Luận văn thạc sĩ Phân tích các yếu tố trong công việc ảnh hưởng đến thỏa mãn cân bằng công việc - Gia đình của nhân viên ngân hàng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

TR NGă I H C KINH T TP.HCM

HOÀNG TH TH M

PHÂN TÍCH CÁC Y U T TRONG CÔNG VI C NHăH NG

N TH A MÃN CÂN B NG CÔNG VI C ậ GIAă ỊNHăC A

TR NGă I H C KINH T TP.HCM

HOÀNG TH TH M

PHÂN TÍCH CÁC Y U T TRONG CÔNG VI C NHăH NG

N TH A MÃN CÂN B NG CÔNG VI C ậ GIAă ỊNHăC A

L IăCAMă OAN

Kính th a Quý th y cô, kính th a Quý đ c gi , tôi tên là Hoàng Th Th m – h c

viên cao h c K22 – Khoa Qu n tr kinh doanh - Tr ng i h c Kinh t TP.HCM Tôi

xin cam đoan công trình nghiên c u “Phân tích các y u t trong công vi c nhăh ng

đ n th a mãn cân b ng công vi c ậ gia đình c a nhơnăviênăngơnăhƠngătrênăđ a bàn TP.HCM” là quá trình th c hi n nghiêm túc c a b n thân tôi

C s lý lu n tham kh o t các tài li u khác đ c trình bày ph n tài li u tham

kh o, s li u và k t qu đ c trình bày trong lu n v n là trung th c, không sao chép c a

b t c công trình nghiên c u nào tr c đây

Thành ph H Chí Minh, ngày 28 tháng 10 n m 2014

Hoàng Th Th m

M C L C Trang ph bìa

L iăcamăđoan

M c l c

Danh m c các ch vi t t t

Danh sách các b ng

Danh sách hình v

CH NGă1: T NG QUAN V TÀI 1

1.1 Lý do ch n đ tài 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 Câu h i nghiên c u 3

1.4 i t ng và ph m vi nghiên c u 4

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 4

1.6 Ý ngh a th c ti n c a nghiên c u 5

1.7 B c c c a lu n v n 5

CH NGă2: C ăS LÝ THUY T 6

2.1 Khái ni m th a mãn cân b ng công vi c - gia đình 6

2.2 Các y u t yêu c u công vi c nh h ng đ n tho mãn cân b ng công vi c - gia đình 7

2.2.1 Th i gian làm vi c t ch c mong đ i (Organizational time expectations) 8

2.2.2 Yêu c u v áp l c công vi c (Psychological job demands) 10

2.2.3 S không n đ nh ngh nghi p (Job insecurity) 10

2.3 Các y u t ngu n l c công vi c nh h ng đ n th a mãn cân b ng công vi c - gia đình 11

2.3.1 Ki m soát công vi c (Job control) 12

2.4 Xung đ t công vi c - gia đình (Negative work-to-home interference) 13

2.5 Mô hình nghiên c u 15

CH NGă3: PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 17

3.1 Quy trình nghiên c u 17

3.2 Nghiên c u đ nh tính 18

3.2.1 Thi t k nghiên c u đ nh tính 18

3.2.2 K t qu nghiên c u đ nh tính 18

3.3 Nghiên c u đ nh l ng 24

3.3.1 Thi t k m u nghiên c u 24

3.3.2 Thi t k b ng kh o sát 25

3.3.3 Thu th p d li u 26

3.3.4 Ph ng pháp phân tích d li u 27

CH NGă4: K T QU NGHIÊN C U 31

4.1 Th ng kê mô t m u 31

4.2 ánh giá thang đo 32

4.2.1 ánh giá thang đo b ng đ tin c y Cronbach Anlpha 33

4.2.2 ánh giá thang đo b ng phân tích nhân t khám phá (EFA) 36

4.2.2.1 ánh giá thang đo th a mãn cân b ng công vi c - gia đình 36

4.2.2.2 ánh giá thang đo bi n đ c l p và bi n trung gian 37

4.3 Ki m đ nh gi thuy t 42

4.3.1 Phân tích t ng quan 43

4.3.2 Phân tích h i quy 44

4.3.2.1 Mô hình 1 – h i quy nh h ng c a bi n đ c l p lên bi n ph thu c 45

4.3.2.2 Mô hình 2 - h i quy nh h ng c a bi n đ c l p lên bi n trung gian 47

4.3.2.3 Mô hình 3 - h i quy nh h ng c a bi n trung gian lên bi n ph thu c 50

4.3.2.4 Mô hình 4 - h i quy nh h ng c a bi n đ c l p và bi n trung gian lên bi n ph thu c 52

4.4 Th o lu n k t qu 55

CH NGă5: K T LU N 60

5.1 Tóm t t n i dung nghiên c u 60

5.2 K t qu nghiên c u và hàm ý cho nhà qu n tr 60

5.2 H n ch c a đ tài và h ng nghiên c u ti p theo 63

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C CÁC CH VI T T T

T vi t t t ụăngh a

EFA: Exploring Factor Analysing – Phân tích nhân t khám phá

JC: Job control – Ki m soát công vi c

JI: Job insecurity – S không n đ nh ngh nghi p

OTE: Organizational time expectation – Th i gian làm vi c t ch c mong đ i

PJ: Psychological job demands – Áp l c công vi c

SPSS: Statistical Package for the Social Sciences – Ch ng trình phân tích

th ng kê khoa h c SS: Social support at work – H tr n i làm vi c

SWFB: Satisfaction with work – family balance – Th a mãn cân b ng công vi c

- gia đình

TP.HCM: Thành ph H Chí Minh

WHI: Negative work to home interference - Xung đ t công vi c - gia đình

DANH M C CÁC B NG

B ng 3.1: Thang đo th a mãn cân b ng công vi c - gia đình (SWFB) 19

B ng 3.2: Thang đo th i gian làm vi c t ch c mong đ i (OTE) 20

B ng 3.3 : Thang đo áp l c công vi c (PJ) 20

B ng 3.4: Thang đo s không n đ nh ngh nghi p (JI) 21

B ng 3.5: Thang đo ki m soát công vi c (JC) 22

B ng 3.6: Thang đo h tr t i n i làm vi c (SS) 22

B ng 3.7: Thang đo xung đ t công vi c - gia đình (WHI) 23

B ng 4.1: Th ng kê mô t m u 31

B ng 4.2: H s Cronbach alpha c a thang đo th a mãn cân b ng công vi c - gia đình 33

B ng 4.3: H s Cronbach alpha c a thang đo th i gian làm vi c t ch c mong đ i 33

B ng 4.4: H s Cronbach alpha c a thang đo áp l c công vi c 34

B ng 4 5: H s Cronbach alpha c a thang đo s không n đ nh ngh nghi p 34

B ng 4.6 : H s Cronbach alpha c a thang đo ki m soát công vi c 35

B ng 4.7: H s Cronbach alpha c a thang đo h tr t i n i làm vi c 35

B ng 4.8: H s Cronbach alpha c a thang đo xung đ t công vi c - gia đình 35

B ng 4.9: K t qu EFA thang đo th a mãn cân b ng công vi c - gia đình 37

B ng 4.10: K t qu EFA thang đo các thành ph n nh h ng đ n th a mãn cân b ng công vi c - gia đình 38

B ng 4.11: H s t ng quan 44

B ng 4.12: K t qu h s h i quy mô hình 1 45

B ng 4.13: K t qu h s h i quy mô hình 2 48

B ng 4.14 K t qu h s h i quy mô hình 3 51

B ng 4.15: K t qu h s h i quy mô hình 4 52

B ng 4.16: K t qu ki m đ nh các gi thuy t 54

B ng 4.17: i m trung bình c a thang đo th a mãn cân b ng công vi c - gia đình,

DANH M C CÁC HÌNH VHình 2.1: Mô hình nghiên c u đ ngh 16

Hình 3.1: Quy trình nghiên c u 17

CH NGă1 T NG QUAN V TÀI

1.1 Lý do ch năđ ătƠi

Công vi c và gia đình là hai khía c nh trung tâm nh t c a m t cá nhân Vì ho t

đ ng công vi c và gia đình th ng x y ra vào các th i đi m và đ a đi m khác nhau, thêm vào đó ng i đàn ông th ng đ c hi u là ng i ch u trách nhi m chính v

kinh t và ph n ch u trách nhi m chính công vi c trong gia đình nên các nhà nghiên

c u và nhà qu n lý th ng gi i quy t nh ng v n đ c a công vi c và gia đình theo

cách riêng bi t, đ c l p Tuy nhiên, v i s phát tri n m nh m c a công ngh thông

tin c ng nh vi c gia t ng s tham gia vào ho t đ ng kinh t c a ph n thì công vi c

và cu c s ng gia đình ngày càng tr nên g n bó v i nhau và do đó không còn đ c coi là hai l nh v c đ c l p (Valcour và Hunter, 2005) i v i nh ng cá nhân ph i

quan tâm đ n c công vi c và gia đình thì cân b ng gi a hai l nh v c tr thành m t

v n đ chính trong cu c s ng Cân b ng công vi c - gia đình đ c hi u là m c đ mà

m t cá nhân tham gia m t cách t ng x ng và đ u th a mãn v i vai trò công vi c và vai trò gia đình c a mình (Greenhaus và c ng s , 2003) Trong nh ng n m g n đây,

thách th c c a vi c cân b ng công vi c và gia đình thu hút s chú ý đáng k c a nhi u

nhà h c thu t và qu n lý nhân s vì cân b ng công vi c –gia đình có m i quan h tích

c c v i g n k t t ch c và th a mãn công vi c (H a Thiên Nga, 2013; Thái Kim Phong, 2011; Carlson và c ng s , 2009) Vi c toàn c u hóa, tinh gi n biên ch đư làm

cho nhi u nhân viên c m giác r ng yêu c u và áp l c công vi c đang t ng lên, và h

ph i đ u tranh hàng ngày đ th c hi n trách nhi m công vi c và gia đình (Burchell

và c ng s , 2002) Làm th nào đ cân b ng các yêu c u trong công vi c - gia đình

và đ t đ c s cân b ng th a mãn gi a hai l nh v c đư tr thành m t câu h i l n cho

t ch c và m t giá tr quan tr ng đ i v i s nghi p c a nhi u nhân viên (Valcour,

2007)

T i Vi t Nam các nghiên c u v cân b ng công vi c - gia đình còn ít, tuy nhiên

th c t d dàng v n th y đ c r ng nhi u nhân viên đang tham gia vào công vi c mà

xao lãng trách nhi m gia đình, b n bè c ng nh nh ng s thích c a b n thân Nhìn

vi c r t l n trong khi nhu c u c a con ng i ngày càng cao, nhân viên r t d m t cân

b ng gi a công vi c và cu c s ng gia đình Và không m y khó kh n đ nh n ra h u

qu nh ng tr ng h p m t cân b ng nh v y: c ng th ng, th t v ng, không hòa h p

đ c v i gia đình, r i vào tình tr ng khó x , không tìm th y ni m vui trong cu c

s ng Kh o sát m i đây nh t c a M ng c ng đ ng doanh nhân - Caravat.com v cân

b ng gi a công vi c và cu c s ng v i trên 2.000 ng i lao đ ng cho k t qu : ch có 27% ng i tr l i có đ c s hài hòa gi a công vi c và cu c s ng, trong khi đó có

t i 62% c m th y ít hay nhi u b m t cân b ng và 11% hoàn toàn không tìm th y

đ c s cân b ng K t qu kh o sát ngoài ra c ng th hi n r ng, chính sách v cân

b ng công vi c và cu c s ng đư đ c ng i lao đ ng xem xét nh m t đi u ki n quan

tr ng th hai ch sau l ng b ng trong các tiêu chí l a ch n công vi c m i c a h Tuy nhiên, hi n nay r t ít doanh nghi p Vi t Nam xây d ng các chính sách đ cân

b ng gi a công vi c và cu c s ng cho ng i lao đ ng C th trong s 2.000 ng i

đ c h i thì ch có 34% tr l i là doanh nghi p c a h có chính sách này, 32% tr l i

là không có và 34% nói h không bi t

Do v y v n đ m t th ng b ng cu c s ng đang là v n đ mà các nhân viên

c ng nh các nhà qu n lý nhân s hi n nay r t quan tâm, lo l ng, đ c bi t đ i v i

nh ng nhân viên làm vi c t i các ngân hàng Nh chúng ta đư bi t ngân hàng là m t

ngành d ch v mà ho t đ ng chính c a nó liên quan tr c ti p đ n ti n, th ng xuyên

ph i cung c p các d ch v tài chính ph c t p Là tâm đi m c a vòng xoay suy thoái

kinh t , công vi c trong l nh v c ngân hàng luôn ph i đ i m t v i nhi u áp l c, áp

l c v th i gian, áp l c v doanh s Theo cu c kh o sát c a t ch c UNI Finance t i

26 qu c gia trên th gi i, nhân viên ngân hàng đang là ngh áp l c và c ng th ng

nh t Ngoài ra trong b i c nh tái c u trúc l i h th ng tình tr ng c t gi m nhân s đang di n ra nh m t c n sóng ng m khi n cho nhi u nhân viên ngân hàng th p th m

lo s h s m t vi c lúc nào mà không hay bi t Qua đó th y đ c r ng nhân viên làm

vi c trong l nh v c ngân hàng s d r i vào tình tr ng ít th a mưn v i cân b ng công

vi c - gia đình M c dù v n đ cân b ng gi a công vi c và gia đình mang tính cá nhân

và thu c v c m nh n c a chính nhân viên nh ng h u qu c a nó l i tác đ ng tr c

ti p lên hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p Do đó các nhà qu n lý nhân s t i các ngân hàng th ng m i c n ph i đ a ra nh ng chính sách phù h p đ giúp nhân viên

v a c m th y hài lòng v i môi tr ng công vi c t t b t mà v n n đ nh đ c cu c

s ng riêng t

Xu t phát t lý do thi t th c đó, tác gi th c hi n đ tài “Phân tích các y u t

trong công vi c nhăh ngăđ n th a mãn cân b ng công vi c - giaăđình c a nhân viên ngân hàng trênăđ a bàn thành ph H Chí Minh” Mô hình nghiên c u d a

trên mô hình nghiên c u c a Beham và Drobnic (2010), nghiên c u này xem xét tác

đ ng các yêu c u trong công vi c (th i gian làm vi c, áp l c công vi c, s không n

đ nh ngh nghi p), các ngu n l c trong công vi c (h tr trong công vi c, ki m soát

công vi c) đ n s th a mãn cân b ng công vi c - gia đình M t s nghiên c u đư đánh

đ ng cân b ng công vi c - gia đình ng v i xung đ t công vi c - gia đình m c đ

th p (Greenhauset và c ng s , 2003; Higgins và c ng s , 2000) S đánh đ ng này

d a trên gi đ nh r ng nhân viên, nh ng ng i mà tr i qua xung đ t công vi c - gia đình m c đ cao s t đ ng ít th a mãn v i kh n ng đ cân b ng trách nhi m công

vi c và gia đình Tuy nhiên, vi c ki m đ nh s đánh đ ng này ch a cho th y k t qu

phù h p (Valcour, 2007) Theo đó, m i quan h gi a xung đ t công vi c - gia đình

và th a mãn cân b ng công vi c - gia đình đư đ c ki m đ nh b i Beham và Drobnic

(2010) Ngoài ra xung đ t công vi c - gia đình ngoài ra c ng đư đ c ki m đ nh nh

m t bi n trung gian trong m i quan h gi a yêu c u và ngu n l c công vi c v i s

th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

1.2 M cătiêuănghiênăc u

- o l ng nh h ng c a yêu c u và ngu n l c trong công vi c, xung đ t công

vi c - gia đình đ n th a mãn cân b ng công vi c - gia đình c a nhân viên ngân

hàng làm vi c trên đ a bàn TP.HCM

- Xem xét vai trò trung gian c a xung đ t công vi c - gia đình trong m i quan

h gi a yêu c u, ngu n l c công vi c và th a mãn cân b ng công vi c - gia

đình

- Các y u t yêu c u công vi c, ngu n l c công vi c, xung đ t công vi c - gia

đình nh h ng đ n th a mãn cân b ng công vi c - gia đình đ i v i nhân viên

ngân hàng t i TP.HCM nh th nào ?

- Xung đ t công vi c - gia đình có đóng vai trò trung gian trong m i quan h

gi a yêu c u công vi c, ngu n l c công vi c đ n th a mãn cân b ng công vi c

- gia đình không ?

1.4 iăt ngăvƠăph măvi nghiênăc u

 i t ng nghiên c u

i t ng nghiên c u c a đ tài là th a mãn cân b ng công vi c - gia đình, xung

đ t công vi c - gia đình, các yêu c u – ngu n l c công vi c và m i quan h gi a các

đ nh, xây d ng c b n, công ngh thông tin… t i H i s , các Chi nhánh và các Phòng

giao d ch t i các ngân hàng trên đ a bàn TP HCM

1.4 Ph ngăphápănghiênăc u

Nghiên c u này đ c th c hi n thông qua hai b c: (1) Nghiên c u đ nh tính

và (2) Nghiên c u đ nh l ng Nghiên c u đ nh tính đ c th c hi n qua th o lu n

nhóm tr c ti p v i các nhân viên ngân hàng làm vi c trên đ a bàn TP.HCM Nghiên

c u đ nh l ng đ c th c hi n thông qua ph ng v n đ i t ng kh o sát b ng b ng

câu h i

H s tin c y Cronbach alpha và phân tích y u t khám phá EFA (Exploratory Factor Analysis) đ c s d ng đ ki m đ nh thang đo các khái ni m nghiên c u Sau khi thang đo đ t yêu c u, s d ng phân tích t ng quan và h i quy đ ki m đ nh các

gi thuy t nghiên c u Ph n m m x lý d li u th ng kê SPSS 21.0 s đ c dùng trong các b c ki m tra này

1.6 ụăngh aăth căti năc aănghiênăc u

K t qu nghiên c u là ngu n tham kh o có giá tr cho nhà qu n lý t i các Ngân hàng trên đ a bàn TP.HCM Các nhà qu n lý có th bi t đ c c m nh n chung v cân

b ng công vi c - gia đình c a nhân viên và m c đ các y u t trong công vi c nh

h ng đ n nh ng c m nh n này Trên c s đó, doanh nghi p có th hoàn thi n và

phát tri n chính sách ngu n nhân l c c a mình K t qu nghiên c u c ng là c s đ

nh ng nhân viên, ng i đang làm vi c t i các ngân hàng t i TP.HCM phát hi n ra

các y u t đang tác đ ng đ n cân b ng công vi c và cu c s ng, đ có th đi u ch nh,

s p x p công vi c h p lý Vi c đ t đ c cân b ng không ch giúp ích cho hi u qu

ho t đ ng c a doanh nghi p mà còn giúp cho nhân viên th a mãn v i công vi c, th nh

v ng v s c kh e và t đó có m t cu c s ng h nh phúc, thành công trong công vi c

h n

1.7 B ăc căc aălu năv n

Ch ngă1: Trình bày s l c v lý do ch n đ tài, câu h i nghiên c u, m c tiêu

nghiên c u, ph m vi, gi i h n, ph ng pháp nghiên c u và ý ngh a th c ti n c a

nghiên c u

Ch ngăă2: Trình bày c s lý thuy t v các khái ni m nghiên c u và xây d ng các

gi thuy t nghiên c u, ph n này đ a ra khái ni m th a mãn cân b ng công vi c - gia đình (SWFB), các y u t tác đ ng đ n SWFB, các m i quan h và xây d ng mô hình

nghiên c u

Ch ngă3: Trình bày ph ng pháp nghiên c u và x lý s li u trong đó, qui trình

nghiên c u g m 2 giai đo n: nghiên c u s b và nghiên c u chính th c v i s h

tr c a ph n m m SPSS 21.0

Ch ng 4: Trình bày k t qu và th o lu n k t qu nghiên c u

Ch ng 5: Tóm t t nh ng k t qu chính c a nghiên c u, nh ng đóng góp, hàm ý

c a nghiên c u cho nhà qu n tr c ng nh các h n ch c a nghiên c u đ đ nh h ng

cho nh ng nghiên c u ti p theo

CH NGă2 C ăS LÝ THUY T

Ch ng 1 đ̃ trình bày t ng quan v đ tài Ch ng 2 s h th ng c s lý

thuy t, t đó đ a ra nh ng khái ni m và xây d ng các m i quan h cùng các gi

thuy t nghiên c u Trong ch ng 2 có nh ng ph n chính sau: 1) Khái ni m Th a

mãn cân b ng công vi c - gia đình (SWFB); 2) Các y u t tác đ ng đ n SWFB và 3)

Mô hình nghiên c u

2.1 Kháiăni măth aămưnăcơnăb ngăcôngăvi că- giaăđình

Cân b ng công vi c - gia đình là m t thu t ng th ng đ c s d ng ph bi n

trong các bài vi t h c thu t trên th gi i, tuy nhiên vi c xây d ng m t đ nh ngh a rõ

ràng thì khó có th tìm th y trong các bài h c thu t (Frone, 2003) Nhìn chung cân

b ng công vi c - gia đình g n li n v i m t tr ng thái cân b ng ho c m t ý ngh a t ng

th c a s th a mãn trong cu c s ng (Clarke và c ng s , 2004) Higgins và các c ng

s xác đ nh cân b ng công vi c – gia đình nh m t "hi n t ng tri giác đ c tr ng b i

m t c m giác đư đ t đ c m t gi i pháp th a đáng cho nh ng yêu c u đa d ng c a

công vi c và các l nh v c c a cu c s ng" (Higgins và c ng s , 2000, trang19) Frone

(2003) cung c p m t phân lo i b n khía c nh trong khái ni m cân b ng công vi c gia

đình, bao g m các thành ph n riêng bi t nh sau: xung đ t công vi c đ n gia đình, xung đ t gia đình đ n công vi c, thu n l i t công vi c đ n gia đình, và thu n l i t gia đình đ n công vi c Tuy nhiên, nghiên c u th c nghi m v vi c phân lo i này

không cho th y m i quan h gi a b n thành ph n là phù h p v i nhau (Aryee và c ng

s , 2005)

Tr ng tâm c a bài nghiên c u này là s th a mãn cân b ng công vi c - gia

đình S th a mãn cân b ng công vi c –gia đình t p trung vào nh n th c v m c đ

cân b ng h n là m c đ cân b ng chính nó (Greenhaus và các c ng s , 2003) Th a

mãn cân b ng công vi c –gia đình, đ c đ nh ngh a là ''m c đ t ng th c a s th a

mãn t vi c đánh giá m c đ thành công c a m t cá nhân đáp ng yêu c u công vi c

và vai trò gia đình'' (Valcour, 2007, trang 1512), bao g m c thành ph n nh n th c

(ví d , nh n th c v cân b ng công vi c gia đình) và thành ph n tình c m (ví d , ph n

ng c m xúc cho nh ng nh n th c này) Nh v y theo cách mô t này, th a mãn cân

b ng công vi c gia đình đo l ng m c đ mà ngu n l c c a m t cá nhân cho phép

h đáp ng các nhu c u cu c s ng nh ngh a này hi u s th a mãn cân b ng công

vi c – gia đình là m t c u trúc đ n nh t, toàn di n bao g m thành ph n nh n th c và

tình c m Thành ph n nh n th c liên quan đ n vi c đánh giá m c đ thành công v

kh n ng c a m t cá nhân đáp ng nh ng yêu c u khác nhau c a công vi c và gia đình Thành ph n tình c m kéo theo m t c m giác hay tr ng thái c m xúc tích c c t

k t qu đánh giá này

Th a mãn cân b ng công vi c - gia đình thì khác v i c u trúc mô t quá trình

chuy năđ i (cross-domain) nh xung đ t công vi c - gia đình, s phong phú, ho c

thu n l i Trong khi c u trúc chuy n đ i nh xung đ t công vi c - gia đình đ c p

đ n s tr i qua trong m t vai trò có nh h ng đ n ch t l ng ho c hi u qu trong

vai trò khác, th a mãn v i s cân b ng công vi c - gia đình đ c p đ n t t c m c đ

c a s mãn nguy n v i cách làm th nào đ gi i quy t công vi c c a mình và nhu c u

c a gia đình (Valcour, 2007)

Trong khi ph n l n các nghiên c u tr c đánh giá s th a mãn cân b ng công

vi c - gia đình v i m t thang đo duy nh t (ví d nh Clarke và c ng s 2004;

Saltzstein và c ng s , 2001), Valcour (2007) phát tri n m t thang đo đa bi n cho khái

ni m này và m t ki m đ nh th c nghi m ban đ u cho th y s nh t quán n i b c a

các bi n này

Qua các cu c h i th o v đ tài th a mãn cân b ng công vi c - gia đình t ch c

Vi t Nam, nhi u quan đi m cho r ng, đ t đ c cân b ng hay không tùy thu c vào suy ngh c ng nh m c tiêu c a m i cá nhân Do đó trong nghiên c u này tác gi s

d ng đ nh ngh a c a Valcour (2007) Ngoài ra đ nh ngh a này c ng đ c s d ng

trong nhi u bài nghiên c u trên th gi i (ví d nh Beham và Drobnic, 2010; Omar,

nhân viên ph i duy trì n l c v th ch t ho c tinh th n, và do đó đ c k t h p v i

m t s chi phí sinh lý và tâm lý" (Demerouti và c ng s , 2001, trang 501) Cách ti p

c n này đư t o ra ti ng vang l n trong lý thuy t áp l c v vai trò (Goode, 1960), theo

đó các cá nhân có m t s l ng h u h n ngu n l c s n có mà có th dành h t cho

nhi u vai trò trong cu c s ng Th i gian ho c n ng l ng dành cho m t vai trò (ví d

nh công vi c) thì không có s n dành cho vai trò khác (ví d nh gia đình) Voydanoff

(2005a) phân bi t hai lo i yêu c u công vi c: yêu c u d a trên y u t th i gian và yêu

c u d a trên y u t s c ng th ng Trong đó, yêu c u công vi c d a trên y u t th i gian có liên quan đ n k t qu tiêu c c gi a công vi c gia đình thông qua quá trình

c n ki t ho c khan hi m ngu n l c, yêu c u công vi c d a trên y u t s c ng th ng

thông qua quá trình lan to tâm lý gi a các l nh v c Yêu c u công vi c d a trên y u

t th i gian bao g m th i gian làm vi c dài, làm vi c ngoài gi , và th i gian làm vi c

mong đ i c a t ch c.Yêu c u công vi c d a trên y u t c ng th ng nh tình tr ng

công vi c quá t i, áp l c công vi c, c ng th ng công vi c ho c ngh nghi p không n

đ nh M t s nghiên c u phát hi n r ng yêu c u công vi c càng cao có liên quan đ n

m c đ cao h n xung đ t công vi c - gia đình và m c đ th p h n cân b ng công

vi c - gia đình ( Frone và c ng s , 1997; Major và c ng s , 2002; Valcour, 2007;

Voydanoff, 2005a, b) H u h t t i các ngân hàng đ u quy đ nh s gi làm vi c m i

ngày là 8 gi và m t tu n làm vi c 5,5 ngày, tuy nhiên các nhà qu n lý v n mong

mu n nhân viên c a mình dành nhi u th i gian h n s th i gian quy đ nh đ c ng

hi n cho t ch c Ngoài ra công vi c trong l nh v c ngân hàng ph i ch u nhi u áp l c

c ng nh s n đ nh ngh nghi p còn ph thu c c y u t khách quan c a th tr ng

kinh t nên nghiên c u này ti n hành nghiên c u m i quan h ba khía c nh khác nhau trong yêu c u công vi c: th i gian làm vi c t ch c mong đ i, áp l c công vi c, và

s không n đ nh ngh nghi p nh h ng đ n s th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

2.2.1 Th i gian làm vi c t ch c mongăđ i (Organizational time expectations)

M t ch đ n i b t trong nghiên c u v công vi c gia đình là yêu c u v th i

gian làm vi c cho t ch c và gi làm vi c kéo dài có nh h ng tiêu c c đ n kh

n ng cân b ng hi u qu gi a công vi c và cu c s ng c a ng i lao đ ng (ví d nh

Spector và c ng s , 2007; Voydanoff, 2005b) Ngay c khi yêu c u vai trò công vi c không n ng n , không khó kh n (Goode, 1960) nó c ng có th xung đ t v i vai trò gia đình c bi t gi làm vi c dài và làm vi c ngoài gi , có th làm gi m th i gian

dành cho cu c s ng gia đình, cá nhân và do đó làm cho nhân viên th c hi n ngh a v gia đình m t cách khó kh n (Tenbrunsel và c ng s , 1995) Coser (1974) (trích trong

Beham và Drobnic, 2010) mô t công vi c và gia đình là "các t ch c tham lam"

(greedy institutions), đòi h i các cá nhân tham gia vào chúng càng nhi u càng t t

K t qu đ c tìm th y là nh ng ng i làm vi c nhi u gi thì th ng tr i qua xung

đ t gi a công vi c và gia đình (ví d Major và c ng s , 2002; Voydanoff, 2005b) và

ít th a mãn v i s cân b ng công vi c - gia đình (Valcour, 2007; Beham và Drobnic,

2010)

Trong khi Valcour (2007) nghiên c u m i quan h gi a th i gian làm vi c

th c t và s th a mãn cân b ng công vi c - gia đình, nghiên c u này xem xét vai trò

y u t th i gian c a nh n th c cá nhân Th i gian làm vi c t ch c mong đ i là tiêu

chu n c a t ch c v s gi mà nhân viên d ki n s làm và h nên s d ng th i gian

nh th nào C u trúc này khác v i ng i tham công ti c vi c (workaholism) trong

đó đ c p đ n m t s l ng đáng k v th i gian th c t , t nguy n, và phân b n

đ nh đ th c hi n các ho t đ ng liên quan (Harpaz và Snir, 2003) K v ng th i gian

làm vi c t ch c bao g m m c đ nh n th c ng i lao đ ng mà t ch c k v ng h

u tiên công vi c tr c trách nhi m gia đình Các k v ng này t o thành m t ph n

quan tr ng c a v n hóa công vi c -gia đình c a m t t ch c và có s thay đ i đáng

k gi a các t ch c khác nhau (Thompson và c ng s , 1999) Các k v ng th i gian làm vi c t ch c cao có liên quan đ n s tr i qua các cu c xung đ t gi a công vi c

và gia đình (Beauregard, 2005; Thompson và c ng s , 1999) và c n tr nhân viên

trong vi c cân b ng công vi c và cu c s ng gia đình (Beham và Drobnic,2010) Phù

h p v i nh ng phát hi n này, tác gi đ a ra gi thuy t:

H1: Th i gian làm vi c t ch c mong đ i nh h ng ng c chi u đ n th a

mãn cân b ng công vi c - gia đình

2.2.2 Yêu c u v áp l c công vi c (Psychological job demands)

Yêu c u v áp l c công vi c đ c p đ n nh ng c ng th ng có liên quan tr c

ti p đ n nhi m v công vi c và hoàn thành kh i l ng công vi c (Karasek và c ng

s , 1998).Ví d kh i l ng công vi c nhi u ho c các yêu c u công vi c mâu thu n

nhau có th t o ra c ng th ng, nh h ng lên cu c s ng gia đình và s can thi p công

vi c vào cu c s ng gia đình t ng lên M t s nghiên c u th c nghi m đư cho th y

m i quan h cùng chi u gi a kh i l ng công vi c, nhi m v công vi c không rõ

ràng v i xung đ t công vi c - gia đình (ví d Carlson và Perrewe', 1999; Frone và

c ng s , 1997; Spector và c ng s , 2007; Voydanoff, 2004a, 2005b) Áp l c công

vi c m c đ cao có th gi m thi u kh n ng c a ng i lao đ ng tham gia vào các

ho t đ ng ngoài công vi c và nh h ng tiêu c c đ n đánh giá t ng th c a h v s

th a mãn cân b ng công vi c - gia đình Nghiên c u gi a các nhân viên trong chính

ph M , các nhân viên ngân hàng c cho th y m i quan h ng c chi u gi a yêu

c u v áp l c công vi c và th a mãn cân b ng công vi c - gia đình (Saltzstein và c ng

s , 2001; Beham và Drobni, 2010) Theo đó, tác gi đ a ra gi thuy t sau:

H2: Áp l c công vi c nh h ng ng c chi u đ n th a mãn cân b ng công

vi c - gia đình

2.2.3 S không năđ nh ngh nghi p (Job insecurity)

S không n đ nh ngh nghi p đ c đ nh ngh a là "s b t l c c a m t cá nhân

v vi c duy trì ti p t c công vi c mong mu n trong tình tr ng công vi c b đe d a”

(Rosenblatt và Ruvio, 1996, trang 587) C nh tranh toàn c u, tái c c u và s gia t ng

tính linh ho t t i n i làm vi c đư làm cho ng i lao đ ng mang c m giác v s không

n đ nh ngh nghi p t ng lên, và tác đ ng có h i c a nó đ i v i thái đ và h nh phúc

c a ng i lao đ ng đư thu hút nhi u s chú ý c a các nhà nghiên c u h c thu t trong

hai th p k qua (Sverke và Hellgren, 2002) Các nghiên c u phân bi t hai hình th c

c a s không n đ nh ngh nghi p: ngh nghi p không n đ nh m c tiêu ho c m t

vi c làm th c t và ngh nghi p không n đ nh ch quan, cái đ c p đ n s s hãi hay

lo l ng c a m t cá nhân v t ng lai c a công vi c t i t ch c (Sverke và Hellgren,

2002) C ng nh m t vi c làm th c t , m t s nghiên c u cho th y r ng c m nh n v

m i đe d a m t vi c làm có nh ng h u qu tiêu c c đ i v i cá nhân ng i lao đ ng

(Dekker và Schaufeli, 1995; Latack và Dozier, 1986) Nghiên c u đang tìm hi u v

th a mãn cân b ng công vi c - gia đình c a nhân viên ngân hàng đang làm vi c trên

đ a bàn TP.HCM nên tr ng tâm s t p trung vào nh n th c s không n đ nh c a ngh

nghi p ch không ph i là m t vi c làm th c t

Theo Voydanoff (2005b), s không n đ nh ngh nghi p là m t yêu c u công

vi c d a trên y u t c ng th ng trong đó th hi n m t m i đe d a tài chính c a m t

cá nhân Nh chúng ta bi t, tài chính c a m t cá nhân yêu c u c n thi t đ i v i s n

đ nh và ch t l ng cu c s ng c a h B ng ch ng th c nghi m cho th y ngh nghi p

không n đ nh có liên quan đ n m t s k t qu công vi c gia đình, ch ng h n nh

c ng th ng trong hôn nhân (Hughes và Galinsky, 1994), v n đ hôn nhân và gia đình

(Wilson và c ng s , 1993), m c đ cao h n c a xung đ t công vi c - gia đình (

Voydanoff, 2004b, 2005b) và ít th a mãn cân b ng công vi c - gia đình (Beham và

N i làm vi c có th cung c p nhân viên v i nh ng ngu n l c có l i cho cu c

s ng và cho phép h th c hi n ch c n ng t t h n trong l nh v c cu c s ng Ngu n

l c công vi c là các khía c nh công vi c c a m t cá nhân, là m t trong hai ch c n ng

đ đ t đ c m c tiêu công vi c, c t gi m chi phí liên quan đ n yêu c u công vi c,

ho c khuy n khích s t ng tr ng và phát tri n cá nhân Ngu n l c có th là b n ch t

nhi m v (ví d nh công vi c đa d ng, t ch công vi c, thông tin ph n h i) ho c

n m trong b i c nh n i làm vi c ho c môi tr ng làm vi c (ví d nh c h i h c t p

và s nghi p, h tr t i n i làm vi c) (Demerouti và c ng s , 2001) Theo l p lu n

t ng c ng trong lý thuy t vai trò (Sieber, 1974 trích trong Beham và Drobnic, 2010),

tham gia trong vai trò công vi c có th t o ra m t s khía c nh ngu n l c nh các k

n ng, kh n ng, tâm lý tích c c và h tr , cho phép nhân viên th c hi n trách nhi m gia đình t t h n Nghiên c u th c nghi m đư cho th y m i quan h tích c c gi a công

vi c t ch , đa d ng và công vi c ph c t p công vi c, c h i h c t p, làm vi c có ý ngh a và t o thu n l i cho công vi c - gia đình (Beham và Drobnic, 2010;Voydanoff,

2004b)

2.3.1 Ki m soát công vi c (Job control)

Ki m soát công vi c đ c đ nh ngh a là m c đ mà m t nhân viên c m nh n

đ c r ng anh ta có th ki m soát đ c đ a đi m, th i gian và cách th c hi n công

vi c c a mình (Kossek và c ng s , 2006) Ki m soát công vi c là m t ngu n l c v n

có c a công vi c và gia t ng kh n ng c a nhân viên đ th c hi n nhi u vai trò trong

cu c s ng B ng ch ng th c nghi m cho th y r ng nhân viên có ki m soát đ i v i

công vi c c a mình thì liên quan đ n h nh phúc cá nhân (Hackman và Oldham, 1980

trích trong Beham và Drobnic, 2010), xung đ t công vi c - gia đình ít h n (Kossek

và c ng s , 2006; Thomas và Ganster, 1995), công vi c t o thu n l i cho gia đình và

cân b ng công vi c - gia đình m c đ cao h n (Beham và Drobnic, 2010; Offer và

Schneider, 2008) C th h n n a, nhân viên có ki m soát v th i gian làm vi c thì

có kh n ng tham gia các trách nhi m gia đình t t h n, do đó có m i quan h tích c c

đ n th a mãn cân b ng công vi c - gia đình Phù h p v i các phát hi n tr c đó, tác

gi đ a ra gi thuy t:

H4: Ki m soát công vi c nh h ng cùng chi u đ n th a mãn cân b ng công

v c cu c s ng

2.3.2 H tr t iăn iălƠm vi c (Social support at work)

Nghiên c u v c ng th ng ngh nghi p và xung đ t công vi c - gia đình đư xác đ nh r ng s h tr t i n i làm vi c nh là m t ngu n l c quan tr ng ho c là m t

c ch đ i phó đ gi i quy t nh ng tác đ ng tiêu c c c a c ng th ng (Carlson và Perrewe' n m 1999; Thomas và Ganster, 1995) H tr t i n i làm vi c đ c p đ n

m i quan h gi a các cá nhân và t ng tác v i các đ ng nghi p ho c ng i qu n lý

giúp b o v cá nhân t các tác đ ng tiêu c c c a áp l c (Nielsen và c ng s , 2001)

Ng i qu n lý và các đ ng nghi p có th h tr tr c ti p và t v n giúp nhân viên đ

đáp ng t t h n trách nhi m gia đình c a h , và / ho c cung c p h tr tinh th n b ng

s hi u bi t và l ng nghe, và th hi n s quan tâm đ n h nh phúc c a ng i lao đ ng

và gia đình c a h (Froneet và c ng s , 1997) S h tr c a ng i qu n lý đ c tìm

th y có nh h ng ng c chi u đ n xung đ t công vi c và gia đình (Ganster và

Fusilier, 1989 trích trong Beham và Drobnic, 2010 ) và nh h ng cùng chi u đ n s

thu n l i t công vi c đ n gia đình cho nhân viên (Voydanoff, 2004b) H tr t đ ng

nghi p đ c tìm th y có m i quan h ng c chi u v i xung đ t công vi c - gia đình

c a ng i lao đ ng (Wayne và c ng s , 2007) Wayne và c ng s (2007) cho r ng

h tr các đ ng nghi p d n đ n nh h ng tích c c, m t c m giác đ y n ng l ng,

và s t tin t công vi c mà đi u đó có th nâng cao ho t đ ng trong gia đình Ngoài

ra phân tích c a Abendroth và Dulk (2011), Beham và Drobnic (2010) cho th y h

tr t i n i làm vi c t ng i qu n lý và đ ng nghi p, c hai đ u m i quan h tích c c

đ n th a mãn cân b ng công vi c - gia đình Phù h p v i nh ng phát hi n này, tác

gi đ a ra gi thuy t r ng:

H5: H tr t i n i làm vi c nh h ng cùng chi u đ n th a mãn cân b ng

công vi c - gia đình

2.4 Xungăđ tăcôngăvi că- giaăđình (Negative work-to-home interference)

D a theo lý thuy t vai trò (Katz and Kahn, 1966 trích trong Beham và Drobnic, 2010), xung đ t công vi c - gia đình đ c đ nh ngh a là “m t lo i xung đ t gi a các

vai trò xu t hi n khi nhu c u vai trò xu t phát t m t l nh v c (công vi c ho c gia đình) can thi p ho c không phù h p v i nhu c u vai trò xu t phát t l nh v c khác (gia đình ho c n i làm vi c)" (Greenhaus và Beutell, 1985, trang 77) Trong khi

nghiên c u ban đ u đ nh ngh a xung đ t gi a công vi c và gia đình là m t khái ni m

m t chi u (ví d nh Bedeian và c ng s , 1988) thì các nghiên c u sau này phân bi t

ra hai h ng can thi p: công vi c can thi p đ n gia đình và gia đình can thi p đ n

trách nhi m công vi c (Frone và c ng s , 1992; Frone và c ng s , 1997; Guerts và

c ng s , 2007) D a trên l p lu n v s khan hi m trong lý thuy t vai trò (Goode,

1960), c ng th ng và các đ c tr ng công vi c (ví d nh đau kh vì công vi c, công

vi c quá t i, th i gian làm vi c) thì ch y u liên quan đ n khía c nh công vi c tác

đ ng tiêu c c đ n gia đình (WHI), trong khi nh ng c ng th ng liên quan và các đ c

đi m gia đình (ví d nh đau kh vì gia đình, tình tr ng quá t i c a cha m , và th i

gian cam k t c a cha m ) thì ch y u liên quan đ n gia đình nh h ng tiêu c c đ n

công vi c (HWI) (Frone và c ng s , 1997; Geurts và c ng s , 2007) Nghiên c u này t p trung đ n yêu c u và ngu n l c trong l nh v c công vi c nh h ng đ n

SWFB, do đó tr ng tâm bài nghiên c u này là WHI hay xung đ t công vi c - gia đình

Các nghiên c u th c nghi m cho th y xung đ t công vi c - gia đình m c đ

cao làm cho cá nhân c m th y m t m i, áp l c và c ng th ng trong cu c s ng (Allenet

và c ng s , 2000) M t s nghiên c u cho r ng xung đ t công vi c - gia đình và s

th a mãn v i cân b ng công vi c gia đình, có th là hai đ u c a s liên t c (Higgins

và c ng s , 2000; Valcour, 2007), tuy nhiên m t nghiên c u th c nghi m c a Beham

và Drobnic (2010) đư ki m đ nh r ng đây là hai c u trúc khác nhau và xung đ t công

vi c - gia đình nh h ng tiêu c c đ n th a mãn cân b ng công vi c - gia đình Nh ng

cá nhân mà tr i qua xung đ t công vi c - gia đình m c đ cao có th có ít kh n ng

th c hi n t t trách nhi m công vi c và gia đình và do đó nh h ng tiêu c c đ n cân

b ng công vi c gia đình c a h Theo đó, tác gi đ a ra gi thuy t:

H6: Xung đ t công vi c - gia đình có nh h ng ng c chi u v i th a mãn

cân b ng công vi c - gia đình

M t s nghiên c u cung c p b ng ch ng th c nghi m r ng xung đ t công vi c

- gia đình đóng vai trò trung gian m t trong nh ng m i quan h gi a nhu c u công

vi c và k t qu s c kh e nh nh áp l c cu c s ng, s m t m i, ki t qu v c m xúc,

và ki t s c (Janssen và c ng s , 2004; Parasuraman và c ng s , 1996) Frone và c ng

s (1992) đ xu t mô hình, trong đó WHI là bi n trung gian mà qua đó các yêu c u

công vi c nh h ng tiêu c c đ n s hài lòng cu c s ng K t qu c a phân tích t ng

h p đ c th c hi n b i Ford và c ng s (2007) (trích trong Beham và Drobnic, 2010)

đư ch ng minh cho mô hình này Xung đ t công vi c - gia đình đ c tìm th y là bi n

trung gian trong m i quan h gi a s tham gia công vi c, áp l c công vi c, h tr công vi c, và gi làm vi c v i s th a mãn cu c s ng

D a theo mô hình c a Frone và c ng s (1992), yêu c u công vi c ví d nh

th i gian làm vi c, yêu c u áp l c công vi c và s không n đ nh ngh nghi p có th liên quan đ n WHI m c đ cao Tr i qua WHI m c cao có th làm gi m kh n ng

c a nhân viên trong vi c dung hòa gi a trách nhi m công vi c và gia đình, theo đó

đ l i cho h s th a mãn t ng th cân b ng công vi c gia đình m c đ th p h n

M t khác, ngu n l c công vi c nh s h tr xã h i t i n i làm vi c ho c ki m soát

công vi c có th gi m b t xung đ t công vi c - gia đình c a nhân viên, theo đó đ l i

cho h c m giác thành công trong công vi c cu c s ng Theo đó, tác gi đ a ra các

gi thuy t sau:

H7a: Xung đ t công vi c - gia đình là bi n trung gian trong m i quan h gi a

th i gian làm vi c t ch c mong đ i và th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

H7b: Xung đ t công vi c - gia đình là bi n trung gian trong m i quan h gi a

áp l c công vi c và th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

H7c: Xung đ t công vi c - gia đình là bi n trung gian trong m i quan h gi a

s không n đ nh ngh nghi p và th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

H8a: Xung đ t công vi c - gia đình là bi n trung gian trong m i quan h gi a

ki m soát công vi c và th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

H8b: Xung đ t công vi c - gia đình là bi n trung gian trong m i quan h gi a

h tr t i n i làm vi c và th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

2.5 Môăhìnhănghiênăc u

T các gi thuy t đư đ a ra, tác gi xây d ng mô hình nghiên c u đ ngh g m

các y u t khía c nh công vi c tác đ ng đ n th a mãn cân b ng công vi c – gia đình

và vai trò trung gian c a y u t xung đ t công vi c - gia đình trong m i quan h gi a

yêu c u – ngu n l c công vi c v i th a mãn cân b ng công vi c – gia đình Mô hình

đ c th hi n nh trong hình 2.1:

bao g m yêu c u công vi c, ngu n l c công vi c và xung đ t công vi c - gia đình

Yêu c u công vi c bao g m ba nhân t : Th i gian làm vi c t ch c mong đ i, áp l c

công vi c và s không n đ nh ngh nghi p Ngu n l c công vi c bao g m: ki m soát

công vi c và h tr t i n i làm vi c Ngoài ra xung đ t công vi c - gia đình còn đ c

d đoán là trung gian trong m i quan h gi a yêu c u – ngu n l c công vi c và

SWFB Ti p theo ch ng 3 tác gi s trình bày chi ti t ph n ph ng pháp nghiên

c u

CH NGă3 PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U

Ch ng 2 đ̃ trình bày n n t ng lý thuy t v th a mãn cân b ng công vi c - gia đình và đ a ra các y u t tác đ ng đ n th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

c ng nh các gi thuy t và xây d ng mô hình nghiên c u đ ngh Ch ng 3 s ti p

theo ph n ph ng pháp nghiên c u đ ch rõ cách th c th c hi n nghiên c u, xây

d ng thang đo các khái ni m, ki m đ nh thang đo, gi i h n m u nghiên c u và

ph ng pháp thu th p s li u Ch ng này s bao g m 3 ph n: 1) Quy trình nghiên

3.2 Nghiên c uăđ nhătính

3.2.1 Thi t k nghiên c uăđ nh tính

Vi c hình thành thang đo nháp d a trên c s lý thuy t đ c th o lu n trong

ch ng 2 Các thang đo này đ c d ch sang ti ng Vi t t nh ng thang đo đư đ c s

d ng trong các nghiên c u tr c đó trên th gi i Do đó đ b o đ m giá tr n i dung

c a thang đo, m t nghiên c u đ nh tính đ c th c hi n nh m nh m ki m tra tính rõ

ràng c a t ng c ng nh tính trùng l p c a các phát bi u trong thang đo và kh n ng

hi u các phát bi u c a đáp viên Nghiên c u này đ c th c hi n thông qua k thu t

th o lu n nhóm t p trung Nhóm th o lu n bao g m 10 thành viên trong đó có 2 qu n

lý và 8 nhân viên đang làm vi c t i các ngân hàng trên đ a bàn TP.HCM (danh sách

chi ti t ph l c 1)

Th i gian th c hi n th o lu n nhóm vào tháng 6/2014 và do chính tác gi đi u

khi n ch ng trình th o lu n Trong bu i th o lu n, các thành viên bày t quan đi m

c a mình theo n i dung c a dàn bài th o lu n nhóm (xem ph l c 1), các thành viên

s đ a ra ý ki n theo quan đi m c a mình, cho đ n khi không còn ý ki n nào thì tác

gi t ng h p và gi l i nh ng ý ki n đ c đa s các thành viên đ xu t

3.2.2 K t qu nghiên c uăđ nh tính

K t qu th o lu n nhóm cho th y đa s các đáp viên đ u hi u rõ khái ni m

trong bài nghiên c u bao g m: th a mãn cân b ng công vi c - gia đình, xung đ t công

vi c - gia đình, các yêu c u – ngu n l c công vi c Các ý ki n đ u cho r ng các thành

ph n c a yêu c u – ngu n l c trong công vi c c ng nh xung đ t công vi c - gia đình

đ u có nh h ng đ n th a mãn cân b ng công vi c - gia đình.Bên c nh đó, khi đ c

h i v hai khái ni m th a mãn cân b ng công vi c - gia đình và xung đ t công vi c - gia đình thì h đ u đ ng tình r ng đây là hai c u trúc khác nhau và xung đ t công

vi c - gia đình tác đ ng tiêu c c đ n th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

Ti p theo, b ng ph ng v n s b đ c phát ra cho các thành viên tham gia

nh m kh ng đ nh đáp viên hi u đ c n i dung và ý ngh a c a t ng các bi n trong thang đo Nhìn chung các đáp viên đ u hi u v ph n l n các câu h i trong b ng kh o

sát Tuy nhiên, có hai thang đo s không n đ nh ngh nghi p và h tr t i n i làm

vi c đ c hi u ch nh so v i thang đo nháp (thang đo g c ban đ u) mà theo nhóm th o

lu n thì hai thang đo này ch a các bi n trùng l p ý ngh a (đ c trình bày c th trong

k t qu chi ti t phát tri n thang đo) Thêm vào đó có m t s câu h i đ c đi u ch nh

t ng cho d hi u đ i v i đáp viên nh ng v n đ m b o gi nguyên ý ngh a n i dung thang đo

K t qu chi ti t phát tri năthangăđo nh ăsau:

 Thang đo th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

Th a mãn cân b ng công vi c – gia đình, kí hi u SWFB đ c đo l ng qua

n m bi n quan sát Các bi n quan sát đo l ng v th a mãn cân b ng công vi c – gia đình d a trên thang đo c a Valcour (2007) Thang đo này đư đ c s d ng trong

nh ng nghiên c u tr c trong nhi u ngành ngh khác nhau (d ch v tài chính, công

ngh thông tin, bán l …) v i h s Crobach alpha t 0.89 đ n 0.96 (Beham và

Drobnic, 2010; Beham và c ng s , 2012; MC namara, 2012; Abendroth và Dulk, 2011) Do đó, vi c áp d ng thang đo Valcour (2007) vào nghiên c u này là đáng tin

c y

Sau khi đi u ch nh t ng thông qua nghiên c u đ nh tính, các bi n trong thang

đo th a mãn cân b ng công vi c đ c đi u ch nh nh trong b ng 3.1 sau:

B ng 3.1: Thang đo th a mãn cân b ng công vi c - gia đình (SWFB)

SWFB2 Tôi hài lòng v i cách phân chia s quan tâm gi a công vi c và gia đình

SWFB3 Tôi có th cân b ng nhu c u công vi c và cu c s ng cá nhân, gia đình

SWFB4 Tôi ph i h p t t gi a công vi c và cu c s ng cá nhân

SWFB5 Tôi có c h i đ th c hi n t t công vi c và c ng có th th c hi n t t các v n

đ liên quan đ n gia đình

 Thang đo th i gian làm vi c t ch c mong đ i

Có ba bi n quan sát mô t th i gian làm vi c t ch c mong đ i, kí hi u t

OTE1 đ n OTE3 Các bi n quan sát này d a vào thang đo c a Geurts và c ng s

(2007) Thang đo này c ng đ c Beham và Drobnic (2010) s d ng trong l nh v c

ngân hàng và công ngh thông tin t i c v i h s Crobach alpha là 0.85

B ng 3.2: Thang đo th i gian làm vi c t ch c mong đ i (OTE)

và s n sàng trong m i th i gian OTE3 Công ty tôi mong đ i nhân viên đ t công vi c tr c cu c s ng cá nhân trong

tr ng h p c n thi t

 Thang đo áp l c công vi c

Có b n bi n quan sát mô t áp l c công vi c, kí hi u t PJ1 đ n PJ4 Các bi n quan sát đo l ng v áp l c công vi c d a trên thang đo c a Sanne và c ng s (2005)

Beham và Drobnic (2010) s d ng thang đo này trong l nh v c ngân hàng và công

ngh thông tin v i h s Crobach alpha là 0.75 Sau khi th o lu n nhóm thang đo v n

đ c gi nguyên 4 bi n quan sát, k t qu th hi n trong b ng 3.3:

B ng 3.3 : Thang đo áp l c công vi c (PJ)

Bi n quan

sát

N i dung

PJ1 Yêu c u công vi c c a tôi là làm vi c th t nhanh

PJ2 Yêu c u công vi c c a tôi là làm vi c th t ch m ch

PJ3 Yêu c u công vi c c a tôi là ph i n l c r t nhi u

PJ4 Tôi th ng không đ th i gian làm h t công vi c c a mình

 Thang đo s không n đ nh ngh nghi p

S không n đ nh ngh nghi p, kí hi u JI đ c đo l ng d a vào thang đo c a O’Neill and Peter Sevastos (2013) v i 6 bi n quan sát K t qu th o lu n nhóm cho

th y có hai nhóm bi n quan sát đ c cho là trùng l p ý ngh a, đó là:

Nhóm 1: “Kh n ng m t vi c luôn xu t hi n liên t c trong suy ngh c a tôi”

và “Tôi lo s m t công vi c c a mình”

Nhóm 2: “Tôi không ch c ch n công vi c c a mình s kéo dài bao lâu” và

“Tôi không ch c ch n v t ng lai công vi c c a mình v i t ch c này”

Do đó trong t ng nhóm trùng l p ý ngh a lo i m t bi n và gi l i m t bi n Ý

ki n c a các thành viên trong nhóm kh o sát đ nh tính th ng nh t gi l i hai bi n đo

l ng là:

Nhóm 1: “Tôi lo s m t công vi c c a mình” và

Nhóm 2: “Tôi không ch c ch n công vi c c a mình s kéo dài bao lâu”

Nh v y sau khi đi u ch nh, thang đo s d ng trong nghiên c u đ nh l ng

còn l i b n bi n quan sát, kí hi u t JI1 đ n JI4

B ng 3.4: Thang đo s không n đ nh ngh nghi p (JI)

Bi n

JI1 M c dù làm vi c r t ch m ch nh ng không có gì đ m b o r ng tôi

đ c ti p t c công vi c c a mình

JI2 Tôi lo s m t công vi c c a mình

JI3 Tôi không ch c ch n công vi c c a mình s kéo dài bao lâu

JI4 Xác su t tôi b m t vi c là r t cao

 Thang đo ki m soát công vi c

Có b n bi n quan sát mô t ki m soát công vi c, kí hi u t JC1 đ n JC4 Các

bi n quan sát đo l ng v ki m soát công vi c d a trên thang đo c a Sanne và c ng

s (2005) Thang đo này t p trung vào c m nh n c a m t cá nhân trong vi c t ch

v đ a đi m, th i đi m và ph ng pháp th c hi n công vi c c a mình Sau khi th o

lu n nhóm, thang đo đ c đi u ch nh t ng cho phù h p và k t qu gi nguyên

4 bi n quan sát nh b ng 3.5:

B ng 3.5: Thang đo ki m soát công vi c (JC)

Bi n

JC1 Tôi th ng t quy t đ nh cách th c th c hi n công vi c c a mình

JC2 Tôi th ng t quy t đ nh nên làm nh ng gì trong công vi c c a mình

JC3 Tôi th ng t quy t đ nh đ a đi m th c hi n công vi c c a mình

JC4 Tôi th ng t quy t đ nh th i đi m th c hi n công vi c c a mình

 Thang đo h tr t i n i làm vi c

H tr n i làm vi c, kí hi u SS đ c đo l ng d a trên thang đo c a Sanne và

c ng s (2005) Thang đo này đ c s d ng trong nghiên c u Beham và Drobnic

(2010) trong l nh v c ngân hàng và công ngh thông tin v i giá tr Cronbach Alpha

b ng 0.84 K t qu th o lu n nhóm cho th y có 2 bi n quan sát đ c cho là trùng l p

ý ngh a, đó là:

“M i ng i n i tôi làm vi c đ u hòa đ ng v i nhau” và “B u không khí n i

tôi làm vi c tho i mái và d ch u”

Bi n đ c gi l i trong thang đo là “M i ng i n i tôi làm vi c đ u hòa đ ng

v i nhau” V y thang đo s d ng trong nghiên c u đ nh l ng còn l i n m bi n quan sát đ c trình bày nh trong b ng 3.6:

B ng 3.6: Thang đo h tr t i n i làm vi c (SS)

Bi n

quan sát

N i dung

SS1 M i ng i n i tôi làm vi c đ u hòa đ ng v i nhau

SS2 ng nghi p c a tôi th ng h tr cho tôi

SS3 M i ng i n i tôi làm vi c s thông c m n u tôi có m t ngày “t i t ”

SS4 Tôi có m i quan h t t v i ng i qu n lý c a mình

SS5 Tôi có m i quan h t t v i đ ng nghi p c a mình

 Thang đo xung đ t công vi c - gia đình

Xung đ t công vi c - gia đình, kí hi u WHI đ c đo l ng qua chín bi n quan

sát Các bi n quan sát đo l ng v xung đ t công vi c - gia đình t SWING Work –

Home Interaction Survey Nijmegen c a Geurts và c ng s (2007) Thang đo này

đ c s d ng trong nghiên c u c a Beham và Drobnic (2010) v i giá tr Cronbach

alpha b ng 0.75 Qua ph ng v n tr c ti p thì cho th y r ng ng i đ c h i đ u hi u

v ph n l n các câu h i, tuy nhiên c n ph i đi u ch nh l i n i dung bi n “Tôi th ng

c m th y khó ch u nhà vì nh ng đòi h i trong công vi c” thành “Nh ng yêu c u

trong công vi c th ng khi n tôi c m th y khó ch u khi v nhà”

B ng 3.7: Thang đo xung đ t công vi c - gia đình (WHI)

/ b n bè b i nh ng lo l ng v công vi c WHI3 Tôi th ng th c hi n ngh a v gia đình m t cách khó kh n b i vì tôi

không ng ng suy ngh v công vi c

WHI4 Tôi th ng ph i h y các cu c h n v i v (ch ng) / gia đình / b n bè do

s t n tâm v i công vi c WHI5 Tôi th ng th c hi n ngh a v trong gia đình khó kh n vì l ch trình làm

vi c không phù h p WHI6 Tôi th ng không có đ n ng l ng đ tham gia vào các ho t đ ng gi i

trí v i ch ng (v ) / gia đình / b n bè vì công vi c

WHI7 Tôi ph i làm vi c ch m ch nên không có th i gian cho b t k s thích

nào c a mình

b n bè

T t c các câu tr l i đ c cho đi m trên thang đi m Likert t 1 (hoàn toàn không

đ ng ý) đ n 7 (hoàn toàn đ ng ý) Trong đó đi m 4: trung l p

3.3.ăNghiênăc uăđ nhăl ng

3.3.1 Thi t k m u nghiên c u

Theo Hair & c ng s (2006) (trích trong Nguy n ình Th , 2011), s l ng

m u cho phân tích nhân t khám phá là t i thi u là n m l n c a t ng s bi n quan sát

S bi n quan sát trong nghiên c u này là 34, v y s m u t i thi u cho nghiên c u này

là 34*5 = 170

Ngoài ra, m t công th c kinh nghi m th ng dùng đ ch n kích th c m u

cho mô hình h i quy b i nh sau:

n > = 8p + 50 (1)

Trong đó:

n: kích th c m u

p: s bi n đ c l p trong mô hình

Theo Green (1991) trích trong Nguy n ình Th (2011) cho r ng công th c

(1) t ng đ i phù h p n u p < 7 Trong tr ng h p p > 7, công th c trên tr nên h i

quá kh t khe vì nó đòi h i kích th c m u l n h n m c c n thi t Trong nghiên c u

này, s bi n đ c l p nhi u nh t là 6 < 7, do đó s m u t i thi u là 98 = 8*6+50

K t h p theo c hai ph ng pháp, kích th c m u t i thi u đ th a mưn đ ng

th i c 2 đi u ki n phân tích nhân t khám phá và phân tích h i quy b i là n

>=170

 Ph n thông tin chính: nh m thu th p ý ki n đ i v i các y u t nh h ng đ n

th a mãn cân b ng công vi c - gia đình c ng nh c m nh n v thõa mãn cân

b ng công vi c - gia đình c a đáp viên Các phát bi u đ c đo l ng b ng thang đo Likert 7 c p đ v i đi m 1 là hoàn toàn không đ ng ý đ n 7 là hoàn toàn đ ng ý đ đo l ng cho 34 bi n quan sát Các thành ph n c n thu th p thông tin nh sau:

- Th i gian làm vi c t ch c mong đ i (3 bi n) T câu 1 đ n câu 3

- Áp l c công vi c (4 bi n) T câu 4 đ n câu 7

- S không n đ nh ngh nghi p (4 bi n) T câu 8 đ n câu 11

- Ki m soát công vi c (4 bi n) T câu 12 đ n câu 15

- H tr t i n i làm vi c (5 bi n) T câu 16 đ n câu 20

- Xung đ t công vi c - gia đình (9 bi n ) T câu 21 đ n

câu 29

- Th a mãn cân b ng công vi c - gia đình (5 bi n) T câu 29 đ n câu 34

 Ph n thông tin cá nhân: Ph n này nh m mô t đ c đi m nhân kh u h c m u

kh o sát Các bi n này đ c đ a vào ph n m m thông kê b ng vi c mã hóa,

- Hình th c 1: Thông qua đ ng link trên Internet, tác gi xây d ng b ng câu h i

tr c tuy n trên Google docs và g i email đ n nh ng ng i mà tác gi quen bi t đang làm vi c t i các ngân hàng trên đ a bàn TP.HCM Sau đó s d ng ph ng

pháp phát tri n m m, ngh a là nh nh ng đáp viên quen bi t này g i đ ng link

b ng kh o sát cho đ ng nghi p c a h Cách này có t l h i đáp kho ng 60 %

nh ng k t qu có đ tin c y cao vì ngoài t ch v th i gian làm kh o sát thì

nh ng ph n không tr l i đ c ng i đ c h i s không tr l i ho c không tr l i

ngay t đ u n u th y không phù h p a ch đ ng link b ng kh o sát trên

Internet:

https://docs.google.com/forms/d/1J_YpiFcHeNxCkZ_1nEF8iQZdlv5IEAWrI_I54b50uI/viewform

- Hình th c 2: Thông qua vi c g i tr c ti p b ng câu h i đ n các Anh/ch cao h c,

v n b ng 2, t i ch c t i tr ng i h c Kinh t TP.HCM thu c các chuyên ngành

Ngân hàng, Tài chính doanh nghi p và Qu n tr kinh doanh vì các l p này có t

l ng i làm vi c ngân hàng t ng đ i nhi u Cách này có t l h i đáp đ t 90%

nh ng t l đ t k t qu không đ t nhi u vì ng i đ c h i e ng i m t s thông

tin cá nhân nên tr l i không hoàn ch nh b ng câu h i

K t qu kh o sát thu đ c 234 b ng tr l i g m 148 b ng tr l i trên Internet

và 86 b ng tr l i tr c ti p, trong đó có 34 b ng tr l i không h p l do đó còn l i

200 (>170) b ng tr l i, đ t tiêu chu n s l ng m u t i thi u

3.3.4 Ph ngăphápăphơnătíchăd li u

 Phân tích th ng kê mô t

Phân tích th ng kê t n s nh m mô t các đ c đi m nhân kh u h c c a nhóm

m u kh o sát bao g m: gi i tính, đ tu i, ch c v , thâm niêm công tác, s con hi n

có

 H s tin c y Cronbach Alpha

H s tin c y Cronbach Alpha đ c s d ng đ lo i các bi n không phù h p

Các bi n có h s t ng quan bi n t ng (item-T ng c ng correlation) nh h n 0.3 s

b lo i Sau khi lo i các bi n không phù h p, h s Cronbach Alpha s đ c tính l i

và tiêu chu n ch n thang đo khi nó có đ tin c y Alpha t 0.6 tr lên (Nunnally &

Bernstein, 1994 trích trong Nguy n ình Th , 2011)

 Ph ngăphápăphơnătíchănhơnăt khám phá (EFA)

Sau khi hoàn thành phân tích h s tin c y Cronbach Alpha, ph ng pháp phân

tích nhân t khám phá đ c s d ng Phân tích EFA giúp đánh giá hai giá tr quan

tr ng c a thang đo là giá tr h i t và giá tr phân bi t (Nguy n ình Th , 2011)

nh n d ng và xác đ nh các khái ni m liên quan b ng ph ng pháp EFA, tác gi

s d ng ph ng pháp trích Principal Axis Factoring v i phép quay không vuông

góc Promax S d ng phép quay không vuông góc, sau khi quay các nhân t s v trí phù h p nh t, do đó tr ng s nhân t c a các bi n đo l ng s t i đa tr c nhân

t chúng đo l ng và t i thi u tr c còn l i

Ph ng pháp phân tích EFA này ch đ c s d ng khi H s

Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) t 0.5 1, v i m c ý ngh a c a ki m đ nh Bartlett ≤ 0.05, nh m bác

b gi thuy t các bi n không t ng quan v i nhau trong t ng th N u gi thuy t này

b bác b thì phân tích EFA là ph ng pháp thích h p (Kaiser, 1974 trích trong

Nguy n ình Th , 2011) Ngoài ra tác gi còn chú ý đ n m t s tiêu chu n sau:

- H s t i nhân t (factor loading) ≥ 0.5 (n u bi n quan sát nào có h s t i

nhân t < 0.5 s b lo i)

- S khác bi t gi a các h s t i nhân t c a m t bi n lên các nhân t ph i >

đ đ m b o s khác bi t

- Thang đo đ c ch p nh n khi t ng ph ng sai trích ≥ 50% và Eigenvalue có

giá tr l n h n 1 (Nunnally & Bernstein, 1994 trích trong Nguy n ình Th , 2011)

 Phân tích h s t ngăquanăvƠăh i quy tuy n tính

Tr c khi ti n hành phân tích h i quy tác c n xem xét các m i t ng quan

tuy n tính gi a t t c các bi n Phân tích h i quy đa bi n đ c s d ng đ ki m đ nh

các gi thuy t trong nghiên c u này ki m đ nh vai trò trung gian c a bi n xung

đ t công vi c - gia đình (WHI), th t c phân tích các mô hình theo ph ng pháp c a Barson và Kenny (1986) đ c áp d ng Theo th t c này bi n trung gian ph i th a

mãn ba đi u ki n sau đây:

- Th nh t: bi n đ c l p gi i thích đ c bi n thiên c a bi n trung gian

- Th hai: bi n trung gian gi i thích đ c bi n thiên c a bi n ph thu c

- Th ba: S hi n di n c a bi n trung gian làm gi m m i quan h gi a bi n

đ c l p và bi n ph thu c

Tuy nhiên, do th t c ki m đ nh bi n trung gian c a Barson và Kenny (1986)

không ki m đ nh ý ngh a th ng kê nh h ng c a bi n trung gian, do đó ki m đ nh

Sobel s th c hi n đ ki m tra nh h ng gián ti p có ý ngh a hay không

Các mô hình h i quy

ki m đ nh các gi thuy t, các mô hình h i quy sau s đ c th c hi n theo th

t đi u ki n ki m đ nh bi n trung gian c a Barson và Kenny (1986):

- Mô hình 1: Mô hình h i quy đánh giá nh h ng c a bi n đ c l p lên bi n ph

thu c

K t qu h i quy mô hình 1 s ki m đ nh các gi thuy t H1, H2, H3, H4, H5,

c th các gi thuy t nh sau:

H1: Th i gian làm vi c t ch c mong đ i nh h ng ng c chi u đ n th a

mãn cân b ng công vi c - gia đình

H2: Áp l c công vi c nh h ng ng c chi u đ n th a mãn cân b ng công

vi c - gia đình

H3: S không n đ nh ngh nghi p nh h ng ng c chi u đ n th a mãn cân

b ng công vi c - gia đình

H4: Ki m soát công vi c nh h ng cùng chi u đ n th a mãn cân b ng công

K t qu h i quy mô hình 2 nh m ki m đ nh đi u ki n th nh t c a bi n trung gian

- Mô hình 3: Mô hình h i quy đánh giá nh h ng c a bi n trung gian lên bi n ph thu c

K t qu h i quy mô hình 3 nh m ki m đ nh gi thuy t H6: “Xung đ t công

vi c - gia đình nh h ng ng c chi u v i th a mãn cân b ng công vi c - gia đình”

đ ng th i ki m tra đi u ki n th hai c a bi n trung gian

- Mô hình 4: Mô hình h i quy nh h ng c a bi n đ c l p và bi n trung gian lên

bi n ph thu c

K t h p k t qu h i quy mô hình 1 và 4 ki m tra đi u ki n th ba c a bi n trung

gian Sau đó s d ng ki m đ nh Sobel đ xem xét ý ngh a th ng kê c a bi n trung

gian nh m ki m đ nh các gi H7a, H7b, H7c, H8a và H8b, c th các gi thuy t nh

sau:

H7a: Xung đ t công vi c - gia đình là bi n trung gian trong m i quan h gi a

th i gian làm vi c t ch c mong đ i và th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

H7b: Xung đ t công vi c - gia đình là bi n trung gian trong m i quan h gi a

áp l c công vi c và th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

H7c: Xung đ t công vi c - gia đình là bi n trung gian trong m i quan h gi a

s không n đ nh ngh nghi p và th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

H8a: Xung đ t công vi c - gia đình là bi n trung gian trong m i quan h gi a

ki m soát công vi c và th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

H8b: Xung đ t công vi c - gia đình là bi n trung gian trong m i quan h gi a

h tr t i n i làm vi c và th a mãn cân b ng công vi c - gia đình

 V ph ngăphápăh i quy:

- Các bi n đ c đ a vào phân tích h i quy theo ph ng pháp Enter

- đánh giá đ phù h p c a mô hình h i quy tuy n tính b i tác gi d a vào h s

R2 hi u ch nh (Adjusted R square) vì nó không ph thu c vào đ l ch phóng đ i c a

Ch ng 3 trình bày c th quy trình nghiên c u và các ph ng pháp nghiên c u s

th c hi n Ph ng pháp nghiên c u đ c th c hi n qua hai b c – nghiên c u đ nh

tính và nghiên c u đ nh l ng Nghiên c u đ nh tính thông quan th o lu n nhóm v i

10 thành viên đ đi u ch nh t ng , lo i các thang do trùng l p ý ngh a và đ m b o đáp viên hi u đ c câu h i Nghiên c u đ nh l ng th c hi n ph ng v n v i c m u

là 200 nhân viên, s d ng ph ng pháp h s tin c y Cronbach Alpha đ đánh giá thang đo và phân tích nhân t khám phá (EFA) đ ki m đ nh thang đo, sau đó s s

d ng h i qui b i đ ki m đ nh các gi thuy t nghiên c u

CH NGă4 K T QU NGHIÊN C U

Ch ng 3 đ̃ trình bày ph ng pháp nghiên c u Ch ng 4 ti p theo s trình

bày ph n k t qu nghiên c u phân tích d li u Ch ng này g m các ph n chính: 1)

Th ng kê mô t m u; 2) ánh giá thang đo b ng h s tin c y Cronbach Alpha và

phân tích nhân t khám phá EFA; 3) Ki m đ nh các gi thuy t nghiên c u và 4) Th o

là nhân viên (chi m 81.5%)

- V thâm niên công tác: Trong nhóm các đ i t ng kh o sát, có 131 ng i có thâm

niên d i 3 n m (chi m 65, 5%), 55 ng i công tác trong l nh v c ngân hàng t

3 đ n 6 n m (chi m 27,5%) và còn l i ch có 14 ng i làm vi c trên 6 n m (chi m

7 %)

- V s con hi n có: m u kh o sát có đ n 160 ch a có con (chi m 80 %), 30 ng i

đư có m t con (chi m 15%) và 10 ng i đư có 2 con (chi m 5%) và không ai có