Luận văn thạc sĩ Nợ công và tăng trưởng kinh tế bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam

Th ngăkêămôăt ăcácăbi nătrongămôăhình... Tuy nhiên, hình th căvayă uăđưiăch áp d ng cho nh ngăn c nghèo có thu nh p th p... đi m ph nă tr mă t ngă tr ng th că trungă bìnhă hàngă n m.ă Ng

L I CAM OAN

Tôiăxinăcamăđoanălu năv năắN CÔNGăVÀăT NGăTR NG KINH T - B NG

CH NG TH C NGHI M T I VI T NAMẰălàăcôngătrìnhănghiênăc u c a chính

tác gi N iădungăđ căđútăk t t quá trình h c t p và các k t qu nghiên c u th c

ti n S li u s d ng là trung th c và có ngu n g c rõ ràng Lu năv năđ c th c

hi năd i s h ng d n khoa h c c a PGS TS Phan Th Bích Nguy t

Tác gi lu năv n

PH M TH HUY N TRANG

M C L C

TRANG PH BÌA

L IăCAMă OAN

M C L C

DANH M C T VI T T T

DANH M C B NG, HÌNH V , TH

TÓM T T 1

C H NG 1: GI I THI U 2

1.1 Lý do ch năđ tài 2

1.2 M c tiêu nghiên c u 4

1.3 Câu h i nghiên c u 4

1.4 B c c c a lu năv n: 4

CH NG 2: T NG QUAN LÝ THUY T VÀ CÁC K T QU NGHIÊN C U TR C ÂY 5

1.1 T ng quan lý thuy t 5

1.1.1 N công 5

1.1.2 T ng tr ng kinh t 6

1.1.3 Tác đ ng c a n công đ n t ng tr ng kinh t 7

1.2 T ng quan các k t qu nghiên c uătr căđây 10

1.2.1 Các nghiên c u c a tác gi n c ngoài 10

1.2.2 Các nghiên c u c a tác gi trong n c 16

CH NG 3: D LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 18

3.1 Thu th p d li u 18

3.2 Mô hình nghiên c u 18

3.3 Ph ngăphápănghiênăc u 24

CH NG 4: K T QU NGHIÊN C U TH C NGHI M 25

4.1 Th ng kê mô t các bi n 25

4.2 Ki măđ nh tính d ng c a các bi n 30

4.3 K t qu h i quy 35

4.4 Ki măđ nh s phù h p c a mô hình 38

4.4.1 Ki m đ nh b sót bi n 38

4.4.2 Ki m đ nh tính phân ph i chu n c a sai s ng u nhiên 39

4.5 Ki măđ nh mô hình h iăquyăđ phát hi n b nh c a mô hình 40

4.5.1 Phân tích m i t ng quan gi a các bi n 40

4.5.2 T t ng quan 40

4.5.3 Ph ng sai thay đ i 41

4.6 Xácăđ nh c c tr c a mô hình h i quy 42

CH NG 5: K T LU N, GI I PHÁP VÀ H N CH C A TÀI 43

5.1 K t lu n 43

5.2 Gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý n công 44

5.2.1 Gi i pháp ng n h n 44

5.2.2 Gi i pháp dài h n 45

5.3 H n ch c a nghiên c u 46

TÀIăLI UăTHAMăKH O

PH ăL C

DANH M C T VI T T T

ADB (The Asian Development Bank): Ngân hàng phát tri n châu Á

BOJă(BankăofăJapan):ăNgânăhàngăTrungă ngăNh t B n

FDIă(Foreignădirectăinvestment):ă uăt ătr c ti păn c ngoài

FED (Federal Recerve System): C c d tr liên bang M

GDP (Gross Domestic Product): T ng s n ph m qu c n i

IMF (International Monetary Fund): Qu ti n t qu c t

ODA (Official Development Assistance): H tr phát tri n chính th c

OLSă(Ordinaryăleastăsquare):ăBìnhăph ngăbéănh t

WB (World Bank): Ngân hàng th gi i

DANH M C B NG, HÌNH V , TH

B ng 3.1: Các bi n trong mô hình nghiên c u

B ng 3.2: K v ng v d u c a các h s trong mô hình nghiên c u

B ng 4.1 Th ngăkêămôăt ăcácăbi nătrongămôăhình

B ng 4.2 K t qu ki măđ nh d ng c a chu i s li u

B ng 4.3 K t qu ki măđ nh tính d ng

B ng 4.4 K t qu ki măđ nh d ng s li u c a các bi n dpopgt và dlitgt

B ng 4.5 K t qu ki măđ nh tính d ng c a các bi n dpopgt và dlitgt

TÓ M T T

Bài nghiên c u này nh m m căđíchăđoăl ng m i quan h gi a n công và t ngă

tr ng kinh t c a Vi t Nam trong th i gian t khi Vi t Nam b tăđ u m c a n n

kinh t n mă1986ăđ năn mă2013;ăquaăđóătìmăraăđ căng ng n t iă uăchoăs phát

tri n kinh t c aăđ tăn c

B ng k thu t h iăquyătheoăph ngăphápăbìnhăph ngăbéănh t OLS d li u chu i

th i gian t n mă1986ăđ năn mă2013ăvà th c hi n các ki măđ nh c n thi t, nghiên

c uăđưătìmăraăđ c m i quan h cân b ng trong dài h n gi a các bi n nghiên c u

K t qu đưăkh ngăđ nh t n t i m i quan h phi tuy n gi a n công và t ngătr ng

kinh t t i Vi t Nam và m căng ng n côngăđ n n kinh t t ngătr ng t iăđaălàă62,61%.ăNg ng n tìmăđ c g n v iăng ng n 65% do Qu c h iăđ ra

T khóa: N công, T ng tr ng kinh t

C H NG 1: GI I THI U

1.1 Lý do ch n đ tƠi

N công là m t thành ph n quan tr ng và không th thi u trong n n tài chính c a

m i qu c gia T nh ngăn c nghèo nh t châuăPhiăđ n nh ng qu căgiaăđangăphátă

tri nănh ăVi tăNam,ăCampuchia,…ăhayănh ngăc ng qu c giàu có v iătrìnhăđ phát

tri năcaoănh ăM , Nh t, cácăn c khu v c châu Âu thìăđ u ph iăđiăvayăđ ph c v

cho các nhu c u chi tiêu và s d ng c a Chính ph nh m các m căđíchăkhácănhau.ă

Nói cách khác, n công phát sinh t nhu c u chi tiêu công quá l n c a Chính ph và chính quy năđ aăph ngă(baoăg m chiăth ngăxuyênăvàăchiăđ uăt c ăs v t ch t,ăc ă

s h t ng) Khi nhu c u chi tiêu l năh năngu năđ tr n (bao g m thu ngân sách,

thu t các d ánăđ uăt ăb ng ngu n v n vay (n u có) và thu t các kho n vi n tr

không hoàn l i) thì Chính ph ph i vay n (trongă vàă ngoàiă n c v i nhi u hình

th c: phát hành công trái, trái phi u, hi păđ nh tín d ng; vay ti n tr c ti p t các ngânăhàngăth ngăm i, các th ch tài chính qu c t …) đ bùăđ p thâm h t (Chính

ph r t h n ch phát hành ti năđ tránhănguyăc ăx y ra l m phát) Khi các kho n thu nàyăkhôngăđ m b o (thuăngânăsáchăkhôngăđ t ch tiêu, vay n và s d ng n vay

kém hi u qu ) thì không nh ngăkhôngăbùăđ păđ c chi tiêu mà n công (g m g c

và lãi) c ngăkhông đ c tr đúngăh n.ă i u này d năđ n các c p chính quy n bu c

ph i ti p t căvayăđ o n , c u c u s tr giúp qu c t ho c Chính ph ph i tuyên b

phá s n qu c gia, gây ra kh ng ho ng n công

Nh ăv y, có th xem n côngălàăắconădaoăhaiăl iẰ,ăv a giúp cácăn c gi i quy t

nhu c u v v nănh ngăđ ng th iăc ngăcóăth gây ra nh ngătácăđ ng tiêu c căđ n s

t n t i và phát tri n c aăn c vay n

Cu c kh ng ho ng n công châu Âu gây ra nh ng h u qu n ng n cho n n kinh t

th gi i nói chung và n n kinh t Vi tăNamănóiăriêng.ăTácăđ ng tiêu c c th y rõ c a

cu c kh ng ho ngăđ n n n kinh t Vi t Nam th hi n nh ngăđi m:

- Xu t kh u gi m

- uăt ătr c ti păn c ngoài gi m

- Giá vàng bùng n do cácănhàăđ uăt ătrênăth gi iătìmăvàngănh ăm tăn i trú n an

toàn d năđ n các danh m căkhácănh ăc phi u, trái phi u s b gi m m nh khi vàng

chi m t tr ng l n trong danh m căđ uăt ăc a các t ch c

- B o hi m r i ro tín d ng có xuăh ngăt ngălên d năđ n Vi t Nam v i t l n cao,

thâm h t ngân sách tri n miên b các t ch c tài chính qu c t x p vào m c r i ro cao, gây c n tr l n trong vi c thu hút các lu ng v năđ uăt ăgiánăti p, tr c ti p và

cho vay t n c ngoài

- Bi năđ ng t giá h iăđoáiăkhóăl ng t o ra nh ng r i ro nh tăđ nh trong vi c vay,

tr ngo i t cho các doanh nghi p xu t nh p kh uăc ngănh ăchoăho t đ ng ngo i h i

c aăcácăngânăhàngăth ngăm i V iăc ăc u n công c a Vi t Nam nghiêng v n

n c ngoài nhi u thì nh h ng c a t giá t i kh n ngăhoànătr v n khi qu n lý n

công là cao

Tr c nh ng h u qu n ng n c a cu c kh ng ho ng n công Châu Âu, M và tácă đ ng c a cu c kh ng ho ng tài chính toàn c uă n mă 2008, n công càng tr

thành v năđ quanătâmăhàngăđ u Vi t Nam hi n nay N côngăgiaăt ngăđángăk

h u h tăcácăn căđưăvàăđangăphátătri n d y lên lo ng i li uănóăcóăđangăb tăđ uăđ t

đ n m căđ mà t iăđóănóăcóăth làm ch măt ngătr ng kinh t ? Có hay không m t

"đ nhăđi m" t n t i? Làm th nàoătácăđ ngăt ngătr ng m nh m đ c n u n đưă

v tăquaăng ng?ă i u gì s x y ra n u n v n m c cao trong m t th i gian dài?

Tìm hi u v năđ này,ătrongăn căc ngăđưăcóănhi u các phân tích v m i quan h

gi a n công và phát tri n kinh t nh ngăph n l n các phân tích thu c v đ nh tính,

t ng h păvàăđ aăraănh n xét tình hình n công c aăn c ta hi n nay

Doăđó,ăvi c nghiên c uăsâuăh năs tácăđ ng này trong th c tr ng c a n n kinh t

Vi t Nam là h t s c c n thi t,ă đ rút kinh nghi mă vàă đ xu t nh ng bi n pháp,

nh ng chính sách qu n lý n công m t cách có hi u qu nh t,ă đ m b o s t ngă

tr ng kinh t b n v ngătrongăt ng lai

Vì v y, tác gi quy tăđ nh ch năđ tài “N công và t ng tr ng kinh t - B ng

ch ng th c nghi m t i Vi t Nam” làmăđ tài nghiên c u c a mình

1.2 M c tiêu nghiên c u

M c tiêu nghiên c u c aăđ tài là đ nhăl ng m i quan h gi a n công và t ngă

tr ng kinh t Vi t Nam Tìmăraăng ng n t iă uăđ t i thi u hóa chi phí kinh t

c a n (nói cách khác là tìm ra m c n b n v ng) Kh oăsátăxemăng ng n do

Qu c h i ban hành là 65% GDP có kh thi hay không? T đó,ărútăraăcácănh n xét và

đ xu t m t s bi n pháp nâng cao hi u qu qu n lý n công c a Vi t Nam

1.3 Cơu h i nghiên c u

Bài nghiên c uăh ngăđ n tr l i cho các câu h i:

- M i quan h gi a n côngăvàăt ngătr ng kinh t Vi tăNamănh ăth nào?

- Cóăng ng n công choăt ngătr ng t iăđaăhayăkhông?

1.4 B c c c a lu n v n:

G mă05ăch ng:

Ch ngă1: Gi i thi u (lí do ch n đ tài, m c tiêu nghiên c u, câu h i nghiên c u)

Ch ngă2: T ng quan lý thuy t và các k t qu nghiên c uătr căđây

Ch ngă3: D li u và ph ngăphápănghiênăc u

Ch ngă4: K t qu nghiên c u th c nghi m

Ch ngă5: K t lu n, gi i pháp và h n ch c aăđ tài

CH NG 2: T NG QUAN Lụ THUY T VÀ CÁC K T QU NGHIÊN

1.1 T ng quan lý thuy t

1.1.1 N công

N công là m t khái ni măt ngăđ i ph c t p Tuy nhiên, h u h t nh ng cách ti p

c n hi nănayăđ u cho r ng, n công là kho n n mà Chính ph c a m t qu c gia

ph i ch u trách nhi m trong vi c chi tr kho n n đó Vì v y, thu t ng n công

th ngăđ c s d ngăcùngăngh aăv i các thu t ng nh n Nhàăn c hay n Chính

ph Tuy nhiên, n công hoàn toàn khác v i n qu c gia N qu c gia là toàn b kho n n ph i tr c a m t qu c gia, bao g m hai b ph n là n c aăNhàăn c và n

c aăt ănhână(doanhănghi p, t ch c,ăcáănhân).ăNh ăv y, n công ch là m t b ph n

c a n qu c gia

Theo Lu t Qu n lý n công Vi t Nam n mă2009,ăn công bao g m n Chính ph ,

n đ c Chính ph b o lãnh và n chính quy năđ aăph ng Theoăđó,ăn Chính ph

là kho n n phát sinh t các kho năvayătrongăn c,ăn căngoài,ăđ c ký k t, phát hànhănhânădanhăNhàăn c, nhân danh Chính ph ho c các kho n vay khác do B

Tài chính ký k t, phát hành, y quy năphátăhànhătheoăquyăđ nh c a pháp lu t N

Chính ph không bao g m n doăNgânăhàngănhàăn c Vi t Nam phát hành nh m

th c hi n chính sách ti n t trong t ng th i k N đ c Chính ph b o lãnh là

kho n n c a doanh nghi p, t ch c tài chính, tín d ngăvayătrongăn c,ăn c ngoài

đ c Chính ph b o lãnh N chính quy năđ aăph ngălàăkho n n do y ban nhân

dân t nh, thành ph tr c thu căTrungă ngăkỦăk t, phát hành ho c y quy n phát

hành Thông th ng, n n c ngoài chi m t tr ng l n trong n Chính ph và ODA

chi m t tr ng l n trong n n c ngoài

Theo các ti p c n c a WB (2002), n công theoăngh aăr ng đ c hi uălàăngh aăv

n c a b n nhóm ch th , bao g m: n c a Chính ph ,ăTrungă ngăvàăcácăB , ban,

ngànhăTrungă ng;ăn c a chính quy năđ aăph ng;ăn c a WB và n c a các t

ch căđ c l p mà Chính ph s h u trên 50% v n ho c vi c quy t l p ngân sách ph i

đ c phê duy t c a Chính ph ho c Chính ph làăng i ch u trách nhi m tr n trongătr ng h p t ch c đóăv n Theoăngh aăh p, n công bao g măngh aăv n

c a Chính ph trungă ng,ăcácăc p chính quy năđ aăph ngăvàăn c a các t ch c

đ c l păđ c Chính ph b o lãnh thanh toán

Theo IMF (2010), n côngăđ c hi uălàăngh aăv tr n c a khu v c công, bao g m

khu v c Chính ph (Chính ph Trungă ng,ăchínhăquy n liên bang, chính quy năđ a

ph ng)ăvàăkhuăv c các t ch c công (các t ch c công phi tài chính và các t ch c

công tài chính, g m: ngânăhàngătrungă ng, các t ch cănhàăn c nh n ti n g i tr

ngân hàng trungă ng và các t ch c tài chính công khác) Các t ch c công phi tài

chính có th là các t păđoànănhàăn c ho tăđ ngătrongăcácăl nhăv căđi n t , vi n thông,…ho că c ngă cóă th là các t ch că nh ă b nh vi nă công,ă tr ng h c công,…Nh ng t ch c công tài chính là nh ng t ch c nh n h tr t Chính ph và

ho tăđ ngătrongăl nhăv c tài chính, th c hi n nhi m v nh n ti n g i và tr lãi thu c

khu v c công, cung c p các d ch v t ăv n tài chính, b o hi m hay qu l ngăh u Choăđ n nay có nhi u cách phân lo i n công khác nhau, theo đó: n u phân lo i

theo ch n thì n công g m n trongăn c và n n c; n u phân lo i theo th i h n

vay thì n công g m n ng n h nă(d iă1ăn m), trung h n (t 01ăđ n d iă10ăn m)ă

và dài h nă(trênă10ăn m); n u phân lo i theo tính ch t/hình th c vay thì n công

g m vayăth ngăm i t cácăđ nh ch tài chính v i lãi su t th tr ng; phát hành trái

phi u chính ph , trái phi uăđ c Chính ph b o lãnh hay trái phi u chính quy năđ a

ph ngătrênăth tr ngătàiăchínhătrongăn c ho c qu c t và vay uăđưiă(ODA)ăt

chính ph cácăn c khác hay t các t ch c qu c t nh ăWB,ăADB,…ăv i lãi su t uăđưiăr t th p và th i gian ân h n (th i gian b tăđ u tr n g c) dài Tuy nhiên,

hình th căvayă uăđưiăch áp d ng cho nh ngăn c nghèo có thu nh p th p

1.1.2 T ng tr ng kinh t

T ngătr ng kinh t là m t ph m trù kinh t ph n ánh s t ngăhayăgi m c a n n

kinh t gi a n mănàyăsoăv iăn mătr c ho c gi a th i k này so v i th i k tr c

T ngătr ng kinh t có th bi u hi n b ng quy môăt ngătr ng ho c t căđ t ngă

tr ng Quy môăt ngătr ng ph n ánh s t ngălênăhayăgi măđiănhi u hay ít, còn t c

đ t ngătr ngăđ c s d ng v iăỦăngh aăsoăsánhăt ngăđ i, ph n ánh s giaăt ngă

nhanh hay ch m c a n n kinh t gi a các n măhayăcácăth i k

T ngătr ng kinh t đ c ph n ánh nhi u ch tiêuănh ngăch tiêuăth ngăđ c s

d ng là GDP S t ngătácăgi a các b ph n c uăthànhăGDPănh ătiêuădùngăn iăđ a,

đ uăt ,ăchiătiêuăchínhăph ,ăcánăcânăth ngăm i,…ăs làmăthayăđ i quy mô và t căđ

t ngătr ng kinh t

Quáătrìnhăt ngătr ng th hi n các ngu n l cănh ătàiănguyênăthiênănhiên,ăv n, lao

đ ng, công ngh , trìnhăđ qu n lý, quan h th tr ng ăđ c khai thác và s d ng

có hi u qu cao nh t.ăT ngătr ng kinh t bao hàm c t ngătr ng theo chi u r ng

và chi u sâu, s l ng và ch tă l ng, ng n h n và dài h n Nhi u công trình

nghiên c u trong và ngoàiăn căđưăl ngăhóaătácăđ ng c a các ngu n l căđ n ch t

l ngăvàăđ ngătháiăt ngătr ngăthôngăquaăcácămôăhìnhănh ămôăhìnhătáiăs n xu t

gi năđ năc a C.Mác, tái s n xu t m r ng c a V.I.Lênin, môăhìnhăcácăgiaiăđo n

t ngătr ng kinh t c a W.Rostow ho c Solow ho c hàm s n xu t Cob Douglas Quáătrìnhăt ngătr ng kinh t có th bao g m t ngătr ngăh ng n i,ăt ngătr ng

h ng ngo i ho c là s k t h p c a c haiătùyăđi u ki n và s l a ch n chi n l c

c a các qu c gia

1.1.3 Tác đ ng c a n công đ n t ng tr ng kinh t

Tokunbo và c ng s (2007) v i các nghiên c uăbanăđ u c a các nhà kinh t trong

nh ng th păniênă50ăvàă60ăđưătìmăth y m t lý thuy t chung v m i quan h gi a n

n căngoàiăvàăt ngătr ng kinh t Theoăđó,ăvi c chuy n giao h p lý các ngu n l c

n c ngoài (thông qua các kho n vay, vi n tr và tài tr ) t iăcácăn c kém vàăđang

phát tri n s giúp b sung ngu n v n thi u h tătrongăn c và chuy năđ i n n kinh

t đ t o ra m căt ngătr ngăcaoăh n Các qu c gia giaiăđo n phát tri năđ u v i dungăl ng v n nh s có nh ngăc ăh iăđ uăt ăv i t su t hoàn v năcaoăh năsoăv i

các n n kinh t phát tri n Do v y, ch c n các qu c gia này s d ng v năvayăđ đ u

t ăs n xu t thì t ngătr ng s t ngăvàăchoăphép h thanh toán các kho n n vay k p

th i.ă i uănàyăc ngăhàmăỦăr ng trong ng n h n t n t i m i quan h t l thu n gi a

n n căngoàiăvàăt ngătr ng kinh t N n c ngoài là m t b ph n quan tr ng

c a n công.ăDoăđó,ăhàmăỦăchínhăsáchănàyăc ngăđúngăv i m i quan h gi a n công vàăt ngătr ng kinh t Soludo (2001) trong nghiên c u c a mình, ch ra r ng chu

k n có 03ăgiaiăđo n:ătrongăgiaiăđo năđ u tiên n phát tri năđ b sung các ngu n

l c thi u h tătrongăn c; trongăgiaiăđo n th hai, quá trình s d ng n t o ra th ng

d ănh ngăcóăth khôngăđ bùăđ p các kho n thanh toán lãi su t; trong giaiăđo n th

ba, quá trình s d ng n ph i t o ra th ngăd ăđ đ trang tr i lãi và n g c

Các nghiên c u trên ch m iă đ c pă đ n m i quan h ng n h n gi a n vàă t ngă

tr ng kinh t ă gi i thích toàn di n m i quan h lâu dài gi a n vàăt ngătr ng

kinh t , lý thuy tăắDebtăoverhangẰăraăđ iăvàăđ căxemănh ăm t lý thuy t n n t ng

Lý thuy tănàyăđ c gi iăthíchăquaăđ th đ ng cong Laffer n

TheoăKrugmană(1988)ăđ nhăngh a ắdebtăoverhangẰălàătìnhătr ng s ti n d ki n chi

tr n s gi m d năkhiădungăl ng n t ngălên.ăLỦăthuy tăắdebtăoverhangẰăchoăr ng

n uănh ăn trongăt ngălaiăv t quá kh n ngătr n c a m tăn c thì các chi phí

d tính chi tr cho các kho n n đóăs kìm hưmăđ uăt ătrongăn căvàăđ uăt ăn c

ngoài, t đóă nhăh ng x uăđ năt ngătr ng.ăCácănhàăđ uăt ăti măn ngăs lo s r ng

khi qu c gia s n xu t càng nhi u thì h s b cácăn căđánhăthu n ngăh năđ chi

tr cho các kho n n n căngoài,ădoăđóăcácănhàăđ uăt ăs khó có th b các chi phí

đ uă t ă hi n t iă đ thu v s nă l ngă caoă h nă trongă t ngă lai.ă LỦă thuy tă ắdebtăoverhangẰăcònăđiăđ n m t k t qu r ngăh n,ăđóălàăm c n quá cao s làm gi m các uăđưiăc a chính ph cho các ho tăđ ng c i t c ăc u và tài khóa do có th làm gia

t ngăápăl c tr n ă ng th i, khi quy mô n côngăt ngălên,ăkhóăcóăth ch c ch c

r ng chính ph s vi n t i nh ngăchínhăsáchăgìăđ gi i quy t các kho n n ph i tr

Trên th c t ,ăng i ta cho r ng Chính ph có th dùng các công c tácăđ ngăđ n

đ uăt ăđ chi tr cho các kho n n

ng cong Laffer n (Hình 1.1) cho th y t ng n càng l n s điăkèmăv i kh n ngă

tr n càng gi m Trên ph n d c lên c aăđ ng cong, giá tr hi n t i c a n càng

t ngăs điăcùngăv i kh n ngătr n c ngăt ngălên.Trênăph n d c xu ng c aăđ ng

cong, giá tr hi n t i c a n càngăt ngăl iăđiăkèmăv i kh n ngătr n càng gi m

nh c aăđ ng cong Laffer n làăđi m mà t iăđóăs t ngălênătrongăt ng n b tăđ u

t o ra gánh n ngăchoăđ uăt ,ăc i t kinh t và các ho tăđ ngăkhác,ăđi m này có th liênăquanăđ năđi m mà t iăđóăn b tăđ u nhăh ngăng c chi uăđ năt ngătr ng

Do v y, m c n h p lí, vay n t ngălênăs cóătácăđ ng tích c căđ năt ngătr ng

Ng c l i, t ng n tíchăl yăl n s có th c n tr t ngătr ngădoătácăđ ng x uăđ n tíchăl yăv n s n xu tăvàăt ngătr ngăn ngăsu t các nhân t t ng h p Bên c nhăđó,ămôiătr ng chính sách c a Chính ph c ngă nhăh ngăđ n m i quan h gi a n và

Khiăch aăđ tăắdebtăoverhangẰ,ăn côngătácăđ ng tích c călênăt ngătr ng kinh t ,

bi u hi n c th :

- N công làmăgiaăt ngăngu n l căchoăNhàăn c, quaăđóălàm t ngăc ng ngu n v n

đ phát tri năc ăs h t ng, t ngăkh n ngăđ uăt ăđ ng b c aăNhàăn c và t ngă

n ngăl c s n xu t cho n n kinh t

- Huyăđ ng n công góp ph n t n d ng ngu n tài chính nhàn r iătrongădânăc qua đóăđemăl i hi u qu kinh t cho c khu v c công l n khu v căt , góp ph n th căđ y

t ngătr ng kinh t

- N công s t n d ngăđ c s h tr t n c ngoài và các t ch c tài chính qu c

t ,ăquaăđóăgópăph năthúcăđ y quan h h p tác kinh t songăph ng ho căđaăph ng,ăquaăđóăthúcăđ y n n kinh t đ tăn căt ngătr ng

Khiăv tăắdebtăoverhangẰ,ăn công s gây áp l c lên chính sách ti n t ,ăđ c bi t là

t các kho n tài tr ngoàiăn c.ăDoăđó,ăn u k lu t tài chính c aăNhàăn c lõng l o,

n công s t ra kém hi u qu và tình tr ngăthamănh ng, lãng phí s tràn lan n u

thi uăc ăch giám sát ch t ch vi c s d ng và qu n lý n công d năđ nătácăđ ng

tiêu c călênăt ngătr ng kinh t

1.2 T ng quan các k t qu nghiên c u tr c đơy

1.2.1 Các nghiên c u c a tác gi n c ngoài

- Cunningham (1993) v i nghiên c u 16ă n c đangă phátă tri n trongă giaiă đo n

1971-1979 đưăk t lu n t ng n cóătácăđ ng tiêu c c lên t ngătr ng kinh t và m c

n cao s làm gi măn ngăsu t c a c laoăđ ng và ngu n v n

- Fosu (2008) trong bài nghiên c u v i 35 n căchâuăPhiăđưăch ng minh s t n t i

c a lý thuy tăắdebtăoverhangẰ.ă

- Nghiên c u c a Lin (2000) ch ng minh r ng khi lãi su t th c l năh năt căđ t ngă

tr ng kinh t thì s tíchăl yăn Chính ph khôngălàmăgiaăt ngălưiăsu t th c;ăđ ng

th i s giaăt ngătrong n Chính ph s làm gi m t căđ t ngătr ng kinh t

- M t nghiên c u khác c a Lin và Sosin (2001) s d ng d li u chéo t i 77ăn căđ

ki m tra m i liên h gi a n n căngoàiăvàăt ngătr ng kinh t (tính b ng GDP bìnhăquânăđ uăng i) Nghiên c u ch ra r ng n n căngoàiăcóătácăđ ng tiêu c c

đ n t ngătr ng kinh t châu Phi, châu M Laătinhăvàăcácăn c công nghi p Tuy nhiênătácăđ ng này ch đángăk châuăPhi;ăđ i v iăcácăn c châu M La tinh và cácăn c công nghi păthìătácăđ ngănàyălàăkhôngăđángăk T iăchâuăÁăvàăcácăn c đangăphátătri n thì m i quan h này là tích c c, tuy nhiên c ngăkhôngăđángăk

- S d ng b s li u 93ă n că đangă phátă tri nă trongă giaiă đo n 1969 ậ 1998,

Catherine Pattillo (2011)ăđưăch ng minh r ng n n căngoàiătácăđ ngăng c chi u

đ năt ngătr ngăGDPăbìnhăquânăđ uăng i khi t l giá tr hi n t i c a n trên xu t

kh u là 160-170% và trên GDP là 35-40%

- Alfredo Schclarek (2004) nghiên c u m i quan h gi a n n căngoàiăvàăt ngă

tr ng kinh t cácăn căđangăphátătri năvàăcácăn c công nghi p Nghiên c u ch

ra r ng, cácăn căđangăphátătri n m i quan h là tuy n tính và tiêu c c; trong khi cácăn c công nghi p thì không có m i quan h ho c m i quan h là phi tuy n

Ngoài ra, nghiên c u còn ch ra r ngăt ngătr ng không có m i quan h v i d ch v

n ;ăđi u này hàm ý r ng n n c ngoài có th làm gi mătíchăl yăv n, d năđ n l n át

các ho tăđ ng kinh t cácăn căđangăphátătri n

- V i nghiên c u s li u d li u b ng t iă45ăn căđangăphátătri n, Adam và Bevan (2005)ăđưăk t lu n n cao s nhăh ng x uăđ n thâm h t ngân sách vàăng ng

thâm h t là 1,5% GDP

- Theo nghiên c u c a Clements và Bhattacharya (2003), Catherine Pattillo và c ng

s (2011) thì n có m iăt ngăquanăngh ch bi n v iăt ngă tr ng kinh t và m i

t ngăquanănàyăs ngày càng m nh m khi n đ tăđ năng ng nh tăđ nh

- S.Malik vàăc ngăs ă(2010) s d ng d li u chu i th iăgianătrongăgiaiăđo n

1972-2005 ki mă traă tácă đ ng c a n n că ngoàiă lênă t ngă tr ng kinh t Pakistan

Nghiên c u s d ng mô hình tuy n tính kinh t đ n gi n v iăt ngătr ng GDP là

bi n ph thu c và n n c ngoài, d ch v n là bi năđ c l p Nghiên c u ch ra r ng

n n c ngoài và d ch v n tácăđ ng tiêu c călênăt ngătr ng kinh t Pakistan

- Nghiên c u c a C.Checherita và P.Rother (2010) s d ng d li u b ng 12ăn c

khu v căchâuăÂuăđưătìmăraăđ c m i quan h phi tuy n gi a n Chính ph vàăt ngă

tr ng GDP bình quân đ uăng i.ăNg ng n n m trong kho ng 90-100% GDP

V tă quaă ng ng này, n s tácă đ ng tiêu c că lênă t ngă tr ng GDP Tuy nhiên

nghiên c uăc ngăch ra r ng v i m t m c tin c yăthìătácăđ ng tiêu c c c ngăđưăx y

ra tr căđâyăkhi n v t m c 70% Nghiên c uăc ngăch ra r ng n tácăđ ng lên

t ngătr ng thông qua ti t ki măt ănhân,ăt ngăn ngăsu t nhân t ,ăđ u tu công, lãi

su t th căvàădanhăngh a trong dài h n

- Nghiên c u c a C.M.Reinhart và K.S.Rogoff (2010a,b) khai thác b d li u chu i

th i gian trong th i k dàiă200ăn măc a 44 n n kinh t m i n i và tiên ti n, qua

3.700 quan sát v n côngă đ tìm ra m i quan h gi a m c n côngă cao,ă t ngă

tr ng và l m phát D a vào t l n trên GDP c a m iă n c, nghiên c u chia thànhă04ănhómăn c: (1) nhóm n th p:ăd i 30%, (2) nhóm n trung bình: t 30

đ n 60%, (3) nhóm n cao: t 60ăđ n 90%, (4) nhóm n r t cao: trên 90% Nghiên

c u tìm ra m i quan h y u gi a n vàă t ngă tr ng kinh t khi n m c bình

th ng.ă i v i nh ngăn c có n kho ng 90% GDP, t căđ t ngătr ng kinh t

trung bình th păh năsoăv iăcácăn c m c n khác

- Nghiên c u c a Andrea F.Presbitero (2010) t i nh ngăn căđangăphátătri n có thu

nh p th păvàătrungăbìnhătrongăgiaiăđo n 1990-2007 ch ra r ng n côngătácăđ ng

tiêu c căđ năt ngătr ng kinh t lênăđ năng ng 90% GDP (debt overhang) và khi

v tăquaăng ng này thìătácăđ ng c a nó tr nên không thích h p Hi u ng phi

tuy n tính này có th đ c gi i thích b i các y u t mang tính qu c gia b iăvìăắdebtăoverhangẰăch h n ch s t ngătr ng kinh t cácăn c có các chính sách kinh t

ph nătr măm iăn mătrongăt ngătr ngăGDPăbìnhăquânăđ uăng i th căhàngăn m,ă cácăn c có n n kinh t tiên ti n thì s tácăđ ng nh h nă(kho ngă0,15ăđi m ph n

tr m).ăNghiênăc uănàyăđ aăraătínhătoánălàăkinhăt M n mă2013ăs m tă0,6ăđi m

ph nătr măvàăch t ngă2,3-2,8%; kinh t t iă 4ăn c Hy L p, Italia, B àoăNha,ă

Ireland v n chìm trong suy thoáiăvàăt ngătr ng th t lùi, do t l n công t i 4 qu c giaănàyăđangăchi m 118-153% GDP

Tuy nhiên, m t s nghiên c u khác không th a nh n m i quan h này, nh t là t i

nh ngăn căcóăđi u ki n phát hành ti nănh ăM Nghiên c u do hai nhà kinh t h c

Pháp ti năhànhăn mă2012ăth măchíăđ aăraăk t lu n, kinh t v năt ngăkhiăt l n côngăv tăng ng 115% GDP Joseph Gagnon (t ng làm vi c t i Ngân hàng Trung

ng M - FED) cho r ng, t l 90% c a Rogoff và Reinhart là con s t năth ngă

th t s ,ănh ngăkhôngăcóăng ng này t i nh ng qu c gia ki măsoátăđ c ti n t mà

h điăvay.ăT l n công t i khu v căđ ng euro r t th p,ănh ngăkhuăv c này v n

n mă trongă suyă thoáiă vàă t ngă tr ng kinh t ti p t c gi mă 0,3%ă trongă n mă 2013.ăTrongăđó,ăkinhăt TâyăBanăNhaăn mă2012ăb gi m 1,4%, m c dù n công ch chi m

77,4% GDP (Ngu n: www.tapchitaichinh.vn)

- Qua nghiên c u b ng lý thuy t và th c nghi m trên 101 qu c gia (75 qu c gia

đangăphátătri n và 26 qu c gia phát tri n),ătrongăđóăcóăVi tăNam,ătrongăgiaiăđo n

1980-2008 v m i quan h trong dài h n gi a n côngăvàăt ngătr ng kinh t , các

chuyên gia kinh t c aăWorldăbankă(2010)ăđưăcungăc p m t n n t ng cho s phát

tri n các nghiên c u ch ng minh s t n t iăng ng n vàă cătínhăng ng n (n

công trên GDP) cho t ng qu căgia,ăđ t đóăcóănh ng chính sách phù h păđ i phó

v iănguyăc ăkh ng ho ng n đangăđeăd aăcácăn c có n n c ngoài cao hi n nay

K t qu nghiên c u cho th yăng ng n (debt threshold) trung bình dài h n c a n

công so v i GDP là 77% cho toàn m u (g m các qu căgiaăđưăphátătri năvàăđangă

phát tri n)ăvàă64%ăchoăcácăn căđangăphátătri n N u n côngăv t qua m c 77%

thì m iă đi m ph nă tr mă t ngă thêmă trongă t l n công trên GDP s làm m tă điă0,0174ăđi m ph nătr măt ngătr ng th cătrungăbìnhăhàngăn m.ăD iăng ng này,

m iă đi m ph nă tr mă t ngă thêmă trongă t l n công trên GDP s làmă t ngă 0,065ă

đi m ph nă tr mă t ngă tr ng th că trungă bìnhă hàngă n m.ă (Ngu n:

www.tapchitaichinh.vn)

- Nghiên c u c a Cristina Checherita, Philipp Rother (2010) t i 12 qu c gia khu

v căđ ng euro trong kho ng th iăgiană40ăn măb tăđ u t n mă1970ăchoăth y t n t i

m tătácăđ ng phi tuy n tính c a n chính ph lênăt ngătr ngăGDPăbìnhăquânăđ u

ng i.ăTheoăđó,ăkhiăt l n Chính ph m c 90-100% GDP s là m tăb c ngo c

gây nhăh ng tiêu c călênăt ngătr ng trong dài h n Trong kho ng tin c y thì khi

t l n Chính ph m c 70-80%ăGDPăc ngăđưăb tăđ u nhăh ng tiêu c căđ n

t ngătr ng kinh t và kêu g i m t chính sách n th n tr ngăh n.ă ng th i, nghiên

c uăc ngăch ra r ng s thayăđ iăhàngăn mătrongăt l n công và t l thâm h t

ngân sách so v i GDP có nhăh ng tiêu c c và tuy nătínhălênăt ngătr ng GDP bìnhăquânăđ uăng i N chính ph tácăđ ng lên t căđ t ngătr ng kinh t thông

qua các kênh: ti t ki măt ănhân;ăđ uăt ăcông;ăn ngăsu t t ng nhân t (TFP) và lãi

su t th căvàădanhăngh aătrongădàiăh n T gócăđ chính sách, k t qu nghiên c u

ng h gi m n đ t ngătr ng kinh t trong dài h n

- V i nghiên c u v m i liên h gi a t l n chính ph trên GDP v iăt ngătr ng

thu nh păbìnhăquânăđ uăng i th c t t iăụă trongăgiaiă đo n 1861-2009, Fabrizio

Balassone, Maura Francese, Angelo Pace (2011)ăđưă ng h gi thuy t n công có tácăđ ng tiêu c căđ i v iăt ngătr ng kinh t và s tácăđ ng này ngày càng m nh

m khi n côngătrênăGDPăv t quá t l 100%;ăđ ng th i nghiên c uăc ngăch ra

r ng n n căngoàiăcóătácăđ ng m nh m đ i v iăt ngătr ng kinh t h năn trong

n c

- Nghiên c u c a Cecchetti, Mohanty và Zampoll (2011) kh ngăđ nh có m iăt ngă

quan ngh ch bi n gi a n côngăvàăt ngătr ng kinh t nh ng n n kinh t m i n i

và m iă t ngă quană nàyă s ngày càng m nh m khi n côngă đ tă đ n 90%GDP

(Ngu n: www.tapchitaichinh.vn)

- Bên c nhăđó,ăCottarelliăvàăCarloă(2011)ăcònăki n ngh ngoài v năđ liênăquanăđ n

t ngătr ng phát sinh t kh ng ho ng n thì c n quan tâm v năđ liênăquanăđ năt ngă

tr ng phát sinh t m c n cao, th m chí là t n b n v ng

- D.Ekanayake (2011) s d ng lãi su t th c, t giá h iăđoáiăvàăt l t ngătr ng

kinh t đ quy tăđ nh t l n trên GDP Nghiên c u ch ra r ngăvàoăn mă2015,ăs giaăt ngătíchăc c 1% s t o nên s s t gi m trong n trên GDP là 2,4% và n uăđ t

n c duy trì t l t ngătr ngăhàngăn mălà 8% trong trung h n thì t l n trên GDP

s đ t kho ng 65% trongăđi u ki n các y u t v ămôăkhôngăthayăđ i

- Nghiên c u c a A.Greiner (2011) ch ra r ng m t s giaăt ngătrongăt l n trên

GDP s làmăgiaăt ngăt l th ngăd ătrênăGDP

- Nghiên c u c a Hemantha Kumara, N.S.Cooray (2013) t i Sri Lanka trong giai

đo n 1960-2010 đưăch ra m i quan h gi a n côngăvàăt ngătr ng GDP bình quân

đ uăng i là phi tuy n,ăđ căđ nhăl ngăthôngăquaămôăhìnhă(1)ănh ăsau:

Trongăđó:ă

+ gt là t căđ t ngătr ngăGDPăđ u ng iăn măt,ăđ i di năchoăt ngătr ng kinh t

+ ln(GDPP)t-1 là logarităc ăs t nhiên c aăGDPăđ uăng i tr 01 k so v i n măt,

đ i di n cho thu nh păGDPăđ uăng i th iăđi măđ u

+ ln(Debt to GDPt) là logarităc ăs t nhiên c a t l n công trênăGDPăn măt, dùng

đ tìmăraăng ng n

+ GCFt là t ngătr ng trong t l tíchăl yătàiăs nătrênăGDPăn măt,ăđ i di n cho tác

đ ng c aăđ uăt ălênăt ngătr ng kinh t

+ Popgt là t ngătr ng dân s n măt

+ Xt đ i di n cho các bi n ki m soát: t căđ t ngătr ngăth ng m i,ăt ngătr ng

trong s ti n b ,ăt ngătr ng trong t l bi t ch ,ălogarităc ăs t nhiên c a t l

thâm h t c a Chính ph trên GDP và lãi su t vào n măt

+ D1971, D1972, D2001 là các bi n gi đ căđ aăvàoămôăhìnhăđ tránhătácăđ ng b t

th ng c a n n kinh t khiăt ngătr ng v i t căđ âm l năl tăvàoăcácăn mă1971,ă

1972, 2001

Thông qua vi c ki m tra tính d ng c a các chu i d li uă(hàngăn m,ătrungăbìnhăl p

và không l pă02ăn măvàă03ăn măc a các chu i d li u), nghiên c uăđưătìmăraăch có

các bi n h i quy chu i d li uăhàngăn măvàătrungăbìnhă02ăn măkhôngăl p là d ng Doăđó,ănghiênăc u s d ng d li uăhàngăn măvàăd li uătrungăbìnhă02ăn măkhôngă

l păđ n m b tădaoăđ ng trong ng n h n và ti n hành h i quy

ng th i,ăđ ki m soát hi năt ng n i sinh, nghiên c uăc ngăti n hành h i quy mô

hình v i các bi n công c là giá tr tr c a t l n công trên GDP và giá tr c a các

bi n ki m soát khác

B ngăph ngăphápăh i quy OLS và vi cătìmăng ng n theoăph ngăphápătoánăh c

(tìm nghi m c aăph ngătrìnhăb c 02 thôngăquaăđ o hàm b c 01), nghiên c uăđưăch

ra r ng vi c h i quy mô hình theo d li u chu i th i gian trung bình không l p 02

n măchoăk t qu t t nh t và ng ng n công tìmăđ c t i Sri Lanka là 59,42% GDP

phù h p v i m că tiêuă ng ngă Ngână hàngă Trungă ngă đ t n că nàyă h ngă đ n

V tăquaăng ng này, n công s tácăđ ng tiêu c căđ nătr ngăGDPăbìnhăquânăđ u

ng i

1.2.2 Các nghiên c u c a tác gi trong n c

- Trongăn c hi năch aăcóănhi u nghiên c u s d ngămôăhìnhăđ nhăl ngăđ gi i thíchătácăđ ng c a n công đ năt ngătr ng kinh t Vi t Nam, ch y u ch là nh ng

nghiên c u mang tính ch t th ng kê

- Nghiên c u c a Ph m Th Anh d a trên s k t h p mô t th ng kê và mô ph ng

s đ ngătrênăt p chí kinh t và phát tri năn mă2011ăchoăth y v c ăb n n công Vi t

Nam có tính b n v ng và thanh kho n c a Vi t Nam hi n v n d iăng ng an toànăthôngăth ng Tuy nhiên tình hình kinh t v ămôăđangăx uăđiănhanhăchóngănh ă

m t k t qu c a các kho n n côngăt ngăcaoătrongăth i gian g năđây.ăV i m c tiêu

c a chính ph Vi t Nam, các k ch b n chu n ng ý r ng t l n công c a Vi t Nam

trên GDP s t ngălênăkho ngă65%ăvàoăn mă2015ăvàăsauăđóă82%ătrongăn mă2020.ă

i m t v i nh ng r iăroăngàyăcàngăt ngăc a n công và s h n ch c a các ngu n

thu ti măn ng,ăcáchăduyănh tăđ các chính ph đ tránh m t cu c bùng n n công

là gi m chi tiêu công m t cách nghiêm túc và kiên trì

CH NG 3: D LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U

3.1 Thu th p d li u

D li u cho các bi n nghiên c u đ c thu th p trongăgiaiăđo n t 1986ăđ n 2013 t

ngu n s li u th ng kê c a WB, IMF, The Economist, T ng c c th ng kê và Ngân

hàngăNhàăn c

Các s li u theo các bi n c a mô hình h u h t là s n có t các ngu n s li u trên

i v i nh ng bi n không có s li u tr c ti p thì tác gi th c hi n tính toán gián

ti p t nh ng ngu n s li u s n có

Tuy nhiên, có m t vài s li u c aăcácăn mădoăkhôngăđ c h th ng trên các ngu n

d li u này nên nghiên c u ph i tham kh o t các trang web ho c bài báo, tin t c

liênăquanăđ đ m b oăcóăđ c chu i s li u liên t c

3.2 Mô hình nghiên c u

Nghiên c u này s d ng mô hình h i quy phi tuy n tính c a Hemantha Kumara, N.S.Cooray (2013) vì Sri Lanka là m t n n kinh t m i n i, thu nh p trung bình

th p, t ngăđ ng v i Vi t Nam, cùng thu c khu v c châu Á, th i gian th c hi n khá

m i, phù h p tình hình kinh t hi n t i Nghiên c u th c hi n h i quy d li u chu i

th i gian Các bi n nghiên c uă đ c ch n theo mô hình c a Hemantha Kumara,

N.S.Cooray (2013)

Do s li u quan sát thu th păđ c trong bài nghiên c uăđ c l y theo d li u hàng

n mătrongăgiaiăđo n 1986-2013 nên s quanăsátăthuăđ c th p (28 quan sát) nên

nghiên c u ch ti n hành th c hi n h i quy và ki măđ nh trên d li u chu i hàng

n m.ăKhôngăth c hi n h i quy theo các s li uătrungăbìnhă02ăn măvàă03ăn măl p và

không l p

ng th i, nghiên c uăc ngăkhông xem xét mô hình s d ng bi n công c là bi n

tr c a các bi n gi i thích do theo nghiên c u c a Hemantha Kumara, N.S.Cooray (2013) thì các k t qu thuăđ c t môăăhìnhănàyăkhôngăcóăỦăngh aăkinhăt cao

Mô hình nghiên c u c th :

gt=ă 0+ă 1ln(gdpp)t-1 +ă 2ln(dtgdpt)ă+ă 3[ln(dtgdpt)]2 +ă 4gcft +ă 5popgt + 6totgt + 7litgt +ă 8irt + 9giot + 10bdtgdpt + 11d1988 + 12d1989 + 13d1998 + t (2)

Trongăđó,ăcácăbi n trong mô hình đ c trình bày trong b ng 3.1

B ng 3.1: Các bi n trong mô hình nghiên c u

đ uă ng iă n mă tă tr GDPă đ u

ng iă n mă t-1,ă sauă đóă l y hi u

s nàyăchiaăchoăGDPăđ uăng i

n mă t-1.ă Trongă đó,ă GDPă đ u

ng iă n mă tă b ngă GDPă n mă tă

chia dân s n măt

Bi n đ c l p (bi n gi i thích)

Logarităc ăs t nhiên c a GDP

đ uăng iăn măt-1 ln(gdpp)t-1

i di n cho thu nh păGDPăđ u

ng i th iăđi măđ u

c tính b ng cách l y logarit

c ă s t nhiên c aă GDPă đ u

ng iăn măt-1

Logarităc ăs t nhiên c a t l

n trênăGDPăn măt ln(dtgdpt)

T l n trênăGDPăđ cădùngăđ tìmăraăng ng n

c tính b ng cách l y logarit

c ăs t nhiên c a t l n trên GDPă n mă t.ă Trongă đóă n trên GDPă n mă t b ng n n mă tă chiaă

Bi năbìnhăph ngăđ căđ aăvàoă

đ ki mă đ nh tính phi tuy n

trong m i quan h gi a n và

t ngătr ng kinh t

T ngătr ng trong t l tíchăl yă

tài s nătrênăGDPăn măt gcft

i di năchoătácăđ ng c aăđ uăt ălênăt ngătr ng kinh t

c tính b ng cách l y t l

tíchă l yă tàiă s n trên GDP n mă tă

tr t l tíchăl yătàiăs n trên GDP

c tính b ng cách l y dân s

n mătătr dân s n măt-1,ăsauăđóă

l y hi u s này chia cho dân s

n măt-1

T ngătr ngăth ngăm iăn măt totgt

âyă làă ch s c a n n kinh t

m ,ă đ c dùngă đ n m b t các

cú s c bên ngoài

c tính b ng cách l y t l

th ngă m i n mă tă tr t l

th ngă m i n mă t-1,ă sauă đóă l y

hi u s này chia cho t l th ngă

m iă n mă t-1.ă Trongă đó,ă t l

nh p h c trung h c

c tính b ng cách l y s li u

th ng kê h c sinh nh p h c trung

h c n mă tă tr s li u th ng kê

h c sinh nh p h c trung h c n mă

t-1,ă sauă đóă l y hi u s này chia

cho s li u th ng kê h c sinh

nh p h c trung h c n măt-1

Bi nă đ că đ aă vàoă đ n m b t tácă đ ng c a chính sách ti n t lênăt ngătr ng kinh t

S li u l y theo lãi su t danh

ngh aăcôngăb c aăNhàăn c

m c a n n kinh t n măt giot

c tính b ng cách l y t ng

c a giá tr xu t, nh p kh u hàng hóa, d ch v n mătăchiaăchoăGDPă

tránhă tácă đ ng tiêu c c c a

giá tr âmătrongăt ngătr ng kinh

t n mă1988ălênăk t qu c a mô

hình

Nh n giá tr 1 t iă n mă 1988ă và

nh n giá tr 0 t iăcácăn măkhác

tránhă tácă đ ng tiêu c c c a

giá tr âmătrongăt ngătr ng kinh

t n mă1989ălênăk t qu c a mô

hình

Nh n giá tr 1 t iă n mă 1989ă vàă

nh n giá tr 0 t iăcácăn măkhác

Bi n gi d1998

tránhă tácă đ ng tiêu c c c a

giá tr âmătrongăt ngătr ng kinh

t n mă1998ălênăk t qu c a mô

hình

Nh n giá tr 1 t iă n mă 1998ă vàă

nh n giá tr 0 t iăcácăn măkhác

phù h p v iămôăhìnhăt ngătr ng kinh t ,ăquanăđi m lý thuy t và các nghiên c u

th c nghi măđưătrình bày ph n trên, ta gi đ nh n công c a Vi tăNamăch aăv t

ng ngăanătoànăắthresholdălevelẰ và mongăđ i d u c a các h s trong mô hình (2)

theo b ng 3.2

K v ng v d u c a các h s trong mô hình nghiên c u đ c k v ng theo k v ng

v d u c a các h s trong mô hình nghiên c u c a Hemantha Kumara, N.S.Cooray (2013)

B ng 3.2: K v ng v d u c a các h s trong mô hình nghiên c u

H s K v ng

1 - Khi thu nh păGDPăđ uăng i th iăđi măđ u t ngăs d năđ n

t căđ t ngătr ngăGDPăđ uăng i gi m

2 + Nghiên c u k v ng n côngă tácă đ ng tích c că đ nă t ngă

tr ng kinh t

3 - V i k v ngătìmăđ căng ng n làăđi m c căđ i nên h s

c a bi năbìnhăph ngăđ c k v ng mang d u âm (-)

4 + Tíchăl yătàiăs n hay đ uăt ăd ki n s có nhăh ng tích c c

đ n t ngătr ng kinh t

5 - Dân s t ngăs làm t căđ t ngătr ngăGDPăđ uăng i gi m

Vi t Nam hi năđangăhòaănh p sâu r ng vào kinh t th gi i

nên nghiên c u k v ng các cú s c bên ngoài s nhăh ng

tích c căđ năt ngătr ng kinh t

7 + Ch tă l ng ngu n nhân l c đ c k v ng s tácă đ ng tích

c căđ năt ngătr ng kinh t

8 -/+ Lãi su t có th tácă đ ng tiêu c c ho c tích c că đ nă t ngă

tr ng kinh t tùy thu c vào chính sách ti n t c aăNhàăn c

9 + m c a n n kinh t đ c k v ng tácăđ ng tích c căđ n

t ngătr ng kinh t

10 - Thâm h tăngânăsáchălàmăt ngăkh n ngăvayăn doăđóăk v ng

góp ph nătácăđ ng tiêu đ năt ngătr ng kinh t

3.3 Ph ng pháp nghiên c u

C ngănh ăph ngăphápănghiênăc u c a Hemantha Kumara, N.S.Cooray (2013), tác

gi s d ng ki măđ nh nghi măđ năv (Unitărootătest)ăđ ki m tra tính d ng c a các

bi n nghiên c u.ăSauăđóăti n hành h i quy b ngăph ngăphápă căl ngăOLSăđ xácă đ nh m i liên h gi a bi n ph thu c và các bi nă đ c l p Cu i cùng, b ng

ph ngăphápătoánăh c, tìmăraăng ng n công t iă uăt i Vi t Nam

DTPOP (USD)

0 100 200 300 400

DTGDP (%)

th 4.1 S ăphânăb ăt ăl ăn ăcôngătrênăGDPăvàăt ăl ăn ăcôngătrênădânăs

(Ngu n: tác gi s d ng ph n m m Eviews6 đ v )

Quaă đ ă th ă 4.1ă taă th y,ă trongă giaiă đo nă 1986-1992,ă gánhă n ngă n ă côngă trênă đ uă

ng iăt ngăcaoăđ tăm că355,47ăUSDăn mă1992,ăt ngă ngăt ăl ăn ăcôngătrênăGDPă

c ngăđ tăm căk ăl că359,56%ăn mă1990.ăGánhăn ngăn ăcôngătrênăđ uăng iăxoayăquanhăm căk ăl căr iăđ tăng tăgi măxu ngăm că160,47ăUSDătrongăn mă2001ăđ ăr iăquayăđ uăt ngăm nhăchoăđ năn mă2013ăđ tăm că863,94ăUSD,ăm căk ăl cătrongăsu tăgiaiăđo nănghiênăc u.ăTrongăkhiăđó,ăm căn ăcôngătrênăGDPăquayăđ uăgi măm nhă

xu ngăm că35,17%ăn mă2002ăvàădaoăđ ngăquanhăm cănàyăchoăđ năn mă2013ăđ tă

m că45,22%.ă i uănàyăchoăth yăm cădùăn ăcôngă ăVi tăNamătrongăgiaiăđo năsauă

t ngăcaoănh ngăkèmătheoăđóăt căđ ăt ngătr ngăc aăkinhăt ăVi tăNamăc ngăm nhă

m ,ăcóăth ăđ măb oăđ căgánhăn ngăn ăcông.ăHayănóiăcáchăkhác,ăn ăcôngăVi tăNamăchoăđ năhi nănay v năn mătrongăgi iăh năanătoàn

TheoăB nătinăn ăcôngăs ă2ăxu tăb năthángă10/2013ăc aăB ăTàiăchính,ăđ năh tăn mă2012,ăt ngăn ăcôngăc aăVi tăNamălàă55,7%ăGDP.ăTrongăđó,ăn ăChínhăph ăchi mă43,3%,ă n ă Chínhă ph ă b oă lưnhă chi mă 11,6%ă vàă n ă c aă chínhă quy nă đ aă ph ngăchi mă0,8% S ăli uănàyăv năn mătrongăng ngăanătoànătheoăkhuy năcáoăc aăcácăt ă

ch căqu căt ă(d iă65%ăGDP).ă

B ăTàiăchínhăc ngănh ăthànhăviênăChínhăph ănhi uăl năkh ngăđ nhăn ăcôngăch aă

ch mătr n.ăNh ngăt iăcácăh iăth oăkhoaăh c,ănh căt iăn ăcôngăVi tăNam,ăcácăchuyênăgiaă đ uă khôngă kh iă loă ng i.ă T iă Di nă đànă Kinhă t ă mùaă xuân,ă Ti nă s ă Tr nă ìnhă

Thiên - Vi nătr ngă Vi năKinhăt ăVi tăNamăchoăr ngăn u tínhăđ ,ăn ăcôngăVi tăNamăph iălênăt iăg nă100%ăGDP

Soăv iăcácăn cătrongăkhuăv că ôngăNamăÁ,ăt ngăn ăcôngăvàăn ăbìnhăquânăVi tăNamăv nă ăm căth pănh t.ă ngăđ uăkhuăv călàăSingaporeăv iăkh iăn ătrênă302ăt ăUSD,ătheoăsauălàăIndonesiaăv iăh nă263,8ăt ăUSD.ăSingaporeăc ngălàăn căcóăn ătrênăGDPăl nănh tă(94,7%).ăTh pănh tăl iălàăIndonesiaăv iăch ă25,4%

Theoă Theă Economistă Intelligenceă Unit,ă n ă côngă c aă Vi tă Namă n mă 2001ă m iă làă

11,5 t ăUSD,ăt ngăđ ngă36% GDP, bìnhăquânăm iăng iăgánhăs ăn ăcôngăx păx ă

144 USD Nh ngătínhăđ năh tăn mă2010,ăn ăcôngăđã t ngălênă55,2ăt ăUSD,ăt ngă

đ ngă54,3% GDPăvàăhi năt i,ăVi tăNamăđ căx păvàoănhómăn căcóăm căn công

trên trung bình

Ngoàiăra,ăc ngătheoăTheăEconomist,ăm căn ăcôngătínhătrênăđ uăng iăc aăVi tăNam

hi nănayăn uăsoăsánhăv iăTrungăQu c,ăIndonesia,ăMalaysia,ăPhilippines, Thái Lan thìăkhôngăph iălàăcao.ăTuyănhiên,ăn uăsoăm căn ăcôngăbìnhăquânăđ uăng iăc aăVi t

Nam cácăgiaiăđo nătr căthì ch căch năm căn ăcôngătínhătrênăđ uăng iăc aăVi tă

Nam s ăti păt c giaăt ng trongănh ngăn măt i

Th căhi năx ălỦăd ăli uăt ăcácăs ăli uăthuăth păđ căb ngăph năm măEviewă6.0ătaă

đ căb ngăth ngăkêămôăt ăcácăbi nătheoăb ngă4.1

B ng 4.1 Th ngăkêămôăt ăcácăbi nătrongămôăhình

(Ngu n: tác gi s d ng ph n m m Eviews6 đ tính toán)

Qua b ng 4.1 ta có th nh n xét v th tr ng bi u hi n qua các bi n c a mô hình

nh ăsau:

- N n kinh t Vi tăNamăgiaiăđo n 1986-2013ăđ t m căt ngătr ng trung bình hàng

n mălàă12% Trongăđó, t căđ t ng cao nh t là 82,6% Do nhăh ng c a cu c kh ng

ho ng n công châu Âu nói riêng, n n kinh t toàn c uănóiăchung;ăđ ng th i v i

chính sách ki m ch l m phát, năđ nh kinh t v ămôăc a Chính ph và nh ng di n

bi n ph c t p c a lãi su t, h th ng tài chính ngânăhàngănênăt ngătr ng kinh t đưă

ch uătácăđ ng tiêu c c Doăđó, m căt ngătr ng kinh t Vi t Nam trongăgiaiăđo n này

đ t m c th p nh t t i m c -7,6%

- T ng thu nh p qu c n iăbìnhăquânăđ uăng iătrongăgiaiăđo n này trung bình là 639

USD Trongăđóăcóăth iăđi m m cănàyăđ t giá tr cao nh t là 1.910 USD và th p nh t

là 443 USD khi n n kinh t Vi t Nam ch u nhăh ng c a cu c kh ng ho ng n

công châu Âu nói riêng và toàn c u nói chung Phát bi u t i H i th o, GS.TS V ngă

ình Hu - Tr ng ban Kinh t Trung ng cho r ng kinh t Vi t Nam hi n t i đưăraă

kh i tình tr ng kém phát tri n, b căvàoănhómăn căđangăphátătri n có m c thu nh p

trung bình (th p)

- T l n công trên GDP t i Vi t Nam đ t m c trung bình là 91,3% trong giaiăđo n

1986-2013 Trongăđó, có th iăđi m t l nàyăđ t m c cao nh t 359,5% khi n n kinh

t Vi t Nam ch u nhăh ng c a cu c kh ng ho ng n công châu Âu nói riêng và

toàn c uănóiăchungăvàăđ t giá tr th p nh t là 0,5% V i m c n công trên GDP trong 05ăn măg năđâyăch xoay quanh m c 40%-50% cho th y n công Vi t Nam v n n m trongăng ng an toàn

- T căđ t ngătr ngătíchăl yăt ng tài s năhayăđ uăt ăt i Vi tăNamătrongăgiaiăđo n nàyăđ t trung bình 1,25% Trongăđóăcóăth iăđi măđ t m c cao nh t 37,5% và do tác

đ ng c a kh ng ho ng n công toàn c u c ngănh ăvi c s d ng không hi u qu các

kho năđ uăt ă(đ c bi tălàăđ uăt ăcông) nên t l này đ t m c th p nh t t i -4,64%

- T căđ t ngătr ng dân s Vi tăNamăđ t m c trung bình 1,5%ătrongăgiaiăđo n này

đ t m că t ngă tr ng cao nh t là 2,5% và th p nh t là 1,04%.ă i u này cho th y

chính sách dân s Vi tăNamăđ c th c hi n khá t t, quaăđóăgópăph năthúcăđ y gia

t ngăthuănh păbìnhăquânăđ uăng i, c i thi năđ i s ngăng i dân

- T ngătr ng th gi i suy gi m kéo theo nh ngăkhóăkh năv xu t kh u H u h t các

d báo c a các t ch c th gi iăđ u th ng nh t nh năđ nh v m t tri n v ng măđ m

h năc aăt ngătr ng kinh t toàn c u, trong b i c nh kh ng ho ng n công châu Âu cònăch aăth gi i quy t tri tăđ i u này d năđ năt ngătr ngăth ngăm i c a Vi t

Nam giaiăđo nănàyăcóălúcăđ t m c -3,5% S li u này cho th y s suy gi m m nh

s c c u trong n n kinh t và s suy y uăn ngăl c s n xu t và nhu c u c a các doanh

nghi p Vi t Nam Tuyă nhiênă c ngă cóă th iă đi m m că t ngă tr ngăth ngă m iă đ t

m c cao k l c 166,3% M căt ngătr ngăth ngămaiătrungăbìnhătrongăgiaiăđo n này

là 6,4%

- T căđ t ngătrungăbìnhătrongăt l ng iăcóătrìnhăđ trung h c là 2,7%.ăTrongăđó,

có th iăđi măđ t cao nh t v i m c 18,4% và th p nh t v i m c -1,2% T l này v n

còn th p so v i nhu c u phát tri n ngu n nhân l c ngày càng cao c aăđ tăn căđ

góp ph năthúcăđ yăt ngătr ng kinh t

- Lãi su t danhăngh aăhuyăđ ng c a n n kinh t trongăgiaiăđo n 1986-2013 đ t m c

trung bình là 23,18%.ăTrongăđóăcó th iăđi măđ t m c cao nh tălênăđ n 144% âyălà

th iăđi m Vi t Nam th c hi n chính sách lãi su t ti n g iăcaoăđ huyăđ ng ti n g i,

th c hi n chính sách th t ch t ti n t đ bình năv ămôăvàăgi m thi u tình tr ng l m

phát, t o ti nă đ quan tr ngă đ gi m lãi su t.ă ng th i v i vi c thanh kho n h

th ng ngânăhàngăđã có c i thi n, đ ng th iăđ phòng ng a gi m phát lãi su t huy

đ ng ngày càng gi m d n

- V i vi c gia nh p n n kinh t th tr ng, gia nh p WTO và ký k t các hi păđ nh

th ngămaiăsongăph ng,ăđaăph ng,ăn n kinh t Vi tăNamăcóăđ m đ t giá tr trungăbìnhă101%.ăTrongăđó,ălúcăcaoănh t t ng giá tr xu t nh p kh uătrênăGDPăđ t t i 162,9%.ă i u này cho th yătácăđ ng tích c c c a vi c m c a kinh t đ i v iăt ngă

tr ng

- Là m tăn căđangăphátătri n, v i nhi u nhu c u chi tiêu trong gi i h n ngân sách,

d năđ n thâm h t ngân sách là m t th c tr ng c a n n kinh t Vi t Nam T l thâm

h tăngânăsáchătrungăbìnhătrongăgiaiăđo n 1986-2013ălàă3,88%.ăTrongăđó,ăm c thâm

h t cao nh tă đ t m că 7,24%.ă âyă làă giaiă đo n Vi t Nam b tácă đ ng c a kh ng

ho ng tài chính toàn c u

4.2 Ki m đ nh tính d ng c a các bi n

Ki măđ nh nghi măđ n v là m t ki măđ nh đ c s d ng khá ph bi n đ ki m

đ nh m t chu i th i gian d ng hay không d ng Trong bài nghiên c u, tác gi ti n

hành ki măđ nh nghi măđ năv c a t ng bi n riêng bi tăđ ki măđ nh tính d ng

Tr c khi ti n hành ki măđ nh tính d ng c a các bi n, ta ph iăxácăđ nh xem nên

ki măđ nh tính d ng c a s li uăd i d ng nào

Trên Eviews6, t i m i bi n c n ki măđ nh tính d ng, ta m View -> Descriptive

statistics & tests -> Histogram and stats N u chu i d li u có giá tr trung bình l n thì chu i là có h ng s

Sauăđó, ta s xem chu i này có xu th hay không b ng cách h i quy bi n c n xác

đ nh v i bi năxuăh ng (@trend) N u k t qu cho giá tr tuy tăđ i c a th ng kê t >

2 thì bi n xuăh ngăcóăỦăngh aăvàătaăs ch n Trend and Intercept (có h ng s và xu

h ng) trong ph n Include in test equationăvàăng c l i thì ta s ch n Intercept (có

h ng s )

N u không thu că02ătr ng h p trên thì ch n none

Do chu i d li uăquanăsátăđ c thu th p ch gôm 27 quan sát, s quan sát nh nên

trêm Eviews6, t i c a s Unit Root Test ta ch n Maximum lads là 3

K t qu ki măđ nh d ng c a chu i s li u cho theo B ng 4.2

B ng 4.2 K t qu ki măđ nh d ng c a chu i s li u

gdppt 639,5467 7,863111 Trend and Intercept

ln(gdpp)t-1 6,099714 6,976255 Trend and Intercept

dtgdpt 91,38920 -2,69796 Trend and Intercept

irt 23,18036 -3,815679 Trend and Intercept

giot 101,0134 17,75688 Trend and Intercept

bdtgdpt -3,887844 0,657212 Intercept

(Ngu n: tác gi s d ng ph n m m Eviews6 đ tính toán)

K t qu ki măđ nh tính d ng c a các bi n cho theo B ng 4.3