Hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại trong thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam Luận văn thạc sĩ

HƠnhălangăphápălỦăchoăho tăđ ngătínăd ngăNHTM là toƠnăb ăcácăv năb n quyăph m phápălu tănh măđi uăch nhăhƠnhăviăc aăcácăch ă th ăthamăgia vƠoăm iăquanăh ătínăd ngăNHTM ầ.. Tuy nhiên, th



B ăGIỄOăD CăVĨă ĨOăT O

NGUY NăVINHăHI N

ăVI TăNAM

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

Tp H Chí Minh h - N mă2014



B ăGIỄOăD CăVĨăợĨOăT O

NGUY NăVINHăHI N

HOĨNăTHI NăHĨNHăLANG PHỄPăLụăCHOăHO Tăợ NG

ăVI T NAM

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

ChuyênăngƠnhă:ăăăKinhăt ăchínhătr Mƣăs ăăăăăăăăăăăăăăă:ăăăăă60310102

TSăăNGUY NăV NăSỄNG

TP H CHÍ MINH H - N Mă2014

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan Lu n v n nƠy lƠ công trình nghiên c u c a riêng tôi

K t qu nêu trong lu n v n lƠ trung th c vƠ ch a t ng đ c công b trong b t

c công trình nghiên c u nƠo

ThƠnh ph H Chí Minh , Tháng 8/2014

Nguy năVinhăHi n

M CăL C

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ch vi t t t

Danh m c các hình v , đ th Trang

M U 9

CH NG 1 : Lụ LU N CHUNG V NGỂN HÀNG TH NG M I VÀ HÀNH LANG PHÁP LÝ CHO HO T NG TệN D NG NGỂN HÀNG TH NG M I TRONG TH CH KINH T TH TR NG NH H NG XHCN 14

1.1 T ng quan v NHTM : 14

1.1.1 Quan đi m c a m t s tác gi v t b n tƠi chính vƠ ngơn hƠng 14

1.1.2 Khái ni m Ngơn hƠng : 16

1.1.3 c đi m c a Ngơn hƠng th ng m i trong n n kinh t hi n đ i 18

1.1.4 Ch c n ng c a NHTM trong th ch kinh t th tr ng : 21

1.1.4.1 Ch c n ng trung gian tín d ng 21

1.1.4.2 Ch c n ng trung gian thanh toán 21

1.1.4.3 Ch c n ng t o ti n 21

1.1.5 Các nghi p v tín d ng t i NHTM : 22

1.1.6 H th ng NHTM Vi t Nam : 25

1.2 HƠnh lang pháp lỦ cho ho t đ ng tín d ng NHTM trong th ch kinh t th tr ng : 26

1.2.1 Khái ni m hƠnh lang pháp lỦ : 26

1.2.2 Khái ni m ,đ c đi m c a v n b n quy ph m pháp lu t 26

1.2.2.1 Khái ni m : 26

1.2.2.2 c đi m : 26

1.2.3 M t s v n đ khi áp d ng v n b n quy ph m pháp lu t 27

1.2.3.1 Th i gian hi u l c : 27

1.2.3.2 Ph m vi, đ i t ng áp d ng 28

1.2.3.3 Nguyên t c l a ch n áp d ng 29

1.2.4 H th ng v n b n quy ph m pháp lu t t i Vi t Nam : 29

1.2.5 S c n thi t vƠ vai trò c a hƠnh lang pháp lỦ trong s phát tri n c a tín d ng NHTM 30

1.3 Nhi m v c a NhƠ n c vƠ NHNN trong vi c xơy d ng hƠnh lang pháp lỦ cho ho t đ ng tín d ng NHTM trong th ch kinh t th tr ng 32

1.3.1 Nhi m v c a nhƠ n c trong th ch kinh t th tr ng 32

1.3.1.1 Qu n lỦ, đ nh h ng vƠ h tr phát tri n; 32

1.3.1.2 Phơn ph i l i thu nh p qu c dơn 34

1.3.1.3 B o v môi tr ng 35

1.3.2 Nhi m v c a NHNN trong vi c xơy d ng hƠnh lang pháp lỦ cho ho t đ ng tín d ng NHTM trong th ch kinh t th tr ng 38

1.4 Kinh nghi m n c M vƠ bƠi h c cho Vi t Nam trong vi c t o d ng hƠnh lang pháp lỦ cho ho t đ ng tín d ng NHTM : 39

1.4.1 Kinh nghi m c a M 39

1.4.2 BƠi h c cho Vi t Nam : 42

CH NG 2 : TH C TR NG HÀNH LANG PHÁP LÝ I U CH NH TệN D NG NGỂN HÀNG TH NG M I N C TA 45

2.1 Khái quát th c tr ng hƠnh lang pháp lỦ trong th ch kinh t th tr ng đ nh h ng XHCN n c ta45 2.1.1 Các thƠnh t u đ t đ c : 45

2.1.2 Các h n ch 50

2.2 Th c tr ng hƠnh lang pháp lỦ đi u ch nh m i quan h tín d ng NHTM n c ta 53

2.2.1 Các k t qu đƣ đ t đ c : 53

2.2.1.1 V huy đ ng v n : 54

2.2.1.2 V cho vay : 56

2.2.1.3 V các hình th c c p tín d ng khác 64

2.2.2 Các h n ch , nh c đi m: 66

2.2.2.1 Ch a bao quát h t các quan h c n đi u ch nh: 66

2.2.2.2 S ch ng chéo, ch a đ ng b c a các quy đ nh 74

2.2.2.3 S ch a th ng nh t, mơu thu n c a các quy đ nh 76

2.2.2.4 S ch a h p lỦ, thi u kh thi c a các quy đ nh 77

2.2.2.5 S thi u n đ nh 79

2.3 Nh ng v n đ đ t ra cho hƠnh lang pháp lỦ trong m i quan h v i th c ti n tín d ng NHTM 79

2.3.1 Nh ng v n đ đ t ra 79

2.3.2 Nguyên nhơn c a các v n đ trên : 81

2.3.3 H u qu c a vi c ch m kh c ph c các v n đ trên : 82

3.1 Yêu c u khách quan c a vi c hoƠn thi n hƠnh lang pháp lỦ cho ho t đ ng tín d ng NHTM n c ta ầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ 83

3.1.1 B i c nh kinh t : 83

3.1.1.1 B i c nh kinh t th gi i : 83

3.1.1.2 B i c nh kinh t trong n c : 84

3.1.2 Chi n l c phát tri n kinh t c a ng vƠ NhƠ n c 85

3.1.3 Chính sách tín d ng c a NhƠ n c 87

3.1.4 Các đ nh h ng cho tín d ng NHTM 87

3.1.5 Các yêu c u c a hƠnh lang pháp lỦ cho tín d ng NHTM 88

3.1.5.1 Tính bao quát, toƠn di n : 88

3.1.5.2 Tính đ ng b 89

3.1.5.3 Tính th ng nh t 89

3.1.5.4 Tính kh thi, công khai, minh b ch 89

3.1.5.5 Tính n đ nh 89

3.1.5.6 Phù h p v i h i nh p kinh t qu c t 90

3.2 Các gi i pháp vƠ ki n ngh hoƠn thi n hƠnh lang pháp lỦ 90

3.2.1 Nhóm gi i pháp c th v các quy đ nh pháp lu t 90

3.2.1.1 Ban hƠnh các quy đ nh còn thi u : 90

3.2.1.2 B sung, ch nh s a, hoƠn thi n các quy đ nh : 95

3.2.2 Nhóm ki n ngh đ i v i các c quan có th m quy n v quá trình xơy d ng hƠnh lang pháp lỦ 101

3.2.2.1 V quy trình xơy d ng hƠnh lang pháp lỦ : 101

3.2.2.2 V nhơn l c trong xơy d ng hƠnh lang pháp lỦ 102

3.2.2.3 B o đ m các đi u ki n v t ch t, trang thi t b ph c v công tác xơy d ng v n b n quy ph m pháp lu t : ầầ103

K T LU N 104

TƠi li u tham kh o

Các ph l c

DANHăM CăCỄC T VI TăT T

DANHăM CăCỄCăB NG,ăHỊNHăV ă,ă ăTH

Trang

B ng 1.1 : B ng cơn đ i k toán (tóm l c) c a m t NHTM 14

B ng 1.2 : B ng li t kê các lo i v n b n quy ph m pháp lu t t i Vi t Nam 22

B ng 2.1: B ng li t kê Lu t, Pháp l nh qu c h i thông qua t n m 1987 đ n nay 38

Bi u 2.2 : S l ng Lu t vƠ Pháp l nh thông qua c a Qu c h i các khóa 39

Bi u 2.3 : S l ng Lu t vƠ pháp l nh c a Qu c h i các khóa còn hi u l c 39

Bi u 2.4 : T l Lu t vƠ pháp l nh liên quan đ n dơn s vƠ kinh t trong t ng s

Lu t vƠ pháp l nh Qu c h i các khóa thông qua 39

B ng 2.5 : B ng li t kê các v n b n pháp lu t v huy đ ng v n 46

B ng 2.6: B ng kê các v n b n pháp lu t quy đ nh th l cho vay, quy ch cho vay

qua các th i k 49

M ă U

1 LỦădoăch năđ ătƠi

T n m 1986, Vi t Nam b t đ u công cu c đ i m i vƠ chuy n đ i sang th ch kinh t th tr ng có s qu n lỦ c a NhƠ n c, theo đ nh h ng xƣ h i ch ngh a Cho

dù xơy d ng kinh t th tr ng theo mô hình nƠo trong l ch s thì NhƠ n c c ng ph i

th c hi n nhi m v có t m quan tr ng b c nh t lƠ cung c p khung kh pháp lỦ rõ rƠng, nghiêm minh, có hi u l c vƠ phù h p v i đòi h i c a c ch th tr ng.Trong

đó có khung lu t pháp cho vi c xơy d ng vƠ v n hƠnh th tr ng các y u t s n xu t quan tr ng nh t nh lao đ ng, v n, đ t đai, tƠi s n, khoa h c công ngh ầV v n đ

này,B Chính tr ng C ng s n Vi t Nam đƣ ban hƠnh Ngh quy t s 48/NQ-TW ngƠy 24 tháng 5 n m 2005 v chi n l c xơy d ng vƠ hoƠn thi n h th ng pháp lu t

Vi t Nam đ n n m 2010, đ nh h ng đ n n m 2020 Ngh quy t đƣ đánh giá th c

tr ng c a h th ng pháp lu t n c ta, nguyên nhơn, đ nh h ng vƠ các gi i pháp th c

hi n chi n l c

Tín d ng nói chung vƠ tín d ng NHTM nói riêng lƠ chi c c u n i gi a cung vƠ

c u v v n trong n n kinh t Tín d ng NHTM có vai trò quan tr ng trong vi c phát tri n kinh t đ i v i n c ta, đ c bi t trong giai đo n hi n nay, n n kinh t còn phát tri n ch y u d a vƠo v n Tín d ng NHTM lƠ m t m i quan h kinh t nên c n ph i

có m t hƠnh lang pháp lỦ HƠnhălangăphápălỦăchoăho tăđ ngătínăd ngăNHTM là

toƠnăb ăcácăv năb n quyăph m phápălu tănh măđi uăch nhăhƠnhăviăc aăcácăch ă

th ăthamăgia vƠoăm iăquanăh ătínăd ngăNHTM ầ Tín d ng lƠ m i quan h d a

trên s chuy n giao tƠi s n, m c đích s d ng tƠi s n, th ch p, c m c , x lỦ thu h i

n Do đó đòi h i ph i có m t hƠnh lang pháp lỦ đ y đ , th ng nh t, minh b ch đ tín

d ng NHTM có th v n hƠnh m t cách thông su t, mang l i l i ích cho n n kinh t NhƠ n c ta trong g n ba m i n m đ i m i đƣ đ t nhi u thƠnh công trong vi c

t o l p h th ng pháp lu t cho th ch kinh t th tr ng v n hƠnh vƠ phát tri n Trong

đó hƠnh lang pháp lỦ cho ho t đ ng tín d ng NHTM c ng t ng b c đ c hoƠn thi n

Tuy nhiên, th c ti n c ng ch ra hành lang pháp lý choăho tăđ ngătínăd ngăc aă NHTM ăVi tăNamăhi nănayăcònăthi uănhi uăquyăđ nhăc năthi t, cácăquyăđ nhă

cònăch aăđ ngăb ,ăch ngăchéo,ăthi uătínhăth ngănh t,ăcóăquyăđ nhăcònăch aăkh ă thi,ăch aătheoăk păth căti n nh v đi u ki n cho vay, th ch p, c m c tƠi s n, x lỦ

tƠi s n đ thu h i n ầ

M t khi hƠnh lang pháp lỦ còn nhi u v n đ nh trên, các NHTM s ălúngătúngă

trongăápăd ngălu tăphápăkhiăth măđ nhăcácăkho nătínăd ng,ăvi căthuăh iăn ăkhiă cóă r iă roă x yă raă g pă nhi uă khóă kh nầ nhă h ngă đ nă s ă phátă tri nă c a ho tă

đ ngătínăd ngăc aăNHTM

N u nh ng quy đ nh c a pháp lu t không rõ rƠng, không đ ng b , có nhi u k h thì s r t khó kh n cho Ngơn hƠng trong các ho t đ ng nói chung vƠ ho t đ ng tín

d ng nói riêng V i nh ng v n b n pháp lu t đ y đ rõ rƠng, đ ng b s t o đi u ki n cho Ngơn hƠng yên tơm ho t đ ng kinh doanh, c nh tranh trong l nh v c này ơy lƠ

c s pháp lỦ đ Ngơn hƠng x lỦ các khi u n i, t cáo khi có tranh ch p x y ra i u

đó giúp Ngơn hƠng t ng c ng ho t đ ng cho vay Doă đóă n uă ch mă đ că hoƠnă

thi n,ăhƠnhălangăphápălỦăs ălƠărƠoăc nătrongăvi căphátătri nătínăd ngăNHTM, gây raă nhi uă v nă đ ă phápă lỦă c nă ph iă gi iă quy t,ă gơyă áchă t că trongă ho tă đ ngă tínă

d ngăNHTM,ă nhăh ngăđ năphátătri năkinhăt ăc aăđ tăn c.ă

T nh ng lỦ do trên đơy, tôi ch n đ tƠi “HoƠnăthi năhƠnhălangăphápălỦăchoăho tă

đ ngătínăd ngăc aăNHTMătrongăth ăch ăkinhăt ăth ătr ngăđ nhăh ngăXHCNă

Vi tăNam”lƠm đ tƠi lu n v n th c s ậ chuyên ngƠnh Kinh t chính tr

2 Tìnhăhìnhănghiênăc u

V n đ tín d ng các NHTM đƣ đ c nghiên c u trong r t nhi u công trình khoa h c

c a các tác gi trong n c M t s công trình nghiên c u c b n nh :

- Gi i pháp hoàn thi n quan h tín d ng gi a NHTM v i các doanh nghi p Vi t Nam - Lê Th Thanh Hà Tr ng i H c Kinh T , 2003 Trong công trình này, tác

các NHTM t i Vi t Nam c ng nh đ a ra các gi i pháp đ hoƠn thi n quan h tín

d ng gi a NHTM v i các doanh nghi p Vi t Nam

- Gi i Pháp M R ng và Phát Tri n Hình Th c Tín D ng Ngân Hàng trong S nghi p công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c - Lê Minh V - TP.HCM : Tr ng

i H c Kinh T , 2001 V i công trình nƠy, ngoƠi nh ng lỦ lu n c b n,m t s th c

ngh a Vi t nam - TS inh V n Ển, 2006, C ng thông tin Vi n nghiên c u qu n lỦ

kinh t Trung ng M t s v n đ v xơy d ng pháp lu t cho kinh t th tr ng đ nh

h ng xƣ h i ch ngh a n c ta đƣ đ c tác gi phơn tích

Tuy nhiên các công trình trên ch a đi sơu phơn tích th c tr ng c ng nh đ ra các

gi i pháp, ki n ngh đ hoƠn thi n hƠnh lang pháp lỦ cho ho t đ ng tínăd ngăc aăcácă

NHTM

Trong lu n v n c a nƠy, tác gi k th a nh ng thƠnh qu c a nh ng nghiên c u

tr c, đ ng th i c g ng lƠm rõ nh ng lỦ lu n c b n ,ăh ăth ngăhóaăcácăv năđ ăv ă

th cătr ngăhƠnhălangăphápălỦăchoăho tăđ ngătínăd ngăNHTMăt iăVi tăNamăc ngă

nh ăđ aăraăcácăgi iăphápăhoƠnăthi n

3 iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u

3.1 iăt ngănghiênăc u

i t ng nghiên c u c a lu n v n đ c xác đ nh lƠ nh ng v n đ c b n thu c v

khung pháp lý mƠ NhƠ n c đƣ ban hƠnh nh m đi u ch nh m i quan h tín d ng gi a

xƣ h i đ c p tín d ng đ i v i n n kinh t C p tín d ng c a NHTM bao g m nhi u nghi p v nh : cho vay, b o lƣnh, cho thuê tƠi chính, chi t kh u gi y t có giá vƠ m t s nghi p v khác đ c quy đ nh t i Lu t các TCTD 2010 Lu n v n s nghiên c u các

v n đ c a hƠnh lang pháp lỦ cho ho t đ ng huy đ ng v n vƠ các hình th c c p tín d ng

c a các NHTM

4.ăăăăăM căđíchănghiênăc u

H th ng hóa nh ng v n đ lỦ lu n vƠ th c ti n c b n v vai trò c a NhƠ n c trong vi c ban hƠnh khung pháp lỦ đ đi u ch nh m i quan h tín d ng; v h th ng pháp lu t; v tín d ng NHTM, t đó đ xu t ph ng h ng, quan đi m vƠ các gi i

pháp ch y u đ hoƠn thi n hƠnh lang pháp lỦ cho ho t đ ng tín d ng các NHTM

5.ăăăăNhi măv ănghiênăc uă

- LƠm rõ nh ng v n đ lỦ lu n c b n nh vai trò c a NhƠ n c trong vi c ban hƠnh h th ng pháp lu t trong th ch kinh t th tr ng ; hƠnh lang pháp lỦ n c ta

cho tín d ng NHTM

- Phơn tích th c tr ng h th ng v n b n pháp lu t n c ta đi u ch nh m i quan h tín d ng NHTM n c ta t n m 1986 đ n nay

Trên c s nh ng phơn tích v lỦ lu n, th c ti n có nh ng đ xu t ph ng h ng, quan đi m vƠ các gi i pháp ch y u đ hoƠn thi n hƠnh lang pháp lỦ cho ho t đ ng tín

d ng các NHTM n c ta

6 Ph ngăphápălu năvƠăph ngăphápănghiênăc u

6.1 Ph ngăphápălu n

Lu n v n d a trên n n t ng th gi i quan, ph ng pháp lu n duy v t bi n ch ng

vƠ duy v t l ch s , ph ng pháp tr u t ng hoá khoa h c c a ch ngh a Mác-Lênin

vƠ t t ng H Chí Minh, quan đi m c a ng C ng s n Vi t Nam, các nguyên lý

7 K tăc uăc aălu năv n

Ch ngă1:ăLỦ lu n chung v NHTM vƠ hƠnh lang pháp lỦ cho ho t đ ng tín d ng

CH NGă 1 :ă Lụă LU Nă CHUNGă V ă NGỂNă HĨNGă TH NGă M Iă VÀ HÀNH LANG PHÁP LÝ CHOă HO Tă NGă TệNă D NG NGÂN HÀNG

XHCN

1.1 T ngăquanăv ăNHTM

1.1.1 Quanăđi măc aăm tăs ătácăgi ăv ăt ăb nătƠiăchínhăvƠăngơnăhƠng

Theo V.I.Lê nin, s t p trung s n xu t, cách t ch c đ c quy n sinh ra t s

t p trung đó S h p nh t hay s h p vƠo nhau gi a ngơn hƠng vƠ công nghi p đó lƠ

l ch s phát sinh tƠi chính vƠ lƠ n i dung c a khái ni m t b n tƠi chính Nh v y t

b n tƠi chính lƠ s dung h p, thơm nh p vƠo nhau gi a t b n đ c quy n ngơn hƠng

vƠ t b n đ c quy n công nghi p

Song song v i tích t vƠ t p trung trong s n xu t, còn có s tích t vƠ t p

trung trong ngân hàng Khi s n xu t phát tri n vƠ m r ng, các nhƠ t b n công nghi p có trong tay m t s t b n nhƠn r i r t l n nh thu t qu kh u hao, qu l ng

c a công nhơn ch a đ n h n tr vƠ kho n giá tr th ng d tích l y đ c S ti n nƠy nhƠ t b n ch a s d ng cho nên có nhu c u có g i vƠo ngơn hƠng đ sinh l i Nh ng

các ngân hƠng nh không còn đ ti m l c vƠ uy tín đ thu nh n kho n ti n l n nƠy,

ch có ngơn hƠng m i m i đáp ng nhu c u nƠy NgoƠi ra, do qui mô s n xu t ngày cƠng l n, các nhƠ t b n công nghi p không đ v n đ m r ng s n xu t, cho nên có nhu c u vay ti n ngơn hƠng V i s ti n vay l n nh v y ngơn hƠng nh không đ

ti m l c cho s kinh doanh c a các xí nghi p công nghi p n a, ch có ngơn hƠng l n

m i có th đáp ng đ c Do đó trong ngƠnh ngơn hƠng di n ra tình tr ng các ngơn hƠng nh ph i t sát nh p vƠo các ngơn hƠng m nh h n ho c ph i ch m d t s t n t i

c a mình tr c s c nh tranh kh c li t T đó , các t ch c đ c quy n ngơn hƠng ra

đ i, tr thƠnh nh ng t ch c đ c quy n v n n ng, s d ng đ c h u h t t ng s t

b n ti n t c a các nhƠ t b n công nghi p g i vƠo Khi t ch c đ c quy n ngơn hƠng

ra đ i nó có s c m nh h t s c to l n có th can thi p vƠo s n xu t đ m r ng ho c thu h p s n xu t, liên k t hƠng ngƠn, hƠng v n nh ng doanh nghi p t n m n thƠnh

m t đ n v th ng nh t mƠ ngơn hƠng lƠ trung tơm th n kinh T đó m t hình th c t p

trung s n xu t ki u m i ra đ i, hình th c g n k t các ngƠnh công nghi p đa d ng l i

b ng ch t keo tƠi chính, vƠ c ng t đó nh ng t b n riêng l m i tr thƠnh nh ng t

b n t p th ơy lƠ quá trình c b n c a s chuy n bi n ch ngh a t b n thƠnh ch ngh a đ c quy n t b n V i qui mô l n nƠy ba nh ng m i liên h ch ng ch t, dƠy đ c thì t b n tƠi chính bi n nh ng ch c n ng nghi p v thu n túy thƠnh ch c n ng đi u

ti t vƠ kh ng ch n n s n xu t xƣ h i

Gi a các đ c quy n ngơn hƠng vƠ đ c quy n công nghi p có s g n bó quan

h ch t ch v i nhau th hi n 2 đi m sau:

M t lƠ, khi t ch c đ c quy n ngơn hƠng đáp ng cho t ch c đ c quy n công nghi p vay ti n thì các nhƠ t b n ngơn hƠng xu t v n đ mua m t s c ph n

c a xí nghi p vay ti n, sau đó c ng i đ i di n tham gia vƠo h i đ ng qu n tr xí nghi p nh m ki m soát vƠ chi ph i tr c ti p nh ng xí nghi p đó

Hai lƠ, tr c s kh ng ch vƠ chi phí ngƠy cƠng si t ch t c a ngơn hƠng, thì

m t quá trình xơm nh p t ng ng c a các xí nghi p công nghi p vƠo ngơn hƠng

đ ng th i c ng di n ra Có ngh a lƠ t p đoƠn đ c quy n công nghi p khi đƣ có v n l n

g i vƠo ngơn hƠng c ng tìm cách b ra m t s t b n đ mua m t s c phi u c a các ngơn hƠng, sau đó c a ng i đ i di n tham gia vƠo H i đ ng qu n tr c a ngơn hƠng

đ ki m soát vƠ chi ph i ho t đ ng c a ngơn hƠng.Quá trình xơm nh p vƠo nhau gi a

ngân hàng và các xí nghi p công nghi p lƠ m t b c phát tri n h n n a c a các quá trình tích t vƠ t p trung S n xu t di n ra d i d ng đ ng l c c a l i ích kinh t , c a

vi c đ a nhau ch y theo l i nhu n đ c quy n cao Chính s quy n vƠo nhau, s dung

h p v i nhau v logic đó đƣ n y sinh m t t b n m i đó lƠ t b n tài chính

Do n m c t b n s n xu t vƠ t b n ti n t , t b n tƠi chính có th th ng tr

đ c toƠn b n n kinh t qu c dơn Nó xác l p đ c s th ng tr vƠ ch đ đ c quy n

v ng ch c h n, b c l đ y đ b n ch t h n T b n tƠi chính ra đ i lƠm cho t b n s

h u vƠ t b n ch c n ng tách r i cao đ , s tách r i nƠy lƠ c s cho vi c ra đ i m i

lo i ch ng khoán vƠ m r ng th tr ng cho v y ơy lƠ b c phát tri n vƠ chín mùi

tri n c a n n kinh t qu c dơn Chúng chi ph i b ng thông qua ch đ tham d , t c lƠ chúng b m t s t b n ra đ n m l y m t s c phi u đ s c kh ng ch các công ty

c ph n NgƠy nay nó còn có ch đ y nhi m, cho phép huy đ ng v n trong nhơn dơn B n trùm s tƠi chính m c dù không có l ng v n l n l m nh ng chi phí v n

l n

Các tác gi hi n đ i r t xem tr ng vai trò c a Ngơn hƠng trong n n kinh t

Trong h c thuy t c a mình, J.M.Keynes đƣ đánh giá cao vai trò c a công c chính sách ti n t vƠ lƣi su t đ i v i chính ph ng th i trong th c t , các chính ph đ u

đƣ có s v n d ng công c vƠ chính sách ti n t đ tác đ ng t i n n kinh t Chính sách ti n t đ c th hi n t p trung thông qua vi c ngơn hƠng trung ng thay đ i

m c cung ti n vƠ t l lƣi su t, nh đó đƣ tác đ ng vƠo l ng ti n m t vƠ lƣi su t trên

th tr ng, đ ng th i tác đ ng t i t ng cung vƠ t ng c u trong n n kinh t , nơng cao

“c u có hi u qu ” nh m ch ng kh ng ho ng vƠ suy thoái kinh t

Còn theo P A Samuelson, ch c n ng chính c a ngơn hƠng lƠ cung c p tƠi kho n thanh toán cho khách hƠng Ngơn hƠng ti t ki m cung c p tƠi kho n ti t ki m Các công ty b o hi m bán b o hi m Ngơn hƠng du l ch bán séc du l ch

Các NHTM, h i ti t ki m vƠ cho vay nh n ti n ti t ki m ho c ti n qu c a m t nhóm nƠy vƠ cho nhóm khác vay l i hình thƠnh các t ch c môi gi i tƠi chính

Nh ng t ch c nƠy cung c p cho nh ng ng i g i ti n nhi u s n ph m tƠi chính nh hình th c tƠi kho n thanh toán, tƠi kho n ti t ki m, các ch ng ch ti n g i vƠ cho các nhóm khách hƠng khác vay nh ng kho n ti n huy đ ng đ c nói trên Các NHTM ngƠy nay có m t vai trò c c k quan tr ng trong n n kinh t nh ch c n ng

t o ti n ó lƠ s m r ng nhi u l n c a ti n g i ngơn hƠng thông qua vi c cho vay ra

vƠ t o nh ng kho n ti n g i m i Ch c n ng nƠy c a NHTM s đ c đ c p k h n

ph n sau

1.1.2 Kháiăni măNgân hàng

Ngân hàng là m t lo i hình trung gian tài chính c a n n kinh t mà ho t đ ng

c t lõi, mang b n ch t ngân hàng là nh n ti n g i, c p tín d ng và thanh toán

T khi ra đ i t th k th 15 cho đ n nay, thu t ng ngơn hƠng không c đ nh

mƠ có s thay đ i theo th i gian vƠ không gian Khi m i hình thƠnh khái ni m ngơn

hƠng dùng đ ch các t ch c chuyên nh n ti n g i vƠ s d ng ti n đó đ cho vay S phát tri n c a n n kinh t đƣ cho ra đ i nhi u lo i hình t ch c khác nhau có ph ng

th c kinh doanh ti n t đa d ng phong phú nên thu t ng “Ngơn hƠng” tr nên h n

h p, không bao trùm h t đ c, vì v y xu h ng trên th gi i s d ng thu t ng “ T

ch c tƠi chính” có ph m vi r ng h n, bao quát h n

T ch c tƠi chính đ c hi u lƠ m t doanh nghi p mƠ tƠi s n ch y u c a nó lƠ các tƠi s n tài chính, các hình th c trái quy n nh c phi u, trái phi u các kho n vayầ

Có th khái quát v ngơn hƠng thông qua các đi m sau :

Th nh t : Ngơn hƠng lƠ m t lo i hình trung gian tƠi chính c a n n kinh t (c n phơn bi t các khái ni m đ nh ch tƠi chính-trung gian tƠi chính) Tuy nhiên lƠ lo i trung gian tƠi chính quan tr ng nh t ( so sánh v s l ng c ng nh quy mô phát tri n)

Th hai : Ho t đ ng c t lõi, mang b n ch t ngơn hƠng lƠ nh n ti n g i, c p tín

d ng vƠ thanh toán ơy lƠ ho t đ ng có tính truy n th ng hình thƠnh lơu đ i, th hi n

đ c tr ng riêng bi t c a ngơn hƠng

Theo th i gian , ho t đ ng c a các ngơn hƠng ngƠy cƠng m r ng h n so v i các

ho t đ ng c t lõi mang tính truy n th ng c a nó tr thƠnh lo i hình ngơn hƠng đa

n ng, cung c p nh ng s n ph m đa d ng, t vi c nh n ti n g i, cung c p d ch v thanh toán, cho vay th ng m i, cho vay xu t nh p kh u cho đ n tƠi tr các v mua bán, sát nh p công ty , t v n đ u t giám h , mua bán kinh doanh ch ng khoán (t doanh), b o hi m

Lu t v ngơn hƠng t i Vi t nam không s d ng thu t ng T ch c tài chính mà thay th b ng thu t ng T ch c tín d ng Theo đó các lo i hình t ch c tín d ng bao

g m ngơn hƠng, t ch c tín d ng phi ngơn hƠng, t ch c tín d ng tƠi chính vi mô vƠ

qu tín d ng nhơn dơn Trong s đó ngơn hƠng lƠ lo i hình ph bi n nh t, chi m t l đông đ o nh t Lu t các TCTD (2010) quy đ nh Ngơn hƠng lƠ t ch c tín d ng đ c

th c hi n t t c các ho t đ ng ngơn hƠng bao g m : ngơn hƠng th ng m i, ngơn hƠng

chính sách, ngơn hƠng h p tác xƣ vƠ c ng theo lu t nƠy thì : Ngân hàng th ng m i

là lo i hình ngân hàng đ c th c hi n t t c các ho t đ ng ngân hàng và các ho t

đ ng kinh doanh khác theo quy đ nh c a Lu t này nh m m c tiêu l i nhu n

1.1.3 căđi m c aăNgơnăhƠng th ngăm i trongăn năkinhăt ăhi năđ i

V i m c tiêu lƠ t i đa hóa l i nhu n, t i thi u hóa r i ro, ngân hàng th ng m i

có nh ng đ c tr ng c b n sau đơy :

Th ănh t, kinh doanh ngơn hƠng lƠ kinh doanh có đi u ki n

So v i nh ng ho t đ ng kinh doanh trên l nh v c khác, có th nói kinh doanh ngơn hƠng ph i tuơn th nh ng đi u ki n kh t khe v v n pháp đ nh, v b máy t

ch c ho t đ ng, v ph m vi các nghi p v kinh doanh đ c phép, không đ c phép

th c hi nầCó th lỦ gi i đi u nƠy lƠ vì l nh v c tƠi chính ti n t lƠ m t l nh v c nh y

c m, có liên quan đ n h u h t các ngƠnh ngh trong n n kinh t Ngơn hƠng đ c ví

nh h th n kinh c a n n kinh t , b i b t k m t bi n đ ng nƠo c a h th ng ngơn hƠng c ng có nh h ng theo hai chi u ng c l i đ i v i toƠn b n n kinh t M t khác ho t đ ng ngơn hƠng có tính lan truy n r t cao Vì v y nh ng quy đ nh kh t khe trong kinh doanh ngơn hƠng lƠ c n thi t nh m t o ra m t môi tr ng lƠnh m nh, không ch có l i cho t ng t ch c tín d ng/ ngơn hƠng mƠ còn cho s n đ nh chung

c a h th ng vƠ n n kinh t

Nh ng đi u ki n c b n quy đ nh trong kinh doanh ngơn hƠng g m có :Quy đ nh v

m c v n pháp đ nh khi thƠnh l p ngân hàng; Quy đ nh v các m c đ m b o an toàn

trong kinh doanh ngân hàng; Quy đ nh v ph m vi ho t đ ng đ c phép c a ngân

hàng

Th ăhai, đ i t ng kinh doanh c a ngơn hƠng lƠ các tƠi s n tƠi chính

Th c ch t kinh doanh ngơn hƠng lƠ vi c s n xu t, buôn bán, qu n lỦ , l u thông vƠ s

d ng ti n cùng các tƠi s n tƠi chính

TƠi s n tƠi chính lƠ các lo i tƠi s n không tham gia tr c ti p vƠo quá trình s n xu t hƠng hóa d ch v , nh ti n, ch ng khoán vƠ các gi y t có giáầCác lo i tƠi s n nƠy

ch lƠ nh ng ch ng ch b ng gi y ho c có th lƠ nh ng d li u trong máy tính s sách

C th h n, tƠi s n tƠi chính lƠ nh ng tƠi s n có giá tr không d a vƠo n i dung v t

ch t c a nó (gi ng nh b t đ ng s n g m nhƠ c a, đ t đai) mƠ d a vƠo các quan h trên th tr ng, ch ng h n nh c phi u, trái phi u, các gi y t có giá khác

Th ăba, Ho t đ ng kinh doanh ngơn hƠng mang tính ch t trung gian

Tính ch t trung gian (intermediaries) trong ho t đ ng ngơn hƠng xu t phát t vi c ngơn hƠng lƠm trung gian gi a ng i g i ti n (Depositor) vƠ ng i vay ti n

(Borrowers) Có th phơn tích tính ch t nƠy trên nhi u khía c nh khác nhau c th ,

ó lƠ :

Trung gian v m nh giá : ngơn hƠng lƠ t ch c tín d ng thu th p nhi u kho n ti n

ti t ki m nh l ầc a nhi u t ng l p, ch th trong n n kinh t , hình thƠnh nên qu

cho vay vƠ có th cung c p nh ng kho n tín d ng quy mô l n cho các ch th nh công ty, chính quy nầ

Trung gian v k h n : qu cho vay c a ngơn hƠng đ c hình thƠnh t nh ng kho n ti n g i có các lo i k h n khác nhau, th m chí không có k h n, đƣ đ c ngơn

hàng chuy n thƠnh nh ng kho n cho vay ra v i các k h n khác nhau th a mƣn nhu

c u ng i s d ng, đ c bi t lƠ nh ng kho n vay trung dƠi h n mƠ th i h n có th lên

t i vƠi ch c n m i u nƠy d nhiên ti m n nhi u r i ro ngơn hƠng.Tuy nhiên b ng nhi u k thu t qu n tr hi n đ i, các ngơn hƠng có hóa gi i đ c mơu thu n nƠy đ

th c hi n vai trò trung gian k h n c a mình V i tính ch t nƠy, ngơn hƠng đƣ hóa gi i

đ c mơu thu n t n t i t t y u t hai phía khách hƠng: ng i g i ti n thì h u h t

mu n g i ti n có k h n ng n, trong khi ng i vay ti n thì mu n s d ng trong th i

Trung gian thanh kho n: thanh kho n lƠ yêu c u c a con ng i đ i v i h u h t các lo i tƠi s n đang n m gi Tuy nhiên nhu c u thanh kho n c a m i ng i l i không

gi ng nhau V i ng i g i ti n, có th th a thu n g i ti n theo k h n, nh ng có th thay đ i theo th i gian b i các bi n c không d ki n đ c t n n kinh t , t xƣ h i

h v n mu n rút ra b t k lúc nƠo, th m chí ch p nh n ch u ph t ho c không đ c

h ng lƣi Ng i đi vay do đ u t vƠo các d án, ph ng án kinh doanh nên ch mu n

hoƠn tr khi d án, ph ng án kinh doanh k t thúc vƠ có l i nhu n, th m chí nhi u khi

Ho t đ ng c a các ngơn hƠng liên quan đ n l u chuy n ti n t , không ch trong ph m

vi m t n c mƠ liên quan đ n nhi u n c đ h tr cho ho t đ ng kinh t đ i ngo i;

do v y kinh doanh trong h th ng ngơn hƠng ch u s chi ph i c a nhi u y u t trong

n c nh : h th ng pháp lu t, kh n ng tƠi chính c a các khách hƠngầ đ c bi t lƠ

ch u s chi ph i m nh m c a đi u ki n h t ng c s tƠi chính, trong đó có công ngh thông tin đóng vai trò c c k quan tr ng, có tính ch t quy t đ nh đ i v i ho t

đ ng kinh doanh c a các ngơn hƠng M t khác , xu th h i nh p qu c t bu c các ngơn hƠng ph i hi u r v t p quán kinh doanh c a các n c, thông l qu c t , trong

đó các quy đ nh c a y ban Basel ( y ban giám sát ho t đ ng ngơn hƠng) lƠ không

ho t đ ng c p tín d ng không ch đ n thu n vì túi ti n c a riêng ngơn hƠng mƠ quan

tr ng h n nó đ c xem lƠ đòn b y phát tri n kinh t , chính vì th ch u s chi ph i r t

Nh m i ngƠnh d ch v khác, s n ph m c a ngơn hƠng lƠ s n ph m vô hình, khách hƠng không th cơn đ ng đo đ m mƠ ch “c m nh n” đ c ch t l ng c a nó

Vì v y, s thƠnh công trong kinh doanh ngơn hƠng ph thu c r t nhi u vào long tin

dân chúng Do tƠi chính, ti n t lƠ l nh v c kinh doanh r t nh y c m, ch u tác đ ng

b i r t nhi u nhơn t v kinh t , chính tr , xƣ h i, tơm lỦ truy n th ng v n hóa ầ vì

v y , s thay đ i dù nh nh t c a b t k m t nhơn t nƠo c ng đ u nh h ng r t nhanh chóng vƠ m nh m đ n môi tr ng kinh doanh chung c a ngơn hƠng, gây đ

v luôn chính ngơn hƠng nƠy do tác đ ng dơy chuy n

1.1.4 Ch căn ngăc aăNHTM trong th ăch ăkinhăt ăth ătr ng

1.1.4.1 Ch căn ngătrungăgianătínăd ng

Ch c n ng trung gian tín d ng đ c xem lƠ ch c n ng quan tr ng nh t c a

NHTM Khi th c hi n ch c n ng trung gian tín d ng, NHTM đóng vai trò lƠ c u n i

gi a ng i th a v n vƠ ng i có nhu c u v v n V i ch c n ng nƠy, NHTM v a đóng vai trò lƠ ng i đi vay, v a đóng vai trò lƠ ng i cho vay vƠ h ng l i nhu n lƠ kho n chênh l ch gi a lƣi su t nh n g i vƠ lƣi su t cho vay vƠ góp ph n t o l i ích cho t t c các bên tham gia: ngỦ i g i ti n vƠ ngỦ i đi vay

1.1.4.2 Ch căn ngătrungăgianăthanhătoán

đơy NHTM đóng vai trò lƠ th qu cho các doanh nghi p vƠ cá nhơn, th c hi n các thanh toán theo yêu c u c a khách hƠng nh trích ti n t tƠi kho n ti n g i c a h

đ thanh toán ti n hƠng hóa, d ch v ho c nh p vƠo tƠi kho n ti n g i c a khách hƠng

ti n thu bán hƠng vƠ các kho n thu khác theo l nh c a h

Các NHTM cung c p cho khách hƠng nhi u ph ng ti n thanh toán ti n l i nh séc, y nhi m chi, y nhi m thu, th rút ti n, th thanh toán, th tín d ngầ Tùy theo nhu c u, khách hƠng có th ch n cho mình ph ng th c thanh toán phù h p Các ch

th kinh t s ti t ki m đ c r t nhi u chi phí, th i gian, l i đ m b o thanh toán an toƠn Ch c n ng nƠy vô hình chung đƣ thúc đ y l u thông hƠng hóa, đ y nhanh t c đ thanh toán, t c đ l u chuy n v n, t đó góp ph n phát tri n kinh t

1.1.4.3 Ch căn ngăt oăti n

T o ti n lƠ m t ch c n ng quan tr ng, ph n ánh rõ b n ch t c a NHTM V i m c tiêu lƠ tìm ki m l i nhu n nh lƠ m t yêu c u chính cho s t n t i vƠ phát tri n c a mình, các NHTM v i nghi p v kinh doanh mang tính đ c thù c a mnh đƣ vô hình chung th c hi n ch c n ng t o ti n cho n n kinh t

Ch c n ng t o ti n đ c th c thi trên c s hai ch c n ng khác c a NHTM lƠ

ch c n ng tín d ng vƠ ch c n ng thanh toán Thông qua ch c n ng trung gian tín

d ng, ngơn hƠng s d ng s v n huy đ ng đ c đ cho vay, s ti n cho vay ra l i

đ c khách hƠng s d ng đ mua hƠng hóa, thanh toán d ch v trong khi s d trên tƠi kho n ti n g i thanh toán c a khách hƠng v n đ c coi lƠ m t b ph n c a ti n giao d ch, đ c h s d ng đ mua hƠng hóa, thanh toán d ch v ầ V i ch c n ng nƠy, h th ng NHTM đƣ lƠm t ng t ng ph ng ti n thanh toán trong n n kinh t , đáp

ng nhu c u thanh toán, chi tr c a xƣ h i NHTM t o ti n ph thu c vƠo t l d tr

b t bu c c a ngơn hƠng trung ng đƣ áp d ng đ i v i NHTM do v y ngơn hƠng trung ng có th t ng t l nƠy khi l ng cung ti n vƠo n n kinh t l n

T ng tƠi s n T ng tƠi s n n vƠ v n

(Ngu n: Bùi Di u Anh (2011))

Tuy nhiên xu h ng c a các ngơn hƠng hi n đ i lƠ s gi m d n t tr ng c a kho n

m c nƠy, nh m h n ch nh ng h u qu x u b i các r i ro t t y u do tín d ng mang

l i các y u t nh h ng đ n nghi p v nƠy lƠ: đ c đi m th tr ng, ngu n v n, qui

đ nh c a NhƠ n c v ho t đ ng tín d ng ngơn hƠng, v th c nh tranh vƠ lƣi su t mƠ ngơn hƠng áp d ng

đơy c n dƠnh ít th i gian đ lƠm rõ khái ni m Tín d ng vƠ Tín d ng ngơn hƠng Theo quan đi m kinh t h c chính tr Mác ậ Lê nin thì: Tín d ng lƠ m t ph m trù

c a kinh t hƠng hóa, lƠ hình th c v n đ ng c a v n cho vay Tín d ng ph n ánh quan

h kinh t gi a ch th s h u vƠ các ch th s d ng ngu n v n nhƠn r i trong n n kinh t trên nguyên t c hoƠn tr có k h n c v n g c l n l i t c Tín d ng trong ti ng Anh lƠ Credit Theo nhi u cu n T đi n ti ng Vi t thì h u h t đ c gi i thích lƠ vi c cho vay vƠ m n ti n Theo m c Tín d ng trang vi.wikipedia.org thì ”Tín d ng là

vi c m t bên (bên cho vay) cung c p ngu n tƠi chính cho đ i t ng khác (bên đi vay) trong đó bên đi vay s hoƠn tr tƠi chính cho bên cho vay trong m t th i h n th a thu n vƠ th ng kèm theo lƣi su t”.Theo Nguy n Minh Ki u (2012) thì ”V m t tƠi chính, tín d ng lƠ quan h chuy n nh ng quy n s d ng v n t ng i s h u sang cho ng i s d ng trong m t th i h n nh t đ nh v i m t chi phí nh t đ nh” vƠ ”Tín

d ng ngơn hƠng lƠ quan h tín d ng phát sinh gi a ngơn hƠng vƠ khách hƠng, theo đó

có th lƠ quan h cho vay c a ngơn hƠng đ i v i ho c quan h g i ti n c a khách hƠng vƠo ngơn hƠng ”

Còn theo Lu t các TCTD (2010) thì không có gi i thích t tín d ng mƠ ch gi i thích c m t c p tín d ng: ” C p tín d ng lƠ vi c th a thu n đ t ch c, cá nhơn s

d ng m t kho n ti n ho c cam k t cho phép s d ng m t kho n ti n theo nguyên t c

có hoƠn tr b ng nghi p v cho vay, chi t kh u, cho thuê tƠi chính, bao thanh toán,

b o lƣnh ngơn hƠng vƠ các nghi p v c p tín d ng khác.” Thông th ng trong các giáo trình , các nhƠ so n sách th ng đ ng nhơt tín d ng v i cho vay, còn các nghi p

v chi t kh u, cho thuê tƠi chính, bao thanh toán, b o lƣnh ngơn hƠng s đ c trình bƠy các ph n khác không thu c ph n tín d ng Nh v y t ngh a ban đ u lƠ cho vay, đ n nay ngh a c a t tín d ng đƣ đ c m r ng sang m t s nghi p v khác c a

Ngân hàng

T ínăd ngăcóăvaiătròătoăl nătrongăvi căphátătri năkinhăt ăxƣăh i, đ c th hi n

trên các ph ong di n:

Tínăd ngăngơnăhƠngăđápă ngăv năđ ăduyătrìăquáătrìnhătáiăs năxu t,ăđ ngăth iă

đ uăt ăphátătri năkinhăt

Do quá trình tái s n xu t xƣ h i lƠ th òng xuyên vƠ liên t c nên nhu c u v v n

th ng xuyên m c đ cao Trong khi đó l i có t ch c, cá nhơn có ngu n v n nhƠn

r i t m th i trong m t th i gian nh t đ nh Bên c n v n thì có th vay đ c v n v i

chi phí th p vƠ k p th i đ hoƠn thƠnh công vi c c a mình, bên có v n thì thu đ c kho n l i trong th i gian mình không dùng t i kho n v n đó Ho t đ ng tín d ng ra

đ i bi n các ngu n v n ti n t t m th i nhƠn r i trong xƣ h i thƠnh nh ng ngu n v n

đ a vƠo ho t đ ng kinh doanh có hi u qu cho các doanh nghi p trong các l nh v c

s n xu t kinh doanh c ng nh ph c v cho m i t ng l p dơn c khi c n v n

Thông qua tín d ng ngơn hƠng các ngu n v n đ c t p trung vƠ các ngu n v n

đó đ c đ a vƠo quá trính s n xu t kinh doanh i u nƠy khi n đ u t cho n n kinh t

Trong quá trình đ u t , tín d ng ngơn hƠng không chia đ u cho m i ch th có nhu

c u mƠ vi c đ u t đ c th c hi n m t cách t p trung ch y u vƠo nh ng doanh nghi p kinh doanh có hi u qu u t t p trung lƠ quá trình t t y u v a đ m b o tránh r i ro, v a thúc đ y đ c quá trình t ng tr ng kinh t

Tínăd ngăngơnăhƠngăthúcăđ yăquáătrìnhăluơnăchuy năhƠngăhoá,ăti năt ,ăđi uă

ti tătrongăl uăthôngăvƠăki măsoátăl măphát

Tín d ng ngơn hƠng s lƠm cho hƠng hóa , d ch v đ c tiêu th nhanh h n, nhi u

h n Qua đó thúc đ y luơn chuy n hƠng hóa , ti n t Vi c đi u hoƠ v n tín d ng trong

n n kinh t không ch lƠ gi i quy t m i quan h cung c u v v n trong n n kinh t mƠ

còn t o đi u ki n đ m r ng ph m vi thanh toán không dùng ti n m t vƠ h n ch vi c

s d ng ti n m t, t đó ti t ki m đ c chi phí l u thông cho xƣ h i, góp ph n vƠo

vi c đi u hoƠ vƠ n đ nh l u thông ti n t , đ ng th i ki m soát đ c l m phát

Tínăd ngăngơnăhƠngăt oăđi uăki năđ ăphátătri năcácăquanăh ăkinhăt ăv iăn că ngoài

Quá trình phát tri n kinh t c a m i n c đ u g n li n v i th tr ng th gi i Tín d ng ngơn hƠng đ c m r ng s kéo theo quan h đ u t trong n n kinh t t ng khi n cho các quan h th ng m i khác c ng t ng theo Thông qua quá trình nh n vƠ cho vay, tƠi tr , xu t nh p kh u c a các n c c p tín d ng c ng nh các t ch c tín

d ng khác c ng tham gia tr c ti p vƠo quan h thanh toán qu c t ng th i tín d ng ngơn hƠng thúc đ y ho t đ ng xu t nh p kh u, thúc đ y s n xu t trong n c phát tri n

vƠ lƠm m i quan h gi a các n c tr nên t t đ p

- Ti năg i

ơy lƠ các kho n ti n c a các t ch c, c a dơn c g i vƠo ngơn hƠng v i nh ng

m c tiêu an toƠn, h ng lƣi, ho c h ng các ti n ích c a d ch v thanh toán qua ngơn hƠng Ngu n ti n g i đ c xem lƠ ngu n v n ch y u c a các ngơn hƠng nh t lƠ

NHTM nên tính n đ nh c a ngu n ti n g i có Ủ ngh a h t s c quan tr ng v i các

NH

- Vayătrênăth ătr ngătài chính và liên ngân hàng

ơy lƠ quan h tín d ng gi a các ngơn hƠng trong th tr ng liên ngơn hƠng, thông qua các ho t đ ng nh tái chi t kh u, vay qua đêm, v i m c tiêu ch y u lƠ

t ng kh n ng thanh toán cho các ngơn hƠng.Trên th c t m t s ngơn hƠng nh do thi u kh n ng huy đ ng ngu n ti n g i có th dung v n vay đ s d ng vƠo ho t

đ ng tín d ng Trong khi các ngơn hƠng qui mô l n, có th ng hi u lơu đ i dùng ngu n huy đ ng c a mình đ cho vay l i các ngơn hƠng nh ơy lƠ m t h n ch trong ho t đ ng đi vay vƠ cho vay c a các ngơn hƠng c n đ c qu n lỦ

M t s nghi p v khác nh b o lƣnh, chi t kh u

1.1.6 H ăth ngăNHTM Vi tăNam

H th ng NHTM Vi t Nam đ c thƠnh l p t sau ngh đ nh 53-H BT c a H i

đ ng b tr ng ngày 26/3/1988, Tr i qua h n 35 n m ho t đ ng, các NHTM ngƠy

cƠng tr ng thƠnh vƠ phát tri n Hi n nay có các lo i hình NHTM nhƠ n c , c ph n , v n n c ngoƠi vƠ liên doanh Nhìn chung các NHTM c a Vi t Nam có h th ng

qu n tr r i ro còn ch a đáp ng đ c yêu c u th hi n qua tình tr ng n x u tr m

tr ng hi n nay trong n n kinh t Các NHTM ch a phát huy vai trò trung tơm thanh toán vì tình tr ng thanh toán không dùng ti n m t v n ch a phát tri n Các NHTM

ch a phát huy t t vai trò đi u ph i, cung ng v n cho n n kinh t th hi n qua hi n

t ng lúc thi u v n ( cách đơy vƠi n m ) lúc th a v n ( hi n nay )

Theo trang vi.wikipedia.org ngƠy 15/3/2014 thì danh sách các NHTM Vi t Nam ( Bao g m c các chi nhánh Ngơn hƠng n c ngoƠi, chi nhánh NH Liên doanh ) nh

t i Ph l c 1

1.2 Hành lang pháp lý choăho tăđ ngătínăd ngăNHTMătrong th ăch ă kinhăt ăth ătr ng

1.2.1 Kháiăni măhƠnhălangăphápălỦ :

HƠnh lang pháp lỦ cho ho t đ ng tín d ng NHTM lƠ toƠn b các v n b n quy

ph m pháp lu t nh m đi u ch nh hƠnh vi c a các ch th tham gia vƠo m i quan h tín d ng c a các NHTM

1.2.2 Khái n i mă,đ căđi măc aăv năb năquyăph măphápălu t

1.2.2.1 Kháiăni m

V n b n quy ph m pháp lu t lƠ v n b n do c quan nhƠ n c ban hƠnh ho c ph i

h p ban hƠnh theo th m quy n, hình th c, trình t ch t ch , trong đó ch a đ ng các

quy ph m pháp lu t có hi u l c b t bu c chung, đ c NhƠ n c b o đ m th c hi n đ

đi u ch nh các quan h xƣ h i ơy lƠ hình th c pháp lu t đ c s d ng ph bi n nh t

hi n nay trên th gi i

1.2.2.2 căđi mă

T khái ni m nƠy ta th y v n b n quy ph m pháp lu t có các đ c đi m sau :

- V n b n quy ph m pháp lu t lƠ v n b n do c quan nhƠ n c có th m quy n ban hƠnh ho c ph i h p ban hƠnh theo th m quy n, hình th c, trình t , th t c đ c pháp

lu t quy đ nh

i u nƠy có ngh a lƠ các c quan nhƠ n c có th ban hƠnh ho c ph i h p ban hƠnh nhi u v n b n khác nhau, nh ng không ph i v n b n nƠo c ng đ c xem lƠ v n b n

pháp quy mƠ ch có nh ng v n b n do c quan có th m quy n ban hƠnh v i nh ng quy đ nh ch t ch v trình t , th t c, tên g i, ngôn ng , th m quy n đ c quy đ nh trong Lu t Ban hƠnh v n b n quy ph m pháp lu t 2008 ho c Lu t Ban hƠnh v n b n quy ph m pháp lu t c a H i đ ng nhơn dơn, y ban nhơn dơn n m 2004 m i đ c

g i lƠ v n b n quy ph m pháp lu t

- N i dung c a v n b n quy ph m pháp lu t ch a đ ng các quy t c x s chung, có

hi u l c b t bu c chung đ i v i m i ch th pháp lu t mƠ nó đi u ch nh

Các quy ph m pháp lu t ch a trong các v n b n nƠy có giá tr đi u ch nh chung đ i

v i các đ i t ng thu c ph m vi đi u ch nh c a v n b n đó, i u nƠy c ng có ngh a

lƠ v n b n quy ph m pháp lu t không có giá tr áp d ng cá bi t cho m t cá nhơn , t

ch c nƠo c th mƠ đ c áp d ng cho b t k cá nhơn t ch c nƠo đ c pháp lu t quy

th c hi n đúng nh NhƠ n c đƣ mong mu n khi ban hƠnh

1.2.3 M tăs ăv năđ ăkhiăápăd ngăv năb năquyăph măphápălu tă

1.2.3.1 Th iăgianăhi uăl că

Hi u l c v th i gian c a v n b n quy ph m pháp lu t lƠ giá tr thi hƠnh c a v n

b n quy ph m pháp lu t trong m t th i h n nh t đ nh Hi u l c nƠy đ c xác đ nh

b ng t ngƠy có hi u l c đ n ngƠy k t thúc hi u l c c a v n b n.Theo quy đ nh t i

đi u 78 Lu t ban hƠnh v n b n quy ph m pháp lu t n m 2008 thì th i đi m có hi u

l c c a v n b n quy ph m pháp lu t đ c quy đ nh trong v n b n nh ng không s m

h n b n m i l m ngƠy, k t ngƠy công b ho c kỦ ban hƠnh Tr ng h p trong tình

tr ng kh n c p thì có th có hi u l c k t ngƠy công b ho c kỦ ban hƠnh nh ng ph i

đ c đ ang ngay trên trang đi n t c a c quan ban hƠnh, đ a tin trên các ph ng

ti n thông tin đ i chúng; đ ng Công báo n c C ng hòa xƣ h i ch ngh a Vi t Nam

ch m nh t sau 2 ngƠy lƠm vi c k t ngƠy công b ho c kỦ ban hƠnh V n b n quy

ph m pháp lu t ph i đ c đ ng Công báo, v n b n quy ph m pháp lu t không đ ng

Công báo thì không có hi u l c thi hƠnh tr tr ng h p v n b n thu c bí m t nhƠ

n c vƠ các tr ng h p trong tình tr ng kh n c p Theo quy đ nh t i đi u 51 Lu t Ban

hành v n b n quy ph m pháp lu t c a H i đ ng nhơn dơn vƠ y ban nhơn dơn n m

2004 thì v n b n quy ph m pháp lu t c a H i đ ng nhơn dơn vƠ y ban nhơn dơn c p

t nh có hi u l c sau 10 ngƠy vƠ ph i đ c đ ng trên công báo c p t nh ch m nh t lƠ 5 ngƠy; c p huy n có hi u l c sau 7 ngƠy vƠ ph i đ c niêm y t ch m nh t lƠ 3 ngƠy;

c p xƣ có hi u l c sau 5 ngƠy vƠ ph i đ c niêm y t ch m nh t lƠ 2 ngƠy, k t ngƠy

H i đ ng nhơn dơn vƠ y ban nhơn dơn thông qua ho c Ch t ch y ban nhơn dơn kỦ ban hƠnh, tr tr ng h p v n b n quy đ nh ngƠy có hi u l c mu n h n

Các tr ng h p v n b n h t hi u l c đ c quy đ nh t i đi u 81 Lu t Ban hƠnh

v n b n quy ph m pháp lu t n m 2008 V m t nguyên t c, v n b n quy ph m pháp

lu t ch có giá tr pháp lỦ t th i đi m có hi u l c tr đi đ n t ng lai theo đúng quy

lu t th i gian Tuy nhiên, v m t s l do nh t đ nh, m t v n b n có th có giá tr tác

đ ng đ i v i nh ng hƠnh vi, nh ng v vi c x y ra tr c ngƠy v n b n đó có hi u l c

ó g i lƠ hi u l c tr v tr c c a v n b n quy ph m pháp lu t hay g i cách khác lƠ

hi u l c h i t i u nƠy đ c quy đ nh t i đi u 79 Lu t Ban hƠnh v n b n quy ph m pháp lu t n m 2008 Còn theo đi u 51 Lu t Ban hƠnh v n b n quy ph m pháp lu t

c a H i đ ng nhơn dơn vƠ y ban nhơn dơn n m 2004 thì không quy đ nh hi u l c

h i t đ i v i v n b n quy ph m pháp lu t c a H i đ ng nhơn dơn vƠ y ban nhơn dơn V n b n quy ph m pháp lu t b đình ch thi hƠnh thì ng ng hi u l c cho đ n khi

có quy t đ nh x lỦ c a c quan nhƠ n c có th m quy n

1.2.3.2 Ph măvi,ăđ iăt ngăápăd ng

V n b n ch có giá tr áp d ng trong ph m vi vƠ đ i t ng áp d ng c a mình, đa

s t t c v n b n đ u có quy đ nh v n i dung nƠy t i ph n đ u v n b n Do đó, tr c khi áp d ng b t k quy đ nh nƠo trong v n b n, nên xem l i th t k ph n ph m vi vƠ

đ i t ng áp d ng, đ tránh đ c các r i ro đáng ti c V n b n quy ph m pháp lu t do các c quan nhƠ n c trung ng ban hƠnh thì có hi u l c trong ph m vi c n c

đ c áp d ng đ i v i các cá nhơn, t ch c mƠ v n b n đó quy đ nh V n b n quy

ph m pháp lu t c a H i đ ng nhơn dơn vƠ y ban nhơn dơn có hi u l c trong ph m vi

nh t đ nh đ n v hƠnh chính đ a ph ng đó, áp d ng cho các cá nhơn, t ch c tham gia các quan h xƣ h i đ c v n b n đó đi u ch nh

1.2.3.3 Nguyênăt căl aăch năápăd ng

Pháp lu t Vi t Nam còn ch a đ c hoƠn thi n, nhi u n i dung ch ng chéo lên nhau lƠ th c t mƠ không chuyên gia nƠo trong l nh v c pháp lu t ph nh n Do đó,

đ ng nhiên có nh ng tr ng h p có nhi u v n b n cùng đi u ch nh m t v n đ , lúc

1.2.4 H ăth ngăv năb năquyăph măpháp lu t t iăVi tăNamă

H th ng v n b n quy ph m pháp lu t n c ta hi n nay bao g m các lo i v n

b n theo b ng 1.2 :

B ng 1.2 : B ng li t kê các lo i v n b n quy ph m pháp lu t t i Vi t Nam

6 Ngh quy t H i đ ng Th m phán ToƠ án nhơn dơn t i

cao, Thông t c a Chánh án ToƠ án nhơn dơn t i cao

7 Thông t Vi n tr ng Vi n ki m sát nhơn dơn t i cao

8 Thông t B tr ng, Th tr ng c quan ngang b

9 Quy t đ nh T ng Ki m toán NhƠ n c

10 Ngh quy t liên t ch U ban th ng v Qu c h i ho c gi a

Chính ph v i c quan trung ng c a t

ch c chính tr - xƣ h i

11 Thông t liên t ch Chánh án ToƠ án nhơn dơn t i cao v i Vi n

tr ng Vi n ki m sát nhơn dơn t i cao; gi a

B tr ng, Th tr ng c quan ngang b

v i Chánh án Tòa án nhơn dơn t i cao, Vi n

tr ng Vi n ki m sát nhơn dơn t i cao; gi a các B tr ng, Th tr ng c quan ngang

b

12 V n b n quy ph m pháp lu t H i đ ng nhơn dơn, U ban nhơn dơn

( Ngu n : Lu t Ban hƠnh v n b n quy ph m pháp lu t 2008 )

1.2.5 S ăc năthi tăvƠăvaiătròăc aăhƠnhălangăphápălỦătrongăs ăphátătri năc aătínă

c nh tranh trong l nh v c nƠy ơy lƠ c s pháp lỦ đ Ngơn hƠng x lỦ các khi u n i,

t cáo khi có tranh ch p x y ra i u đó giúp Ngơn hƠng t ng c ng ho t đ ng cho

vay Do đó đòi h i ph i có m t hƠnh lang pháp lỦ đ y đ , th ng nh t, minh b ch đ tín d ng NHTM có th v n hƠnh m t cách thông su t, mang l i l i ích cho n n kinh

t Do đó hƠnh lang pháp lỦ cho tín d ng NHTM có vai trò r t quan tr ng

- Là m t trong nh ng công c đ cho các c quan qu n lý nhà n c v kinh t qu n lý

ho t đ ng tín d ng NH th ng m i

NHTM c ng lƠ m t doanh nghi p trong n n kinh t Tín d ng NHTM c ng lƠ m t

ho t đ ng kinh t , ch a k đó lƠ m t ho t đ ng kinh doanh r t quan tr ng trong n n kinh t Do đó, NHTM vƠ ho t đ ng tín d ng NHTM ph i đ c qu n lỦ C quan

qu n lỦ nhƠ n c trên l nh v c ti n t , tín d ng vƠ ngơn hƠng n c ta lƠ NHNN

Vi t Nam V th c a NHNN đ c xác b ng pháp lu t vƠ đ n l t nó, NHNN ph i ban hƠnh các v n b n pháp lu t đ h ng d n, ki m tra, thanh tra ho c x lỦ các NHTM trong l nh v c tín d ng NHTM

- LƠ công c đi u ch nh m i quan h tín d ng gi a NHTM và các khách hàng

Tín d ng NHTM lƠ m t ho t đ ng kinh doanh M i quan h trong tín d ng nƠy lƠ

gi a bên cho vay vƠ bên vay HƠnh lang pháp lỦ s quy đ nh, t cách pháp lỦ, đi u

ki n, quy n vƠ trách nhi m c a m i bên, cách x lỦ khi có các tr ng h p phát sinh

x y ra, các th t c khi ti n hƠnh m i quan h Tín d ng còn lƠ m i quan h l ng ghép

m i quan h khác nh b o đ m tƠi s n, b o lƣnh nên cƠng ph i có m t hƠnh lang pháp lỦ đ y đ đ đi u ch nh các m i quan h nƠy H n n a ti n c a NHTM lƠ ti n

c a công chúng nên các bên tham gia tín d ng NHTM ph i tuơn th các quy t c x s

nh t đ nh đ tránh th t thoát, lƣng phí c a c i c a xƣ h i

- LƠ công c đi u ch nh m i quan h kinh t , quan h tiêu dùng t o nên nhu c u c n

s d ng v n trong tín d ng gi a NHTM và các khách hàng

Vi c cho vay lƠ đ a ti n ra l u thông nh m th a mƣn nhu c u dùng ti n c a bên vay

v n Các nhu c u nƠy ph i lƠ nhu c u s d ng v n h p pháp Nghe ra th t đ n gi n

nh ng mu n th c hi n đ c yêu c u nƠy c n ph i có nh ng v n b n quy ph m pháp

lu t c n thi t đ đ i chi u ng th i sau khi gi i ngơn xong m t th i gian, các NHTM ph i ki m tra s d ng v n vay, khách hƠng s ph i c n c các v n b n quy

ph m pháp lu t đ th c hi n các h p đ ng kinh t ho c vi c mua s m vƠ s l u l i các

b ng ch ng đ ch ng minh vi c s d ng v n c a mình lƠ h p pháp, đúng m c đích lúc đ ngh vay, các nhu c u vay c a mình không b pháp lu t c m

- LƠ công c NhƠ n c xơy d ng chính sách tín d ng NHTM v c c u tín d ng, ngƠnh ngh c n khuy n khích đ u t

Mu n th c hi n vi c can thi p vƠo th tr ng ho c đ nh h ng cho s phát tri n c a

n n kinh t , nhƠ n c c n thi t ph i khuy n khích xƣ h i đ a thêm vƠo ho c rút b t

v n m t l nh v c s n xu t kinh doanh nƠo đó Tín d ng NHTM lƠ m t kênh quan

tr ng đ xƣ h i đ u t v n vƠo n n kinh t Thông qua các v n b n quy ph m pháp

lu t , NhƠ n c có th khuy n khích tín d ng đ u t vƠo l nh v c c n u tiên phát tri n, có th do u tiên t ng tr ng kinh t , có th do u tiên ch m lo đ i s ng nhơn dơn ho c có th do các u tiên ng n h n nh ch ng l m phát, ch ng t ng tr ng nóng,

ch ng l i s m t cơn đ i trong s phát tri n gi a các ngƠnh ngh , gi a các vùng, các

khu v c kinh t

1.3 Nhi măv ăc aăNhƠăn căvƠăNHNNătrongăvi c xơyăd ngăhƠnhălangăphápălỦă choăho tăđ ngătínăd ngăNHTMătrongăth ăch ăkinhăt ăth ătr ngă

1.3.1 Nhi măv ăc aănhƠăn cătrongăth ăch ăkinhăt ăth ătr ng

Th tr ng có nh ng khuy t t t vƠ c ch th tr ng có th b th t b i trong vi c

gi i quy t m t s v n đ phát tri n, ví d nh kh ng ho ng, đói nghèo, công b ng xƣ

h i, môi tr ng, v.v kh c ph c các hi n t ng nƠy , nhƠ n c ph i tham gia qu n

lỦ, đi u ti t s v n hƠnh n n kinh t NhƠ n c tham gia vƠo các quá trình kinh t th

tr ng v a v i t cách lƠ b máy qu n lỦ xƣ h i, v a lƠ m t y u t n i t i c a c ch

v n hƠnh kinh t V i các t cách đó, nhƠ n c th c hi n các nhi m v :

1.3.1.1 Qu nălỦ,ăđ nhăh ngăvƠăh ătr ăphátătri n

NhƠ n c ph i đ m b o s n đ nh v kinh t chính tr vƠ xƣ h i, xơy d ng c s

h t ng v t ch t vƠ c s h t ng xƣ h i, h th ng chính sách qu n lỦ kinh t v mô

ó lƠ s n đ nh v kinh t chính tr vƠ xƣ h i, h th ng lu t pháp, h th ng chính sách ó còn lƠ n đ nh v tƠi chính, ti n t , th tr ng, giá c ít bi n đ ng, l m phát

th p, c nh tranh lƠnh m nh gi m thi u mơu thu n xƣ h i, h n ch th t nghi p,đ m

b o đ i s ng nhơn dơn, t o môi tr ng xƣ h i thu n l i, t o ni m tin c a nhơn

dân.NhƠ n c ph i xơy d ng h th ng c quan hƠnh chính công vƠ h th ng c quan

s nghi p d ch v công c ng (giáo d c, khoa h c vƠ công ngh , y t , v n hóa, th d c

th thao); cung c p vƠ phát tri n các d ch v công c ng NhƠ n c ph i b o đ m tính

b n v ng vƠ tích c c c a các cơn đ i kinh t v mô, h n ch các r i ro vƠ tác đ ng tiêu

c c c a c ch th tr ng NhƠ n c tác đ ng đ n th tr ng ch y u thông qua c

ch , chính sách vƠ các công c kinh t ; đ ng th i s d ng m t s bi n pháp c n thi t khi th tr ng trong n c ho t đ ng không có hi u qu ho c th tr ng khu v c vƠ th

gi i có bi n đ ng l n NhƠ n c ph i b o đ m tính n đ nh vƠ s phát tri n b n v ng

c a n n tƠi chính qu c gia

NhƠ n c đ nh h ng s phát tri n b ng các chi n l c, qui ho ch, k ho ch vƠ

c ch , chính sách trên c s tôn tr ng các nguyên t c c a th tr ng Thông qua công tác qui ho ch, k ho ch phù h p yêu c u xơy d ng n n kinh t th tr ng vƠ h i nh p kinh t qu c t , nh m phát huy t i đa m i l i th so sánh c a qu c gia, vùng vƠ đ a

ph ng, thu hút m i ngu n l c tham gia phát tri n kinh t - xƣ h i Vi c xơy d ng

lu t pháp nh m đ m b o quy n l i vƠ trách nhi m cho các ch th trong n n kinh t

vƠ s lƠ c n c x lỦ nh ng hƠnh vi vi ph m pháp lu t c a các ch th kinh t H

th ng pháp lu t đ y đ , đ ng b vƠ hoƠn thi n s lƠm gi m thi u nh ng v ph m pháp vƠ tranh ch p, t o s an tơm cho các ch th kinh t Vì th tr ng lƠ luôn bi n

đ ng nên pháp lu t c ng ph i đ c NhƠ n c th ng xuyên xơy d ng,b sung vƠ hoƠn ch nh cho phù h p

C ch nguyên t c v n hƠnh c b n c a th ch kinh t th tr ng lƠ c nh tranh t

do Không có c nh tranh t do, không th nói đ n kinh t th tr ng V b n ch t, c

ch c nh tranh th tr ng lƠ c ch t đi u ch nh C nh tranh lƠ m t cu c ch i Có

ng i ch i, có sơn ch i thì ph i có lu t ch i Do đó, NhƠ n c có m t nhi m v lƠ

ph i cung c p m t hƠnh lang pháp lỦ đ y đ rõ rƠng cho s v n hƠnh c a c ch c nh tranh Cho dù xơy d ng kinh t th tr ng theo mô hình nƠo trong l ch s thì NhƠ

n c c ng ph i th c hi n nhi m v có t m quan tr ng b c nh t lƠcung c p khung kh pháp lỦ rõ rƠng, nghiêm minh, có hi u l c vƠ phù h p v i đòi h i c a c ch th

tr ng Trong đó có khung lu t pháp cho vi c xơy d ng vƠ v n hƠnh th tr ng các

y u t s n xu t quan tr ng nh t nh lao đ ng, v n, đ t đai, tƠi s n, khoa h c công

ngh V i ch c n ng qu n lỦ kinh t , nhƠ n c còn dùng khun pháplỦ nƠy nh m t công c đ đi u ti t th tr ng , phát huy m t tích c c vƠ h n ch m t tiêu c c c a c a kinh t th tr ng.Vi c xơy d ng khung pháp lý cho th ch kinh t th tr ng lƠ m t quá trình lơu dƠi V i các n c đƣ tr i qua hƠng tr m n m kinh t th tr ng thì lu t pháp c a h c ng ph i th ng xuyên thay đ i v i th c ti n Ta s th y rõ đi u nƠy khi nghiên c u v kinh nghi m c a n c M khi xơy d ng hƠnh lang pháp lỦ cho ho t

đ ng c a tín d ng vƠ đ u t c a các NHTM ph n 4 sau đơy M t hƠnh lang pháp

lỦ cho kinh t th tr ng bao trùm m i m t c a ho t đ ng kinh t có th khái quát trong các l nh v c sau :

- Xác đ nh các ch th pháp lỦ, t o cho h các quy n ( n ng l c pháp lỦ ) vƠ hƠnh

đ ng ( n ng l c hƠnh vi, kh n ng kinh doanh mang tính th ng nh t )

- Quy đ nh các quy n v kinh t ( quy n s h u,quy n s d ng, quy n chuy n

nh ng, quy n th a k )

- V h p đ ng kinh t , các nguyên t c c b n c a Lu t h p d ng d a trên c s th a thu n, trên c s t nguy n c a các bên Lu t h p đ ng quy đ nh quy n c a các ch

th pháp lỦ , t c lƠ các hƠnh vi pháp lỦ

- V s b o đ m c a nhƠ n c đ i v i các đi u ki n chung c a n n kinh t có các

Lu t b o h lao đ ng, Lu t môi tr ng, Lu t c nh tranh vƠ ch ng đ c quy n, các quy

đ nh v m t xƣ h i có Lu t b o hi m xƣ h i

- V Lu t kinh t đ i ngo i

NhƠ n c còn có vai trò h tr phát tri n nh xơy d ng h th ng k t c u h t ng kinh t - xƣ h i quan tr ng, có chính sách khuy n khích s n xu t kinh doanh, phát tri n v n hóa xƣ h i C s h t ng v t ch t vƠ xƣ h i đ c đ u t xơy d ng t t thì kinh t th tr ng s phát tri n Nhi m v c a nhƠ n c lƠ ph i xơy d ng ngƠy cƠng nhi u h t ng v i ch t l ng t t đ h tr cho s phát tri n c a kinh t th tr ng M t khác, nhƠ n c ph i đ m nhi m các nhi m v chung cho c qu c gia nh b o v đ t

n c, ngo i giao, truy n thông, y t , giáo d c, phát tri n h th ng đ ng giao thông

vƠ m ng l i phơn ph i đi n nông thôn v.vầ cho c qu c gia ó lƠ các hƠng hóa,

d ch v công mƠ không th giao cho b t k m t ch th nƠo khác

1.3.1.2 Phân ph iăl iăthuănh păqu cădơn

N n kinh t th tr ng ch c ch n d n đ n m c đ phơn hóa thu nh p vƠ tiêu dùng

cao không ch p nh n đ c M c đ phơn hóa thu nh p v a lƠ v n đ do l ch s đ l i

v a lƠ v n đ phát tri n mƠ qu c gia nƠo c ng v p ph i.S chênh l ch thu nh p quá

m c gi a các t ng l p dơn c t o ra áp l c đòi h i nhƠ n c ph i th c hi n s phơn

ph i l i thu nh p theo h ng l y m t ph n thu nh p c a ng i giƠu tr giúp cho

ng i nghèo có lỦ do chính đáng NhƠ n c ph i lƠm cho n n kinh t th tr ng cƠng ngƠy cƠng mang tính xƣ h i, lƠm d u các mơu thu n xƣ h i thông qua phơn ph i l i thu

nh p qu c dơn Do đó nhƠ n c có nhi m v giúp đ nh ng ng i nghèo trong xƣ h i

do th t nghi p, b t h nh, không may, tƠn t t, neo đ n có đi u ki n tham gia vƠo th

tr ng b ng nhi u gi i pháp Theo h ng đó, h th ng thu c a nhƠ n c lƠ vô cùng quan tr ng.Thu thu nh p l y ti n lƠ m t công c phơn ph i l i quan tr ng đ c h u

h t các n c áp d ng NhƠ n c c ng th ng áp d ng h th ng tr c p đ h tr cho

nh ng ng i thu nh p th p ho c đ u t vƠo h th ng tr ng h c công, b nh vi n côngầ c ng t o c h i cho ng i nghèo có th ti p c n

1.3.1.3 B oăv ămôiătr ng

Kinh t th tr ng có th gơy ra các nguy c nh h ng đ n môi tr ng do đó nhƠ

n c ph i có chính sách s d ng h p lỦ, ti t ki m tƠi nguyên thiên nhiên, phát tri n

n ng l ng s ch, n ng l ng tái t o; đ y m nh tái ch , tái s d ng vƠ gi m thi u ch t

th i;x lỦ các c s gơy ô nhi m môi tr ng;đ u t b o v môi tr ng , xơy d ngvà

phát tri n ngƠnh công nghi p môi tr ng; h tr tƠi chính cho các ho t đ ng b o v môi tr ng vƠ các s n ph m thơn thi n v i môi tr ng; k t h p hƠi hoƠ gi a b o v

vƠ s d ng có hi u qu các thƠnh ph n môi tr ng cho phát tri n

Trong lỦ thuy t ” i u ch nh n n kinh t c a nhƠ n c” J.M.Keynes cho r ng nhƠ

n c c n ph i can thi p sơu đ đi u ti t n n kinh t Trong các bi n pháp có s d ng

h th ng tƠi chính, tín d ng vƠ l u thông ti n t Ông cho r ng ph i kích thích ni m tin, tính l c quan c a các nhƠ đ u t , t ng thêm kh i l ng ti n l u thông đ gi m lƣi

su t cho vay, khuy n khích vay v n đ u t vƠo s n xu t kinh doanh i l i, nhƠ n c

ph i ch p nh n l m phát có m c đ Ông c ng khuy n khích vi c chi tiêu c a nhƠ

n c k c b ng cách in ti n đ bù đ p s thi u h t ngơn sách nhƠ n c , dùng công

c thu đ đi u ti t kinh t nh gi m thu cho s n xu t kinh doanh, tƣng thu thu nh p

c a ng i lao đ ng đ t p trung ngu n v n cho ngơn sách nhƠ n c đ m r ng đ u

t

iăv iăn căta,ăNhƠăn căcóănhi măv ăr tăăquanătr ngălƠăqu nălỦăkinhăt ă trong th ă ch ă kinhă t ă th ă tr ngă đ nhă h ngă XHCN Kinh t th tr ng đ nh

h ng xƣ h i ch ngh a lƠ tên g i m t c ch qu n lỦ kinh t đ c ng C ng s n

Vi t Nam tri n khai t i Vi t Nam t th p niên 1990cho đ n nay ó lƠ n n kinh t

v n hƠnh theo c ch th tr ng có s qu n lỦ ch t ch c a nhƠ n c pháp quy n xƣ

h i ch ngh a h ng đ n m c tiêu dơn giƠu, n c m nh, xƣ h i công b ng, dơn ch ,

v n minh n h i ngh l n th 6 c a Ban Ch p hƠnh Trung ng ng C ng s n

Vi t Nam khóa X, ng m i ra ngh quy t s 21-NQ/TW ngƠy 30 tháng 1 n m 2008

v ti p t c hoƠn thi n th ch kinh t th tr ng đ nh h ng xƣ h i ch ngh a Ngày

23 tháng 9 n m 2008, Chính ph Vi t Nam m i có ngh quy t s 22/2008/NQ-CP ban hƠnh Ch ng trình hƠnh đ ng c a Chính ph đ th c hi n ngh quy t 21-

NQ/TW

Theo inh V n Ển ( 2006 ), Vi t Nam, th ch kinh t th tr ng hi n đ c

hi u lƠ m t b ph n c u thƠnh c a h th ng th ch xƣ h i, t n t i song trùng v i các

b ph n khác nh th ch chính tr , th ch gia đình, th ch v n hóa; th ch tôn giáo, v.v Các y u t c u thƠnh c a h th ng th ch đó bao g m: các quy t c, chu n

m c v hƠnh vi kinh t di n ra trên th tr ng; b n thơn các bên tham gia th tr ng

v i t cách lƠ các ch th th tr ng ; cách th c t ch c th c hi n các quy t c, chu n

m c th tr ng, nh m đ t đ c m c tiêu, hay k t qu mƠ các bên tham gia th tr ng mong mu n; vƠ h th ng các th c th th tr ng v t ch t, t c lƠ b n thơn các “th

tr ng”- v i t cách lƠ các đ a đi m, lƠ “sơn ch i”, lƠ các đ u m i giao d ch, n i hƠng hóa, d ch v đ c trao đ i trên c s cung c u, quy đ nh c a “lu t ch i”

Theo nh n th c t ngh quy t 21-NQ/TW thì th ch kinh t th tr ng đ nh

h ng xƣ h i ch ngh a có các đ c tr ng sau:

 LƠ m t n n kinh t h n h p, ngh a lƠ v a v n hƠnh theo c ch th tr ng, v a

có s đi u ti t c a nhƠ n c pháp quy n XHCN d i s lƣnh đ o c a ng Các quy lu t khách quan c a n n kinh t th tr ng đ c tôn tr ng, các m ch

máu kinh t vƠ các ngƠnh tr ng y u (khai m , ngơn hƠng, qu c phòng ) đ c nhƠ n c qu n lỦ Các thông l qu c t trong qu n lỦ vƠ đi u hƠnh kinh t

đ c v n d ng m t cách h p lỦ N n kinh t ch u s chi ph i c a các quy lu t kinh t xƣ h i ch ngh a

 LƠ m t n n kinh t đa d ng các hình th c s h u, nh ng khu v c kinh t nhƠ

n c gi vai trò ch đ o trong n n kinh t , kinh t nhƠ n c vƠ kinh t t p th

ngày càng tr thƠnh n n t ng v ng ch c c a n n kinh t t đai thu c s h u

xƣ h i đ c chú Ủ trong t ng b c, t ng chính sách phát tri n

 Phát tri n kinh t g n v i b o v môi tr ng

 Các t ch c chính tr -xƣ h i, t ch c xƣ h i, ngh nghi p vƠ nhơn dơn đ c khuy n khích tham gia vƠo quá trình phát tri n kinh t

M t đ c tr ng quan tr ng nói trên lƠ s đi u ti t c a nhƠ n c pháp quy n XHCN NhƠ n c pháp quy n lƠ khái ni m đƣ đ c nhi u nhƠ t t ng trên th gi i đúc k t

n c ta NhƠ n c pháp quy n XHCN có nh ng đ c tr ng riêng nh s lƣnh đ o

c a ng, s t p trung th ng nh t quy n l c có s phơn công gi a l p pháp, hƠnh pháp, t phápầ

Hi n nay v n còn m t s v n đ v th ch kinh t n c ta đang t n t i c ng c n

nghiên c u gi i quy t nh : Do nhƠ n c (thông qua các doanh nghi p nhƠ n c) n m quy n chi ph i ph n l n tƠi nguyên c a n n kinh t bao g m đ t đai, khoáng s n, tín

d ng, u đƣi chính sách.v.v nên các chính sách ch ng tham nh ng, ch ng lƣng phí.v.v n u không ch t ch s d n đ n tiêu c c: cán b tham nh ng ngƠy cƠng tinh vi

vƠ h th ng ph i g ng mình t p trung ch ng tham nh ng, th t thoát, lƣng phí, thay vì

t p trung toƠn l c cho s n xu t Hay v n đ qu n lỦ kém hi u qu các ngu n tƠi nguyên kinh t vƠ tham nh ng th t thoát cao trong h th ng d n đ n đ u t công vào

n n kinh t đ t hi u qu th p Hay vi c NhƠ n c qu n lỦ, đi u ti t giá m t s hƠng

hóa đ c cho lƠ chi n l c nh đi n, nhiên li u N u s đi u ti t nƠy lƠ t ng quá l n thì lƠm đ o l n t t c các ho ch đ nh, tính toán hi u qu c a các k ho ch, d án,

th m chí lƠm phá s n Nh ng n u NhƠ n c không đi u ti t thì có doanh nghi p s b

l (nh ngƠnh đi n ch ng h n) vƠ các thƠnh ph n kinh t khác h ng l iầ

Tóm l i, áp d ng th ch kinh t th tr ng không lƠm gi m nh s qu n lỦ c a nhƠ n c.V n đ lƠ ph ng th c qu n lỦ c a nhƠ n c nh th nƠo đ v a đ m b o

đ y đ các quy lu t khách quan c a b n thơn n n kinh t th tr ng v a đ m b o đ nh

h ng xƣ h i ch ngh a ó lƠ h ng đ n m c tiêu dân giƠu, n c m nh, x h i công

b ng, dơn ch , v n minh Do đó bên c nh vi c th c hi n nhi m v qu n lỦ, đ nh

h ng vƠ h tr phát tri n, NhƠ n c còn ph i lƠm th t t t các nhi m v phơn ph i l i thu nh p qu c dơn theo h ng công b ng, dơn ch vƠ lƠm t t nhi m v b o v môi

tr ng

1.3.2 Nhi mă v ă c aă NHNNă trongă vi că xơyă d ngă hƠnhă langă phápă lỦă choă

h o tăđ ngătínăd ngăNHTMătrongăth ăch kinhăt ăth ătr ng

Ngơn hƠng NhƠ n c Vi t Nam lƠ c quan th c hi n ch c n ng qu n lỦ nhƠ n c

v ti n t , ho t đ ng ngơn hƠng vƠ ngo i h i i m 4 đi u 4 Lu t Ngơn hƠng NhƠ

n c (2010) c ng đƣ quy đ nh : NHNN có nhi m v ban hƠnh ho c trình c quan nhƠ

n c có th m quy n ban hƠnh v n b n quy ph m pháp lu t v ti n t vƠ ngơn hƠng; tuyên truy n , ph bi n vƠ ki m tra theo th m quy n v n b n quy ph m pháp lu t v

ti n t vƠ ngơn hƠng

i u nƠy có ngh a NHNN có vai trò lƠ trung tơm tham m u, ph n bi n cho các c quan có th m quy n lƠ Qu c h i, Chính ph , Tòa án , các B ngƠnh trong vi c ban hƠnh các v n b n quy ph m pháp lu t, không đ x y ra s ch ng chéo, mơu thu n g a các v n b n pháp lu t NHNN còn có vai trò lƠ c u n i gi a các NHTM , hi p h i

NH v i các c quan có th m quy n đ các c quan nƠy n m b t tnh hnh th c t v

ho t đ ng ngơn hƠng.NHNN s trình Chính ph d án lu t, d th o ngh quy t c a

Qu c h i, d án pháp l nh, d th o ngh quy t c a y ban ThỦ ng v Qu c h i; d

th o ngh đ nh c a Chính ph theo chỦõng trình, k ho ch xơy d ng pháp lu t hƠng

n m c a Ngơn hƠng Nhà n c đƣ đ c phê duy t; trình Th tỦ ng Chính ph d th o quy t đ nh, ch th vƠ các vƣn b n khác thu c l nh v c Ngơn hƠng NhƠ n c qu n lỦ

ho c theo phơn công; ban hƠnh thông t , ch th vƠ các v n b n khác thu c ph m vi

qu n lỦ nhƠ n c c a Ngơn hƠng NhƠ n c; ch đ o, h ng d n, ki m tra vƠ ch u trách nhi m t ch c th c hi n các v n b n quy ph m pháp lu t; ki m tra, thanh tra,

giám sát ngân hàng trên l nh v c tín d ng

Th c ti n , NHNN Vi t Nam c ng đƣ có nhi u c g ng trong vi c xơy d ng nhi u

v n b n h ng d n nghi p v nh quy ch cho vay, cho thuê tƠi chính, các nghi p v

huy đ ng v n, quy ch b o lƣnh ngơn hƠngầ

1.4 Kinhănghi măn c M vƠăbƠiăh căchoăVi tăNamătrongăvi căt oăd ngăhƠnhă langăphápălỦăchoăho tăđ ngătínăd ngăNHTMă

1.4.1 Kinhănghi măc aăM

N c M lƠ m t n c có h th ng NHTM phát tri n b c nh t trên th gi i L ch

s phát tri n c a NHTM M đƣ tr i qua hƠng tr m n m Ngơn hƠng nói chung vƠ tín

d ng ngơn hƠng nói riêng ph n ánh l u chuy n ti n t c a cu c s ng, do đó luôn n y

sinh các tình hu ng pháp lỦ đòi h i Qu c h i vƠ Chính ph M ph i t o l p m t hƠnh lang pháp lỦ đ y đ , rõ rƠng, minh b ch vƠ th ng xuyên đ c tu chính đ có th theo

k p cu c s ng n ng đ ng c a kinh t th tr ng.T nh ng n m 1930, các nhƠ lƣnh đ o

M đƣ đ a ra các ho t đ ng đi u ti t v i m c đích th a nh n v trí đ c bi t mƠ ngơn hƠng n m gi

Th ănh t, b o hi m ti n g i c a chính ph nh m b o v ng i g i ti n vƠ giúp

duy trì n đ nh h th ng ngơn hƠng b ng cách gi m nguy c ng i g i ti n t rút

ti n kh i ngơn hƠng Trong th i k i kh ng ho ng, r t nhi u ng i g i ti n lo s ngơn hƠng n i mình g i ti n ti t ki m đ v nên đƣ tìm cách rút t t c ti n g i vƠo cùng m t lúc Nhi u ngơn hƠng, k c nh ng ngơn hƠng ho t đ ng r t th n tr ng, đƣ

s p đ b i vì h không th k p chuy n tƠi s n c a mình đ nhanh ra ti n m t đ th a

mãn Ủ đ nh rút ti n c a ng i g i B o hi m ti n g i đ c xơy d ng nh m ng n ng a

tr ng h p đ d n t i ngơn hƠng nh v y Chính ph tuyên b b o hi m cho nh ng kho n ti n g i t i m t m c nh t đ nh - hi n nay lƠ 100.000 USD Bơy gi , n u ngơn hƠng g p khó kh n v tƠi chính thì ng i g i không có gì ph i lo l ng C quan b o

hi m ngơn hƠng c a chính ph , còn g i lƠ Công ty b o hi m ti n g i liên bang, s thanh toán h t cho ng i g i b ng qu b o hi m đ c hình thƠnh t ti n đóng b o

Trong m t kho ng th i gian, h th ng nƠy v n hƠnh r t t t VƠo các th p k 1960

vƠ 1970, h u h t ng i M s d ng hình th c tƠi chính S&L đ mua nhƠ T l lƣi

su t tr cho ti n g i t i các t ch c tín d ng S&L đ c gi m c th p, nh ng hƠng tri u ng i M v n g i ti n c a mình vƠo đơy b i vì b o hi m ti n g i đƣ lƠm cho các

t ch c nƠy tr thƠnh m t n i đ u t c c k an toƠn Tuy nhiên, đ u th p k 1960, các

m c t l lƣi su t chung b t đ u t ng cùng v i l m phát VƠo th p k 1980, nhi u

ng i g i tìm cách nơng cao thu nh p b ng vi c chuy n ti n ti t ki m c a mình vƠo

nh ng qu th tr ng ti n t vƠ nh ng tƠi s n không thu c ngơn hƠng khác i u nƠy

đƣ đ t ngơn hƠng vƠ các qu ti t ki m vƠ cho vay vƠo tình tr ng ki t qu v tƠi chính, không có kh n ng thu hút các kho n ti n g i m i đ trang tr i cho danh m c đ u t

l n c a mình v i nh ng món n dƠi h n

gi i quy t các v n đ c a h , vƠo th p k 1980 chính ph b t đ u rút b d n tr n lƣi su t đ i v i ti n g i ngơn hƠng vƠ các t ch c tín d ng S&L