Luận văn thạc sĩ Mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ giá hối đoái thực hiệu lực và các yếu tố vĩ mô cơ bản nền kinh tế Việt Nam

Kipici và Mehtap Kesriyeli, 2000... 1 the Markov-switching autoregressive MS-AR models... o OPEN có tác đ ng ngh ch bi n lên REER vùng giá tr th p và có tác đ ng ngh ch bi n vùng giá tr

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi d i s h ng d n c a

là trung th c và ch a t ng đ c công b trong b t k m t công trình nào

Nh ng s li u trong các b ng bi u ph c v cho vi c phân tích đ c chính tác gi

thu th p t các ngu n đáng tin c y Ngoài ra, lu n v n còn s d ng m t s đánh giá

M C L C

TRANG PH BÌA

M C L C

L I CAM OAN i

DANH M C CÁC KÝ HI U VÀ CH VI T T T iv

DANH M C CÁC B NG BI U vi

DANH M C CÁC HÌNH V , TH vii

TịM L C 1

CH NG 1: GI I THI U 2

1.1 t v n đ : 2

1.2 i t ng và ph m vi nghiên c u: 3

1.3 M c tiêu và câu h i nghiên c u: 3

1.4 D li u nghiên c u: 4

1.5 Ph ng pháp nghiên c u: 4

1.6 B c c lu n v n: 5

CH NG 2: T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TRÊN TH GI I V M I QUAN H GI A T GIÁ H I OÁI VĨ CÁC NHỂN T V MÔ C B N 6

2.1 Các nghiên c u trên th gi i v m i quan h gi a t giá h i đoái danh ngh a và các y u t v mô c b n 7

2.2 Nh ng nghiên c u v m i quan h gi a t giá h i đoái th c hi u l c và các bi n s kinh t v mô c b n: 12

2.3 Nh n xét chung v các k t qu nghiên c u trên th gi i tr c đây: 21

CH NG 3: D LI U VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U 23

3.1 D li u nghiên c u: 23

3.2 Mô hình nghiên c u: 23

3.2.1 K thu t th c nghi m: 23

3.2.2 Ph ng pháp kinh t l ng 26

3.3 Xây d ng bi n: 33

3.3.1 T giá th c hi u l c (REER) 34

3.3.2 Chênh l ch trong n ng su t c a n n kinh t (PROD) 34

3.3.3 T l m u d ch (TOT) 35

3.3.4 Chi tiêu Chính ph (GEXP) 36

3.3.5 m c a n n kinh t (OPEN) 37

3.3.6 Tài s n n c ngoài ròng- NFA 38

CH NG 4: K T QU NGHIÊN C U 41

4.1 D li u ch a chuy n đ i 41

4.1.1 K t qu ki m đ nh tính d ng 41

4.1.2 Xác đ nh đ tr t i u: 43

4.1.3 Ki m đ nh đ ng liên k t 45

4.2 D li u đư chuy n đ i 47

4.2.1 K t qu ki m đ nh tính d ng 49

4.2.2 Xác đ nh đ tr t i u 50

4.2.3 Ki m tra tính đ ng liên k t 51

4.3 K t qu h i quy 53

4.3.1 K t qu c l ng ph ng trình dài h n b ng ph ng pháp ARDL 53

4.3.2 Ki m đ nh m c đ n đ nh c a các h s c l ng 56

CH NG 5: K T LU N CHUNG, H N CH VĨ H NG M R NG NGHIÊN C U 59

5.1 K t lu n chung c a bài nghiên c u 59

5.2 H n ch và h ng m r ng nghiên c u 61

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C CÁC KÝ HI U VÀ CH VI T T T

Expectation)

Economic Cooperation and Development)

FEER T giá cân b ng c s (Fundamental equilibrium exchange rates)

ADF Ki m đ nh Dickey- Fuller m r ng (Augmented Dickey-Fuller)

Rate)

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 2.1:Tóm t t các nghiên c u trên th gi i v m i quan h gi a t giá h i đoái

và các nhân t kinh t c b n c a n n kinh t 19

chuy n đ i)……….…… 50

DANH M C CÁC HÌNH V , TH

TịM L C

rong nghiên c u này tác gi s d ng mô hình phân ph i tr t h i quy

h i đỊái th c hi u l c và các bi n s v mô c b n c a n n kinh t Vi t ẩam giai đỊ n Q1-2000 đ n Q4-2013 Thu t toán ACE là m t thu t toán có th

đ c dùỉg đ gi i quy t v ỉ đ h i quy các bi n khi m i quan h gi a chúng không

K t qu c a nghiên c u cung c p b ng ch ng cho th y t n t i m i quan h phi tuy n gi a t giá h i đỊái th c hi u l c và các y u t kinh t v mô c b n c a n n

kinh t Vi t Nam đ c đ i di n b i các bi n s : t l m u d ch, chênh l ch ỉ ỉg

su t, đ m c a n n kinh t , chi tiêu Chính ph và tài s ỉ ỉ c ngoài ròng

T khóa: t giá h i đỊái th c hi u l c, thu t tỊáỉ ACE, đ ng liên k t phi tuy n,

mô hình phân ph i tr t h i quy ARDL

T

CH NG 1: GI I THI U

1.1 t v n đ :

các quan h kinh t qu c t hi n đ i, theo đó quá trình chuyên môn hóa h p tác gi a

phát tri n, các qu c gia đ u ph i n l c h i nh p vào xu th chung đó và t ng c ng

s c c nh tranh kinh t , Vi t Nam c ng không ngo i l Trong b i c nh đó, vi c

đ ng th ng m i qu c t ngày càng đóng vai trò quan tr ng

T giá h i đoái th c đóng m t vai trò quan tr ng đ i v i s t ng tr ng c a m t

n n kinh t c ng nh trong vi c thúc đ y xu t kh u và đ u t t nhân S v n đ ng

c a t giá h i đoái th c có tác đ ng sâu s c và m nh m t i m c tiêu và chính sách

kh n ng c nh tranh trong th ng m i qu c t c a m t qu c gia (Robert Dauda

Korsu và Samuel Jamiru Braima, 2011) T giá h i đoái th c có nh h ng đ n

b ng cân đ i c a ngân hàng Trung ng, chi ph i nhi u quy t đ nh trong vi c th c

thi chính sách ti n t th n tr ng c a NHTW (Ahmet N Kipici và Mehtap Kesriyeli, 2000) Vi c hi u đ c hành vi c a t giá h i đoái th c là m t v n đ r t quan tr ng

đ i v i các nhà ho ch đ nh chính sách trong quá trình đi u hành t giá, đ c bi t là xác đ nh rõ các nhân t nào đư tác đ ng đ n TGH c ng nh xác đ nh m i quan h

này là tuy n tính hay phi tuy n Vi c nghiên c u m i quan h gi a t giá th c và các y u t c b n c a n n kinh t chính xác là gì r t có ý ngh a trong vi c phân tích

ngày nay t n t i các m i liên k t tài chính qu c t trên th gi i (Olena Mykhaylova, 2013)

B i vì nh ng vai trò quan tr ng c a t giá th c đ i v i n n kinh t đư đ c p trên

thôi thúc vi c ph i có m t nghiên c u cung c p m t cái nhìn toàn di n v các nhân

t tác đ ng đ n t giá h i đoái đ t giá h i đoái có th tr thành m t công c chính

sách hi u qu trong đi u hành kinh t

ư có khá nhi u nghiên c u v m i quan h gi a t giá h i đoái và các y u t v mô

c b n M t s nghiên c u v các y u t nh h ng đ n t giá h i đoái danh ngh a

đư tìm th y m i quan h phi tuy n gi a t giá h i đoái danh ngh a và các nhân t v

mô c b n nh các nghiên c u c a Chinn (1991), Meese và Rose (1991), Yue Ma

và Kanas (2000) Tuy nhiên, các nghiên c u cho đ n th i đi m hi n t i v m i

quan h gi a t giá h i đoái th c và các nhân t v mô c b n ch t p trung vào m i

liên h đ ng liên k t tuy n tính, v n còn r t ít tr ng h p chú ý đ n m i quan h phi

tuy n Trong khi đó, th c t không có m t lý thuy t nào có th đ m b o r ng m i

quan h gi a t giá h i đoái th c và các bi n s v mô ph i là tuy n tính, vi c b qua tr ng h p phi tuy n có th d n đ n k t lu n sai l ch r ng không t n t i đ ng

liên k t gi a t giá h i đoái và các nhân t v mô c b n

Do đó, tác gi đư ti n hành nghiên c u đ tài “M i quan h phi tuy n gi a t giá

h i đỊái th c hi u l c và các y u t v mô Ế b n c a n n kinh t Vi t Nam”,

nh m cung c p thêm b ng ch ng m i v m i quan h phi tuy n gi a t giá th c và

sách có thêm thông tin trong khi cân nh c, xem xét các bi n pháp khác nhau khi

đi u hành t giá cho phù h p v i tình hình th c t và các m c tiêu đ ra

1.2 i t ng và ph m vi nghiên c u:

tài đ t tr ng tâm nghiên c u m i quan h phi tuy n gi a t giá th c hi u l c đa

ph ng- REER và các y u t kinh t v mô c b n n n kinh t Vi t Nam (bao g m:

Q1-2000 đ n Q4-2013

1.3 M c tiêu và câu h i nghiên c u:

M c tiêu c a đ tài là tìm hi u m i quan h gi a t giá h i đoái th c hi u l c và các

nghi m rõ ràng v m i quan h phi tuy n gi a hai y u t này T k t qu nghiên

trong quá trình đi u hành t giá

Vi c th c hi n đ tài này nh m t p trung gi i đáp cho m t s câu h i sau đây đ đ t

đ c m c tiêu nghiên c u trên:

 M i quan h gi a t giá h i đoái th c hi u l c và các y u t kinh t v mô c

b n n n kinh t Vi t Nam là phi tuy n hay tuy n tính?

 Các bi n s nào đ c l a ch n đ đ i di n cho n n kinh t v mô xét trong

t v mô c b n đ n t giá th c hi u l c nh th nào?

1.4 D li u nghiên c u:

D a trên c s bài nghiên c u g c c a Xiaolei Tang và Jizhong Zhou, tác gi ch n

m c a n n kinh t và chênh l ch trong n ng su t đ ki m đ nh m i quan h phi

tuy n gi a t giá h i đoái th c và các nhân t v mô c b n c a n n kinh t

đ c l y t c s b d li u DOTS, Th ng kê Tài chính qu c t IFS c a qu ti n t

qu c t IMF, t ch c h p tác và Phát tri n kinh t - OECD và ngu n d li u t datastreams

1.5 Ph ng pháp nghiên c u:

li u c a t giá th c hi u l c và các bi n s kinh t v mô c b n bao g m: t l m u

dch, đ m c a n n kinh t , chênh l ch trong n ng su t, chi tiêu Chính ph và tài

s n n c ngoài ròng thông qua:

 Ph ng pháp ki m đ nh DF m r ng là ADF (Augemented Dickey-Fuller test) đ xác đ nh tính d ng c a các chu i bi n,

 Ph ng pháp ki m đ nh biên ARDL đ ki m đ nh m i quan h đ ng liên k t

h i đoái th c hi u l c và các bi n s kinh t v mô c b n

 Thu t toán ACE đ c dùng đ chuy n đ i bi n, gi i quy t v n đ h i quy

các bi n khi m i quan h gi a chúng không ph i là tuy n tính

 Dùng ph ng pháp ki m đ nh biên ARDL đ ki m đ nh m i quan h đ ng

liên k t phi tuy n gi a các bi n sau chuy n đ i

 S d ng ki m đ nh CUSUM và CUSUMQ đ ki m tra tính n đ nh c a mô

hình trong giai đo n nghiên c u

 Các k t qu và bi u đ đ a ra trong nghiên c u đ c t ng h p và th c hi n

trên ph n m m Eview 7.2 và ph n m m Microfit 4.1

1.6 B c c lu n v n:

Lu ỉ v ỉ đ c trìỉh bày thàỉh 5 ch ỉg:

Ch ỉg 1, gi i thi u t ng quan v lu ỉ v ỉ ỉghiêỉ c u bao g m lý do ch ỉ đ tài,

đ i t ng và ph m vi nghiên c u, m c tiêu và câu h i nghiên c u, ph ỉg pháp

nghiên c u và c u trúc c a bài lu ỉ v ỉ

Ch ỉg 2, trình bày t ng quan các nghiên c u trên th gi i v m i quan h gi a t

giá h i đỊái và các y u t kinh t v mô c b n

Ch ỉg 3, ỉêu ph ỉg pháp và cách th c hi ỉ đ tài bao g m x lý d li u và

ph ỉg th c th c hi n

Ch ỉg 4, th c hi n phân tích d li u và trình bày k t qu nghiên c u

Ch ỉg 5, t ng k t k t qu đ t đ c đ ng th i nêu lên nh ng h n ch c a lu ỉ v ỉ

CH NG 2: T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TRÊN TH

l n h n trong n ng su t c a hàng hóa m u d ch so v i khu v c hàng hóa phi m u

đ ch ng minh m i quan h gi a t giá h i đoái th c và các bi n s kinh t v mô

c b n

ư có m t kh i l ng l n các nghiên c u trên th gi i v m i quan h t giá h i đoái và các nhân t v mô c b n Nh ng mô hình lý thuy t đ u tiên phát tri n ch

Bilson, 1978); mô hình ti n t giá c ng c a Dornbusch, 1976 và mô hình cân b ng

mô hình thu c "th h đ u tiên" này ph n l n t p trung vào m i quan h tuy n tính

gi a t giá h i đoái danh ngh a và các nhân t v mô (nh m c cung ti n, giá c , s n

l ng hay tài kho n vãng lai) Tuy nhiên, qua các nghiên c u th c nghi m, nh ng

mô hình thu c "th h đ u tiên" này không còn đúng đ i v i nghiên c u th c

t đó m i quan h phi tuy n gi a t giá h i đoái và các nhân t v mô c b n đư thu

hút các nhà nghiên c u khám phá trong th c nghi m

V n đ các nhân t kinh t v mô c b n có th gi i thích s thay đ i trong t giá

h i đoái nh th nào đư thu hút khá nhi u nghiên c u c a các tác gi , tuy nhiên có hai h ng nghiên c u chính gi i thích cho m i quan h này M t theo h ng phân

tích y u t t giá h i đoái danh ngh a và h ng nghiên c u còn l i t p trung vào t

đoái danh ngh a c a các tác gi đ u có m t đi m chung là tìm th y m i quan h phi

h ng c a các nghiên c u cho đ n th i đi m hi n t i v m i quan h gi a t giá h i đoái th c và các nhân t v mô c b n ch t p trung vào m i liên h đ ng liên k t

ngh a và các y u t v mô c b n

2.1 Các nghiên c u trên th gi i v m i quan h gi a t giá h i đoái danh

ngh a vƠ các y u t v mô c b n

mô hình tuy n tính ắth h đ u tiên”, phát hi n c a hai tác gi này ch ra r ng h s

c a các bi n kinh t v mô c b n trong ph ng trình t giá h i đoái c a các mô

nghiên c u c a Meese và Rogoff (1983) phát hi n ra s th t b i c a mô hình t giá

h i đoái tuy n tính, m t vài nghiên c u c a r t nhi u tác gi khác c ng đư cung c p

thêm các b ng ch ng th c nghi m v s th t b i c a mô hình tuy n tính này và tìm

th y m i quan h phi tuy n gi a t giá h i đoái danh ngh a và các nhân t v mô c

b n

Baxter và Stockman (1989), Flood và Rose (1995) c ng tìm th y các b t th ng

trong các mô hình ti n t , các tác gi này tìm th y r ng: k t khi b t đ u ch đ t

giá th n i s thay đ i c a t giá h i đoái danh ngh a và t giá th c đư t ng lên đáng

k ng th i, các nghiên c u c ng không tìm th y đ c b ng ch ng nào cho th y

mô hình lý thuy t khi so v i th i k t giá c đ nh i u này mâu thu n so v i lý

th h đ u tiên cho r ng s thay đ i c a t giá h i đoái ch có th gia t ng khi s thay đ i c a các bi n s kinh t v mô c b n gia t ng i u này d n đ n k t lu n

r ng s thay đ i trong t giá h i đoái không ch u s tác đ ng c a các bi n s kinh t

v mô c b n Trong nghiên c u c a mình, hai tác gi Obstfeld và Rogoff, 2000

c ng xác đ nh r ng v n đ này là m t trong 6 ắcâu đ ” trong kinh t v mô qu c t

i n hình nh nghiên c u th c nghi m c a Meese và Rose (1991) v m i quan h

t ch c OECD là Canada, c, Nh t và Anh d a trên d li u tháng giai đo n t

c ng đ c hai tác gi đ a ra xem xét trong bài nghiên c u bao g m 3 mô hình ti n

t ắth h đ u tiên”, mô hình th t là mô hình c a Lucas, 1982 và mô hình cu i

này thông qua 3 ph ng cách th c khác nhau M i quan h phi tuy n ti m tàng

c ng đ c khám phá thông qua các k thu t tham s và phi tham s khác nhau c ng

nh vi c s d ng thu t toán ACE đ chuy n đ i bi n

Yue Ma và Angelos Kanas (2000) đư s d ng hai ph ng pháp th nghi m phi

tham s đ ki m đ nh m i quan h phi tuy n gi a t giá h i đoái danh ngh a và các

Th nghi m đ u tiên là ki m đ nh đ ng liên k t phi tuy n phát tri n b i Granger và

ACE đ chuy n đ i các bi n, là m t ph ng pháp dùng đ c l ng các bi n đ i

t i u cho hàm h i quy b i nh m t i đa h s t ng quan b i R2 Quy trình ki m

đ nh này tr i qua hai giai đo n theo đ xu t trong nghiên c u c a Granger và

bi n tr c chuy n đ i

khám phá ra m i quan h đ ng phi tuy n gi a t giá và các nhân t v mô c b n

b ng cách ki m tra xem li u r ng các giá tr quá kh c a bi n s đ i di n cho các

B c 1: Dùng ki m đ nh nghi m đ n v đ xác đ nh b c tích h p c a các chu i

4

B c 2: Ki m tra tham s tuy n tính và đ ng liên k t phi tham s theo ph ng

B c 3: K t qu cho th y không có đ ng liên k t tuy n tính thì ki m đ nh ti p đ ng

liên k t phi tuy n, n u đi u này x y ra thì đây là b ng ch ng v m i quan h dài

B c 4: Áp d ng ki m đ nh nhân qu phi tuy n Granger theo ph ng pháp c a

ph n d t mô hình VAR là đ lo i b t t c các c u trúc tuy n tính trong mô hình,

h n n a b i vì ki m đ nh yêu c u chu i ph n d ph i d ng, khi đó c n xem xét k

là mô hình VAR đ c xây d ng t các chu i g c hay chu i sai phân b c 1 D a

ho c tác gi tìm th y có m i quan h đ ng liên k t tuy n tính b c 2, tác gi s

c l ng mô hình VAR v i các chu i bi n g c, n u k t qu cho th y không có

đ ki m tra b c tích h p không nguyên cho t t c các chu i th i gian N u b c tích

đ i di n cho các nhân t v mô c b n, tác gi có th bác b k t lu n v s t n t i

c a bong bóng th tr ng trong vi c gi i thích tính phi tuy n c a m i quan h này

Hai tác gi tìm th y m i quan h đ ng kiên k t phi tuy n gi a t giá và cung ti n

đ i v i tr ng h p c a c p n c Hà Lan và c, đây có th đ c hi u nh là b ng

gi a hai n c này

i v i tr ng h p Pháp và c, hai tác gi không tìm th y b ng ch ng v đ ng

h đ ng phi tuy n gi a t giá FFr/DM và các nhân t v mô c b n, phát hi n này

c ng phù h p v i gi thuy t v s th ng tr c a đ ng ti n c trong c ch t giá

bác b nh ng gi thuy t r ng m i quan h phi tuy n đ c t o ra là do các bong

gi i thích s th t b i c a các nghiên c u tr c

Min Qi, Yangru Wu, 2003 s d ng mô hình ắneural network” đ nghiên c u mô

c u các y u t v mô c b n nào gi i thích s bi n đ ng c a t giá 4 đ ng ti n trên

Tác gi c ng k t lu n r ng nh ng nhân t v mô c b n có vai trò quan tr ng trong

vi c d báo t giá h i đoái

Vansteenkiste, 2006 c ng đư ti n hành ki m tra xem li u m i quan h gi a t giá

h i đoái danh ngh a và các bi n s kinh t v mô c n b n là phi tuy n hay không

1

the Markov-switching autoregressive (MS-AR) models

áp d ng mô hình vào phân tích th c nghi m đ i v i m u là các qu c gia có l m

phát th p và các qu c gia có l m phát cao

tháng và quý c a t giá h i đoái và các nhân t v mô c b n khác nhau thu th p t IFS cho các n c có l m phát cao và các n c có l m phát th p

 i v i các n c có l m phát cao, d li u v giá đ ng n i t , cung ti n, l m

phát, lãi su t th tr ng ti n t (lãi su t liên ngân hàng), lãi su t cho vay c a

Arhentina, Bolivia, Brazil, Columbia và Ecuador đ c thu th p

 i v i các n c có l m phát th p, d li u các bi n thu th p c ng nh đ i v i

tr ng h p các n c có l m phát cao và thu th p các n c c, Pháp, Ý,

Nh t B n, Anh và M

đ i (maximum likelihood) có th đ c th c hi n b ng cách d a vào m t s k thu t

t i đa hóa ho c thu t toán c c đ i hóa k v ng (Expectation-Maximization) theo

nh mô t c a Hamilton, 1990 và Krolzig, 1997 đ c l ng cho mô hình chuy n

đ i Markov

tính ắth h th nh t” d ng nh là mô hình thích h p gi i thích cho s thay đ i

trong t giá h i đoái c a các n c, m i quan h gi a các y u t kinh t c b n và s thay đ i trong t giá h i đoái là n đ nh và có ý ngh a c ng nh h s c a các bi n

tr ng h p c a các n c có l m phát th p M i quan h gi a t giá h i đoái và các

chuy n đ i th ng xuyên x y ra, k t qu nghiên c u tìm th y h s c a các bi n

phát th p và cao s cho chúng ta cái nhìn rõ ràng h n v b n ch t m i quan h gi a

t giá h i đoái và các nhân t v mô c b n

Nh v y, đư có r t nhi u các nghiên c u đư tìm cách mô hình hóa m i quan h phi

tuy n ti m tàng gi a t giá h i đoái và các nhân t v mô c b n Tuy nhiên ch a có

mô đ n t giá h i đoái n bài nghiên c u The Exchange Rate and

Macroeconomic Determinants: Time-Varying Transitional Dynamics c a Chunming Yuan- 2011 đư ti n hành xem xét mô hình phi tuy n v m i quan h

gi a bi n s kinh t v mô và t giá h i đoái trong b i c nh xét đ n quy trình

chuy n đ i Markov đánh giá hi u ng chuy n đ i khác nhau c a các y u t v

Úc, đô la Canada, b ng Anh và yên Nh t trong giai đo n Q1-1973 đ n Q2-2007

N m nhân t v mô xem xét bao g m: cung ti n, GDP th c, CPI, lãi su t dài h n và

Ph ng pháp c l ng maximum likelyhood c ng đ c s d ng trong bài nghiên

c u, k t qu ch ra r ng nh h ng c a các y u t v mô đ n t giá h i đoái theo

m i quan h phi tuy n thông qua xác su t chuy n đ i trong quy trình chuy n đ i

đ nh nghi m đ n v cho d li u b ng M u nghiên c u g m 12 đ ng ti n trong giai

đo n 1980Q1-1998Q4 bao g m đ ng đô la M , đ ng b ng Anh, yên Nh t, đ ng đô

Drachma c a Hy L p, đ ng franc Pháp, đ ng lira c a ụ, đ ng peseta c a Tây Ban Nha và đ ng ti n chung châu Âu Mô hình th c nghi m c a tác gi ch g m hai

(t s ch s giá tiêu dùng so v i ch s giá s n xu t) K t qu cho th y t giá c a

b n đ ng ti n ch ch t thu c kh i EU (đ ng mác c, đ ng franc Pháp, đ ng lira

b ng

Couharde và Mazier (2001) xây d ng m t mô hình tuy n tính theo cách ti p c n t

ti n châu Ểu trong giai đo n 1970-1998 s d ng k thu t đ ng liên k t Các y u t

v mô nh h ng đ n t giá h i đoái th c đ c đ a vào mô hình là: m c chênh l ch

cho phép tác gi xác đ nh m c sai l ch c a đ ng đô la và nh ng đ ng ti n chính các

n c châu Âu, và m c sai l ch so v i t giá th c cân b ng c a nh ng đ ng ti n

châu Âu tham gia vào liên minh ti n t châu Âu so v i đ ng euro

Maeso-Fernandez và c ng s (2002) c ng ti n hành nghiên c u đ phân tích t giá

h i đoái th c hi u l c đ ng euro, b ng cách áp d ng cách ti p c n t giá cân b ng

theo hành vi và t giá cân b ng dài h n (PEER) trên c s d li u hàng quý t ng

n m 1998 thông qua vi c áp d ng k thu t đ ng liên k t Johansen K t qu cho

th y: s khác bi t trong lãi su t th c, chênh l ch trong n ng su t, chính sách tài

khóa và giá d u th c t có nh h ng đáng k đ n t giá th c đ ng euro

Nh n xét: t t c nh ng nghiên c u trên c a các tác gi ch ti n hành nghiên c u cho

c m u đ n 2000Q4 và ch d ng l i vi c xem xét đ n m i quan h tuy n tính gi a

t giá th c hi u l c và các y u t v mô c b n, nh ng nghiên c u g n đây c a các

l c và y u t v mô c b n

i n hình là nghiên c u c a Xiaolei Tang, 2012 v i bài nghiên c u Nonlinear Relationship between Real Exchange Rate and Economic Fundamentals Revisited: Evidence from the EMU Bài nghiên c u đư m r ng m u quan sát đ n

Q4-2009 nh m cung c p thêm b ng ch ng v m i quan h phi tuy n gi a t giá h i

đoái th c hi u l c c a đ ng euro và 10 đ ng ti n riêng c a các qu c gia thành viên

kh i liên minh ti n t châu Âu K thu t th c nghi m trong bài nghiên c u d a theo nghiên c u c a Montiel (1999), theo đó t giá h i đoái th c ch u nh h ng c a các

bi n s kinh t v mô sau: chênh l ch trong n ng su t, t l m u d ch, chi tiêu chính

ph , tài s n n c ngoài ròng, đ m c a n n kinh t và chênh l ch lãi su t D li u

trong bài nghiên c u là d li u b ng v i t n su t quan sát là quý giai đo n 2009Q4 Quy trình ki m đ nh t ng t nh quy trình c a Ma & Kanas (2000) c th :

1980Q1-(1) ki m đ nh nghi m đ n v cho d li u b ng,

(2) ki m đ nh đ ng liên k t tuy n tính,

(3) ki m đ nh đ ng liên k t phi tuy n,

(4) ki m đ nh nhân qu Granger

giá h i đoái th c hi u l c có m i quan h đ ng liên k t tuy n tính v i các y u t v

mô c b n Tr ng h p c a Áo và c, tác gi tìm th y m i quan h đ ng liên k t

phi tuy n gi a t giá h i đoái th c hi u l c và các bi n s kinh t v mô c b n i

v i tr ng h p các n c còn l i, k t qu th c nghi m không tìm th y b ng ch ng

v m i quan h đ ng liên k t

Chi-Wei Su (2012) cung c p b ng ch ng v m i quan h gi a t giá đ ng nhân dân

t và các bi n s kinh t v mô Trung Qu c (đ m c a n n kinh t , chi tiêu chính

c a Breitung, 2001 và mô hình hi u ch nh sai s ng ng TECM (threshold

error-correction model) đ c tác gi s d ng trong nghiên c u đ tìm ra m i quan h

nhân qu phi tuy n gi a t giá đ ng nhân dân t và các bi n s kinh t v mô

Tác gi đư l a ch n mô hình t giá th c cân b ng (ERER: equilibrium real exchange rate) theo đ xu t c a Elbadawi (1994) trên c s mô hình ERER c a Edwards (1989), mô hình này đ c cho là phù h p đ đo l ng cho t giá th c cân

b ng cho các n c đang phát tri n b i nó mô t đ y đ tr ng thái chuy n đ i các

n n kinh t này Mô hình t giá th c cân b ng đ ng nhân dân t có d ng nh sau:

trong đó bi n ph thu c t giá th c RER đ c đ nh ngh a là t giá h i đoái danh ngh a sau khi đi u ch nh theo t l m c giá n c ngoài và m c giá trong n c trong

dài h n, 4 bi n đ c l p bao g m:

hi u nh là m c đ t do hóa th ng m i, đ c tính b ng t l gi a t ng kim

ng ch xu t nh p kh u so v i GDP

 Chi tiêu Chính ph (GOV): đ c tính b ng t l t ng chi tiêu chính ph so

tác đ ng đ n RER thông qua 2 h ng: (i) N u chi chính ph bao g m ph n

gia t ng giá t ng đ i c a hàng hóa phi ngo i th ng d n đ n gi m REER

làm cán cân th ng m i x u đi, REER t ng

 Chênh l ch trỊỉg ỉ ỉg su t (PROD): đ i di n cho ti n b trong công ngh ,

n ng l c s n xu t trong n c đ c t p trung vào khu v c s n xu t hàng hóa

ngo i th ng và khu v c s n xu t hàng hóa phi ngo i th ng, n u n ng l c

các n c đ i tác ngo i th ng), REER s t ng

 Cung ti n th c M2: đ i di n cho s phát tri n tài chính, s gia t ng trong

K t qu th c nghi m c a tác gi cho th y t n t i m i quan h phi tuy n trong dài

n ng su t, M2: cung ti n

ti n hành xem xét m i quan h phi tuy n ti m tàng gi a t giá h i đoái th c c a hai

đ ng ti n (đ ng nhân dân t c a Trung Qu c và đ ng Won c a Hàn Qu c) và

quý 4 n m 2009 Mô hình th c nghi m s d ng trong bài nghiên c u này là m t

ch u tác đ ng c a các nhân t kinh t c b n sau: chênh l ch trong n ng su t, t l

m u d ch, chi tiêu chính ph , đ m c a n n kinh t và tài s n n c ngoài ròng

và Shin (1999), Pesaran và c ng s (2001) đ ki m tra tính đ ng liên k t tuy n tính

gi a t giá h i đoái th c và các nhân t v mô c b n c ng nh ki m đ nh đ ng liên

liên quan đ n các phép bi n đ i phi tham s và đ c dùng đ gi i quy t v n đ h i

quy các bi n khi m i quan h gi a chúng không ph i là tuy n tính

K t qu nghiên c u th c nghi m cho th y: t n t i m t m i quan h đ ng liên k t

phi tuy n gi a t giá h i đoái th c và các nhân t kinh t c b n c a 2 n n kinh t

m i quan h phi tuy n C th :

i v i Trung Qu c:

o PROD có tác đ ng đ ng bi n lên REER vùng giá tr th p và có tác đ ng

ngh ch bi n lên REER vùng giá tr cao h n

o OPEN có tác đ ng ngh ch bi n lên REER vùng giá tr th p và có tác đ ng

ngh ch bi n vùng giá tr cao

o NFA có tác đ ng đ ng bi n lên REER

o TOT có nh h ng m nh nh t đ n REER và có tác đ ng ngh ch bi n lên

REER

đ ng bi n lên REERA, h n n a quan sát trên bi u đ phân tán c a bi n GEXP tr c và sau chuy n đ i thì GEXP và GEXPA có m i quan h ngh ch

bi n, do đó GEXP có xu h ng tác đ ng ngh ch bi n lên REER

i v i Hàn Qu c: T ng t nh k t qu tr ng h p c a Trung Qu c

o Bi n TOT đóng m t vai trò quan tr ng trong vi c tác đ ng lên REER so v i

o OPEN có tác đ ng ngh ch bi n lên REER

o H s c a bi n GEXP không có ý ngh a th ng kê

o Còn đ i v i hai bi n NFA và PROD, bi u đ phân tán c a hai bi n này so

thay đ i theo th i gian

Thêm vào đó đi m đ c bi t bài nghiên c u này là vi c s d ng phân tích đ co giưn đ đ nh l ng chính xác nh h ng c a các bi n kinh t v mô lên t giá h i đoái th c H n n a đ ph c v cho m c đích so sánh hai tác gi còn ti n hành phân

tích nh h ng c a các bi n s v mô c b n đ n t giá h i đoái danh ngh a neer

K t qu phân tích đ co giãn cho th y:

đoái th c khi có s bi n đ ng c a các y u t kinh t v mô ngo i tr bi n s t l

m u d ch tot

Tuy nhiên có m t chút khác bi t đ i v i KRW tr ng h p c a Hàn Qu c:

CNY s khác bi t gi a đ co giãn c a reer và neer là nh h n nhi u

đ u có đ l n trung bình c a đ co giãn neer l n h n reer, có ngh a là t giá h i đoái danh ngh a ph n ng m nh m h n khi có s bi n đ ng c a các bi n s kinh t

v mô, đi u này c ng lý gi i t i sao t giá h i đoái danh ngh a th ng bi n đ ng h n

so v i t giá h i đoái th c

hai tác gi còn nh n th y r ng tác đ ng t ng th c a các bi n s kinh t v mô đ n t

trong c ch t giá th n i hoàn toàn

Nh v y, các k t qu nghiên c u trên c a hai tác gi cho th y r ng m c dù m i

quan h gi a t giá h i đoái th c và các bi n s kinh t v mô là phi tuy n nh ng s

v mô là khác nhau

nhân t c b n c a n n kinh t đ c tác gi tóm t t b ng 1.1

B ng 2.1: Tóm t t các nghiên c u trên th gi i v m i quan h gi a t giá h i

đỊái và ẾáẾ ỉhâỉ t kinh t Ế b n c a n n kinh t

Tác gi M Ế tiêu, đ i t ng c a

NC

D li u Ph ỉg ịháị K t qu Yue Ma

giá song ph ng GUI/DM và

FFr/DM hai bi n s kinh t v mô là

cung ti n M1và s n l ng c a 1

qu c gia

H ai ph ng pháp th nghi m

phi tham s : ki m đ nh đ ng

liên k t phi tuy n & ki m

đ nh nhân qu phi tuy n

th p , đư phát hi n ra mô hình phi

tuy n d a trên s t n t i c a chi phí chuy n đ i, h s c a các bi n kinh t

v mô th ng xuyên thay đ i qua th i

mô và t giá h i đoái

D li u quý thu th p t IFS c a IMF cho 4 c p t giá song ph ng c a 4

đ ng ti n đô la Úc, đô la Canada,

b ng Anh và yên Nh t trong giai

đo n Q1-1973 đ n Q2-2007 5 nhân

t v mô xem xét bao g m: cung ti n,

GDP th c, CPI, lãi su t dài h n và

ng n h n và cán cân th ng m i

Mô hình Markov-switching ARCH

T n t i m i quan h phi tuy n gi a t

giá danh ngh a và các nhân t v mô

c b n thông qua quá trình su t

chuy n đ i trong quy trình Markov

thu th p t AREMOS, C c th ng kê

qu c gia Trung Qu c- China National Bureau of Statistics

Ki m đ nh b c- phi tham s theo đ xu t c a Breitung

(2001) và mô hình hi u ch nh sai s ng ng TECM

(threshold error-correction model)

T n t i m i quan h phi tuy n trong dài h n gi a t giá th c đ ng nhân

dân t và các bi n s kinh t v mô

Trung Qu c bao g m OPEN: đ m

n n kinh t , GOV: chi tiêu Chính ph ,

PROD: chênh lêch n ng su t, M2:

liên k t phi tuy n đ c gi i

thi u b i Granger và Hallman (1991) d a trên thu t toán k

v i các nhân t kinh t c b n thay

đ i theo th i gian theo m i quan h

phi tuy n

2.3 Nh n xét chung v các k t qu nghiên c u trên th gi i tr c đơy:

minh m i quan h gi a t giá h i đoái và các y u t kinh t v mô c b n V m t lý

thuy t, t n t i ba m i quan h có th có gi a t giá h i đoái th c và các nhân t v

mô c b n: đ ng liên k t tuy n tính, đ ng liên k t phi tuy n và không t n t i đ ng

đư tìm th y m i quan h phi tuy n gi a t giá h i đoái danh ngh a và các nhân t v

mô c b n nh các nghiên c u c a Chinn (1991), Meese và Rose (1991), Ma và Kanas (2000)… Tuy nhiên, các nghiên c u cho đ n th i đi m hi n t i v m i quan

h gi a t giá h i đoái th c và các nhân t v mô c b n ch t p trung vào m i liên

h đ ng liên k t tuy n tính, v n còn r t ít tr ng h p chú ý đ n m i quan h phi

tuy n Trong khi đó, th c t không có m t lý thuy t nào có th đ m b o r ng m i

quan h gi a t giá h i đoái th c và các bi n s v mô ph i là tuy n tính Vi c b qua tr ng h p phi tuy n có th d n đ n k t lu n sai l ch r ng không t n t i đ ng

liên k t gi a t giá h i đoái và các nhân t v mô c b n

t l ng nh ng h u h t các nghiên c u th c nghi m tr c đây có m t đ c đi m

chung là ph n l n t p trung vào m i quan h tuy n tính gi a t giá h i đoái th c và

thay đ i trong giá tr c a các bi n nh th nào, đ co giãn c a các bi n s đ i di n

cho nh ng nhân t v mô c b n so v i các bi n gi i thích là không đ i Tuy nhiên,

có m t khó kh n ph i đ i m t đó là, ng c l i so v i nh ng phân tích trong mô hình

nhau gi i quy t khó kh n này, thu t toán k v ng xen k có đi u ki n ACE

đ c s d ng cho nghiên c u m i quan h gi a t giá h i đoái th c c a đ ng Vi t

Nam và các nhân t v mô c b n L i th c a thu t toán này chính là kh n ng cho

th y m t cách chính xác m i quan h phi tuy n gi a các bi n trong mô hình và c i

ti n mô hình phù h p h n so v i các mô hình tuy n tính thông th ng (Wang và

Murphy, 2004)

xác đ nh các nhân t nh h ng đ n t giá h i đoái th c Vi c l a ch n các bi n đ i

di n cho các nhân t v mô c b n ch y u d a theo Motiel (1999) C th , các bi n

s đ c l a ch n bao g m: t ng tr ng trong n ng su t, t l m u d ch, tài s n n c ngoài ròng, đ m c a n n kinh t và chi tiêu chính ph ây c ng là c s đ tài này đ c th c hi n cho n n kinh t Vi t Nam, k t qu nghiên c u c a đ tài s tr

l i cho câu h i li u có t n t i m i quan h phi tuy n gi a t giá h i đoái th c hi u

tác gi đư cho th y r ng t n t i m i quan h phi tuy n rõ ràng gi a t giá h i đoái

tr ng đ i v i vi c ho ch đ nh chính sách kinh t liên quan đ n y u t t giá này

CH NG 3: D LI U VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U

3.1 D li u nghiên c u:

Bài nghiên c u s d ng chu i d li u th i gian theo quý đ c thu th p trong

th ng m i l n bao g m Trung Qu c, Nh t B n, Hàn Qu c, Singapore, Thái Lan

Vi c l a ch n n m đ i tác th ng m i l n này d a trên c s t ng kim ng ch

th ng m i song ph ng (xu t kh u + nh p kh u) chi m t tr ng l n c a các đ i

Direction of Trade Statistics (IMF)

Tác gi c ng l a ch n 5 bi n s đ i di n cho n n kinh t v mô là: t l m u d ch

gi a t giá h i đoái th c và các nhân t v mô c b n d a trên c s bài nghiên c u

c a Xiaolei Tang và Jizhong Zhou, 2013

c a qu ti n t qu c t IMF, t ch c h p tác và Phát tri n kinh t - OECD và ngu n

d li u t datastreams

3.2 Mô hình nghiên c u:

3.2.1 K thu t th c nghi m:

r ng l n, m t ph n trong các nghiên c u này t p trung các n c phát tri n, s

do đó chú tr ng vào m c đ sai l ch t giá th c cân b ng ch không t p trung vào

các y u t quy t đ nh t giá h i đoái th c, m t s nghiên c u khác t p trung v i

tr ng h p các n c đang phát tri n, trong đó tiên phong là nghiên c u c a

Edwards, 1988; và sau đó là nghiên c u c a Rodriquez, 1989, Elbadawi 1994; Froot

và Rogoff, 1995; Rogoff; 1996 và Montiel, 1997

ph ng pháp ti p c n khác nhau

cân b ng đ c hi u là t giá th c t th a mưn đ ng th i c cân đ i bên trong và bên ngoài Cân đ i bên trong đ t đ c khi n n kinh t đ t s n l ng ti m n ng còn cân

đ i bên ngoài đ c xác đ nh b i m t cán cân thanh toán b n v ng trong trung h n,

h n mang tính chu k và y u t đ u c trên th tr ng ngo i h i

M t d ng khác c a FEER là t giá t nhiên (NATREX) do Stein (1994, 1995,

t giá h i đoái th c cân b ng sau khi đư lo i b các nhân t chu k và dòng v n đ u

c , t l th t nghi p là t nhiên

l ng t giá th c cân b ng c a các n n kinh t đang phát tri n Edwards (1989) đư

đ ng c đ nh (fixed effect model- FEM) v i d li u b ng g m 12 quan sát (Brazil,

Lanka, Thái Lan và Nam T ) trong giai đo n 1962- 1985 Theo mô hình c a

ngo i th ng và phi ngo i th ng, có kh n ng cùng lúc đ m b o cân b ng bên

thái cân b ng dài h n c a n n kinh t Theo Edward (1988), trong dài h n, t giá

(terms of trade - TOT), đ m c a n n kinh t (the openness of the economy -

OPEN), chi tiêu công (public expenditure - GOVEX), phát tri n công ngh

d ch là âm, h s c a bi n s t l chi tiêu chính ph trên GDP mang d u âm, h s

là t giá cân b ng theo hành vi (BEER- Behavioral equilibrium exchange rates)2

đánh d u m t đi m m i trong phân tích th c nghi m, trong đó liên h t giá th c t

v i m t nhóm các bi n kinh t v mô b i m t ph ng trình duy nh t Hai tác gi

xây d ng m t mô hình các nhân t nh h ng đ n t giá h i đoái th c nh t l

m u d ch (the terms of trade- tot) ho c t l giá tr xu t kh u đ n v trên giá tr nh p

kh u đ n v , t l giá t ng đ i c a hàng hóa th ng m i trên giá hang hóa phi

th ng m i, đ i di n b i t s CPI/PPI và tài s n n c ngoài ròng trên GNP, lãi

tích th c nghi m

hình g c ban đ u và thay đ i nhi u bi n gi i thích khác nhau đ xác đ nh t giá h i đoái th c cân b ng, đi n hình là mô hình c a Elbadawi (1998) và Montiel (1999)

(net foreign capital inflows - NKI), thu nh p n c ngoài ròng (net foreign income -

2

Cách tiêp c n BEER đ c trình bày sâu h n trong nghiên c u c a Macdonald (2000), Macdonald và

Swagel (2000), Clark và Macdonald (2004)

ti p c n khác nhau, theo mô hình này tác gi phân chia các bi n s n n t ng có tác

đ ng dài h n đ n bi n đ ng c a t giá h i đoái th c cân b ng thành 4 nhóm:

 Nhóm th nh t liên quan đ n nhân t cung n i đ a: đ i di n b i n ng l c s n

xu t, đ c bi t hi u ng Balassa- Samuelson (1964) phát sinh t t ng tr ng

n ng l c s n xu t t p trung vào khu v c s n xu t hàng hóa ngo i th ng

 Nhóm th hai liên quan đ n chính sách tài khóa đ i di n nh s thay đ i lâu

dài trong thành ph n c a chi tiêu Chính ph gi a chi tiêu hàng hóa ngo i

th ng và hàng hóa phi ngo i th ng

 Nhóm th ba liên quan đ n nh ng thay đ i trong môi tr ng kinh t qu c t ,

nh s thay đ i trong t l m u d ch c a m t n n kinh t ho c l u chuy n

v n

 Nhóm th t liên quan đ n chính sách ngo i th ng ví d nh s tr c p

h n

K thu t th c nghi m s d ng trong bài nghiên c u này là m t ng d ng c a

ph ng pháp BEER và các bi n s nh h ng đ n t giá h i đoái th c đ c l a

ch n theo nghiên c u c a Montiel (1999), theo đó hành vi c a t giá h i đoái th c

hi u l c ch u tác đ ng c a các nhân t kinh t c b n sau:

Trong đó: các bi n bên ph i ph ng trình trên l n l t đ i di n cho chênh l ch trong n ng su t, t l m u d ch, chi tiêu chính ph , đ m c a n n kinh t và tài s n

n c ngoài ròng

3.2.2 Ph ng pháp kinh t l ng

3.2.2.1 Thu t toán ACE

nh m t i đa h s t ng quan b i R2 Vì các phép bi n đ i t i u trong thu t toán

ACE th ng là phi tuy n, nên chúng ta có th phát hi n ra tính phi tuy n hi n có

bi n đ i ng u nhiên có k v ng b ng 0, f( và (i = 1,2, ,k) đ t đ c

th c (3.3) D i s ràng bu c chu n hóa E[f( )]2= 1, đi u này đ ng ngh a v i vi c

(f, , ,…, ) = E [ f( ) - ( ) ]2

(3.4)

thông qua vi c t i thi u hóa các chu i hàm đ n l , k t qu nh đ ng th c sau:

f( ) = (3.6)

v i || || [E( 2]1/2

Thu t toán bao g m hai ti n trình c b n: tìm k v ng có đi u ki n và l p l i nhi u

l n đ đ t c c ti u, do đó thu t toán này có tên là ắK v ng có đi u ki n xen k ” Trong ph ng trình (3.5), gi nguyên c đ nh m t bi n và các bi n còn l i đ c

chuy n đ i và s chuy n đ i các bi n đ c c tính theo k thu t phi tham s làm

tr n d li u Thu t toán sau đó đ c ti n hành v i các bi n ti p theo Sau khi các

c l ng (i = 1,2, ,k), f(y) đ c xác đ nh d a trên nh ng c tính này theo ph ng trình (3.6), b ng vi c thay ph ng trình (3.5) vào (3.6), l p l i cho đ n khi ph ng trình (3.4) đ t c c ti u Các phép bi n đ i t i u đ c ký hi u (i

= 1,2, ,k), f*(y)

Trong không gian phép bi n đ i t i u, các bi n s có liên quan nh sau:

đ nh là có phân ph i chu n và giá tr trung bình b ng 0

m t b các d li u, làm cho chúng phù h p v i các phân tích h i quy tuy n tính

M t s nghiên c u c a Ma & Kanas, 2000; Wang và Murphy, 2004 cho th y r ng thu t toán ACE có kh n ng cho bi t chính xác m i quan h phi tuy n gi a các bi n

th ng ây là lý do t i sao tác gi áp d ng thu t toán ACE đ khám phá ra m i

quan h phi tuy n gi a các bi n đang xem xét

3.2.2.2 ng liên k t phi tuy n:

và xit (i=1, 2, , k) là đ ng liên k t phi tuy n n u t n t i các hàm phi tuy n f(.) và

gi(.) (i=1, 2, , k) sao cho f(yt) và gi(xit) (i=1,2, ,k) là các chu i I(1) hay có liên

k t b c 1, và t h p tuy n tính c a f(yt) và gi(xit) (i=1,2, ,k) là các chu i I(0) Nh

đ c xem là m i quan h đ ng liên k t phi tuy n gi a các bi n g c ban đ u

Nhìn chung, t n t i ba m i quan h dài h n có th có gi a các bi n: th nh t các

bi n có đ ng liên k t tuy n tính v i nhau, th hai các bi n có đ ng liên k t phi

tuy n v i nhau và th ba không t n t i đ ng liên k t gi a các bi n Vì th đ tránh

c u m i quan h dài h n gi a các bi n

3.2.2.3 Ph ng pháp ki m đ nh biên ARDL:

nh t là ph ng pháp d a trên ki m đ nh ph n d c a Engle-Granger (1987), ki m

đ nh c a Johansen (1991; 1995) và Johansen-Juselius (1990) Tuy nhiên ph ng

gi n c ng nh m t vài l i th khác tr nên ph bi n trong nh ng n m g n đây

Ph ng pháp kinh t l ng áp d ng trong bài nghiên c u này là m t ng d ng c a

mô hình ki m đ nh đ ng liên k t ARDL đ c phát tri n b i Pesaran and Shin

(1999) và Pesaran và c ng s (2001), quy trình ki m đ nh này đ c chia làm hai

b c chính:

B c đ u tiên: tác gi ti n hành ki m đ nh m i quan h đ ng liên k t tuy n tính

gi a các bi n trong bi u th c (3.1) N u k t qu cho th y đ ng liên k t tuy n tính

không x y ra, tác gi có th đi đ n k t lu n gi a t giá h i đoái th c và các bi n

kinh t v mô đang xem xét không có m i quan h tuy n tính trong dài h n

Khi đó tác gi s ti p t c ki m đ nh m i quan h đ ng liên k t phi tuy n gi a các

bi n, đ th c hi n ki m đ nh này thu t toán ACE đ c s d ng đ bi n đ i các bi n

trong mô hình và sau đó th c hi n ki m đ nh đ ng liên k t gi a các bi n chuy n

đ i, n u k t qu cho th y các bi n sau khi chuy n đ i có m i quan h đ ng liên k t

tuy n tính, tác gi có th k t lu n các bi n g c tr c khi chuy n đ i có m i quan h

đ ng liên k t phi tuy n

áng chú ý là thu t toán ACE có th khi n cho các chu i có sai phân b c 1 tr

thành chu i có sai phân b c 0 sau khi chuy n đ i Vì v y, ngay c khi chu i g c ban

đ u là chu i sai phân b c 1 thì sau chuy n đ i qua thu t toán ACE có th là m t h n

h p có c chu i sai phân b c 1 và chu i sai phân b c 0 Lúc này, theo Pesaran và

so v i các ph ng pháp ki m đ nh đ ng liên k t truy n th ng nh c a

Engle-Granger, 1987 và Johansen, 1988, và Johansen- Juselius, 1990

 Th nh t, ph ng pháp này có th áp d ng hi u qu cho các nghiên c u có c m u

nh nh nghiên c u này c a tác gi , g m 56 quan sát

 Th hai, trong khi k thu t đ ng liên k t Jonhansen đòi h i t t c các bi n ph i có

tích h p b c 1 Theo Granger và Hallman, 1991 thì m t đ c đi m c a thu t toán

ACE là có th khi n cho các chu i có sai phân b c 1 tr thành chu i có sai phân

b c 1 thì sau chuy n đ i qua thu t toán ACE có th là m t h n h p có c chu i sai

phân b c 1 và chu i sai phân b c 0 Lúc này, theo Pesaran và Shin (1999) và

B c đ u tiên trong ph ng pháp ARDL là c l ng mô hình sau b ng cách s

Sau khi c l ng ph ng trình (3.8), ti p theo ki m đ nh WALD- Test đ c s

d ng đ ki m đ nh gi thi t các h s nhân dài h n c a các bi n tr yt-1 và xi,t-1

(i=1,2,…,n) đ u b ng 0 hay không

H0: = = ……= = 0

H1: = 0 ho c = 0

So sánh giá tr ki m đ nh F- statistic v i b ng giá tr t i h n đ c t o ra b i

Nayaran tính toán (2005) áp d ng cho các s l ng quan sát t 30-80 thay vì s

d ng b ng giá tr t i h n do Pesaran (2001) tính toán áp d ng cho các mô hình có s

l ng quan sát l n

Có hai m c giá tr t i h n trong b ng tính toán này là giá tr t i h n trên và giá tr

t i h n d i, giá tr t i h n trên đ c tính toán d a trên gi đ nh là t t c các bi n

đ u có liên k t b c 1 hay I(1), còn giá tr t i h n d i th hi n m c giá tr t i h n trong tr ng h p gi đ nh t t c các bi n h i quy đ u có liên k t b c 0

Sau đó chúng ta c n so sánh giá tr F- statistics trong ki m đ nh so v i giá tr t i h n

trong b ng giá tr t i h n, n u nh giá tr F đ c tính toán th p h n giá tr biên d i

c a gi i h n giá tr tiêu chu n th ng kê F trong b ng giá tr t i h n thì gi thuy t

ph đ nh H0 không có đ ng liên k t s không th b bác b và ng c l i, n u giá tr