n đòi h i ng i nông dân ph i có m t quy trình ch m sóc, theo dõi và ghi chép c n th n theo yêu c u c a tiêu chu n VietGap và xa h n n a là tiêu chu n GlobalGap, tuy nhiên hi n t i đ đ m b o tính b n v ng trong h at đ ng s n

xu t và t o ti n đ cho công tác xu t kh u b n v ng, vi c chuy n t tr ng thanh long theo cách truy n th ng sang tr ng thanh long theo tiêu chu n VietGap hay GlobalGap c a ng i dân v n còn th p, b ng 2.5 cho th y m t s lý do khi n ng i nông dân ch a m nh d n trong vi c tr ng theo tiêu chu n hi n đ i

B ng 2.5 Lý do ng i nông dân v n đang áp d ng ph ng pháp truy n th ng

Ý ki n S h N ( m u) T l Tôi th y VietGap ph c t p và t n nhi u th i gian 70 110 64% Phí tái c p ch ng nh n VietGap quá cao 105 110 95% Giá bán c a thanh long VietGap và truy n th ng

không m y khác bi t 110 110 100% Tôi có nghe đ n ph ng pháp VietGap nh ng

không hi u rõ 5 110 5% Tôi ch a bi t v ph ng pháp VietGap 1 110 1%

Ngu n: kh o sát t tác gi

K t qu kh o sát v n còn 6 h tr ng thanh long trong m u chi m 6% ch a

bi t ho c ch a n m rõ ph ng pháp tr ng thanh long theo tiêu chu n VietGap là gì

H u h t ph ng th c canh tác c a ng i nông dân đ u d a vào kinh nghi m c a mình ho c truy n mi ng t nh ng ng i xung quanh, ch a có s c p nh t k p th i

M c dù có các bu i t p hu n, tuyên truy n h ng d n v ph ng th c tr ng thanh long theo tiêu chu n VietGap, tuy nhiên nhiên nhi u đ a ph ng v n đ t n ng hình

th c, n i l ng các khâu t ch c, thanh tra, c p ch ng nh n còn ch a hi u qu

H n n a, do h n ch v trình đ , c ng nh ch a nh n th c đ c t m quan

tr ng c a vi c th c hi n theo tiêu chu n VietGap h ng đ n xu t kh u lâu b n khi

mà vi c đa d ng hóa th tr ng tiêu th tr nên c n thi t Có đ n 64% s h đ c

kh o sát cho r ng vi c tr ng thanh long theo tiêu chu n VietGap thì t n nhi u th i gian và ph c t p (xem b ng 2.5) Theo tìm hi u c a chúng tôi khó kh n l n nh t

c a ng i nông dân khi áp d ng theo tiêu chu n VietGap đó là vi c ghi chép nh t

ký đ ng ru ng Theo Quy t đ nh s 179/2008/Q -SNN ngày 4 tháng 6 n m 2008

C a S Nông nghi p & PTNT Bình Thu n “T ch c và cá nhân s n xu t Thanh Long theo tiêu chu n VietGAP đ u ph i th c hi n đ y đ quy trình đ ng ký, ghi chép và l u gi các lo i h s , nh t ký theo quy đ nh v qu n lý các y u t v môi

tr ng, ti n trình s n xu t, thu ho ch, b o qu n và tiêu th s n ph m Các lo i h s

đ c l u gi t i c s s n xu t ít nh t là hai n m ho c lâu h n tùy theo yêu c u c a khách hàng ho c c quan qu n lý c bi t kho ng 95% các h đ c kh o sát cho

r ng phí tái c p ch ng nh n quá cao (kho ng 40 tri u/ đ n v tr ng thanh long) Do

di n tích tr ng thanh long manh múng, nh l thi u huy ho ch nên vi c áp d ng tiêu chu n VietGap ti t ki m đ c chi phí v phân bón, thu c b o v th c v t, tuy nhiên

l i phát sinh nh ng kho n phí khác nh nhân l c, th i gian và phí tái c p ch ng

nh n

S n ph m thanh long xu t bán ph i ghi rõ v trí, mã s c a lô s n xu t Các

lô hàng hóa ph i ghi rõ n i s n xu t, th i gian cung c p và n i nh n Bao bì ch a

s n ph m ph i có nhãn mác đ thu n ti n cho vi c truy nguyên ngu n g c khi c n thi t

Khi phát hi n kh ng đ nh ho c nghi ng s n ph m b ô nhi m đ u ph i ti n hành cách ly lô s n ph m đó và ng ng ngay vi c phân ph i N u đã phân ph i ph i thông báo ngay cho ng i tiêu dùng ng th i, báo cáo c quan ch c n ng đ ti n hành đi u tra nguyên nhân, cách x lý và các bi n pháp ng n ng a tái nhi m

Tr c nh ng quy đ nh ch t ch v v n đ v sinh an toàn th c ph m, b o v môi tr ng và ng i lao đ ng tham gia trong quá trình tr ng thanh long, có th th y chúng ta s h n ch đ c r t nhi u l ng ch t hóa h c, thu c tr sâu gây h i cho môi tr ng đ t, n c, không khí Ngoài ra vi c s d ng phân bón h u c giúp gi m chi phí s n xu t và nâng cao ch t l ng nông s n Bên c nh đó ng i dân Long An

đã s d ng m t lo i phân h u c đ t bi t làm t cành và ph ph m c a thanh long

Tr c đây sau khi c t t a cành, ph ph m t thanh long ch t đ ng không bi t làm gì,

b c mùi và gây ô nhi m cho môi tr ng Bây gi ng i ng i nông dân tr ng thanh long sau khi t a cành, h ch t khúc ng n t 3 - 5 cm sau đó tr n v i lo i ch ph m Biofert UPC ho c Biofert M (3 lít/t n), gi đ m 50 - 55% r i đ ng 3 - 4 ngày,