Hiệu quả truyền dẫn từ lãi suất chính sách lãi suất bán lẻ tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam Luận văn thạc sĩ

hoàn to àn... vay doanh nghi p và cá nhân... tính theo tháng... Nhìn chung, các bi n lưi.

Tác gi cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tác gi v i s h ng d n

c a ng i h ng d n khoa h c là PGS TS Lê Phan Th Di u Th o Các n i dung nghiên c u và k t qu trong đ tài này là trung th c và ch a t ng đ c công b trong b t c công trình nào Các s li u ph c v cho vi c phân tích, nh n xét, đánh

giá đ c thu th p t các ngu n khác nhau đ c ghi trong ph n ngu n d li u nghiên

c u tài này đ c th c hi n thông qua vi c v n d ng ki n th c đư h c và s t n tình h ng d n c a ng i h ng d n khoa h c, cùng v i s trao đ i gi a tác gi và

các cá nhân, t p th khác Tác gi cam đoan nh ng l i nêu trên đây là hoàn toàn đúng s th t N u phát hi n có b t k s gian l n nào, tác gi xin hoàn toàn ch u trách nhi m tr c H i đ ng

TP HCM, ngày tháng n m 2014

Tác gi

Nguy n Th Thu Trang

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ch vi t t t

Danh m c các b ng

Danh m c các hình v

Tóm t t 1

CH NG 1: GI I THI U 2

1.1 Lý do ch n đ tài 2

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 Câu h i nghiên c u 3

CH NG 2: T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY 4

2.1 C s lý thuy t c a truy n d n lưi su t 4

2.1.1 L p lu n c a Taylor v cách tính lưi su t danh ngh a 4

2.1.2 Khái ni m truy n d n lưi su t và c ch truy n d n lưi su t 5

2.1.3 Các kênh truy n d n tác đ ng c a chính sách ti n t 5

2.2 Các k t qu nghiên c u th c nghi m v truy n d n lưi su t 8

2.2.1 Các nghiên c u trong n c 8

2.2.2 Các nghiên c u trên th gi i 9

2.2.2.1 Nghiên c u t i các n c phát tri n 9

2.2.2.2 Nghiên c u t i các n c có thu nh p th p và các n c đang phát tri n 14

CH NG 3: PH NG PHÁP NGHIÊN C U VÀ D LI U 16

3.1 Ph ng pháp nghiên c u 16

3.2 D li u nghiên c u 19

CH NG 4: PHỂN TệCH D LI U VÀ K T QU NGHIểN C U 21

4.1 Phân tích th ng kê mô t 21

4.2 Ki m đ nh nghi m đ n v 28

4.3 Ki m đ nh đ ng liên k t 29

4.4 K t qu truy n d n lưi su t Vi t Nam 31

4.4.1 K t qu truy n d n t lưi su t chính sách đ n lưi su t th tr ng 31

4.4.2 K t qu truy n d n t lưi su t th tr ng đ n lưi su t bán l 34

CH NG 5: K T LU N 38

5.1 T ng k t k t qu nghiên c u 38

5.2 M t s h n ch c a lu n v n và khuy n ngh h ng nghiên c u ti p theo 40

Tài li u tham kh o

Ph l c 1

Ph l c 2

Ph l c 3

Ph l c 4

Ph l c 5

Ph l c 6

T Vi t T t Ti ng Vi t Ti ng Anh

ADF Ki m đ nh tính d ng

theo ph ng pháp ADF Augmented Dickey-Fuller

B ng 3.1 : D li u lưi su t t i Vi t Nam 20

B ng 4.1 : K t qu th ng kê mô t các chu i d li u ban đ u 25

B ng 4.2 : Ma tr n t ng quan gi a các chu i lưi su t 27

B ng 4.3 : K t qu ki m đ nh tính d ng theo ph ng pháp ADF 28

B ng 4.4 : K t qu ki m đ nh tính d ng theo ph ng pháp Phillips-Perron 29

B ng 4.5 : Ki m đ nh đ ng liên k t gi a lưi su t tái chi t kh u và lưi su t tái c p v n v i lưi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng và 3 tháng Vi t Nam giai đo n 7/2004-3/2014 30

B ng 4.6 : Ki m đ nh đ ng liên k t gi a lưi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng và 3 tháng v i lưi su t ti n g i và cho vay Vi t Nam giai đo n 7/2004-3/2014 31

B ng 4.7 : K t qu truy n d n t lưi su t chính sách đ n lưi su t th tr ng 32

B ng 4.8 : K t qu truy n d n t lưi su t th tr ng đ n lưi su t bán l 35

Hình 4.1 : Di n bi n c a lưi su t chính sách giai đo n 07/2004-03/2014 21

Hình 4.2: Di n bi n c a lưi su t th tr ng giai đo n 07/2004-03/2014 22

Hình 4.3 : Di n bi n c a lưi su t bán l giai đo n 07/2004-03/2014 22

H n 4.4: i n đ ng c a lưi su t th tr ng so v i lưi su t chính sách 23

H n 4.5: i n đ ng c a lưi su t bán l so v i lưi su t th tr ng 24

Tóm t t

Kênh lãi su t đ c coi là kênh tác đ ng r t quan tr ng c a chính sách ti n t Nghiên c u này đ c th c hi n nh m m c đích cung c p nh ng hi u bi t sâu s c

h n v kênh tác đ ng này Vi t Nam C th , bài nghiên s d ng mô hình hi u

ch nh sai s ECM đ xem xét quy mô c ng nh t c đ truy n d n t lãi su t chính sách ti n t đ n lãi su t bán l c a các NHTM Vi t Nam giai đo n 07/2004 – 03/2014 K t qu th c nghi m cho th y hi u ng truy n d n t lãi su t chính sách

đ n lãi su t th tr ng và t lãi su t th tr ng đ n lãi su t bán l trong dài h n

Vi t Nam là không hoàn toàn nh ng v n m c cao (t 0.7-0.94) T c đ đi u ch nh lãi su t là t ng đ i ch m, các lo i lãi su t nhìn chung ph i m t trung bình t 3 đ n

5 tháng m i đi u ch nh đ c v m c cân b ng dài h n, ngo i tr lãi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng Lãi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng r t nh y c m v i s

ngân hàng k h n 3 tháng thì ng c l i S truy n d n t lãi su t th tr ng đ n lãi

su t bán l là khá cao trong dài h n nh ng l i th p trong ng n h n Các lãi su t bán l khác nhau có s truy n d n khác nhau, c th lãi su t huy đ ng truy n d n

l n h n lãi su t cho vay c trong ng n và dài h n

CH NG 1: GI I THI U

1.1 LỦ do c n đ tƠi

Chính sách ti n t tác đ ng đ n n n kinh t thông qua các kênh truy n d n

nh : kênh lưi su t, kênh tài s n và kênh tín d ng Trong đó, lưi su t là m t trong

nh ng kênh c b n và quan tr ng nh t đ c đ c p nhi u trong các lý thuy t kinh

t

Trong nh ng n m g n đây, chính sách ti n t c a NHNN đư có nh ng tác

đ ng tích c c đ n kinh t v mô, đó là n đ nh t giá và ki m ch l m phát; nh ng

v n có nh ng tác đ ng trái chi u nh gi m kh n ng ti p c n v n tín d ng c a n n kinh t , gia t ng n x u…Vì v y, nghiên c u tác đ ng c a các công c chính sách

ti n t , c th là tác đ ng c a lưi su t chính sách đ n lưi su t bán l c a các NHTM

là h ng nghiên c u có giá tr khoa h c và th c ti n trong vi c ph n bi n chính sách ti n t c a NHNN

Do đó, hi u đ c m c đ và t c đ truy n d n t lưi su t chính sách đ n lưi

su t th tr ng và t lưi su t th tr ng đ n lưi su t bán l là r t quan tr ng, qua đó giúp chính ph l a ch n th i đi m đi u ch nh lưi su t và m c đ đi u ch nh phù h p

nh m nâng cao hi u qu đi u ti t c a chính sách ti n t , t o môi tr ng kinh t v mô

n đ nh đ phát tri n n n kinh t c trong ng n h n và dài h n M t qu c gia có m c

đ truy n d n lưi su t cao và hoàn toàn thì vi c s d ng công c lưi su t đ tác đ ng vào n n kinh t có tác d ng nhanh chóng trong ng n h n đ đ t đ c m c đích đi u

ti t n n kinh t Ng c l i, m t qu c gia có m c đ và t c đ truy n d n lưi su t

th p và không hoàn toàn thì vi c s d ng công c lưi su t đ đi u ti t n n kinh t s không mang l i hi u qu ho c hi u qu th p trong ng n h n, lúc này chính ph

th ng k t h p thêm m t s công c chính sách khác đ tác đ ng vào n n kinh t

ây c ng chính là lý do tác gi mu n nghiên c u hi u ng truy n d n t lưi

su t chính sách đ n lưi su t bán l c a các NHTM Vi t Nam, c th là lưi su t

chính sách thay đ i thì tác đ ng nh th nào đ n m c đ và t c đ c a lưi su t bán

B ài nghiên c u t p trung tr l i các câu h i:

- Có s khác bi t gi a s truy n d n lưi su t trong ng n h n và dài h n không?

- Truy n d n lưi su t di n ra v i t c đ và m c đ ra sao trong ng n h n và dài

h n?

CH NG 2: T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U

2.1 C s lỦ t uy t c a truy n d n lƣi su t

2.1.1 L p lu n c a Taylor v các tín lƣi su t dan ng a

M t trong nh ng lý thuy t đ tính toán lưi su t đ c đ a ra b i nhà kinh t h c John Taylor Ọng đ a ra cách tính toán lưi su t danh ngh a phù h p v i đi u ki n

t ng tr ng và l m phát Theo đó các ngân hàng xác đ nh lưi su t trong ng n h n khi các đi u ki n kinh t thay đ i đ đ t đ c m c tiêu là n đ nh kinh t trong ng n

h n và ki m soát l m phát trong dài h n.Khi chính sách ti n t ph n ng đ m nh

v i l m phát, s cân b ng c a n n kinh t d n đ c xác đ nh Lưi su t danh ngh a

c n đ c đi u ch nh đ l n v i m t s gia t ng trong l m phát nh m làm t ng lưi

su t th c, do đó lưi su t danh ngh a ph i đ c đi u ch nh ít nh t là b ng v i thay

đ i trong t l l m phát (k v ng), nh m xác đ nh đ c s cân b ng n n kinh t

m t cách n đ nh N u lưi su t danh ngh a đi u ch nh không đ l n thì k v ng v

l m phát gia t ng d n đ n lưi su t th c gi m lúc đó n n kinh t s bi n đ ng và không đ t đ c tr ng thái cân b ng xác đ nh, xu t phát t hi u ng “t đáp ng các thay đ i k v ng” (self-fulfilling revisions in expectations).Lưi su t gi m s làm

gi m chi phí v n, d n đ n t ng chi tiêu cho đ u t và tiêu dùng qua đó làm t ng

t ng c u, t ng c u t ng s làm l m phát th c t t ng theo Nguyên t c Taylor đ c

t ng tr ng nóng có l m phát cao, đ làm đ c đi u này thì lưi su t ph i t ng cao

h n l m ng c l i đ i v i tr ng h p n n kinh t suy thoái, gi m phát

2.1.2 K ái ni m truy n d n lƣi su t vƠ c c truy n d n lƣi su t

Kênh lưi su t là kênh c b n đ c đ c p đ n trong nhi u lý thuy t kinh t trong nhi u n m qua Vi c đ nh ngh a “quá trình truy n d n lãi su t” trong n n kinh t , nhìn chung, nh n đ c s đ ng thu n nh t trí cao c a các nhà nghiên c u trên th

gi i Trong nghiên c u này, quá trình truy n d n lưi su t đ c đ nh ngh a, theo

Qayyum và Khawaya (2005), Ozdemir (2009), là quá trình mà trong đó lưi su t bán

l (lưi su t cho vay và lưi su t ti n g i) c a các ngân hàng đi u ch nh tr c s thay

đ i c a lưi su t chính sách hay lưi su t th tr ng ti n t , quá trình này g m hai y u

t đ c tr ng là m c đ và t c đ đi u ch nh c a lưi su t bán l

Khái ni m “m c truy n d n hoàn toàn” hàm ý r ng khi lưi su t chính sách t ng

lên ( hay gi m đi) bao nhiêu ph n tr m thì lưi su t bán l c ng t ng lên (hay gi m đi) b y nhiêu ph n tr m T ng t , thu t ng “m c truy n d n không hoàn toàn” hàm ý r ng lưi su t bán l thay đ i m t l ng ít h n so v i s thay đ i trong lưi su t chính sách

2.1.3 Các kên truy n d n tác đ ng c a c ín sác ti n t

C ch truy n d n c a chính sách ti n t , đ c đ nh ngh a là tác đ ng c a

nh ng thay đ i trong các công c chính sách ti n t c a ngân hàng trung ng đ n thay

đ i trong m c giá và s n l ng m t qu c gia Có nhi u quan đi m khác nhau v cách

th c phân chia các kênh truy n d n c a chính sách ti n t Theo Mishkin (1996), có

ba kênh truy n d n c b n c a chính sách ti n t : kênh lưi su t truy n th ng, kênh giá tài s n và kênh tín d ng Tuy nhiên, nhi u nhà kinh t khác l i th ng nh t chia làm

n m kênh truy n d n: kênh lưi su t, giá tài s n, tín d ng, k v ng và t giá h i đoái Trong nghiên c u này, tác gi t p trung vào kênh truy n d n lãi su t Tuy nhiên,

đ có th hi u rõ h n quá trình này, chúng ta c n n m rõ đ c s v n hành c a các kênh tác đ ng c th khi lưi su t chính sách thay đ i

Kên lƣi su t

Kênh lưi su t, theo quan đi m c a Keynes, là kênh truy n d n truy n th ng và

c b n nh t Chính sách ti n t m r ng , kèm theo đó là gi m lưi su t d n đ n gi m chi phí vay m n c a doanh nghi p và ng i tiêu dùng, t đó t ng đ u t và chi tiêu Kho ng cách gi a t ng c u và s n l ng gia t ng khi n cho m c giá và l m phát t ng

theo

Thay đ i trong lưi su t chính sách s d n đ n s thay đ i lưi su t trên th

tr ng liên ngân hàng đ u tiên Nh ng thay đ i c a lưi su t trên th tr ng liên ngân hàng sau đó s gây ra nh ng thay đ i c a lưi su t cho vay và lưi su t ti n g i c a các ngân hàng Nh ng thay đ i này có th đ c gi i thích m t ph n b ng ho t đ ng

qu n lý danh m c c a các đ nh ch tài chính nh m m c đích duy trì s canh tranh và

t o ra l i nhu n

T c đ và m c đ truy n d n t lưi su t chính sách và lưi su t th tr ng

ti n t đ n lưi su t bán l c a ngân hàng đ c tr ng cho m c đ hi u qu c a chính sách ti n t và qua đó nh h ng đ n h th ng giá c c ng nh s n đ nh h

th ng tài chính Kênh lưi su t đ c coi là m t kênh h t s c quan tr ng trong vi c truy n d n tác đ ng c a chính sách ti n t t i th tr ng ti n t Tuy nhiên, c ng c n

l u ý r ng đ đ t đ c tác đ ng mong mu n, ch tác đ ng đ n lưi su t th tr ng liên ngân hàng hay lưi su t c a trái phi u chính ph là ch a đ mà thay vào đó, c n tác

đ ng vào t t c các lo i lưi su t bán l khác nhau c a các ngân hàng vì các lo i lưi

su t này chính là đi u ki n c n thi t đ thay đ i hành vi tiêu dùng và đ u t c a các

ch th kinh t

Kên tín d ng

ernanke và Gertler (1995) xác đ nh hai con đ ng mà qua đó kênh tín d ng v n

hành và tác đ ng đ n n n kinh t Con đ ng th nh t thông qua ho t đ ng cho vay

c a ngân hàng hay cung v v n vay c a các đ nh ch tài chính nh n ti n g i Con

đ ng th nh t thông qua b ng cân đ i k toán c a các hưng, t c chính sách ti n t gây

nh h ng đ n b ng cân đ i k toán c a nh ng ng i đi vay ernanke và Gertle nh n

m nh r ng kênh tín d ng có tác d ng b tr và t ng c ng tính hi u qu cho kênh lưi

su t

Khi lưi su t chính sách gi m, các ngh a v n c a ng i đi vay gi m đi và do đó, các ngân hàng s n lòng cho vay nhi u h n vì r i ro c a khách hàng đư gi m đi nhi u

H qu là ho t đ ng đ u t t ng lên làm t ng t c đ phát ti n kinh t đ ng th i c ng gây ra áp l c l m phát

Kên t giá

Chính sách ti n t có th gây ra s thay đ i trong t giá và t đó d n đ n s thay đ i trong giá c , ho t đ ng th ng m i và đ u t (Coricelli và c ng s , 2006)

Vi c gi m lưi su t chính sách s làm các lo i lưi su t nói chung gi m xu ng L i

t c thu đ c t các kho n đ u t trong n c gi m t ng đ i so v i các kho n đ u

t n c ngoài, d n đ n dòng v n ch y ra n c ngoài Do v y, đ ng n i t s m t giá so v i đ ng ngo i t làm cho xu t kh u t ng lên, nh p kh u gi m xu ng cùng

v i đó là t ng c u t ng lên d n đ n t ng tr ng kinh t cao h n

Kên tƠi s n

Lưi su t gi m làm cho vi c đ u t vào các lo i c phi u tr nên h p d n h n so

v i vi c đ u t vào các lo i trái phi u hay các lo i tài s n h ng lưi su t c đ nh

khác Vi c m i ng i đ ng lo t t ng đ u t vào c phi u s làm t ng giá c a lo i tài

s n này

Kên k v ng

K v ng đóng vai trò quan tr ng trong c ch truy n d n c a chính sách ti n

t Tác đ ng c a chính sách ti n t thông qua kênh k v ng là kém ch c ch n nh t trong t t c các kênh do nó ph thu c vào cách hi u c a công chúng v s thay đ i

trong chính sách ti n t Nh ng thay đ i đ c coi ch là t m th i, di n ra trong th i gian ng n s ít có tác đ ng trong khi đó nh ng thay đ i đ c cho là kéo dài trong

t ng lai s có nh ng tác đ ng m nh đ n hành vi c a doanh nghi p và h gia đình

(Kazaziovas, 2010)

2.2 Các k t qu ng iên c u t c ng i m v truy n d n lƣi su t

2.2.1 Các ng iên c u trong n c

inh Th Thu H ng và Phan ình M nh (2013) nghiên c u c ch truy n d n lưi

su t t lưi su t chính sách qua lưi su t th tr ng đ n lưi su t bán l Vi t Nam và m t s

n n kinh t m i n i khác Châu Á Tác gi s d ng mô hình ECM đ ki m tra tính đ i

x ng và tính b t đ i x ng trong truy n d n lưi su t và mô hình ECM-EGARCH-M đ

ki m tra tác đ ng c a đ b t n lưi su t, tính c ng nh c trong quá trình đi u ch nh và hi u

ng đòn b y lên truy n d n Các k t qu nghiên c u cho th y m c đ truy n d n t lưi su t

th tr ng đ n lưi su t bán l là không hoàn toàn, v i c ch truy n d n đ i x ng ho c b t

đ i x ng Trong m t s tr ng h p, đ bi n đ ng c a lưi su t làm t ng biên đ truy n d n,

nh ng trong m t s tr ng h p khác cho th y k t qu ng c l i

Nghiên c u v c ch truy n d n ti n t d i góc đ phân tích đ nh l ng, Nguy n

Phi Lân (2010) đư s d ng mô hình SVAR đ phân tích c ch truy n d n chính sách

ti n t K t qu cho th y: Th nh t, kinh t t ng tr ng t t h n khi có s tác đ ng t cung

ti n M2 Tuy nhiên, m c đ tác đ ng c a cung ti n M2 t i khu v c s n xu t công nghi p còn ch a l n m c dù cung ti n M2 và tín d ng đư t ng trong m t th i gian t sau kh ng

ho ng tài chính n m 1997, đi u này có th do m t ph n tín d ng ngân hàng đư không

đ c m t s t ch c kinh t và dân c s d ng đúng m c đích s n xu t kinh doanh mà thay vào đó là đ u t vào các l nh v c có m c đ r i ro cao nh ch ng khoán hay b t

đ ng s n ; th hai, s bi n đ ng c a t giá ph thu c r t l n vào công tác đi u hành chính sách ti n t thông qua các công c lưi su t và l ng ti n cung ng ra l u thông, các nhân t bên ngoài n n kinh t c ng tác đ ng t i s bi n đ ng c a t giá nh ng không quá

l n; th ba, khu v c ti n t - ngân hàng trong n c t ng đ i nh y c m và ch u tác đ ng

r t l n b i các cú s c bên ngoài n n kinh t , đ c bi t là s bi n đ ng c a giá c hàng hóa

th gi i và d u hi u suy thoái hay ph c h i c a n n kinh t th gi i nói chung và n n kinh

t Hoa K nói riêng c ng nh các đ ng thái đi u hành chính sách ti n t c a FED; th t ,

vi c thay đ i lưi su t VND trên th tr ng ti n t thông qua s d ng các công c ti n t

nh OMO hay tái c p v n s m t th i gian kho ng là 3 - 5 tháng đ có hi u l c

Tr n H ng Th nh và Nguy n Công Tu n (2012) nghiên c u v s truy n d n không hoàn toàn đ i v i lưi su t bán l trong dài h n s nh h ng nh th nào đ n tính cân b ng xác đ nh và n đ nh trong n n kinh t v mô: quan sát th c nghi m

M và khu v c EURO, t đó v n d ng vào phân tích th c nghi m m c đ truy n

d n lưi su t t i Vi t Nam giai đo n 2000-2012 Tác gi s d ng mô hình ARDL, ECM cùng v i ki m đ nh nghi m đ n v các chu i th i gian và đ ng liên k t K t

qu th c nghi m cho th y: Truy n d n t lưi su t chính sách đ n lưi su t trái phi u chính ph k h n 1 n m thì cao trong ng n h n; tuy nhiên trong dài h n, s truy n

d n m c th p h n Truy n d n t lưi su t chính sách đ n lưi su t liên ngân hàng: Trong ng n h n, s truy n d n tr c ti p m c khá th p và không đ ng nh t Ng c

l i, trong dài h n, s truy n d n m c cao h n nh ng v n ch a hoàn toàn Truy n

d n t lưi su t trái phi u và lưi su t liên ngân hàng đ n lưi su t bán l : Nhìn chung,

s truy n d n ng n h n thì khá th p nh ng s truy n d n dài h n l i khá cao, g n

nh hoàn toàn

2.2.2 Các ng iên c u trên t gi i

2.2.2.1 Nghiên c u t i các n c phát tri n

Ming- Hua Liu và c ng s (2005) nghiên c u v m c đ truy n d n và t c đ

đi u ch nh lưi su t bán l khi lưi su t chính sách thay đ i trong giai đo n 1994-2004

t i New Zealand Tác gi đư s d ng ph ng pháp Phillips Loretan trong dài h n và

mô hình hi u ch nh sai s ECM trong ng n h n đ đo l ng m c đ truy n d n t lưi su t chính sách đ n lưi su t b n l Các k t qu th c nghi m cho th y: M t là,

m c đ truy n d n trong dài h n là khác nhau đ i v i t ng lo i lưi su t bán l Hai

là, l ưi su t ng n h n có m c đ truy n d n và t c đ đi u ch nh nhanh h n lưi su t dài h n a là, không có b ng ch ng nào đáng k v s đi u ch nh b t cân x ng

n là, vi c công b lưi su t OCR làm t ng m c đ truy n d n c a lưi su t th n i

và lã i su t huy đ ng N m là, m t n n kinh t m , nh vay m n nhi u t n c ngoài s làm gi m hi u l c c a chính sách ti n t Sáu là, gia t ng tính minh b ch

c a chính sách ti n t làm gi m bi n đ ng trong đi u hành lưi su t và t ng tính c nh

tranh trong ngành ngân hàng Cu i cùng, khi tính minh b ch t ng và tính b t n c a lưi su t gi m, nh ng bi n đ ng lưi su t ng n h n trong t ng lai s tr nên n đ nh

h n và do đó gia t ng m c đ truy n d n c a lưi su t chính sách đ n lưi su t bán l

và hi u qu c a chính sách ti n t

Christoffer Kok Sorensen và Thomas Werner (2006) nghiên c u hi u ng truy n d n t lưi su t th tr ng đ n lưi su t các ngân hàng t i các qu c gia Châu

Âu Tác gi s d ng b d li u đ c hi u ch nh – các s li u th ng kê này m t ph n

d a vào d li u v lưi su t ngân hàng m i do ngân hàng trung ng Châu Âu đ a

ra Thông qua vi c s d ng ph ng pháp h i quy b ng trong kinh t l ng đ ki m

đ nh tính không đ ng nh t trong quá trình truy n d n lưi su t gi a các ngân hàng

K t qu cho th y m c đ không đ ng nh t t ng đ i l n trong quá trình truy n d n

t lưi su t th tr ng đ n lưi su t ngân hàng gi a các qu c gia Châu Âu Các h s truy n d n trong dài h n và h s v t c đ hi u ch nh là khác nhau gi a các qu c gia i u này cho th y s thi u th ng nh t và đ ng b trong h th ng lưi su t bán l

c a Châu Âu

De Bondt (2002) nghiên c u s truy n d n t lãi su t th tr ng ti n t đ n lãi

su t bán l khu v c đ ng Euro giai đo n 01/1996 – 05/2001 Tác gi s d ng mô

hình hi u ch nh sai s ECM đ đo l ng quá trình truy n d n lãi su t d a trên

khung lý thuy t v đ nh giá chi phí biên, bao g m chi phí v chuy n ti p thông tin

và chi phí cho s b t cân x ng thông tin K t qu cho th y: M t là, s truy n d n

tr c ti p t lãi su t th tr ng đ n lãi su t bán l là không hoàn toàn, phù h p v i

các nghiên c u tr c đây M c đ truy n d n c a lãi su t th tr ng trong vòng 1

tháng m c cao nh t kho ng 50% M c đ truy n d n cao h n đ i v i k h n dài

h n, đ c bi t m c đ truy n d n đ i v i lãi su t cho vay là g n 100% (truy n d n

hoàn to àn) Hai là, đ i v i t t c lãi su t bán l c a ngân hàng, t c đ đi u ch nh

trung bình tr nên nhanh h n t tháng 01/1999

Niels-Jakob Harbo Hansen và Peter Welz (2011) cho r ng m i liên k t b n

v ng gi a lưi su t chính sách v i lưi su t huy đ ng và cho vay c a ngân hàng (đ i

v i ng i tiêu dùng và các doanh nghi p) r t c n thi t cho s truy n d n hi u qu

c a chính sách ti n t Tác gi phân tích hi u ng truy n d n t lưi su t chính sách

c a Ngân hàng trung ng Th y i n (Riksbank) đ n lưi su t th tr ng và lưi su t bán l tr c và trong su t cu c kh ng ho ng tài chính b t đ u t mùa hè n m 2007

u tiên, tác gi xem xét m c đ truy n d n t lưi su t c a h p đ ng mua l i đ n lưi

su t th tr ng (lưi su t liên ngân hàng) trong ng n h n và phân tích nh h ng c a

cu c kh ng ho ng tài chính đ n quá trình truy n d n này Sau đó, tác gi phân tích

s truy n d n t lưi su t th tr ng đ n lưi su t bán l tr c và trong su t cu c

kh ng ho ng tài chính và th o lu n v hành vi đ nh giá c a các t ch c tài chính

Th y i n Các k t qu cho th y: M t là, tr c kh ng ho ng, hi u ng truy n d n

t lưi su t chính sách đ n lưi su t th tr ng trong ng n h n là khá cao Có th lí

gi i đi u này là do Riksbank đư ki m soát lưi su t th tr ng trong ng n h n khá t t Trong su t cu c kh ng ho ng tài chính, m i liên k t gi a lưi su t chính sách và lưi

su t th tr ng là y u do m c chênh l ch lưi su t đ bù đ p r i ro tín d ng l n và d

bi n đ ng Hai là, tr c cu c kh ng ho ng, s truy n d n t lưi su t th tr ng đ n lưi su t bán l là ch m ch p nh ng v n truy n d n hoàn toàn trong dài h n Lưi su t bán l đ i v i các công ty phi tài chính thì đ c đi u ch nh nhanh h n đ i v i các

h gia đình Kh ng ho ng tài chính không nh h ng đ n s truy n d n trong ng n

h n t lưi su t th tr ng đ n lưi su t bán l nh ng trong dài h n m c đ truy n d n

b suy gi m

Christophe Blot và Fabien Labondance (2011) nghiên c u v nh h ng c a

kh ng ho ng tài chính đ i v i quá trình truy n d n t lưi su t th tr ng đ n lưi su t

ngân hàng khu v c đ ng ti n chung Châu Âu C th là phân tích s truy n d n lưi su t 11 qu c gia thu c khu v c đ ng Euro li u có b nh h ng b i cu c

kh ng ho ng b t ngu n t s cho vay th ch p b t đ ng s n d i chu n? Bài nghiên

c u ch y u áp d ng mô hình SUR-ECM Các k t qu chính cho th y: Cu c kh ng

ho ng tài chính b t đ u t 08/2007 đư nh h ng m nh đ n quá trình truy n d n lưi

su t khu v c đ ng Euro S truy n d n lưi su t k t khi có cu c kh ng ho ng là

ít hoàn toàn h n so v i s truy n d n trong các các giai đo n tr c đư nghiên c u Ngoài ra, tính không đ ng nh t t ng gi a các n c thành viên trong khu v c đ ng

ti n chung Châu Âu

Marco A Espinosa và Vega Alessandro Rebucci (2003) đư ti n hành phân tích th c nghi m quá trình truy n d n t s thay đ i c a lưi su t th tr ng ti n t đ n lưi su t ti n g i và lưi su t cho vay Chile, M , Canada, Úc, New Zealand và 5 n c

C hâu Âu Tác gi đư t p h p d li u hàng tháng t n m 1993-2002 đ so sánh thì

th y r ng quá trình truy n d n Chile là không đi n hình đo l ng m i liên h

gi a lưi su t bán l c a ngân hàng v i lưi su t th tr ng ti n t , đ u tiên tác gi đư xây

d ng mô hình t t ng quan có phân ph i tr (ADL), ti p đ n tác gi c l ng mô hình hi u ch nh sai s ECM d a trên mô hình ADL K t qu th c nghi m ch ra r ng trong dài h n s truy n d n lưi su t Chile là không hoàn toàn, d thay đ i và ít liên

t c h n các qu c gia khác, song s truy n d n trong ng n h n l i nhanh và có tác

đ ng l n h n các qu c gia khác K t qu cho th y s khác bi t gi a Chile và các

n c khác ch y u do nh ng cú s c bên ngoài, ch không ph i do s khác bi t v

s c m nh th tr ng trong h th ng ngân hàng Tuy nhiên, bài nghiên c u đư không

ch ng minh đ c s bi n đ i linh ho t c a ch đ t giá n m 1999 và nh ng m c tiêu lưi su t th c c a Chile trong n m 2001 có tác đ ng quan tr ng đ n quá trình truy n

d n lưi su t

Jusús Crespo - Cuaresma và alázs Égert (2004) đư nghiên c u các đ c tính c a

s truy n d n lưi su t t i ông Âu bao g m C ng Hòa Séc, Hungary và a Lan S

d ng mô hình h i quy t phân ph i (ADRL), tác gi đư đo l ng đ co giưn c a lưi

su t th tr ng trong dài h n đ i v i s thay đ i c a các chính sách quan tr ng S khác bi t đáng k đ c tìm th y trên lưi su t th tr ng các qu c gia a Lan thì

có s truy n d n hoàn toàn đ i v i t t c lưi su t th tr ng, trong khi Hungary thì

có s truy n d n hoàn toàn đ i v i m t vài lo i lưi su t th tr ng, còn C ng Hòa

Séc thì s truy n d n l i không hoàn toàn ngo i tr lưi su t liên ngân hàng i v i các lo i lưi su t th tr ng, có s truy n d n hoàn toàn đ i v i lưi su t liên ngân

hàng 1 tháng, lưi su t cho vay ng n và dài h n đ i v i các t ch c không ph i ngân hàng và lưi su t trái phi u chính ph trên 12 tháng S truy n d n là không hoàn toàn đ i v i lưi su t ti n g i ng n h n và dài h n c a t ch c ngoài ngân hàng và lãi

su t trái phi u chính ph 5 n m i u đó đư d n đ n m t chi n l c khá khó kh n

đ kích thích ti t ki m b ng cách t ng lưi su t ng th i nghiên c u đư ch ra s

khác bi t đáng k gi a các qu c gia trong s truy n d n t lưi su t chính sách đ n lưi

su t th tr ng ti n t T i Hungary, biên đ dao đ ng trong dài h n thì n đ nh t tháng 1/2000 đ n tháng 5/2002 (ho c tháng 6/2003), m c dù vi c m r ng biên đ trong t giá so v i đ ng Euro trong mùa xuân n m 2001 t +/-2.25% lên +/- 15%

Ng c lai, t i C ng Hòa Séc, biên đ dao đ ng c a lưi su t th tr ng trong dài h n

có xu h ng t ng v i m c đ t ng đ i th p Hi n t ng này có th gi i thích là do

s c nh tranh c a các ngân hàng, đ c bi t là sau khi các ngân hàng l n n c ngoài

th c hi n c ph n hóa M t cách gi i thích khác đó là do quy mô c a truy n d n lưi

su t nh là m t b ph n c a chính sách ti n t i v i C ng Hòa Séc, biên đ dao

đ ng c a lưi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng không t ng cho đ n gi a n m 2002, trái v i h u h t lưi su t th tr ng khác a Lan, có s thay đ i rõ r t đ i v i lưi

su t cho vay và lưi su t trái phi u chính ph Lưi su t cho vay cho th y v t đáng k trong giai đo n t ng lưi su t trong n m 2000 Có l hi n t ng v t m c này càng làm t ng h n ch vi c th t ch t ti n t , góp ph n vào vi c gi m v n đ u t Nh v y,

k t qu cho th y có s truy n d n hoàn toàn đ i v i m t vài lãi su t a Lan, còn

C ng Hòa Séc và Hungary thì s truy n d n l i không hoàn toàn

Johann Burgstaller (2005) s d ng mô hình VAR nghiên c u s truy n d n lưi

su t Australia Tác gi phát hi n r ng: S truy n d n trong dài h n th tr ng trái phi u thì cao h n th tr ng ti n t Paula Antao (2009) s d ng mô hình ECM nghiên c u t i ào Nha cho r ng: Tác đ ng trong dài h n c a s thay đ i lưi su t

th tr ng đ n lưi su t ti n vay thì g n b ng 1 trong khi đó tác đ ng đ n lưi su t ti n

g i thì nh h n Có s khác bi t gi a h s truy n d n trong dài h n c a lưi su t cho

vay doanh nghi p và cá nhân T c đ đi u ch nh lưi su t ti n g i nhanh h n lưi su t

ti n vay Tác gi c ng nghiên c u nh ng đ c tính c a ngân hàng nh v n và thanh kho n và đư ch ng minh r ng nh ng y u t này không gi i thích đ c t c đ đi u

ch nh th p h n c a lưi su t ti n g i và ti n vay Chmielewski (2003) nghiên c u t i

a Lan tìm th y r ng có đ tr và không đ ng nh t trong truy n d n lưi su t bán l

a Lan Ọng c ng ch ng minh r ng nh ng ngân hàng có l i nhu n cao h n có xu

h ng đi u ch nh lưi su t ti n g i và ti n vay nhanh và m nh h n so v i các ngân hàng có ít l i nhu n, các ngân hàng có các kho n vay ch t l ng th p h n có xu h ng

đi u ch nh lưi su t ti n vay doanh nghi p nhanh và m nh h n so v i các ngân hàng có danh m c đ u t ít r i ro

2.2.2.2 Nghiên c u t i các n c có thu nh p th p và các n c đang phát tri n

Pih Nee Tai (2012) ki m tra tính hi u qu c a c ch truy n d n lưi su t th

tr ng t i lưi su t bán l c a ngân hàng m t vài n c Châu Á C th , tác gi

nghiê n c u s khác bi t trong m c đ truy n d n t lưi su t chính sách t i lưi su t

ti n g i và cho vay các qu c gia tr c và sau kh ng ho ng tài chính t i Châu Á

1997 ài nghiên c u s d ng mô hình SUR (Seemingly Unrelated Regression equations) K t qu cho th y: Vi c truy n d n t lưi su t th tr ng ti n t t i lưi

su t ti n g i và cho vay là ch m ch p và trì tr Không có nhi u s khác bi t gi a

hi u ng truy n d n đ n lưi su t ti n g i v i lưi su t cho vay, tuy nhiên hi u ng truy n d n đ n lưi su t ti n g i cao h n m t chút so v i hi u ng truy n d n đ n lãi

su t cho vay h u h t các qu c gia, lưi su t ti n g i và cho vay đi u ch nh ch m

ch p h n k t sau kh ng ho ng tài chính 1997, cho th y hi u qu c a chính sách

ti n t th p, th tr ng tài chính thi u hoàn h o và m c đ h i nh p tài chính th p

h n t i các n n kinh t này, ngo i tr tr ng h p c a Malaysia

Alexander Tieman (2004) nghiên c u s truy n d n t lưi su t chính sách đ n lưi su t th tr ng Romani D li u đ c thu th p t các n n kinh t chuy n ti p Trung và ông Âu, bao g m các n c: Romani, C ng Hòa Séc, Hungary, a Lan,

C ng Hòa Slovak và Slovenia giai đo n t 01/1995-2/2004 D li u đ c thu th p

tính theo tháng Tác gi s d ng mô hình hi u ch nh sai s ECM đ c l ng s truy n d n và đ a ra gi thuy t r ng hi u ng truy n d n t lưi su t chính sách đ n lưi

su t th tr ng và l m phát có vai trò ít h n so v i các n n kinh t chuy n ti p khác

T rung Âu ài nghiên c u đư ki m đ nh gi thuy t này và k t lu n r ng gi thuy t

này là không đúng Do đó, s truy n d n Romani là t ng đ ng v i các n n kinh t

t ng đ ng trong khu v c Ngoài ra, s truy n d n ngày càng tr nên rõ ràng h n qua th i gian

Meshach Jesse Aziakpono (2010) s d ng mô hình ECM nghiên c u s truy n

d n Nam Phi giai đo n 1980-2007 Tác gi phát hi n r ng: Lưi su t cho vay đ c

đi u ch nh m nh nh t, ti p đ n là lưi su t trái phi u kho b c và lưi su t th tr ng

ti n t (lưi su t th tr ng liên ngân hàng), cu i cùng là lưi su t ti n g i t i các ngân

hàng Tro ng khi đó, lưi su t trái phi u chính ph có m c đ đi u ch nh ít nh t khi lưi

su t chính sách thay đ i

Alberto Humala (2003) s d ng mô hình VAR/VECM nghiên c u s truy n

d n lưi su t t i Argentina giai đo n 1993-2000 Tác gi tìm th y r ng trong đi u ki n tài chính bình th ng v i s n đ nh trong ng n h n thì lưi su t s cao h n đ i v i

nh ng kho n vay có đ r i ro cao Khi có s bi n đ ng l n thì s truy n d n di n ra

m nh m h u h t các lo i lưi su t

Muhamed Zulkhibri (2012) s d ng mô hình hi u ch nh sai s đ nghiên c u

hi u ng truy n d n t lưi su t th tr ng ti n t đ n cáclo i lưi su t bán l khác nhau Malaysia Tác gi đo l ng m c đ truy n d n trong ng n h n và dài h n và phân tích tính b t đ i x ng c a các đ nh ch tài chính d i các c ch đi u hành

ti n t khác nhau K t qu cho th y s truy n d n đ n lưi su t ti n g i và cho vay

đ u không hoàn toàn Tuy nhiên, m c đ truy n d n và t c đ đi u ch nh là khác nhau gi a các đ nh ch tài chính và các lo i lưi su t bán l ài nghiên c u c ng ch

ra r ng t c đ đi u ch nh là b t đ i x ng C th , t c đ đi u ch nh s có ý ngh a

th ng kê h n khi th c hi n chính sách ti n t m r ng h n là chính sách ti n t th t

ch t

CH NG 3: PH NG PHÁP NGHIÊN C U VÀ D LI U 3.1 P ng p áp ng iên c u

T ng quan các nghiên c u v truy n d n lưi su t, có nhi u cách ti p c n nghiên

c u Nhìn chung có các mô hình nghiên c u chính nh : ARDL (Autoregressive

Distributed Lag), VAR (Vector Autoregressive Model), ECM (Error Correction Model) …

Tùy vào đi u ki n tính d ng và đ ng liên k t đ l a ch n mô hình c l ng phù h p nh m xem xét hi u ng truy n d n trong ng n h n và dài h n C th , n u chu i th i gian không d ng chu i d li u g c, d ng sai phân b c m t và t n t i

đ ng liên k t thì trong dài h n s s d ng mô hình OLS đ c l ng h s truy n

d n và trong ng n h n s d ng mô hình hi u ch nh sai s ECM N u chu i th i gian không d ng chu i d li u g c, d ng sai phân b c m t và không t n t i đ ng liên k t thì s d ng mô hình ARDL đ xác đ nh h s truy n d n trong ng n h n và dài h n

Trong lu n v n này, tác gi đư xây d ng mô hình đ nh l ng Vi t Nam nh

sau:

Xây d ng mô hình truy n d n c n c trên cách ti p c n theo chi phí v n, là

ph ng pháp d a vào chi phí v n vay, t c d a vào lưi su t th tr ng ti n t đ xem xét m c đ thay đ i c a lưi su t cho vay và lưi su t ti n g i c a ngân hàng Do v y, quá trình d n truy n s đ c phân làm hai giai đo n:

M t là, xem xét riêng bi t hi u ng truy n d n t lưi su t chính sách (lưi su t tái chi t kh u và lưi su t tái c p v n) đ n lưi su t th tr ng ti n t (lưi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng và 3 tháng)

Hai là, xem xét hi u ng truy n d n t lưi su t th tr ng ti n t (lưi su t liên

ngân hàng k h n 1 tháng và 3 tháng) đ n lưi su t bán l (lưi su t ti n g i và cho

vay)

3.1.1 Truy n d n dƠi n gi a các c p lƣi su t

M i quan h dài h n gi a lưi su t chính sách và lưi su t th tr ng ti n t c ng nh

gi a lưi su t th tr ng ti n t và lưi su t bán l đ c th hi n qua hàm h i quy OLS

ph ng trình (1):

Yt 1xtt 

Trong đó:

- Yt : Lưi su t th tr ng ti n t t ng ng v i xt là lưi su t chính sách (giai

đo n 1) và là lưi su t bán l t ng ng v i xtlà lưi su t th tr ng ti n t (giai

th y m c đ truy n d n càng cao gi a 2 c p lưi su t đang xét  < 1 hàm ý quá trình truy n d n lưi su t không hoàn toàn  = 1, là tr ng h p lý t ng nh t, t c khi lưi su t chính sách và lưi su t th tr ng ti n t thay đ i 1% thì lưi su t th

tr ng ti n t và lưi su t bán l c ng s thay đ i t ng ng 1%, đây là m t quá trình truy n d n lưi su t hoàn toàn Ng c l i, khi  > 1 thì đây đ c xem là m t quá trình truy n d n quá m c, th ng ít x y ra trong th c t

3.1.2 Truy n d n trong ng n n vƠ đ tr đi u c n trung b n

Tác gi đo l ng m c đ truy n d n trong ng n h n b ng mô hình hi u ch nh sai s

ECM và l y bi n tr c a các c p lưi su t t ng ng theo mô hình VAR (đ tr t i đa

là 12) Mô hình hi u ch nh sai s ECM đ c th hi n ph ng trình (2):

M t lo i ph ng trình t ng t mô t s bi n đ ng đi u ch nh trong lưi su t chính sách

( xt) ó là đ tr đi u ch nh trung bình (MAL) c a s truy n d n hoàn toàn trong mô hình ECM áp d ng Hendry (1995) nh sau:

MAL=( 0-1)/  (3)

- yt : Sai phân b c 1 c a bi n ph thu c là lãi su t th tr ng ti n

t và lãi su t bán l (t ng ng giai đo n 1 và giai đo n 2)

- yt-i : Sai phân b c 1 c a lãi su t th tr ng ti n t và lãi su t bán

l (t ng ng giai đo n 1 và giai đo n 2) l y đ tr i

- xt : Sai phân b c 1 c a bi n đ c l p là lãi su t chính sách và lãi

su t th tr ng ti n t (t ng ng giai đo n 1 và giai đo n 2)

- xt-i : Sai phân b c 1 c a lãi su t chính sách và lãi su t th tr ng

ti n t (t ng ng giai đo n 1 và giai đo n 2) l y đ tr i

- t-1 = Yt-1  1xt-1 : là sai s hi u ch nh c a mô hình ECM, đo

l ng đ l n c a s m t cân b ng t i th i đi m (t – 1) và nó là ph n

d dài h n trong ph ng trình (1)

- vt : Sai s

- 0 : o l ng m c đ truy n d n tr c ti p trong ng n h n, cho

bi t m c đ đi u ch nh c a lưi su t y tr c s thay đ i c a lưi su t x trong cùng th i k Trong đó: 0= 1: d n truy n hoàn hoàn; 0<1: d n truy n không hoàn toàn

- Bi& i : H s đi u ch nh bi n đ ng

-  : H s c l ng c a sai s hi u ch nh, cho th y t c đ đi u

ch nh v m c cân b ng dài h n c a yt (  mang giá tr âm vì lãi su t có

xu h ng tr l i lãi su t cân b ng)

MAL: Là bình quân tr ng s c a t t c đ tr và đo l ng t c đ ph n ng c a lưi

su t th tr ng và lưi su t bán l khi lưi su t chính sách và lưi su t th tr ng thay đ i

t ng ng tr đi u ch nh trung bình (MAL) là th i gian c n thi t đ lưi su t th

tr ng và lưi su t bán l (t ng ng giai đo n 1 và 2) đi u ch nh v m c cân b ng dài h n MAL l n hàm ý tính c ng nh c cao hay s đi u ch nh ch m trong ph n ng

c a lưi su t th tr ng và lưi su t bán l khi lưi su t chính sách và lưi su t th tr ng (t ng ng giai đo n 1 và 2) thay đ i Ng c l i, MAL nh hàm ý tính linh đ ng hay s đi u ch nh nhanh c a lưi su t th tr ng và lưi su t bán l theo lưi su t chính

sách và lãi su t th tr ng (t ng ng giai đo n 1 và 2) M t vài nghiên c u cho

th y r ng: s đi u ch nh trong ng n h n là b t cân x ng Nói cách khác, t c đ đi u

ch nh lưi su t là khác nhau khi lưi su t trên và d i m c cân b ng (Chong, 2005 và

- Lưi su t tái chi t kh u và tái c p v n đ c s d ng làm đ i di n cho lưi su t

chính sách vì đi u ch nh lưi su t tái chi t kh u, tái c p v n là m t trong nh ng công

c chính c a chính sách ti n t Vi t Nam

- Do Vi t Nam th tr ng tài chính phát tri n ch a hoàn thi n nên lưi su t bình quân liên ngân hàng s đ c s d ng đ đ i di n cho lưi su t th tr ng ti n t ài nghiên c u s d ng lưi su t bình quân liên ngân hàng k h n 1 tháng và 3 tháng

- Lưi su t bán l g m lưi su t ti n g i và cho vay ng n h n l y s li u t ng h p t IFS,

Stoxplus

- Th i gian l y m u: T tháng 07/2004 đ n tháng 03/2014

- C m u: 117 tháng

B ng 3.1: D li u lƣi su t t i Vi t Nam Tên lƣi su t KỦ i u Cách tính Ngu n d li u

Lưi su t tái chi t

Lưi su t cho vay LR Tính trung bình cu i k các

kho n cho vay ng n h n (t 12 tháng tr xu ng) c a 6 ngân hàng th ng m i l n Tính theo

%/n m

IFS, Stoxplus

CH NG 4: PHỂN TệCH D LI U VÀ K T QU NGHIểN C U

4.1 P ơn tíc t ng kê m t

Trên c s thu th p s li u v các chu i lưi su t, tác gi xem xét di n bi n c a lưi

su t chính sách, lưi su t th tr ng, lưi su t bán l c ng nh s bi n đ ng c a lưi

su t th tr ng (I 1 và I 3) so v i lưi su t chính sách và c a lưi su t bán l (DR và LR) so v i lưi su t th tr ng trong giai đo n t 7/2004 – 03/2014

Hình 4.2 cho th y lưi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng và lưi su t liên ngân hàng

k h n 3 tháng giai đo n 07/2004-03/2014 có bi n đ ng cùng chi u c bi t, các giá tr lưi su t th tr ng đ t đ nh cao và bi n đ ng m nh vào tháng 8 và 9/2008 là

Hình 4.3 cho th y lưi su t ti n g i và lưi su t cho vay giai đo n 03/2014 có bi n đ ng cùng chi u c bi t, các giá tr lưi su t bán l đ t đ nh cao và

07/2004-bi n đ ng m nh vào tháng 7 và 8/2008 là th i k nh h ng b i kh ng ho ng kinh

t th gi i

Ti p theo, tác gi mô t bi n đ ng c a lưi su t th tr ng ti n t so v i lưi su t chính sách và c a lưi su t bán l so v i lưi su t th tr ng ti n t giai đo n 07/2004- 03/2014 l n l t qua các Hình 4.4 và Hình 4.5

Hình 4.4 cho th y lưi su t th tr ng ti n t (lưi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng

và lưi su t liên ngân hàng k h n 3 tháng) có bi n đ ng cùng chi u so v i lưi su t

chính sách (lưi su t tái chi t kh u và lưi su t tái c p v n) Nhìn chung, các bi n lưi

Sau đó, s d ng ph n m m EVIEWS 7.1 ch y d li u cho k t qu th ng kê mô t

T b ng k t qu 4.1 mô t các giá tr th ng kê c a các chu i d li u ban đ u c a các

bi n cho k t qu nh sau:

- T t c có 117 quan sát cho kho ng th i gian theo tháng t 07/2004 đ n 03/2014 c a các bi n nghiên c u

- Trong các bi n lưi su t chính sách thì bi n TCV có giá tr trung bình (Mean)

và trung v (Median) l n h n bi n TCK Trong các bi n lưi su t th tr ng thì bi n

I 3 có giá tr trung bình (Mean) và trung v (Median) l n h n bi n I 1 Trong các

bi n lưi su t bán l thì bi n LR có giá tr trung bình (Mean) và trung v (Median)

l n h n bi n DR Nhìn chung, các bi n lưi su t chính sách có giá tr nh h n các

bi n lưi su t th tr ng và các bi n lưi su t th tr ng có giá tr nh h n các bi n lưi

 Skewness < 0 : phân ph i l ch trái

Kurtosis là m t đ i l ng đo m c đ t p trung t ng đ i c a các quan sát quanh trung tâm c a nó trong m i quan h so sánh v i hai đuôi:

 Kurtosis = 3 : phân ph i t p trung m c đ bình th ng

 Kurtosis > 3 : phân ph i t p trung h n m c đ bình th ng (hình dáng

c a đa giác t n s trông s khá cao và nh n v i 2 đuôi h p)

 Kurtosis < 3 : có m t đa giác tù h n v i hai đuôi dài

Theo đó, các lo i lưi su t chính sách, lưi su t th tr ng và lưi su t bán l đ u có phân ph i l ch ph i; ngoài lưi su t tái chi t kh u, lưi su t th tr ng ngân hàng k h n 1 tháng, lưi su t cho vay thì các lo i lưi su t còn l i có hình dáng c a đa giác phân ph i

s tù h n v i hai đuôi dài cho th y các bi n này có s bi n đ ng ít, bi n thiên dao

đ ng không cao trong th i gian quan sát

K t qu t ng quan trong b ng 4.2 cho th y các chu i TCK và TCV; I 1 và I 3;

DR và LR có m i t ng quan r t ch t ch v i nhau ng th i, gi a các c p lưi su t TCK, TCV, I 1, I 3, DR, LR đ u có t ng quan t t v i nhau ây là ti n đ t t đ xây d ng hàm h i quy tuy n tính gi a lưi su t chính sách và lưi su t th tr ng; gi a lưi su t th tr ng và lưi su t bán l

4.2 Ki m đ n ng i m đ n v

Tr c khi th c hi n ki m đ nh đ ng liên k t, tác gi c n xác đ nh li u các chu i lưi

su t chính sách, lưi su t th tr ng và lưi su t bán l có nghi m đ n v (không d ng) chu i g c và d ng sai phân b c 1 hay không? Tác gi s d ng ph ng pháp

ki m đ nh Augmented Dickey-Fuller (ADF test) và ki m đ nh Phillips-Perron (PP test) đ ki m đ nh tính d ng c a các bi n K t qu ki m đ nh tính d ng theo

ph ng pháp ADF và ph ng pháp Phillips-Perron đ c trình bày l n l t ng 4.3 và ng 4.4

K t qu ki m đ nh theo ph ng pháp ADF và ph ng pháp Phillips-Perron cho k t

qu t t c các chu i đ u không d ng chu i g c I(0) và d ng sai phân b c m t

D là kí hi u cho sai phân b c 1 c a chu i lãi su t t ng ng, vi t t t là I(1)

Gi thi t Ho: Chu i d li u có nghi m đ n v (không có tính d ng) Ký hi u *,

**, ***, cho bi t gi thi t Ho b bác b t i m c ý ngh a 10%, 5%, 1% T t c các

ki m đ nh đ u có h s ch n và không có tính xu h ng trong chu i d li u Ki m

đ nh ADF s d ng tiêu chu n Akaike Info Criterion (AIC) đ ch n đ tr t i u

D là kí hi u cho sai phân b c 1 c a chu i lãi su t t ng ng, vi t t t là I(1)

Gi thi t Ho: Chu i d li u có nghi m đ n v (không có tính d ng) Ký hi u *,

**, ***, cho bi t gi thi t Ho b bác b t i m c ý ngh a 10%, 5%, 1% T t c các

ki m đ nh đ u có h s ch n và không có tính xu h ng trong chu i d li u Ki m

đ nh ADF s d ng tiêu chu n Akaike Info Criterion (AIC) đ ch n đ tr t i u

4.3 Ki m đ n đ ng liên k t

Khi h i quy các chu i th i gian không d ng th ng d n đ n “k t qu h i quy

gi m o” Tuy nhiên, Engle và Granger (1987) cho r ng n u k t h p tuy n tính c a

các chu i th i gian không d ng có th là m t chu i d ng và các chu i th i gian

không d ng đó đ c cho là có đ ng liên k t K t h p tuy n tính d ng đ c g i là

ph ng trình đ ng liên k t và có th đ c gi i thích nh m i quan h cân b ng dài

h n gi a các bi n Nói cách khác, n u ph n d trong mô hình h i quy gi a các

chu i th i gian không d ng là m t chu i d ng, thì k t qu h i quy là th c và th

hi n m i quan h cân b ng dài h n gi a các bi n trong mô hình M c đích c a

ki m đ nh đ ng liên k t là xác đ nh xem m t nhóm các chu i không d ng có đ ng liên k t hay không đ s d ng ph ng pháp c l ng truy n d n trong ng n h n

và dài h n thích h p Trong bài nghiên c u này, đ ki m đ nh đ ng liên k t, tác gi

s d ng ph ng pháp ki m đ nh tính d ng c a ph n d ti p c n theo ph ng pháp

c a Engle và Granger (1987)

K t qu ki m đ nh đ ng liên k t đ c trình bày ng 4.5 và ng 4.6

K t qu ki m đ nh đ ng liên k t ng 4.5 cho th y: Các c p lưi su t tái chi t

kh u và lưi su t liên ngân hàng k h n 3 tháng; lưi su t tái c p v n và lưi su t liên ngân hàng k h n 3 tháng đ u có m i quan h đ ng liên k t m c ý ngh a 1%

Riêng các c p lưi su t tái chi t kh u và lưi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng; lưi

su t tái c p v n và lưi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng có m i quan h đ ng liên

k t m c ý ngh a 5% theo ph ng pháp ADF và m c ý ngh a 1% theo ph ng

pháp Phillips- Perron Do đó, tác gi s d ng mô hình OLS đ đo l ng s d n truy n trong dài h n và mô hình ECM đ đo l ng s d n truy n trong ng n h n

K t qu ki m đ nh đ ng liên k t ng 4.6 cho th y: gi a lưi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng và 3 tháng và lưi su t ti n g i c ng nh lưi su t cho vay đ u có

m i quan h đ ng liên k t m c ý ngh a 1% Vì v y, tác gi c ng s d ng mô hình OLS đ đo l ng s d n truy n trong dài h n và mô hình ECM đ đo l ng s d n truy n trong ng n h n

B ng 4.5: Ki m đ n đ ng liên k t gi a lƣi su t tái c i t k u vƠ lƣi su t tái

c p v n v i lƣi su t liên ngơn Ơng k n 1 t áng vƠ 3 t áng Vi t Nam giai

Gi thi t Ho: Có nghi m đ n v gi a hai chu i lãi su t (không t n t i m i quan h đ ng liên k t gi a hai chu i) Ký hi u *, **, ***, cho bi t gi thi t Ho b bác b t i m c ý ngh a 10%, 5%, 1% T t c các ki m đ nh đ u không có h s

ch n và không có tính xu h ng Ki m đ nh ADF l y đ tr t i đa là 12, s d ng tiêu chu n Akaike Info Criterion (AIC) đ ch n đ tr t i u ( bên c nh)

B ng 4.6: Ki m đ n đ ng liên k t gi a lƣi su t liên ngơn Ơng k n 1 t áng

vƠ 3 t áng v i lƣi su t ti n g i vƠ lƣi su t c o vay Vi t Nam giai đo n

ch n và không có tính xu h ng Ki m đ nh ADF l y đ tr t i đa là 12, s d ng tiêu chu n Akaike Info Criterion (AIC) đ ch n đ tr t i u ( bên c nh)

4.4 K t qu truy n d n lƣi su t Vi t Nam

4.4 1 K t qu truy n d n t lƣi su t c ín sác đ n lƣi su t t tr ng

K t qu ch y mô hình th c nghi m truy n d n t lưi su t chính sách đ n lưi

su t th tr ng đ c trình bày ng 4.7

B ng 4.7: Truy n d n t lƣi su t c ín sác đ n lƣi su t t tr ng

i u

c n ( )

MAL

H s tru y n

d n 1

H s truy n

d n tr c

ti p ( o)

H s c a sai s i u

c n ( ) MAL

H s truy n

0.82%

- Trong ng n h n, s truy n d n tr c ti p t lưi su t tái chi t kh u t i lưi

su t liên ngân hàng k h n 1 tháng m c r t cao (0.93), t c là khi lưi su t tái chi t

kh u t ng (gi m) 1% thì lưi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng s t ng (gi m) t ng

ng 0.93% Tuy nhiên, s hi u ch nh m c th p đ i v i đ ng cân b ng trong dài

h n (-0.23), t c là trong tháng ti p theo, s thay đ i c a lưi su t liên ngân hàng k

h n 1 tháng s đ c đi u ch nh 23% tác đ ng đ đ a s truy n d n v tr ng thái cân

b ng trong dài h n tr đi u ch nh trung bình (MAL) cho th y ch m t kho ng 0.3 tháng (9 ngày) đ lưi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng đi u ch nh v m c cân

b ng dài h n

Nh v y, có th th y lưi su t liên ngân hàng k h n 1 tháng r t nh y c m v i

s thay đ i c a lưi su t tái chi t kh u trong ng n h n c ng nh trong dài h n