Luận văn thạc sĩ Sự truyền dẫn lãi suất của chính sách tiền tệ đến lãi suất cho vay tại các ngân hàng thương mại Việt Nam khu vực TP

ABBank Ngân hàng TMCP An Bình Nông thôn Vi t Nam Vi t Nam... Úc, Canada, New Zealand...

NGUY N TH TUY T CHI

S TRUY N D N LÃI SU T C A CHÍNH SÁCH TI N T

M I VI T NAM KHU V C THÀNH PH H CHÍ MINH

Tôi xin cam đoan đây là đ tài nghiên c u do tôi th c hi n Các s li u và k t

qu nghiên c u trong lu n v n là trung th c

L IăCAMă OAN

M C L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T

DANH M C CÁC B NG

DANH M C CÁC HÌNH V ,ă TH

PH N M U 1

CH NGă1: C ăS LÝ THUY T V S TRUY N D N LÃI SU T C A CHÍNH SÁCH TI N T 4

1.1 T ng quan v lãi su t 4

1.1.1 Khái ni m và m t s lý thuy t v lãi su t 4

1.1.1.1 Lý thuy t c a C.Mác 4

1.1.1.2 Lý thuy t c a J.M.KEYNES 5

1.1.1.3 Lý thuy t c a tr ng phái tr ng ti n 7

1.1.2 Phân lo i lãi su t: 8

1.1.2.1 C n c vào tiêu th c qu n lý v mô 8

1.1.2.2 C n c vào tiêu th c nghi p v tín d ng 8

1.1.2.3 C n c vào tiêu th c bi n đ ng c a giá tr ti n t 9

1.1.2.4 C n c vào lo i ti n cho vay 9

1.1.2.5 C n c theo ph ng pháp tính lãi 9

1.1.2.6 C n c vào m c n đ nh c a lãi su t 10

1.1.2.7 C n c vào th i h n tín d ng 10

1.2 T ng quan v s truy n d n c a chính sách ti n t 10

1.2.1 S truy n d n c a chính sách ti n t 10

1.2.1.1 Khái ni m 10

1.2.1.2 Các kênh truy n d n c ch tác đ ng c a chính sách ti n t 10

1.2.1.2.1 Kênh lãi su t truy n th ng 10

1.2.1.2.2 Nh ng kênh giá tài s n khác 11

1.2.1.2.2.1 Kênh t giá h i đoái 12

1.2.1.2.3.2 B ng cân đ i tài s n 14

1.3 T ng quan v s truy n d n lãi su t c a chính sách ti n t 15

1.3.1 Khái ni m 15

1.3.2 C ch truy n d n lãi su t 16

1.3.2.1 L a ch n m c lãi su t m c tiêu 18

1.3.2.2 L a ch n mô hình ki m soát lãi su t m c tiêu 18

1.3.3 M t s bài nghiên c u tr c đây v s truy n d n lãi su t 20

1.3.4 Các nhân t tác đ ng đ n s truy n d n lãi su t 22

1.3.4.1 Tính minh b ch c a chính sách ti n t 22

1.3.4.2 Tính c nh tranh trong h th ng ngân hàng 25

1.3.4.3 C u trúc tài chính c a ngân hàng 27

K T LU NăCH NGă1 31

CH NGă2: TH C TR NG V S TRUY N D N LÃI SU T CHÍNH SÁCHă N LÃI SU T CHO VAY T IăCÁCăNGÂNăHÀNGăTH NGăM I VI T NAM KHU V C THÀNH PH H CHÍ MINH 32

2.1 Th c tr ng v s bi năđ ng lãi su t 32

2.1.1 S bi n đ ng c a lãi su t chính sách 32

2.1.1.1 S bi n đ ng c a lãi su t c b n 32

2.1.1.2 S bi n đ ng c a lãi su t tái c p v n, lãi su t tái chi t kh u 34

2.1.2 S bi n đ ng c a lãi su t cho vay 44

2.1.2.1 Tình hình ho t đ ng kinh doanh 44

2.1.2.1.1 V tình hình tín d ng 44

2.1.2.1.2 V kh n ng sinh l i 45

2.1.2.2 S bi n đ ng c a lãi su t cho vay 46

2.2 Nghiên c u th c nghi m v s truy n d n lãi su t chính sách ti n t đ n lãi su t cho vay c aăNgơnăhƠngăth ngăm i Vi t Nam khu v c Thành Ph H Chí Minh 51

2.2.1 D li u và ph ng pháp nghiên c u 52

2.2.1.1 D li u 52

m đ nh ph ng sai c a sai s thay đ i 53

2.2.1.2.3 Ki m đ nh t t ng quan 54

2.2.1.2.4 Ph ng trình truy n d n 55

2.2.1.2.5 H i quy có v không liên quan (Seemingly Unrelated Regression)

57

2.2.2 K t qu nghiên c u 59

2.2.2.1 K t qu ki m tra tính d ng 59

2.2.2.2 Ki m đ nh đ ng liên k t 61

2.2.2.3 Ki m đ nh ph ng sai sai s thay đ i 62

2.2.2.4 Ki m đ nh t t ng quan 63

2.2.2.5 Ph ng trình h i quy 64

2.2.3 Phân tích và lý gi i k t qu nghiên c u 65

2.2.3.1 S truy n d n trong ng n h n 65

2.2.3.2 S truy n d n trong dài h n 67

K T LU NăCH NGă2 69

CH NGă3: XU T M T S GI I PHÁP NÂNG CAO KH N NGă TRUY N D N LÃI SU T C A CHÍNH SÁCH TI N T 70

3.1 nhăh ngăđi u hành Chính sách ti n t n mă2014 70

3.2 M t s gi i pháp nh m nâng cao kh n ngătruy n d n lãi su t c a Chính sách ti n t 73

3.2.1 Nhóm gi i pháp v mô 73

3.2.1.1 Nâng cao hi u qu đi u hành Chính sách ti n t 73

3.2.2 Nhóm gi i pháp vi mô 75

3.2.2.1 i v i NHNN 75

3.2.2.2 i v i Ngân hàng th ng m i 76

K T LU NăCH NGă3 78

K T LU N 79 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

ABBank Ngân hàng TMCP An Bình

Nông thôn Vi t Nam

Vi t Nam

OECD T ch c h p tác và phát tri n kinh t Co-operation and

Development

Zealand USD

quan

Seemingly Unrelated Regression

B ng 2.1: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v đ i v i lãi su t cho vay

B ng 2.2: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v đ i v i lãi su t tái chi t kh u

B ng 2.3: K t qu ki m đ nh nghi m đ n v đ i v i lãi su t tái c p v n

B ng 2.4: K t qu ki m đ nh đ ng liên k t gi a lãi su t cho vay và lãi su t tái c p v n

B ng 2.5: K t qu ki m đ nh đ ng liên k t gi a lãi su t cho vay và lãi su t tái chi t

B ng 2.10: Ph ng trình h i quy gi a lãi su t cho vay và lãi su t tái c p v n

B ng 2.11: Ph ng trình h i quy gi a lãi su t cho vay và lãi su t tái chi t kh u

Hình 2.2: Bi n đ bi n đ ng lãi su t chính sách

PH N M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Trong th i gian v a qua, lãi su t là m t v n đ nh c nh i không ch đ i v i

ng i đi vay, ng i g i ti n, các đ nh ch tài chính trung gian mà còn c Ngân hàng nhà n c Nhi u ngân hàng huy đ ng v n v t tr n lãi su t 14% lên đ n 17%, 18%

đi u ch nh lãi su t chính sách (lãi su t c b n, lãi su t tái chi t kh u, lãi su t tái c p

còn là đ ng thái phát tín hi u c a Chính Ph v ph ng th c đi u hành chính sách ti n

ch t ch

Chính vì t m quan tr ng c a bi n lãi su t đ i v i s n đ nh kinh t v mô, đư có khá nhi u báo cáo phân tích v ch s này và c th h n là v n đ truy n d n t lãi su t

d n là nh và không t ng x ng v i nh ng thay đ i c a Ngân hàng nhà n c, thì

d n lãi su t này, do v y em ch n đ tài này đ làm bài lu n v n

2 M c tiêu nghiên c u

x y ra nh th nào và nh ng nhân t tác đ ng đ n s truy n d n lưi su t

- Phân tích th c tr ng tác đ ng c a lưi su t chính sách đ n lưi su t huy đ ng và lưi

su t cho vay th y m i quan h và tác đ ng th c t c a lưi su t chính sách và lưi su t cho vay

3 Ph ng pháp nghiên c u

Ph ng pháp chính đ c s d ng trong bài nghiên c u là ph ng pháp bình

ph ng bé nh t (OLS) đ c l ng m c đ truy n d n lãi su t c trong ng n và dài

(ADF) Test đ ki m đ nh nghi m đ n v , ki m đ nh đ ng liên k t, ki m đ nh ph ng sai thay đ i, ki m đ nh t t ng quan đ ki m đ nh tính BLUE trong b d li u và làm

là đ làm cho k t qu ki m đ nh đáng tin c y

4 i t ng và ph m vi nghiên c u

i t ng c a bài nghiên c u là lãi su t chính sách bao g m: lãi su t tái chi t

kh u và lãi su t tái c p v n; và lãi su t cho vay

Xem xét s truy n d n t lãi su t chính sách đ n lãi su t cho vay giai đo n t

n m 2008 đ n n m 2013 và c a các Ngân hàng th ng m i trên đ a bàn khu v c Thành

ph H Chí Minh

5 ụ ngh a th c ti n và k t c u c a đ tài

Nh chúng ta đư bi t, chính sách ti n t có m t vai trò r t quan tr ng trong đi u

đ ng, thì Ngân hàng nhà n c ph i có nh ng chính sách phù h p và k p th i đ tác

đ ng vào n n kinh t đ đ a nó v tr ng thái cân b ng Do v y đ có th làm đ c đi u

đó thì tính hi u qu trong vi c th c th chính sách ti n t là r t c n thi t Vì th nên,

chính sách đ t đó có nh ng đ xu t, ki n ngh góp ph n làm cho vi c th c thi chính

c th nh sau:

Ch ng 1: C s lý thuy t v s truy n d n lãi su t c a chính sách ti n t

Ch ng 2: Th c tr ng v s truy n d n lãi su t chính sách đ n lãi su t cho vay

Ch ng 3: xu t m t s gi i pháp nâng cao kh n ng truy n d n lãi su t c a chính sách ti n t

CH NG 1: C S LÝ THUY T V S TRUY N D N LÃI SU T C A

CHÍNH SÁCH TI N T 1.1 T ng quan v lãi su t

1.1.1 Khái ni m và m t s lý thuy t v lãi su t

1.1.1.1 LỦ thuy t c a C.Mác

Lý thuy t c a Mác v ngu n g c, b n ch t lãi su t trong n n kinh t hàng hóa

T B n Ch Ngh a (TBCN): Qua quá trình nghiên c u b n ch t c a TBCN, Mác đư

su t đ u xu t phát t giá tr th ng d

Theo Mác, khi xã h i phát tri n thì t b n tài s n tách r i t b n ch c n ng, t c

giá tr mang l i giá tr th ng d thì không thay đ i Vì v y, trong xã h i phát sinh quan

h cho vay và đi vay, đư là t b n thì sau m t th i gian giao cho nhà t b n đi vay s

thêm g i là l i t c

quân mà các nhà t b n công th ng nghi p đi vay ph i chia cho các nhà t b n cho vay Do đó nó là bi u hi n quan h bóc l t t b n ch ngh a đ c m r ng trong l nh

v c phân ph i và gi i h n t i đa c a l i t c là l i nhu n bình quân, còn gi i h n t i

đ c a t b n Mác đư k t lu n: “Lưi su t là ph n giá tr th ng d đ c t o ra do k t qu

Lý thuy t c a Mác v ngu n g c, b n ch t lãi su t trong n n kinh t Xã H i Ch Ngh a (XHCN): Các nhà kinh t h c Mác xít nhìn nh n trong n n kinh t XHCN cùng

v i tín d ng, s t n t i c a lãi su t và tác đ ng c a nó do m c đích khác quy t đ nh, đó

bám sát các m c tiêu kinh t Trong XHCN không còn ph m trù t b n và ch đ

ng i bóc l t ng i, song đi u đó không có ngh a là ta không th xác đ nh b n ch t c a lãi su t B n ch t c a lãi su t trong xã h i ch ngh a là “giá c c a v n cho vay mà nhà

n c s d ng v i t cách là công c đi u hòa ho t đ ng h ch toán kinh t ”

lãi su t và các bi n s kinh t v mô khác Ngày nay, tr c s đ v c a h th ng

đư không phù h p v i các chính sách tr c đây vì nó tôn tr ng quy n l i ng i đ u t ,

ng i có v n, th a nh n thu nh p t t b n

1.1.1.2 Lý thuy t c a J.M.KEYNES

r ng lãi su t không ph i là s ti n tr cho công vi c ti t ki m hay nh n chi tiêu, vì khi

h p tích tr r t nhi u trong m t kho n th i gian nh t đ nh nào đó Vì v y, lãi su t

su t do đó còn đ c g i là s tr công cho s chia lìa v i c a c i, ti n t

S phân tích b n ch t lãi su t nh trên cho th y n u lãi su t th p thì t ng s nhu

c u v ti n m t c a dân chúng s v t quá s cung ti n và n u lãi su t cao thì s có

Vào nh ng n m 30 c a th k 20, kh ng hoàng kinh t , th t nghi p di n ra

th ng xuyên và nghiêm tr ng t i các n n kinh t Tây Âu và Hoa K Cu c kh ng

c đi n thi u xác đáng Lý thuy t “bàn tay vô hình” c a A.Smith, h c thuy t “cân b ng

và phát tri n lý thuy t kinh t c a John Maynard Keynes John Maynard Keynes

trong l nh v c tài chính tín d ng và l u thông ti n tê, c v n ngân kh qu c gia, thành viên Ban giám đ c ngân hàng Anh, ch bút m t t p chí kinh t Tác ph m n i ti ng

đó, Ông cho r ng lãi su t có ý ngh a r t l n đ i v i đ u t , do đó tác đ ng đ n công n

vi c làm và thu nh p trong xã h i

V b n ch t, Keynes cho r ng lãi su t là s ti n tr cho vi c không s d ng ti n

 Th nh t, kh i l ng ti n t đ a vào l u thông

ng c l i ây là m t công c quan tr ng đ đ a ra chính sách đi u ti t kinh t c a Nhà N c kích thích đ u t c n h lãi su t, mu n h lãi su t thì ph i t ng s l ng

ti n trong l u thông Th c ra, Keynes phân tích th tr ng ti n t đó lưi su t là giá c Khi cung ti n t g p c u ti n t thì hình thành nên lãi su t th tr ng Cung ti n t ph thu c vào chính sách cung ti n c a NHTW N u l ng cung ti n t ng mà c u ti n không thay đ i ho c t ng theo không k p t c đ t ng c a cung ti n thì lãi su t th

tr ng s gi m xu ng

 Th hai, s a thích ti n m t

ây chính là m c c u ti n ti n t Theo Keynes, ng i ta có th gi tài s n v i nhi u hình th c nh : gi d i d ng ti n, d i d ng các lo i ch ng khoán có giá… Trong đó, Keynes cho r ng c a c i d i d ng ti n là thu n l i nh t Do v y con ng i

có khuynh h ng g n li n v i nó, mà lãi su t là ph n th ng cho s xa r i đ i v i ti n

m t Lãi su t là chi phí c h i cho vi c gi ti n m t Lãi su t cao t c chi phí c h i cho

tr ng ch ng khoán cho ho t đ ng đ u t gián ti p phát tri n Qua đó s kích thích n n kinh t t ng tr ng

1.1.1.3 LỦ thuy t c a tr ng phái tr ng ti n

M.Friedman, đ i di n tiêu bi u c a tr ng phái tr ng ti n hi n đ i, c ng có quan đi m t ng t J.M.KEYNES r ng lãi su t là k t qu c a ho t đ ng ti n t Tuy nhiên, quan đi m c a M.Friedman khác c b n v i Keynes vi c xác đ nh vai trò c a lãi su t N u Keynes cho r ng c u ti n là m t hàm c a lãi su t còn M.Friedman d a

đ nh m c lãi su t không có ý ngh a tác đ ng đ n l ng c u ti n mà c u ti n bi u hi n

là m t hàm c a thu nh p và đ a ra khái ni m tính n đ nh cao c a c u ti n t

ph n tr m (%), cách th hai, ít s d ng h n là tính theo đi m c b n (basis point) – ký

1.1.2 Phân lo i lãi su t:

1.1.2.1 C n c vƠo tiêu th c qu n lỦ v mô

Lãi su t tr n và lãi su t sàn: Là lãi su t th p nh t và cao nh t do Ngân hàng Trung ng (NHTW) n đ nh cho các Ngân hàng Th ng m i (NHTM) ho c do các

su t tr n và lãi su t sàn hình thành khung lãi su t, các NHTM xây d ng lãi su t kinh doanh trong ph m vi c a khung này

t ch c tín d ng trong toàn b n n kinh t

1.1.2.2 C n c vƠo tiêu th c nghi p v tín d ng

g i ti n Lãi su t ti n g i có nhi u m c khác nhau tùy thu c vào th i h n ti n g i S

phát

ng i cho vay V nguyên t c m c lãi su t cho vay bình quân ph i cao h n m c lãi

su t ti n g i bình quân và có s phân bi t gi a các kho n vay v i th i h n cho vay và

n ng cung ng ti n vào l u thông

hàng d i hình th c chi t kh u các gi y t có giá ch a đ n th i h n thanh toán Lãi

ti n t Lãi su t này dùng đ ki m soát và đi u ti t s bi n đ ng c a lãi su t trên th

tr ng i v i NHTM lãi su t tái chi t kh u là lãi su t g c đ t đó n đ nh lãi su t chi t kh u và lãi su t cho vay khác

đ c n đ nh h ng ngày vào m i bu i sáng Nó đ c hình thành b i quan h cung c u

v n c a các NHTM và các t ch c tín d ng khác và ch u s chi ph i b i lãi su t tái chi t kh u

1.1.2.3 C n c vƠo tiêu th c bi n đ ng c a giá tr ti n t

Lãi su t danh ngh a: Là lãi su t ch a lo i tr t l l m phát

Lãi su t th c: Là lãi su t sau khi tr đi t l l m phát

lãi hay l

1.1.2.4 C n c vƠo lo i ti n cho vay

Lãi su t n i t : ây là lưi su t đ c tính trên c s đ ng ti n c a qu c gia s

đó

n c ngoài đ c th c hi n khi vay ho c cho vay b ng ngo i t

1.1.2.5 C n c theo ph ng pháp tính lưi

thêm ti n lưi tích l y k tr c, t c là không ghép lãi vào v n Lãi su t đ n th ng là lãi

su t danh ngh a, lưi su t ghi trên h p đ ng tín d ng

đ tính lãi trong th i k k ti p theo và có th ti p t c mãi

1.1.2.6 C n c vƠo m c n đ nh c a lưi su t

đi m là ng i g i ti n và vay ti n đ u bi t tr c s ti n lưi đ c tr và ph i tr Bên

h n nào đó dù cho các lo i lãi su t khác thay đ i nh th nào

không báo tr c Lãi su t th n i có l i cho c hai bên khi nh n và tr ti n đ u theo

m t m c giá chung là lãi su t hi n t i

1.2.1.2 Các kênh truy n d n c ch tác đ ng c a chính sách ti n t 1.2.1.2.1 Kênh lãi su t truy n th ng

h n hai m i n m qua và là c ch truy n d n ti n t quan tr ng trong mô hình IS-LM

c a phái Keynes, m t n n t ng cho lý thuy t kinh t h c v mô hi n nay Quan đi m

c a phái Keynes v i mô hình IS-LM phát bi u r ng khi n i l ng chính sách ti n t ,

t đó d n đ n t ng t ng c u và t ng s n l ng

lãi su t danh ngh a, khi lãi su t có nh h ng đ n quy t đ nh c a doanh nghi p và

ng i tiêu dùng Thêm vào đó, c ch này cho r ng lãi su t th c t dài h n ch không

đ i lãi su t danh ngh a ng n h n mà NHTW đ a ra d n đ n m t s thay đ i t ng ng

ngay c khi có các k v ng h p lý Lý thuy t k v ng v c u trúc k h n phát bi u

r ng lãi su t dài h n là trung bình c a các lãi su t ng n h n trong t ng lai, t c là vi c

gi m lãi su t th c ng n h n s làm gi m lãi su t th c dài h n M c lãi su t th c th p

h n này s làm t ng đ u t tài s n c đ nh c a doanh nghi p, đ u t nhà , chi tiêu

Vi c lãi su t th c có tác đ ng đ n chi tiêu ch không ph i là lãi su t danh ngh a

danh ngh a c đ nh 0%, v n khuy n khích chi tiêu thông qua kênh truy n d n b ng lãi su t đư nêu trên

Vì v y c ch này ch ra r ng chính sách ti n t v n có th có hi u qu ngay c

1.2.1.2.2 Nh ng kênh giá tài s n khác

M t s quan đi m phê phán phái tr ng ti n đ i v i thuy t IS-LM trong phân tích c a chính sách ti n t lên n n kinh t , cho r ng nó ch t p trung ch y u vào giá

c a m t lo i tài s n là ti n t , t c là lãi su t, mà không đ c p đ n giá c a các tài s n khác Bên c nh trái phi u, có hai lo i tài s n chính đ c quan tâm đ c bi t trong lý thuy t v c ch truy n d n là ngo i h i và c phi u

1.2.1.2.2.1 Kênh t giá h i đoái

Kênh này c ng liên quan t i nh ng tác đ ng c a lãi su t, vì khi lãi su t th c trong n c gi m, ti n g i b ng n i t tr nên kém h p d n h n so v i nh ng kho n ti n

g i b ng các ngo i t khác, d n t i s s t gi m trong giá tr c a ti n g i b ng n i t so

n c ngoài, và do đó làm t ng xu t kh u ròng và GDP Vai trò quan tr ng c a kênh t giá h i đoái trong vi c truy n d n tác đ ng c a chính sách ti n t lên n n kinh t trong

n c đư đ c d n ch ng trong nh ng nghiên c u g n đây c a Bryant, Hooper và Mann (1993); Taylor (1993)

1.2.1.2.2.2 Nh ng kênh giá c phi u

m c đ giàu có lên tiêu dùng

tr ng c a công ty Các công ty khi đó có th phát hành v n c ph n và thu đ c giá

h n vì doanh nghi p có th mua đ c r t nhi u hàng hóa đ u t m i b ng m t l ng

t m i vì giá tr th tr ng c a công ty là th p so v i chi phí v n N u công ty mu n thu đ c v n khi q th p, h mua m t công ty khác v i giá r và nh n đ c l ng v n

c thay th u t vì th mà gi m sút

i m then ch t c a cu c tranh lu n này đó là m i liên h q và chi phí đ u t

Nh ng chính sách ti n t tác đ ng lên giá c phi u nh th nào? Trong lý thuy t ti n

N i mà công chúng có th ch n đ đ u t nhi u h n c là th tr ng ch ng khoán, nhu

c ng d n t i m t k t lu n t ng t , b i vì lãi su t gi m do chính sách ti n t n i l ng

đư làm trái phi u kém h p d n h n so v i c phi u, do đó làm t ng giá c phi u Khi

m t c ch chuy n d ch ti p theo c a chính sách ti n t đ n bi n thu nh p

tác đ ng c a chính sách ti n t thông qua giá c phi u đ c mô t qua tác đ ng c a s giàu có lên tiêu dùng Kênh này đư nh n đ c s ng h m nh m c a Franco

đ i c a cá nhân, bao g m c ngu n v n con ng i, tài s n th c và tài s n tài chính Trong c u ph n c a tài s n tài chính bao g m c c phi u ph thông Khi giá c phi u

t ng, giá tr c a tài s n tài chính c ng t ng, do v y làm t ng ngu n l c c a ng i tiêu dùng và vì v y chi tiêu tiêu dùng s t ng

1.2.1.2.3 Các kênh tín d ng

Có hai kênh truy n d n ti n t c b n đ u xu t phát t k t qu c a v n đ thông

cân đ i tài s n

1.2.1.2.3.1 Kênh cho vay ngân hàng

ng i vay nh t đ nh s không th gia nh p vào th tr ng tín d ng tr phi h vay t

hàng bán l b ng các ngu n v n khác c a các qu , kênh truy n d n ti n t qua cho vay

vai trò đ c bi t quan tr ng là ng i cho vay c a nh ng ng i đi vay ngân hàng, chính

vi c t ng các kho n vay s d n đ n đ u t t ng và theo đó t ng c u t ng

1.2.1.2.3.2 B ng cơn đ i tài s n

ro đ o đ c khi ti n hành cho các công ty này vay càng tr m tr ng h n Giá tr ròng

th p h n ngh a là ng i cho vay có ít tài s n th ch p cho các kho n vay c a h , và vì

v y thua l t s l a ch n đ i ngh ch s cao h n Giá tr ròng th p c a các công ty kinh doanh c ng làm t ng v n đ r i ro đ o đ c, b i vì đi u này có ngh a là nh ng ng i

đ ng l c tham gia vào các d án đ u t r i ro Do th c hi n các d án đ u t r i ro h n

đ n gi m cho vay và vì th gi m chi đ u t Chính sách ti n t n i l ng d n đ n giá c

đ n chi đ u t cao h n và t ng t ng c u (Y), nh gi m l a ch n đ i ngh ch và r i ro

S truy n d n lãi su t có th đ c hi u là thay đ i lãi su t c a các c quan qu n

lý ti n t có th gây ra bi n đ ng v giá tài s n đ t o ra nh h ng m nh v giá th

tr ng c a tài s n tài chính và n ph i tr Lãi su t cao h n có th gây ra m t s đánh

đ n t ng c u và s n l ng ng th i, ho t đ ng và thông báo chính sách nh h ng

đ n k v ng v t ng lai c a n n kinh t và m c đ c a s t tin v i nh ng k v ng này đ c thi t l p

h i khuy n khích chi tiêu b ng cách làm hàng hóa n c ngoài r h n so v i hàng hóa

đ n nhu c u đ i v i hàng hóa và d ch v s n xu t

phát trong n c N u nhu c u lao đ ng v t quá ngu n cung c p, s có áp l c v ti n

l ng, trong đó m t s công ty s đ a giá cao h n vào tính cho ng i tiêu dùng Ngoài

các thành ph n c a l m phát t ng th

1.3.2 C ch truy n d n lãi su t

và tác đ ng v giá (lãi su t) V i m i thay đ i c a chính sách ti n t , c hai c ch này

đ u phát huy tác d ng b i nh ng thay đ i v kh i l ng ti n c ng s d n t i nh ng thay đ i v lãi su t và ng c l i Tuy nhiên, trong nh ng đi u ki n c th c a n n kinh

và m c đ can thi p c a Chính ph vào các quan h kinh t thì kh n ng phát huy hi u

đang ngày càng chi m u th

C ch tác đ ng v l ng đ c th c hi n thông qua nh ng nh h ng tr c ti p

hi u qu khi các đi u ki n th tr ng ch a phát tri n và quan h cung c u c a th

tr ng b chi ph i m nh b i các y u t phi lãi su t và vì th mà thi u nh y c m v i các

bi n đ ng c a lãi su t Nh ng tác đ ng v m t l ng th ng là tr c ti p nên nó khó lan

th ng s d ng ph i h p h th ng chính sách h tr nh h n m c tín d ng ho c quy

đ nh các ch tiêu phân b tín d ng c th đ n t ng đ i t ng

C ch tác đ ng qua lãi su t là c ch chuy n t i nh h ng c a chính sách ti n

t t i n n kinh t thông qua ph n ng dây chuy n gi a các m c lãi su t và gi a các lo i

kinh t m t cách gián ti p mà theo đó chính sách ti n t có th tác đ ng t i các b ph n

hành vi chi tiêu c a các ch th kinh t Quá trình tác đ ng này th hi n s k t h p

r ng hi u qu tác đ ng c a chính sách ti n t là s k t h p gi a kh n ng can thi p c a

đ i v i nh ng thay đ i c a m t b ng lãi su t th tr ng

Trong quy trình tác đ ng đó, kh n ng ki m soát m t b ng lãi su t là y u t

1.3.2.1 L a ch n m c lưi su t m c tiêu

đang tr nên thi u n đ nh S l n m nh nhanh chóng c a các trung gian tài chính phi

hàng đang làm cho kh i l ng ti n cung ng v t kh i kh n ng ki m soát c a

tr c a các t ch c tín d ng (TCTD) là ít nh y c m v i lãi su t nên s thay đ i lãi su t

đ i lãi su t th tr ng Tuy nhiên, nhu c u này đang có xu h ng gi m đi b i: th nh t,

nhu c u v n kh d ng nhanh chóng thông qua các ngu n v n cho vay thanh toán ho c tín d ng th u chi c a NHTW; th ba, kh n ng ng d ng công ngh thông tin trong

NHTW tr lãi cho kho n ti n g i c a các TCTD vì th gi m chi phí c h i c a vi c

tr

1.3.2.2 L a ch n mô hình ki m soát lưi su t m c tiêu

ng nhu c u d tr ho c h p th l ng d tr d th a v i các đ i tác tham gia giao

đ c s d ng ph i h p theo m t s mô hình sau:

 Th nh t, mô hình khung lưi su t ch đ o s d ng các ph ng ti n

th ng xuyên (Úc, Canada, New Zealand )

r ng, các m c lãi su t c a các ph ng ti n th ng xuyên thay đ i S đi u ch nh

“kênh” lưi su t s gi cho m c lãi su t liên ngân hàng phù h p v i m c m c tiêu mà

th tr ng m (ECB)

Theo mô hình này, NHTW Châu Âu (ECB) có th ch n lãi su t liên ngân hàng

th ng xuyên s đ c s d ng đ kh ng ch biên đ bi n đ ng c a lãi su t liên ngân hàng phù h p v i m c tiêu Khác v i mô hình trên, chênh l ch c a m c lãi su t tr n và

ECB đ t m c tiêu cho lãi su t đ u th u t i thi u trong ho t đ ng tái c p v n chính và

s d ng nó đ đ a ra d u hi u v tình tr ng chính sách ti n t Khung lãi su t ch đ o

ti n cho vay qua đêm đ c quy đ nh cao h n lưi su t m c tiêu 100bp, trong khi lãi su t

d ng đ duy trì lãi su t liên ngân hàng g n v i lãi su t đ u th u t i thi u trong t ng

th i k

(M , Singapore, Nh t B n, Hàn Qu c, Malaysia )

thay đ i liên t c ph thu c vào m c đ bi n đ ng c a c u d tr

1.3.3 M t s bài nghiên c u tr c đơy v s truy n d n lãi su t

đ n lãi su t cho vay H th y r ng s truy n d n lãi su t khác nhau gi a các n c và

Paisley (1994) không tìm th y s truy n d n hoàn toàn trong lãi su t th ch p

t ch c xây d ng Anh

Heffernan (1997) tìm th y s truy n d n lãi su t hoàn toàn trong vi c hoàn tr

kho n vãng lai c a ngân hàng Anh và t ch c xây d ng

đ nh ch tài chính t nhân Anh s d ng mô hình phi tuy n và tìm th y s truy n d n

5 n c khu v c đ ng ti n chung Châu Âu (B , c, Pháp, Tây Ban Nha và Hà Lan),

gi đ nh r ng có s truy n d n hoàn toàn trong dài h n Ông th y r ng lãi su t cho vay

nó đang gi m xu ng, nh ng đi u ng c l i là đúng cho lưi su t ti n g i

Bondt (2002) ki m tra m i quan h gi a lãi su t trái phi u chính ph và lãi su t huy đ ng c ng nh lưi su t cho vay trên c s k h n phù h p cho khu v c Euro Ông

hoàn toàn lên tác đ ng c a c lãi su t ti n g i và m t s lãi su t cho vay

ngân hàng đ i v i khu v c đ ng Euro và th y r ng lãi su t cho vay ph n ng nhanh

h n đ i v i s thay đ i trong chính sách ti n t d đoán Bài này c ng đư rút ra đ c

xét trong s d n truy n gi a lãi su t cho vay và lãi su t ti n g i các ngân hàng khác

các n c trong khu v c đ ng ti n chung Châu Âu

r ng đ nh ch tài chính đi u ch nh lãi su t c a h t ng lên ch m h n so v i đi u ch nh

khác nhau gi a các ngân hàng và công ty tài chính H không tìm th y s d n truy n hoàn toàn c a lãi su t

1.3.4 Các nhân t tác đ ng đ n s truy n d n lãi su t

1.3.4.1 Tính minh b ch c a chính sách ti n t

n m lo i chính sau đây: ó là chính tr , kinh t , th t c, chính sách và ho t đ ng Tuy

tính minh b ch v m c tiêu t ng th c a NHTW, th hi n qua vi c m r ng m c tiêu

liên quan đ n các thông tin mà NHTW cung c p cho công chúng Ch y u v ba nhóm

đ t m c tiêu t ng th g m nh ng gì ? Ti p đó, là vi c các d li u này đ c s d ng

nh th nào trong chi n l c t ng th NHTW đ minh b ch đi u này có th phát hành

đ nh k nh ng d báo liên quan đ n các bi n quan tr ng c a th tr ng nh t giá hay

đ c th hi n qua s c i m c a NHTW trong quá trình s d ng các công c c a mình

đ th c hi n chính sách ti n t Ví d , NHTW công b cho công chúng các quy t đ nh liên quan đ n m c lãi su t m c tiêu ng n h n Hay v n đ th t c cách th c trong quá

v chính sách ti n t ra công chúng

đánh giá các khía c nh kinh t c th c a tính minh b ch c n l u ý r ng, tài

bi t là: vi c nghiên c u v tính không ch c ch n, cách th c chính sách ti n t nh

h ng đ n n n kinh t th c, tính chính xác v các m c tiêu c a NHTW Các nghiên

c u th ng phân tích d a trên r t nhi u các gi đ nh khác nhau

Hai v n đ trung tâm t nh ng nghiên c u v s minh b ch m c tiêu là: s không th ng nh t v m t th i gian và tác đ ng c a s minh b ch t i k v ng hình thành Trong tr ng h p NHTW có s không ch c ch n v l m phát và s n l ng, minh b ch s có l i vì nó giúp s a ch a k v ng l m phát, làm gi m l m phát trung bình và ph ng sai l m phát S d ng mô hình t ng t thì m t nghiên c u n a tìm

đ i c a công chúng tr nên tách bi t v i m c tiêu chính sách c a NHTW d n đ n tình

tr ng l m phát đi kèm v i suy thoái i u này làm n i b t giá tr c a giao ti p hi u qu

đ i v i m t m c tiêu l m phát c a NHTW và chú ý c nh giác ch ng l i l m phát neo theo k v ng

Trong bài nghiên c u v s minh b ch c a chính sách ti n t và s d n truy n

c u trúc tài chính trong c ch d n truy n Ming-Hua Liu et al (2005) New Zealand là

đ l m phát m c tiêu chính th c v i trách nhi m c th và các quy đ nh minh b ch

Tác gi phân tích li u s thay đ i trong chính sách ti n t , c th là gia t ng tính

tr i qua m t s thay đ i l n: Chuy n t m c tiêu s l ng ti n t (tài kho n thanh toán)

trình 3 giai đo n u tiên là gián ti p s d ng t giá đ th c hi n chính sách ti n t Sau đó, t tháng 7/1997 đ n tháng 3/1999, NHTW New Zealand s d ng ch s ti n t

có đi u ki n nh m t ph ng ti n thông tin cho các yêu c u c a chính sách ti n t

lãi su t ti n m t chính th c Bài vi t cho r ng, s thay đ i này làm cho chính sách ti n

khi có lãi su t ti n m t chính th c

đ ng đ i v i lãi su t chính th c và làm ngành ngân hàng tr nên c nh tranh h n V i

s gia t ng tính minh b ch trong chính sách ti n t và lãi su t bi n đ ng ít h n d n đ n

s thay đ i trong t ng lai c a lãi su t ng n h n s tr nên ít bi n đ ng h n, t đó làm

t ng m c đ d n truy n c a lãi su t chính th c đ n lãi su t cho vay đ ng th i góp ph n gia t ng hi u qu c a chính sách ti n tê

1.3.4.2 Tính c nh tranh trong h th ng ngơn hƠng

H th ng ngân hàng gi vai trò c c k quan tr ng trong n n kinh t , là m t m c

s vai trò chính sau đây: Th nh t, t p trung v n ti n t t m th i nhàn r i trong n n

trong thanh toán, giúp đ y nhanh quá trình thanh toán, t đó t o đi u ki n rút ng n chu

đ ng c a h th ng ngân hàng giúp đ t n c h i nh p kinh t qu c t nhanh chóng hi u

qu

c p d ch v ti n g i và đ u t tài s n dài h n, đi u này t n t i nhi u nguy c b t n và

tin b t cân x ng có th gây ra nhi u r i ro S b t n tài chính làm gia t ng m t chi phí

chính Vì nh ng lý do này mà trong m t th i gian dài tính c nh tranh ít đ c chú ý

đ n, thay vào đó nhà qu n tr theo đu i m c tiêu n đ nh tài chính C nh tranh h n thì tác đ ng đ n hi u qu ho t đ ng nh ng tác đ ng x u cho s n đ nh tài chính Lý

h n s d n đ n s d n truy n nhanh h n và m nh h n (Sander and Kleimeier 2004, p.470)

đư đ c s d ng hi u qu trong nhi u l nh v c tài chính B i vì trong th c t , s không

ch c ch n v chi phí đ t p trung kinh t trên th tr ng cùng v i nh n th c tiêu c c v

m c đ th a hi p gi a c nh tranh và n đ nh tài chính có th khi n các nhà ho ch đ nh chính sách t p trung vào chính sách c nh tranh Các chi phí c a cu c kh ng ho ng tài

ho c vài th p k trong khi chi phí t p trung không hi u qu x y ra liên t c Ph m vi d toán chi phí hi u qu t s t p trung ít phù h p v i hi u qu c a các đ i th c nh tranh

quy đ nh đ đi u ti t M t công c hi u qu đ c s d ng là ki m soát v n (áp đ t các

huy đ ng c ng là c n thi t Ng ý r ng khi có s th a hi p gi a c nh tranh và n đ nh

sang các lo i lãi su t cho vay khác Tuy nhiên có ý ki n cho r ng đôi khi c nh tranh làm gia t ng n đ nh tài chính Tính c nh tranh gia t ng bu c ngân hàng ph i gi m lãi

gi m r i ro m t kh n ng thanh toán do v y làm c u trúc tài chính n đ nh h n

t ng s d n truy n c trong ng n h n và dài h n (Sander and Kleimeiner 2004, p.473) Theođó c nh tranh có tác đ ng đáng k đ n s d n truy n c a lãi su t huy đ ng

nhanh h n v i s thay đ i lãi su t th tr ng Do v y t ng tính c nh tranh đ s d n

truy n c a chính sách ti n t hi u qu h n Th tr ng ngân hàng c nh tranh h n d n

đ c linh ho t nhi u do nhà n c áp tr n lãi su t cho vay không quá cao đ c u doanh nghi p

1.3.4.3 C u trúc tƠi chính c a ngơn hƠng

C u trúc c a h th ng tài chính bao g m các t đi m v n và các b ph n d n

t ch c tài chính trung gian, tài chính dân c và các t ch c xã h i, tài chính đ i ngo i

n i thu hút tr l i ngu n v n, tuy nhiên các m c đ và ph m vi khác nhau Trong

M t qu c gia có n n kinh t nh , m , n u ph thu c quá nhi u vào n n c ngoài, s làm gi m đi rõ r t hi u qu c a chính sách ti n t Ming-Hua Liu et al (2005)

li u n m 2005), th c t cho th y, hi u qu c a vi c th c hi n chính sách ti n t n c này đư gi m đi đáng k

Gi i thích cho đi u này, có th d a trên quan đi m cho r ng: s d n truy n t lãi

đó c ng s ph thu c r t nhi u vào lãi su t cho vay c a các ch n c a mình M t khi

mong mu n c a các nhà làm chính sách Nói m t cách d hi u, khi ph i ch u m t m c

các nhà làm chính sách trong n c khó lòng có th h lãi su t cho vay trong n c còn 12% hay 13%, đi u này càng khó kh n h n khi mu n nâng m c lãi su t cho vay trong

n c Hay nói cách khác, kênh cho vay trong n c đư ch u m t cái neo danh ngh a vào

th y tr c m t là hi u qu c a chính sách ti n t đư gi m đi đáng k ư có nhi u lu ng

ý ki n khác nhau đ kh c ph c tình tr ng này, nh ng n i b t h n c là hai ý ki n sau:

Th nh t, ti n hành tái c u trúc tài chính qu c gia, d n d n thoát kh i ph thu c

đ ng b h th ng tài chính là s chuy n h ng t ki m ch tài chính sang t do hóa tài chính mà theo đó các bi n pháp đ c ti n hành m t cách đ ng b , t c th i Các chính sách tài chính chuy n t c đ nh lãi su t sang t do hóa lãi su t, t t giá c đ nh sang

này th ng gây ra ph n ng s c đ i v i h th ng tài chính và n n kinh t Ph n ng

h th ng tài chính r t y u kém Chính vì v y bi n pháp này nhi u khi l i gây ra tác

đ ng x u d n đ n s s p đ c a h th ng tài chính c a các qu c gia áp d ng bi n pháp

n n kinh t c a các qu c gia Tuy nhiên, đ bi n pháp này ti n hành có hi u qu thì ti n

đ th c hi n c i cách h th ng tài chính ph i đ c đ y nhanh tránh đ lâu dài s không

tài chính đ u có nh ng u đi m và h n ch riêng Tùy vào hoàn c nh và đi u ki n c a

Th hai, th c hi n các nghi p v nh m gi m thi u r i ro ngo i h i Ví d nh ,

h i và hoán đ i lãi su t chéo, chi phí vay có hi u qu n c ngoài s t ng t nh lưi

đ n chi phí b o hi m r i ro và do đó có chi phí th c s , nh h ng đ n hi u qu c a

ng c

tr ng ti n t Trong th tr ng v n, n u các ngân hàng có m t s c m nh quá l n, thì

nh hoàn toàn n m đ ng chuôi trong th tr ng, b ng vi c liên k t v i nhau trong vi c

đ n quan đi m c a chính sách ti n t , Vi t Nam là m t th tr ng th hi n rõ ràng đi u

đó Ng c l i v i m t th tr ng v n c nh tranh, các ngân hàng không có quy n l c th

tr ng, b t bu c h ph i ho t đ ng theo nguyên t c c nh tranh công b ng, vi c đi u

d nhiên, chính sách ti n t s d dàng đ t đ c hi u qu mong mu n vì s d n truy n

t lãi su t th tr ng ti n t đ n lãi su t b n l lúc này g n nh là hoàn toàn ây là

tr ng h p c a th tr ng tài chính M Trong bài nghiên c u v tính c ng c a lãi su t cho vay ngân hàng M , trong phân tích c a mình, h ng ý r ng, các ngân hàng

tr ng, do đó, h cho r ng, s d n truy n đ n lãi su t cho vay là ngay l p t c và hoàn toàn

K T LU N CH NG 1

Tóm l i s truy n d n lãi su t có th đ c hi u là s thay đ i lãi su t c a các c

giá th tr ng c a tài s n tài chính và n ph i tr Và s truy n d n này tr i qua hai giai

đo n, giai đo n th nh t là s truy n d n t lãi su t chính sách đ n lãi su t th tr ng,

và giai đo n th hai là s truy n d n t lãi su t th tr ng đ n lãi su t cho vay bao g m lãi su t huy đ ng và lãi su t cho vay S truy n d n t lãi su t chính sách đ n lãi su t cho vay ph thu c r t l n vào nh ng nhân t sau: th nh t là tính minh b ch trong

cu i cùng là c u trúc tài chính c a các ngân hàng